장음표시 사용
561쪽
quod non multis contingit, Gram praesertim, valdessamiliaris: citum in eo imm probitas, summa virtus, sumnu in hospite lis 1 bis tas, coinrontia i meque ita tuis 4 colit, Neriat, diligit eum tu non modo suociim civium, verum etiam propLAch iae principem cognostrari huic ego tantummodo aditum ad tuam, mitionem patefacio, & munis. Cognitum, per re ipsum, quae tu natiua est, dimim tua amicitia, atque hospitio judivis. Peto miscis a te, ut his litteris jectis, recipias eum in tuam fidem, polliceare omnia te fissurui' mea causa de reliquo, si id quod confido, laredimam eum in amis , hospitioque cognoveris , peto, ut eis
' complectare, ut , - - in is erat id niihi maioren in m
Sic onius I Sicyon urbs Austissima, a qua Sicyonii.
s. v. Allieno pro s te scire arbitior, quanti secerim C. Avianum Flaccum, ε ego ex ipso audieram optimo, gratissimo homine, quam a te iter esset tractatus. Ejus filios, dignissimos illo patre meosque --isios, quos se mic diligo, commendo tibi sic, ut maiore studio milios commendare possim C. Avianus in Sicilia est Marcus est nobiscum is illius Militatem sua sentis ornes, rem utriusque desem
562쪽
EpisTOLARUM FAMIL. LIBER XIV. rix
Q. redibilem tuam virilitem, sortitudinem esse, teque nefari, nai, nec corporis laboribus desitigari. Me miserum, te, vinule, fide, probitate, humanitate, in armas mimias propter me inviae iTulliolamque nostram, ex quo patre tantas voluptates ' capiebat , ex eo tantos percipere luctus t nam quid ego ' de Cicerone dieamo qui eum primum' sapere coepit, acerbissimos dolores, miseriasoue percepit:
quae si , ut tu se , iura secta putarem, sitrem minis laciniis sed
omnia sunt mea culpa commissa, qui ab iis ' me amari putabam , qui invidebarit eos non sequebar qui petebant. muconsiliis usi e Gravi, neque apud nos vitiini valuis icternis, aut Gitonim amicorum, aut improborum, beatissimi viveremus e nune, qua do sperare nos Mnici iubent, dabo venun ne mea valenido inici In τε Rr RETA Tio.
bri epistolas, prepostero ordine colloc tas esse moneretus est lector illasquidem in exilio scripsit sic :imei , ut quae quae N est, primum occupare locum debeat,* secunda, secundam retineat sedem; 4uae mira in tertium quae tertia, in quartuit liseum reiiciatur. a capisbae Ante patris exilium. Fayere αμιυ Octo dumtaxat annos ratus erat, cum puer in exilium pes
Hortensium designat , quorum adductus consilio, Clodii Tribuni plebissetorices
sit, ne turbas in urbe mo eret.
Non seqMM J Et praeter caeteros, Lucullum, qui Cicer Mitinerat , ueri vi repelleret. Mi mi Aiat ire eos sequerer, Clodio niter resisterem. 2ψgris eoidistis Armis scilicet d certandum prius, qu in exuctedisred
563쪽
labori desito res quanta sit, intelligo, Urantoque sierit ficilius manere domi, quini redire insed tamen, n onmes yrribunos plebis habenuis, si
Lentii liim tam studiosum, quam videtur, si vero etiam ' Pompeium & Caesarem non est desperanduin V De familia, quo modo placuis
se amicis scribis, siciemus ' De loco, nunc quidem iam abiit pestilem ii, sed, in diu fuit, me non attigit. Plancius, homo officiosissi
mus, me cupit este secum, adhuc retinet ego volebam loco magis delerio esse in Epiro, quo neque t Hispo venitet, ' nec militesci sed ashue Plancius ' me retinet sperat posse fieri, ut mecum in Italiam dolo cedat i que in ego diem si videro, si in vestrum complexum venero , ac si vos, S me ipsum recuperaro et satis magnuin mihi fluctum videbor percepisset vestrae pietatis, meae. ' Pisonis humanitas, virtus, amor in omnes nos tantus est, ut nihil supra possit isti iram acies ei ' voluptati si di gloriae quidem video sere ' De . fratre nili: ego te II 'accusavi, sed vos, cum praesertim tam pauci sitis, votii esse qua e junctillimos Pubiis me volu illi ' agere gratias egi, me a te certiorem fictum esse cripsi. Qiiod ad me, mea Terentia, scribis, te tu, cum M vendituram et quid obsecro te, Me miserum quid futurum est ἡ si nos preme αδ sertum, ' quid puero misero fiet Non queo a reliqua scribere, tanta vis Iachrymarum est ne te in eii inde in fletum adducam stantum stribo si erunt in ossicio amici, 'pecunia non deerit:
Lentιιlam J Spintherem, Consulem designatum, ii te tem Ipse de Cicerotae revocando Comitiis Cenruriatis tulit.
