장음표시 사용
131쪽
Conciliante, cohors glomeretur corpus in unUmῖ Infinita foret sparsae nisi materiae vis, Fortunae credenda joco, & concrescere promta, Baro vel nunquam potuissent corpora gigni. II Quinimo si magnum adeo superesset Inane, Undique diffugerent, ac per deserta locorum Usque vagarentur Naturae elementa; nec esset, Cogere qui tandem ac dispersa reducere posset. Sic Spatium immensum Minima infinita poposcit FO Nec tamen hic aliqua sine libertate locari
Fas erat, ut quodam possent coalescere motu.
Nam si densa nimis, nimis & stipata fuissent, Non aliunde impulsa quidem dc motoris egena, Torpebant, somnoque gravi insecunda jacebant.. 8S Unde soluta eadem simul atque frequentia singi Par fuit, & proprio gravitatis percita nisu,
Quando hic prae cunctis ultroneus esse videtur. INGENI os A quidem haec; verum ratione sagaci Si fuerint excussa, ruunt fundamine nullo. O Ac veluti scenis agitur dum fabula nostris, Ludificant oculos spectacula vana tuentes, Et mentitarum capiunt dulcedine rerum rUt modo porticibus longis simulacra Deorum
Aurea marmoreas inter mirere columnas;
ss Et modo praecelsas turres, arcusque superbos; Aut classem in portu ventis dare vela parantem , Exstantesque mari scopulos , incurvaque longe Littora fluctifrago pelagi spumantia rore; Nunc impendentes sylvarum cautibus umbrasy
QO Inde vorax Erebi barathrum, & Plutonia regna ,
132쪽
NInc placidum nemus Elysii sedesque beatas rAt pulchrum aspicias postica parte theatrum, Nil praeter telasque leves leviterque perunctas Cernis, & avulso ruit omnis machina clavo. QI Sic introspectum fallacis dogma Epicuri Concidet, inque suum evanescens ibit Inane;
Quando nec innumeras, nec progenitore carenteS, Non individuas, immortalesve, nec ultro Labentes Atomos, nec eo concrescere motu
O Quo dicuntur agi, mox ipse fatebere victus. ΡRΟΤ IN Us in mentem revoces quod dicere nuper Me memini, cum de Vacuo lis orta vigeret; Bem prorsus nullam per se Constare potesse, Quae simul haud esset genere omni praedita dotum. is Deliciente aliqua, rem cernimus esse creatam 3 Et majorem illi causam praecellere. Quidquid Ex alio non est, nequit ullo limite claudi. Et cur, quod per se est, non dotibus aflluet illis Caetera quas habeant queis per se stare negatum est trao Dii vestri, quos in latebras Epicurus adegit, Ut mollem ducant secura per otia vitam, Dii vestri, quos fortuito corpuscula nox uCompegere, Velut tibi res compingitur omnis, Per se se non sunt; felices attamen illic Ia s Tternum vivunt, ac laeta pace fruuntur: Et felix, Atomus quae per se est, esse nequibit 'Multa valent homines membrorum robore partim, Et partim ingenio ; per se non esse fateris: Si per se est Atomus, cur ipsi nulla potestas lἷ4O Te male naturam rerum docuere magistri
133쪽
Quae tenet aeternum propriis a viribus aevum, Atque est idcirco, quia per se debuit esse, Et non esse nequit; res illa, utcunque Vocetur, In se habeat totum esse, ac totum posse, necesse est. 13 s Numen habes, Numen tibi nescius adstruis ipse. Cur Epicurus enim numero docet innumerali Est e Atomos Quia ponit eas auctore carenteS. At si auctore carent, cur illas non quoque dixit Ut numero, sic mente, ac viribus infinitas lx o Cur non esse Deos voluit Nam nomine tanto Dignior est Atomus, quae per se stare putatur, Quiun Divi ex Atomis temere incurrentibus orti. Hanc tamen invalidam facit dc Rationis egentem ἰHos ratione animi donat, vitaque beata. I s Naturae nihil aeternae concedit avarus,
Omnia fortuitae. Quam sint haec dissona, sentis TANDEM igitur falsi vestigia blanda secutum Ductoris te poeniteat, dulcissime Quinti.
