Theologia dogmatica et moralis, ad usum seminarii Catalaunensis. Autore D. Ludovico Habert ... Tomus primus septimus Tomus secundus. Continens tractatus de incarnatione, & de gratiâ Christi

31쪽

s I N c A R N A TI O N E. ,hus verbis percelluntur varii errores: i'. O i- genis qui docuit interitura aliquando corpora ,

nec in coelo regnatura, propter illiud Apost Ali male intellestum , Caro ct sanguis regnetis Dbi possidere non possiim , 1. Cor. ac proinde nataram humanam di verbo dimittendam: Ita rem runt Theophilus Alexandrinus epistulae Pascha li secunda; & S Hieronymus epist. 69. ad A Uitum. 2'. Maii celli Ancyrani , qui ex Eusebio lib. Ecclesiasticae Historiae, ita intellexit haec Apostoli verba I. Cor. c. I s. Deinde mi, cum

tradiderit Christus ) regnum Deo ct Patri , ud post judicii diem expleto iam Christi ossicio

natura humana in nihilum fit reditura; 3'. eorum qui existimarunt Verbum a corpore Christi triduo mortis recessisse, ut 1 ensisse videntur Tertuli ianus lib. contra Praxeam c. 3o. Hilarius ran. 33: in Matth. & S. Ambrosius lib. IO. ini

Probatur I'. Catholica sententia ex Scriptu

Is , Rom. s. Christis resitrgens ex mortuis iam non noritur , , mors Flii ultra non dominabitur. Hebr. 7. sic atiri ni , eo quod manear in aeternam , sempit ei

itim hanei sacerdotiam. dc c. is . Iesus Christis herib, di h te. ipse di in sacula. Joan. Ia. Judaeorum tU Ia sic loquietur : Nos audivimus ex lege quia Chri-itis manet in mernum : ex lege , inquit , ne in DC' fala io 9. Tu es sacerdos in oeternam. Dan. T. Pote- ίas ejus potestas aeterna , qtire non aufereptir regni micis , quod non cosrumpetur. Unde Angelus ad 3eatani Virginem , Luc. I. Regni ejus non erit

nis.

Probatur 2'. ex Traditione: in Symbolo Ni- aeno δc Constantinopolitano sic confitemur b. ujus regni non erit seis. & in Symbolo Apostolo-um ,' Mortuus sepultus est , descendit ad inferos .

32쪽

Porro si Vetb im fuit separatum a corpore aut ab anima, Christus nec sepu ltus est, sed corpus ejus , nec descendit ad inferos, sed anima ipsius: nam Chlistus est supposituin & persona. Theophilus Alexandrinus & S. Hieronymus citatis locis ex professis Origenem confutant: Marcellum vero Ancyranum, Eusebius laudato libro 3. Hist. S. Basilius epist. c& S.Ciryllus

Ierosolymitanus catechesi is . 3'. S. Augustinus speciatim de triduo mortis haec habet, c. 16. Sic in sepulchro carnem suam commoriendo non deseruit, scut in utero Virginis comascendo formavit. & S. Leo ser. I . de Passione, ait duplicem Christinaturam in tantam unitatem convenisse , ut nec

supplicio potuerit dirimi , nee morte seiungi. Hin Ccommune Theologorum effatum ex b. JOanno Damasceno lib 3. orthod. s dei, aut Potius ex ejus Scholiaste, quodsemel Verbiιm assumpsit, nun quam dimisiι. Dubium tamen est, utrum illud axioma extendendum sit ad minimas particulas a Verbo assumpssas, v. g. ad praeputium in Circumcisione excisum, & ad singulas sanguinis guttas an

te & post mortem effusas. Sunt enim Theologi , qui sentiunt Christi sanguinis nonnihil ab ipso in terris relictum, & eo ipso unione hypoitatica exutum, sicut & praeputium. Cumque hac de re gravis controversia Dominicanos inter &Franciscanos orta esset anno i 461. Plus II. anno i O . silentium utrique parti imposuit , prohibuitque ne sese erroris nota configerent , donec aliter ab Apostolica Sede definitum foret. Ita Spondantis in hun C annum , testaturque Silvester in Rosa aurea , se vidiste epistolam z-jusdem summi Pontificis ad Abbatem B. Mariae Santonensis dioecesis, in qua pronuntiat ita fidei