Pompeium J Qui Clodio paul post intrensita, de reditu laeronis laboravit. io et lon est despera uinam reditu in
patriam. 1 De familia Deservis, quos essedis mittendos amici cen arat, ne muniis boliis publicarentur.
- De ista J Ubi hue usque sui. is laxeissa in Macedonia inlaestor. Hispo centurionem in aliquem im
Mincari, credibile est. Ne nillites J Quos ii Macedoniam Pisci Consul, idemque Ciceronimisissise anus praemiserat. a Me retinet J Thetalonicae.
ι Pietatis a sistes prima primi lin
i φιιιρtati sit J Utinam humanitatis erga me siri meo teditu fructum percipiat non percepit tamen , prius enim mortitus est, quam Cicero Romam reviseret.
Terentiam inter, Muintum Ciceronis iratrem extitisse sat inclicat monuerat uxorem , ut Quinnam fratrem iii consilium adhiberet, quod sori non tecerat.
at Aeere varias J Quod de me resti ire vis laborent, ibique linc in re o iam main studiuimiis ultris deferant. a 'M--3 Ut pecuniamini G
a cuui puero misero fieti J Ad statis inquitias i sorie redigatur. αὐ- ia nom deerit J Vel ad paraninum reditim, vel adstaevalidam exilii calamitatem. . ,
564쪽
si non erunt, ' tu eruere tua pecunia non poteris Persortunas misenis nostras, vide ne pueritin perditum perdamus: cui si aliquiderit, ne egeat mediocri virtute opiis est, .mediocri fortuna, ut ' caeteramnaequatur. Fac valeas, ad me tabellarios mutas, ut sciam, qtud agatur vos quid agatis mihi omnino iam brevis expectatio est. Tulliolae QCiceroni alutem dic. Valete. D. ante diem vi Kal. Dec. Dyrrachii Dyrrachium veni, quod libera eivitas est , in me
officiosa, proxima Italiae: sed, si essendet me loci celebritas, malis me eoninani, ad tesseribani.
et 'Ne puerum LN puerum meacat mitate sam miserum, rei simularis in , si itus perdam. IlI Cui meaneum iessimiliari, suppetat, quantum opus est ad egestatem amovendam ; nihil enim habetitibus, eris iam vitrus vocum, vix quidlum pro Nest. Juv.
a CateraJ Dignitates, Magistratus, 3 α; stiuid agatis 3 Per auucos me . a mnaebii J Cum praesentem hane epis iam Dyrrachio missam esse constet, ω nihilomin Thessalonicae a Plancio se retentim aut dixerit, prima pars Thesialonicae, postarior ver Dyrrachii stripta est: epist. aa. lib. I. ad Atticum. so Liberes Romatio imperio minus obnoxia, ita ut in ea exules tutilis ver sarentur ἔ in Tullium autem ossiciosi, qud ab eo semper desens esset. si auo J In Iocum, ut antea dixit desertum , idem, in Epirum , M. M M. lib. 3 ad Atticum.
Excusat brevitatem iura n I Uonis generi vicia in se Luda, dolet Terentia Io/tem rigat , ne ciem sim projicia , ct ut valetussim consutit.