Divinos pudeat tam parvis rebus honores Iso Decrevisse. Leves micas, tenuissima segnis Materiae ramenta, meri ludibria casus , Per se naturamque suam Constare putabas lAt certe quidquid per se est, sic esse necessiim est, Ut cum percipitur, simul ipsum eluceat esse; I s Et, si ponatur penitus non esse , repugnet. Haec Atomis tribui nequeunt. Vis, ordine dicam 'Scilicet haec Atomus, quae nunc mihi iungitur, esie Ut sine me poterat, poteram sic esse sine illa. RIternum in Vacuo potuit disjuncta vagari,16O AE ternum poterit. Cum ergo sit mutilis Orbi,
134쪽
Ponamus non esse: ruent num caetera rerum
Nequaquam. Non hanc igitur perstare necessum est; Illiusque loco, satis est si perstet Inane. Unius hinc Atomi ratio non postulat, ut sit. 16s Quod si unam e rerum natura expungere possim, Expungam geminas, eXpungam quatuor, omnes Du iique. Namque omnes nihil excellentius in se, Naturam quod spectat, habent, quam parvula quidquid Ac simplex Atomus revera possidet omnis.
TO Nulla igitur per se, si per se non fuit una.
ΙΜΜENfUΜ qui praeterea sibi fingit Inane,
Rem quasi perpetuam, Certe ut rem Cogitet, ipsi Nil atomis opus est: intelligit esse reapse Magnum aliquid, quod Materia secernit ab omni. 73 Ergo Materiae molem totam esse sua vi Non modo non vincit, fieri sed posse fatetur Ut nil Materiae sit funditus omne per 3Num. Olli Materies est adventitia Mundo. Quare igitur per se, quare infinita putatur' 18o Sed faciam, ut verum noscas; utcunque Lucreti Obstrepat, & contra decantet garrula Siren. INNUΜERAs vis esse Atomos, sed majus Inane
Innumeris Atomis. Quanam Compingitur arte .
Infinitum illud male parcum, & parte recisum,a8s Quod jam stare nequit, quoniam pede claudicat uno Nempe infinitum infinito posse putasti Esse minus ' Nonne hoc ipso, quod crescere possit, Mancum ac finitum est Quod majus, nonne minori Semper limes erit i Porro non aequat Inane
135쪽
29O Materies, quia non explet; sed libera fertur Per medium, vacuos & passim linquit hiatus ;Major, si nullum superesset Inane, futura. Quapropter quemcunque locum deprendis inanem, Illic Materiae finem simul este fateris.19s Nam si pertendam infinitas aequoris Undas, Littoratu digito monstrans ubi desinit aequor, Me subito falsi convincest haud secus & te
Convincam, ostendens vacuum sine Corpore purum. Aspice ut ambo sibi noceant obstentque vicissim, acio Quae tu fraterno nexu conjuncta putabas ;Et mediam regni partem infinita gemella Subripiant, lacerentque immani vulnere totUm. Elige ; nam regno alterutrum decedat, Oportet. Sed caveas; quia Materiem si tollere mavis,aos In nihilum jam cuncta ruent; si tollis Inane, Non est, Materia ut possit stipata moveri.