33쪽

non repugnare , si Christus putetur aliqti id e sanguine suo in terris reliquisse , quamvis in contrariam sententiam, quae erat Domini Canorum, imprimis S. Thomae q. sq. art. 2. & ali orum , utpote probabilissimam propenis esset. Dixi, aliquid sanguinis; nam Clemens VI. anis te Pium II. definierat Verbum cum sanguine in passione effuso mansisse unitum , ex Silvestro in laudato opere, cui titulus est Rogis aurea. Atque ex hac posteriori sententia sequitur in instrumentis Passionis , quae religiose asservantur , ut in corona spinea, in clavis & sindone , non sanguinem , sed colorem sanguineum superesse. Circumferuntur quidem Ampullae tamquam Christi sanguine plenae sed sanguis ille fluxit ex imagine a Judaeo Berythi confixa. Vide Baronium an Annalibus ad annum& in Martyrologio ad Nonam Novembris. Ad auctoritatem Patrum , quoS supra retu- ilimus videri favere illorum opinioni , qui asserunt Verbum a corpore Christi demortuo fuisse sejunctum ; respondendum eos benigne exponrcle sepavitione , non quoad substantiam , sed quoad singularem protectionem 3 sis dereliquiνΚitium , dum hominem ejus tradidit in mortem , in quit Terrullianus cit. cap. 3 o. contra Pr

ceam . .

Q. 7'. silo sensu stares / Patribus dixerunt tinio..:tam is Vaticam esse naturalem' R. Naturalis dicitur, 1'. quia est physica , a On Vcro moralis , ut fingebat Nestorius ; χ'. luia est a Nativitate seu a conceptione : quoensu dixit Apostolus Ephes. 2. Eramus natura

illi irae; se enim s Christus ) conceptus est ex Spiritu

an io , ait S. ThomaS qu. a. a. I 2. ad 3. ut esse3 em naturalis Filius Dei o hominis. Sed naturalison eist, quasi fluat ex Principiis naturae huma-

34쪽

3έ DE IN CARMATIO ME. snae , sitque perfectio ei debita , certum est enim eam esse perfectionem , quae substantia- rum creatarum etiam possibilium ordinem excedas.

O. 8'. suid perfectionis anio hypostatica confert n

raras humana 'R. Nullam quidem confert perfectionem essentialem, quia ambae naturae, divina scilicet &humana, cum suis attributis & proprietatibus manent inconfusae & impermixtae. substantialem tamen tribuit , quaten in per illam unionem Verbum divinum est naturae humanae uitl-mum comPlementum , & terminus substantialis, quo fit , ut natura humana non sit sui juris, sed tam ipsa , quam ejus potentiae, V. g. intel laetus & voluntas , sint natura & potentiae Verbi, quas agat, L per quas operetur. Quem admodum enim de puro homine proprie no dicitur , Oculus elus videt , intellcctus intelligit, sed dicendum esξ propria locutione, homo qui est suppositum , per oculum Videt , Per intellectum intelligit; quia actiones sunt suppositorum : sic ubi sermo cit de natura a 4umpta b. figurata est locutio; si dicatur , quod Videat, . intelligat , aut amet; sed ut servetur proprietaS sermonis , dicendum est, Verbum incarnatum videt, intelligit, amat scilicet per potenti humanas, quas fecit suas. Hinc nascitur i'. ineffabilis sanctitas natura hunianae , 5 absoluta im Peccantia , quia repugnat Verbum divinum quoquo modo peccare et hominum tamen delicta sua esse dixit Christi; Psal. 21. Lono a salute mea verba dulciorum meorum I sed ibi loquitur caput pro membris , sponsor pro iis pro quibus spopondit. Item II. Cor. s. dicitur factus pro nobis peccatum