Cicero s. v. Tereiitiae. Tulliolae, Ciceroni, stis. NOLI put re me ad remquam longioresepistolasseribere, nisi qisis
ad me plura scripsit, cui puto rescribi oportere nec enim habeo,quod sci ibam nec hoc tempore quidquam dissicilius facio: ad te vero,&adia
stram Tulliolam non queo sine plurimis lachrymis scribere vos enim video miserrimas, quas obeatissimas semper volitii idquepraestare debui,
licet dolore sim obiuriis. scere beatissimas.
565쪽
sis M. TULLI CICERO Nisti, nisi tam timidi fuissemui praestitissent. si nem notam h
to ejiis amo plurimuinci eum, ut potui per litteras cohortatus sum
gratiasque egi, ut debui. In novis tribunis plebis mellisto si ininterui . heresi id e ut firmum, ' Pompeii volimrus erici sed C a m tamen metuo. A te quidem omnia fieri tortissime, rimantissim uideo , nee
miror sed cereo casum ejusmodi, ut tantis tuis miseriis meae miseriae subleventur. Nam ad me P. Valerius, homo ossiciosus, scripse, idoliodego maximo cum fletu lagi, quemadmodum ' a Vestae ad tabuum V leriam ducta esses Hem mea Ilix, meum desiderni in unde omnes opem Io petere solebant te iure, mea Terentia, sic vexari, sic jacere in i chrymis, ior bus ridque fieri mea culpa, ' qui caeteros servavi, ut nos periremus Q iod dera no scribi hoc est ' de area: ego vero tum denique mihi videbor restitutus, si illa nobis erit restituta e verum haec non liuit in nostra irinula illud doleo e quae unpensa sacienda est, cinis ejus partem te miseram de despoliatam venire res quod si eonficitur iisgotiiunio Omnia consequemur sin eadem nos fortuna preinet, etianisne relHuias tuas misera projicias obsecro te, mea vita, quod adsum-litum attinet, sine alios, qui possunt in modue volunt, sum nere in Va-etudinem istam' infirmam si me amas, noli vexare. Nam mihi ama te oculos dies nocte ite versaris Domnes labores te excipere video timeo' ut sustuarasci sed video in te esse omnia quare, ut id, quod spo Is τε RPRETAτroo
a Gmnatus sum J Ut meis inservire cornu inlis, ita uti coepit, pergat. Crassum J Simultates cum eo gesserar,
Terentia . M trutive tabulam valeriani Iocum esse dicit in foro quo Tribuiti ple
eadem verba cadere potest , ut legem las m S: locum, ubi amet con serat, nificetis omisae erassem υi J Indignatur Uc, nec ne causa, Cicero nihil enim in is krabilius, iii in perire eorum malitia striaveris.
illi. m.ln ciet riunt muri pistilis piihIicis est restitit Area isti rem proprie dicitur locus
cinis, quasi exaruerit ii qui Festus nec quidquam possityroducere. Varro delingua Latina, Eoot m,rbe pura me . 9 In it sparrem PQ ioniam amissistit Iii tacultatibus . suas Terentia ita vultu silium in:pendebatis Io Βέλγηm J Quae ramen ii firmita non obsistit, quominus centium, d --plius an vixerit. ii Ut DPro neum sic in epistola de- Cima quarta mereor, ut Dolabriti ipse salix mois prodisse
566쪽
EpISTOLARUM FAMIL. LIBER XIV. si
ras, quod agis, consequamur, servi valetliditu. Ego ad quos scri bari, nocio, iusi aut ad eos, qui ad me scribunt, aut ad eos, de quibus ad me vos aliquid scribitis Longius, Quoniam vobis ita placet , snon discedam di sed velim quam saepissim litteras mittatis, prae sertim si quid est firmius, quod speremus valete, mea desidem, valete.
Damia. i. iii Non. MLThesistonicie.