QUID vetat, objicies, ne sursum linea duplex Ducatur sine fine quidem, tamen Una profundo
Exeat a centro Telluris, & altera tantum
αio A facie ' Tunc sunt expertes limitis ambae , Nec tamen aequales. Vanos imitare Sophistas , O Quinti l Geminas habet utraque linea partes tblac sunt aequales, qua sunt sine limite; sed qua Ponis inaequales, finitas esse fateris: ais Limes enim est illis , ubi primum exordia sumunt. At tua Materies nusquam est sine limite, quando Mergitur in Vacuo quod ab omni parte redundat. ERGO dormitat praeclari dogmatis auctor,
136쪽
Innumeras cum vult Atomos, quibus addere possemaao Vel plures; nondum ut penitus repleatur Inane. Nam locus est cunctis. Fingamus millia centum
Adjungi: num propterea complebitur Esset Finitum, posset si centum millibus olim Compleri. Porro non tantum haec millia fas est aas Adjungi, verum bis, ter, quater, amplius, imo Miltia mille modis iterum repotita. Profecto Crassior esse potest globus hic Telluris & Undae . Quam nunc est; paulo fieri quoque densior Aer; Partibus & cunctis Vacui succedere Corpus; a3o Nil et enim prohibet, quod nunc sit inane repleri.
Ergo Materiae tumefactam crescere molem,
Perque novas Atomos augeri posse fatendum. Crescere si possit, nunc finitam esse necessc est. AUGERI ut poterit, poterit quoque, sospke Mundo Imminui: demtis siquidem succedere Inane Corporibus promtum est; Vacuumque ut corpora supplent, Sic Vacuum, nulla jactura, corpora supplet.
Nunc porro demas Atomorum, nam licet, unam ;En, quase jactabas immensam, summa repentea O Fit minor: at centum si demseris; ecce minorem Semper habes. Imm nsum ergo majusve minusve Esse potest, quam nunc revera est. Perge, Poeta,
Quid stas Atiternum pariter dic posse putari
Longius aut brevius. Risum teneatis, amicitat s Consulare pudet, liquido quae falsa videntur. Partibus adjectis veluti res crescere nunquam Insinita potest. nequit & decrescere demtis.
137쪽
PRAETEREA cum quaeque Atomus finita sit in se, Quotquot crunt, vel si plures quam intelligis, essent,aso Haud unquam in numerum poterunt coalescere tantum, Qui non descriptos habeat circum undique fines. Nempe sat est numeri primordia ducere ab uno. Namque haec dividuis natura est insita rebus, Ut quae principium, sinem quoque norit: utraque aues Parte nihil: rerum haec extrema; fugaque perenni Exit in hoc tandem, quidquid promanat ab illo. Quare infiniti finitas dicere partes Quae stent ona omnes, numerumque suapte putari Natura plenum, qui non augescere possit,a6o Absurdum est. Vel enim quiddam potes addere summae; Atque ita limes erat: vel non potes addere quidquam; Exhausta est igitur numeri & praeclusa potestas: Unde infinitus simul ac finitus habetur: Quod pugnans recta procul a Ratione recedit. α6ue Quidquid habet numerum, per se innumerabile non est. Quidquid & extensum est, mensuram admittat oportet. Q v d D si autem numeros vulgo sine fine patentes Dicimus, idcirco quia positant crescere semper, Nilque vetat summae superaddi cuilibet unum; aTo Observa numeros, ut fusilis ante probavi, Re nihil esse quidem, mera sed phantasmata rerum, Solius ingenii laetus prolemque caducam. Scilicet hoc ipso quod possumus addere summae, Summam infinitam re ipsa nullam esse fatendum est. ars Ergo cum liqueat, quidquid numeratur, id esse Finitum, & partes numerari posse minutas , Quarum conflatur denso e glomeramine totum;
138쪽
Ninc seqttitur, quidquid multis coalescere ponas Partibus aggestis & consistentibus una , 28o Haud infinitum posse, immensumve putari: Atque ita Materiae summam, quae in semina parva Dividitur, certos intra consistere fines rQuodque infinitum est, unum simul esse reapse ἔCui nullae partes adimi aut accedere possint. 28s CERTE Materies, quocunque extensa patescata Infinita nequit, si non immensa, putari. Porro Materies nequaquam immensa videtur Hoc ipso quod sit variis aflecta figuris, Atque in multigenas Classes, te auctore, tributa. z9O Hoc etiam, Quinti, tua per documenta probabo. Qui spatium putat immensum, velut ante docebas,
Haec immensa vocet, spatium quibus omne tenetur λUt vocat aeternum, quod nullo tempore non est.