scd eo sensu, quo Osee H dicitur, Sacerdotia,

35쪽

- ε, INCARN ATION si s f Cava Populi comedere , hoc cit hostia,

ro PCccatis oblatas. χV. Communicatio idio Gallam , hoc est, mutua 8c reciproca attribuistor Um M Proprietatum divinae & humanae n toxae cie se invicem 8c de Christo praedicatio , V . g. DeuS est homo , homo est inus: Deus QR Passus , mortuus et homo est immortalis , aeternus , sed ud in hujusmodi praedicationibus

caventUT Error. .

' Observandum est nomina alia eme abstracita , alia concreta : abstracta solam formam significant , Ut clivinitas . humanitas , albedo, dul-CO concreta vero formam & subjed tum scus uppo Mum exprimunt, ut Deus , homo , an huia i , dulce; Deus enim sive homo idem est ac habens divinitatem , sive humanitatem ; dulce aut album idem ac habens dulcedinem aut albe

dinem.

Porro ex hac observatione certa statuitui Tegula, nempe concreta in Christo praedicari de se, invicem, V. g. homo est Deus, omnipotes , aeternus, immensus , & vicissim Deus est Passus, sepultus, descendit, ascendit di abstracta vero nec de se invicem , nec de concretis , nec conereta de abstractis praedicari : v. g.

non potest dici , divinitas est humanitas , tivice versa , nec homo est divinitas, aut omnipotentia facta est infirma , aeternitas rem PO

' salis. Ratio est quia propositio vera est , ub, praedicatum idem est cum subjecto ; falsa vero, .ubi diversum :. atqui in praedicationibus, ini

quibus concreta de concretis enuntiantur,.

praedicatum est idem cum subjecto k V. D Deus quod est habens divinitatem, idem est cum homine , quod est habens humanitatem nar Christus est utrumque , habens divinitatem re humanitatem ; fuit etiam habens mortalita-

36쪽

rem simul & aeternitatem , omnipotentiam 'Ac infirmitatem. At humanitas se divinitas, omnipotentia dc infirmitat , sunt formae disparatae , Comparanturque ad concretum Velut Partes saltem metaphysicae ad totum ; Concrerum enim , v. g. homo , omnipotens , enuntiatur ut totum habens humanitatem , omni PO-tentiam : humanitas veto hue omnipotentia est corma & pars metaphysica. Porro non prae dicatur proprie pars de toto , nec totum de

Parte.

Dico proprie ; naim figurate Oratores &

Poerae nonnumquam sumunt partem pro toto,

Hoc sensa canit Ecclesia, quod vita in ligno mortua fuerit 1, S. Joannes scripsit Verbum carnem fuisse factum , & Virgilius lib. s. contra Eutychetem , verbum appellat carnem. Duo insuper hic advertenda sunt. Primum , concreta adjectiva a substantivis derivata, ut divinus, humanus, non esse de Christo praedicanda , nec dicendum Christus est homo divinus , est Deus humanu; ; quia hujusmodi eonefeta signiscant solum aliquam participationem sisbstantiae, non ipsam met sebstantiam aqua derivantur. Hine S. Augustinus lib. I. Retract. cap. i'. improbat quod scribens in Psalm. a. vocasset Christum hominem dominicum, cum debuisset dici , hominem dominum , quamvis, inquit, nonnulla possis ratione defendi. Cainto tamen Christi tecte dicitur divina, non vero Deus, quia est pars pertinens ad totum , qum est Deus , quemadmodum attributa naturae di Vinae vocantur divina, v. g. intellectus divinus, omnipotentia divina , verbum divinum si spectetur ut attributum relativum virtualiter a natura divina distinctum. Secundum , praedicationem concretorum fal-