INTERPRETAT O. - β πιο Des reditus assuleas.
tueritur sua contigis culpa, vi se ipse, o minus sui uni is miseriis
am deinde ad varia iterarum Terentia capis respondet. Eodem anno. Tullius s. D. Terentiae, Tulliolae QCiceroni, suis.
ACcari ab Aristocrito tres epistolas, quas ego lachrymis prope
deleviri conficio mum moerore, mea Terentia nec me meae miseriar magis excruciant, quam tuae, vestraeque ego autem hoc mi rostrior si m quam rim, quae es miserrima , quod pla calaimras communis est utriusque nosluim, sed culpa mea propria est meum sutosfietum, vel legatione vitare periculum, vel diligentia, & copiis i stare, vel cadere sortiter . Hoc miserius, turpius, indignius 3 nobis nihil fuit. Quare cum dolore conficior, Qtum etiam pudore pudet Isenim me ' ori meae optiniae, sitavissimis liberis ' virtutem, tali gentiam non praestitisse. Nam mihi ante oculos dies noctesque versatur qua r vester, Moeror, infirmitas valetudinis tuae spes autem saluti, pertenuis ostenditur Lissimo sint multi , invidi pene omnes reiicere nos magnum stit, excludere sicile ex sed tamen, quam disicio vos eritis in spe, ' non deficiam, ne omnia mea culpa cecidisse videantur. Ut tuto sim, quod laborasci id mihi nunc facillimum est, quem
a Gallias Procomul discesturus, ipsi obtulerat ni
hil autem erat ad declinandum Clodii iis rorem, hac legatione commossius. publicae mitinous ruseipi iniur, erat e tiri, authori rate minita Deum autem accusare, qui pro Reipublicae negotiis a
567쪽
est, questi etiam inimici volunt vivere in tantis imiseriis, Ego minens eiam, quae praecipis Amicis inussim voluisti, egi gratias in eas liti ras Dexippo dedici meque de eorum officio scripsi a te certiorem esse sabulla. Pisonein nostrum mirifico esse studio in nos is ossicio m ego perspicio, omnes praedicant: clii faxint, ut tali genero mihi praesenti tecum simul ac cui liberis nostris 4rii liceat . Nunc spes reliqlia est in novis tribunis plebis , S: in primis quidem ' diebus di nam, si inveterarit, actum est ea re ad te statim Aristocritum inbsi, ut ad me continuo initia rerum, rationes totius negotii maiesio stribereri etsi Dexippo quoqtie ita imperavi, statis ut recurreret ad statrem misi, rebro tabellarios imitteret. Nam ego eo nomine sum Dyrrachii hoc tempore, ut quamcelerrim , uid agatur, a diam, Ac sim tuto e civitas enim haec setisper a me desenta est i sim inimici nostri venire dicentur, tum in Epirum ibo. hiod scribis terias si velim, ad me ventura uir ego ero , cum sciam magnain partem istius oneris abs te sustineri , te cistic esse volo si perficitis , quod gitis, ad vos venire oportet ' sin autem sed nihil est opus reliqua scribere exprimis aut ad summum secundis litteris tuis constituere
boterimus, qui his siciendum sit tu modo ad me velim omnia dii iligentissim perscribas a etsi imagis jam rem , quam litteras , debeo
expectare Citra ut valeas: At ita tibi persuadeas, milii te charius nihi esse, nec unquam suisse . Vales, mea Terentia , Quam ego videre
dii Deiant, uti die. nis erum rectus meus brevi decemset ιν de re meerandum.
Hui liae r J Non licuit obscenim Pu ante siceri redin mi. Diebus Dinoistratum imbant Tritia
ni plebis quarto illus Decemb. 8 Lunaehu J Quae civitas Italiae vici
na est. in autem a Rementiaest, quam ib et in I sed motos. m. io Iam rem a Mest , ipsum reditiunt di tuo, nisi Meviis matur. Hia dum est. Ir Aam ego et,idere videor Iaxasse
scilicet amoris sit Virgilius. Absens absentem audιtque videtque. Et Ovidius a. uxorem.