Pars etenim Spatii quaecunque relicta supersit,a9s Res ibi desiciens non est immensa profecto. Multimodis igitur cum sit distincta figuris,
Atque ideo in multas Atomorum summa cohortes Sit divisa, tuo praeceptorisque Poetae Iudicio, quaecumque cohors immensa putetur 3 oo FIac opus est una Spatium simul omne repleri. Terminus est illi, quod non penetratur ab ipsa. Porro, dic sodes , gens infinita cuborum An toto, quantum est, Spatio protenditur una 'Flaud certe : siquidem globulis jam non locus esset, 3 os Nec spiris, triquetris, rhombis, mucronibus, hamiS. Conica gens totum sola exaequarit Inane:
139쪽
Migrabunt; juvat his Spatium ultra quaerere sedes. Nulla igitur Spatium immensum sola occupat. Ergo 3IO Nulla immensa potest, nulla infinita vocari. Dant aliis aliae finem accipiuntque vicissim. Sed quae sunt finita loco, finita necesse est Sint etiam numero; quare sub quaque figura Innumeras Atomos consistere posse negandum. 3 S Porro finitas Atomorum dicere sormas, Atque ideo classes, queis dant sua nomina formae , Cogeris. Hinc sequitur conclusam limite certo Materiae summam: Cum non coalescere possit Undique finitis c partibus infinitum. 3ao Sed quoniam Spatii quodcunque relinquis inane, Eque infinitum est atque id quod corpore Comples, Inde liquet Spatii summam non posse repleri, Ni nova Materiae summa infinita creetur. Quae nunc sparsa natat Vacuo, quam curta brevisque est l3as Ampla videre mihi videor quae dolia vulgo Asservant inter cava fundamenta domorum Teutones, aut cryptis gelidoque in monte recisis Porticibus, veteri sacrata palatia Baccho: In quae si jaceres quantum capit amphora Vini, 33o Hospitibus, prol quanta mihi vindemial dicens ;Imo quam tenuis, dicam, si dolia cernas. ET cur, si numero sunt infinita, volebas Semina Materiae Spatium quaecunque pererrant, Finitis tamen inter se distare figuris l33s Haud equidem ignoro quid ad haec contraria forsan Invitum te compulerit. Cum nempe videres Non infinitas passim consurgere rerum
140쪽
In mundo species, at finibus esse coactam Quamque suis, nullamque nova splendescere sorma, 31O Intellexisti, quamvis agnoscere nolles Quid foret, esse aliquid certa quod lege domaret Effusam vim Μateriae, frenoque protervam Luxuriem & rapidos posset compescere motus. Mens erat; at tibi Mens fabrica procul exulat omni r34s Ergo Materiae potius resecanda potestas, Ipsaque per certas formarum, sub duce nullo , Distribuenda fuit legiones atque catervas: Ut responderi posset quaerentibus, inter Quadrupedes quare nil grandius est Elephanto r3 IO Cur non centimanos Briarei de stirpe Gigantes, Centauros, Scyllas, aut qualis fingitur Argus, Semibovesque viros edit Natura creatrix , Et Satyros; at se generatim secta propagant; Nec surgunt nova monstra, sed omni gente parentum 3 s s Nascuntur similes atque omni tempore foetus IScilicet innumeras Atomos in quaque repostas Classe quidem, at non innumeras occurrere classes. O miserum effugium t Tua si corpuscula per se Consistunt, dominoque carent, ac sponte regunt se a 3 6o Dic mihi, quae virtus, quae causa potentior ipsa Materia, paucas ad classes illa redegit Semina, quae nobis aeterna, immensaque jactas tDic age, nam debes: factique edissere causam, Si potes; aut gratis haec omnia ficta fatere. 36s Nempe tuis aptas Naturae gesta repertis, Qui tua Naturae gellis aptare reperta Debueras: nec te tamen extricas labIrintho.