37쪽

1m One si fiat reduplicative, v. g. Christus citat Crius homo est ubique , sensus enim est

laxis oro esse ubique secundum naturam hu- nariam , qUam impietatem ausi sunt proferre 3oririolti Lutherani duce Brentio in apologia pro Confessione Augustana , contra aperta tum Scripturae , tum Traditionis testimonia , Joan. H. Lazarus morruus est, inquit Christus, ga

deo propter vos, ut credatis , quoniam non eram ibi.

Matth. 28. Iesum , qui crucifixus est quaeritis; no es hse ; stirrexit. S. Augustinus epist. s7. capaci Dardanum, de natura Christi humana sic scr ibit : secundum sane formam non est parandui , ibique diffsufus .... Non es consequens , ut quod in Deo est , ita sit ibique tit Deus. Dices: Natur; humana toti Verbo intime

unita est : atqui verbum est ubique et ergo natura humana est ubique. R. I'. Concessa majore & minore , Nego

consequentiam : argumentum enim non est informa, cum terminus , ubique, non reperiatur

in majore. Σ'. Distinguo major. intime unita essinadaequate, Concedo : adaequare , Nego nia-jorem. Sic caput intime unitum est inadaequate toti animae rationali, ac propterea se non ex tendit ad pedes sicut anima.

Dices 1'. Natura humana sancta est sanctitate Verbi; quidni & immensa & aeterna dicetur aeternitate & immensitate verbi. Distinguo anteced. Natura humana sancta est sanctitate Verbi, sanctitate, inquam , derivata& participata, Concedo: sanctitate essentiali, Nego anteced. Equidem ex unione hypostatica detivatur singularis sanctitas in naturam humanam; si enim species Eucharisticae & vasa sacra

sanctitatem moralem hauriunt ex corpor

Christi quod continent ; quanto magis natura

38쪽

DE IN cA R N A T I o u cnumana ex Verbo, cui ita unitur, ut in eo M per illud subsistat, ipsumque habeat tanqtiam Complementum suum substantiale Z Deinde per unionem hypostaticam natura humana non est sui juris , sed fit natura Verbi a quo sancti DNnae regitur S agitur , disponiturque ad hujusmodi sani os & divinos motus per pleni-rodinem gratia: sanctificantis & aliorum donΟ-rum Ut disiemus infra. Plenitudo autem illa est excellens sanctitatis divinae participatio. At Lanc itas essentialis sicut & aeternitas & immensitas est prorsus incommunicabilis, cum ni naturae increatae Hoprietasquarto modo , Ut loquuntur Philosophi. Enimvero ideo illa Dei attributa dicuntur essentialia ; quia intelliguntur necesar Io & reciproce fluere ab essentia Dei, quam diximus a se1tatem seu existentiam a se ;ens enim a se est maxime necessarium, eXpers. OmnIS Potentialitatis , immutabile, & illimitatum , ac consequenter immensum , & ubi- . que diffusum, arcernum & sine durationis limi- 'id , purissimum ab omni peccato , quod sine mutatione & defectit accidere nequit. Porro nemo non videt repugnare quominus hujusmodii attributa Praedicentur de creatura, qualis est

natura humana.