Te loquor abstruem, te vox mea mi
568쪽
Rctorita/-issimis ψη mia capita. ruam conferetur amim Δωis,M . . declarat. ----, se ante superiore μι- ω χοἰ - a. Tullius s. D. Terentiae, Tulliolae, & Ciceroni, sitis. EGo minus saepi ad vos do luterus, quam possium propterea quod
cuna omnia inihi tempora sunt misera, tum verb, cum aut scribo ad vias, aut vestras lcgo, conficior lachrymis sic , iit erre non possin quod utissam uuls vltae ' cupidus suillenari certe nihil, aut non irriti tu in
in vin mali vidissemusci quod si nos ad aliquam licujus commodi ali
qmuid recti perandi spem sortuna reservavit L miniis est erratum a n - si haec in uixa Mnt: vero te quainprimum, mea vita, cinpio videre. in tu complexu emori r quando neque dis, quos tu in Uuissimescolus , neque homines, quos ego servavi semper , nobis gratiam retuleratnt. Nos Brundusii apud M. Lenium Flaccum dies x II i. suimus, virum Optunum, qui periculum is illinaruna, capiti sui Pro mea
silute neglexit, neque cimis,nprobissim poena deductus est, quo mi, nus hospitii, wamicitiae ius officiumque praestaret aut iitinam ali is ouando grasiam ςferre possimus, ' habebimus quidem semper Brundimii profecti simus a. d. v Kal. Maias per Macedonum eticum petebamus et o me perditum, o me asilictum quid nunc rogem te , ut venias millierem aegram, corpore, lanimo consectam non rogem sine te igitur sim o opinor, sic againci si est spes nostri reditus, eam io firmes, di re adiuves: sin ut ego metuo , transactum stri quoquo modo potes, ad me sic venia r unus hoc scitori te habebo, non mihi
mi suaserant , iit Clodianis conatihus acriter obsisterulo, vel dignitatem tuerethir, vel mortem gloriose occumberet.
-ης inini ego scrvivi, quae scriptura
magi, irridet; Pompeio autem niaximὸ se,
4 Legis imo oblemae J Qua Clodiusnam iis mitratus cit, o Ciceronemn, spitio exciperent. Detuum J Urbem in Propontide ce, turribus munitam primisque olim Avae urbibit, tum pulchritudine Visu
569쪽
aest mihi deest consilium et sed certe quoqllo modo se res habebit Ilius misella matrimonio m famae servienduin est. Qii id Cicero meus , itid aget 8 iste vero sit in sim semper, complexu meo i non queo jam plura scribere di impedit moeror . Tu quid egeris, nescio. utrum ali iii teneas, an, quod euio planessis spoliata . Pisonem. ii scribis, spero fore semper nostrum. De familia liberata, nihil est, quod te moveat, primit tuis ita promissili est , te facturam esse ut quisque esset Heritus. Est autem in Umio adhuc Orpheus, praeterea
magnopere nemo caeter rima servorilia ea caiisa est, iit, si res ais
rQbis abellet , liberri nostri essent, si obtinere potuissent sin ad nos pertinerent , servirent , praeterquam oppido pauci . Sed inaee minora uit . Tu quod me hortaris, ut animo sim mma , --lia anirecti perandae salutio id velim sit elii serodi, ut rect sperate possimus. Nim mile quando tuas una litteras accipiam' quis ad me persere pis quas ego expectassem Brundusi esse licitum per nautas , qui ' -- pestatem laetermittere nolueriint . tio reliquum est obstenta te,
mea Terentia , ut potes r honesillil me vixinius , floritimus r non vi-
aiunt nostrum , sed virtus costra nos afflixit peccatum est nullum, ni- quod non una animam cum ornamentis amisimus. Sed , si hoc si libertis nostris gratius , nos viveres; caetera , quamquam serenda non sunt iramus atque ego, qui te confirmo, apse me non postum . Clodium Philet imi io a valetudine oculcitum impediebatur, hominem fidelem , remisi Sallustius ossicio inee onmes Pescennius est pejbenevolus nobisci quem semper spero iii fore observantem. Sic di-- xerat se mecum re, sed Brundusio distessit . Cura , quoad potes, ut vinas i di sic existimes, vehementius me tua miseri , quam mea , commoveri mea Terentia , fidissima , atque optima uxor , mea charissima Tulliola, spes reliqua nostra Cicero, valete. Pridie Ic lend. Maji Brundinio.
INTERPRETATI O. 1itate facturam se, ut Oc
magnitosne non imparem hanc Em rudio li condiderunt; unde Ovidius eo On, Emolita nobilegmis opias. Et νι atrinioni J Erat tum Pisonis uxoru eius autem Aodoti, daniae Cicero, absente te, timebat. 7 Pri .m Dus a Servoriam, quos amitis dotis nomine habebat, neminemnisnumisit, neque enim poterat. caetereritan emori Cieero , cum
ii exilium abiret, veritus, ne se ivras una cum facultatibus reIi quis amitteret, eos
lege , ut si , silente Clodio, privandus esset bonis omnibus cia suo beneficio lis berti essent, modhut manumidionis obtruneri posset colafirmati, sin autem pergem Clodiam, Tullio tui non adimere tur, servirent ut aiatea, Prinerquam pri cisiimi, quibus, ob egregiam fidem, sine ulla exceptione libertatem dabat.
matus est , ut sperem illum Hac iis reli- quc amicosi eos facile summaurinn.
570쪽
rentia dis entiam in seri endo lauda r addit postrein , pred de me, AM Pra, a se i velis. Scripta est hae epistola aliq-t, post superis es, anis, Lmo Pusis, o Cato arcen Cus anno uisi condita septingentesimo terat , Tiillius s. v. Terentiae, TuIliolae, & Ciceroni, suis.
SI tu, Tullia, lux nostra valitis, ego, ' sinuissimus Cicero valemus. Pridie idus Octobris, Athcivis venim , esita sima adve
sis ventis ii si essemus, tardeque, incommodε navigassemus t de navi exeuntibus nobis ' Acastus cum litteris praesto fuit, uiκ dc vigesimo die, sani stren h. Accepi tuas litteras , quibus intellexi , te vereri , ne superiores milii redditae non essent Nomnes sunt redditae r diligentissimeqι a te perscripta sint onaniaci idque mihi gratissimum it Neque sunt admiratus, tanc epistolam, quam Acastus attulit, luere ruisse Gam ioenim meipsum siectas, ove nos ipsos riniri quidem quamprimum a l . vos venire cupimus etsi, inquam Rempublicam venimus , intelligo cognovi enim ex multorum amicorum litteris, quas attulit Acastus, ε ad arma rem spectares ut mihi, cum venero, ' dissimulare non liceat quid sentiam t. Sed, quando subeunda fortuna est, eo citi iis clabimus operam, is ut veniamus, quo siciliu* de tota re deliberemus et tu velim , quod commodo valetudinis rixae fiat, quam longissim poteris, obviam, bis prodeas. me iuereditate Praeliana, quae quidem nulla magno is r eii, valde enim illum amavi hoe velim cures , si alietio ante meum adventum fiet, ut o 'nius , aut , si is minus poterit, ro Qui illuc nostram n tiun curet nos , cum venerimus , --
INTERPRETATIO. Qias ster. Iane celari res etsi sint intelligo, quavium impendeat i in discrimen. ile praesenti Reipublicae stitu. quinitas. in inritat. δελ- eras public vendamur, si on
et Athenas venimus a Cilicia redem. tes, quam Cicero per animali Proconsil
Acastus a Ciceronis servus. Ad arma ron J Dissidentitam palam sire , de Pompejo civile bestum lin
' ssimulare non liceat ab quippe
res devenerant, ut neresse esset, vel Cae sarem offendere, vel Pompejum. De haereditate ratia Dinam Printianus Cicerona testamento reliqtierat. CamillasJ Vide ep. s. ho lib. tertii.
Nostrum negotium curet a Ut pars liaereditatin qua milii obvenit, integra