Q. Potest ne dici Verbum incamatum esse creaturam , aut Dei servum ZR. Primo, SS. Ambrosius serm. in Pal. DL Augustinus epist. s7. ad Dardanum ., & Damascenus lib. y. Orthod. fidei cap. 3. Christum crea- turam nuncuparunt ; sed propter Haereticos quorum errori favet haec propositio, omnino vitandus est hic loquendi modus , ut monet S. Thomas & omnes communiter Theologi , Sequidem sapienter et nam creaturae nomine designatur suppositum, quod hic est increatu a

39쪽

Dg INcARNATIONE. R. Secundo, scivus vel late sumitur& ratio-e ossicii, quo sensu filius dicitur setvire patr/, im res ejus chirat, & injunctum opus exequi-ir ; vel stricte pro pe sota extranea minime inue ingenua, ut mancipia & famuli conductii, qui jus non habent ad hereditatem. Priorii odo Christus in scripturis vocatur Dei servus. aiae ΑΣ. Ecce servus meus, suscipiam eum , quem cum S. Matthaeus cap. H. xlers. 18. de Chri- o interpretatur ὁ & cap. 4'. cjustem Pro- hetae : Et nunc dicis Dominus formans me ex tite-ο servum sibi. Rosterioxi vero sensu negat Apo- holus Christum esse Dei servum , nam cap. I.

3. ad Hebr. Praefert eum Angelis & Moysi, luod hi sint famuli in domo Dei, Christus ve-o sit Filius. 1 lino sanctus Joannes Damasce-3us lib. 3. cap. 1. & Patres Francofordienses robant Chijstum non esse Filium Dei adopti-gum ; quia non est serVus. Et anite eos S. Dio 3ysius Alexandrinus epistola adversus Paulum, amo tenum, S. Augustinus haeres. 3. & Theo- 'Oretus dial. 2. docent Verbum assiimpsisse quidem formam sexui , ut scribit Apostolus Philipp. a. sed non esse servum. Simpliciter ergo dicendum est Christum non esse servum , sed Dominum ; quia servus denotat Personam extraneam & minime ingenuam. Dominus noster , inquit S. Augustinus citato loco, etiam in forma, siexvi non est servus. Hinc necessario sequitur 1'. Christum esse adorandum cultu supremo, eoque unico, quem lutriae vocant i quia . cultu S terminatur ad personam respondetque ejus excellentiae , quae in Christo est increata & infinita. Dixi, unico , tum quia honor defertur toti, non partibus seorsim sumptis &. separatis ; tum

quio partes in Christo Domjno subsistunt sub-

40쪽

ει INCARNATIONE. sis entia increata , dc eatenus supremus honor ipsis debetur. Nec dicas humanam naturam praecise impiam esse Greaturam, quae ut sic

non potest est objectum latriae; quamvis enim id speculative verum sit , atque sic abstracta mereatur honorem inferiorem , quem hyper-duliam vocant, propter eximiam ejus sanctit rem & singulares dotes : attamen praetice humana Christi natura spectanda est dc colenda Prout exilitit a parte rei, id est, prout habens Verbum divinum pro complemento substantia. Ii I namque ferendus non esset, qui in Rege hominem abstraheret a dignitate regia , ut illum eo praetexu inferiori honore coleret. Hinc est quod Ecclesia Catholica, licet ex Scripturis edocta, Christum in terris pro nobis orasse , Ioan. II. V. 2O. & etiam nunc in coelis semper esse viventem ad interpellandum pro nobis , Hebr. 7. versi nunquam tamen preces suas ad eum dirigit quasi ad intercessiorem, sed sem-Per uti omnium bonorum largitorem, Miserere nostri , ait, non vero , ora pro nobis , ne scilicet humanitatem in Christo sine divinitate cogite

mus.

Sequitur Σ'. Christum Dominum , etiam ut homo est , non esse Filium Dei adoptivum, sed naturalem ; quia adoptio est gratuita a silmptio personae extraneae ad hereditatem , ad quam ex origj ne jus non habet: atqui Christus ut homo, non est persona extranea 2, namquς homo ex dictis idem est ac habens humanitatem : habens autem humanitatem est ipse in Verbum, Filius Dei naturalis: Ergo.

Probatur ulterius, tum ex Scriptura Joan. 3. Sis ... Deus dilexit mundum , tit Filium suum tinigenitum daret. Rom. 8. Proprio Filio stio non peper-

ir ; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Porro non