Nummi antiqui familiarum romanarum, perpetuis interpretationibus illustrati, per J. Vaillant ... Volumen primum secundum

401쪽

De Iove & navi saepius dictum, ut de nota s. pro semiasse. IV.Caput Herculis, pelle leonina amictum, cum tribus globulis: in aversa parte. C CvR. F. tres globuli & navis. Tres illi globuli monetae pretium designant, &pro quarta aD sis parte mutari denotant, quae quadrans appellabatur, ex tribus unciis olim constans, dum M libram pendebat; sed tandem ille secundo bello Punico ad unciam imminutus est, & sic drachmas duas assequitur. Monetarii in minutis illis aereis monetis Herculem, Romae Numen antiquum, proJano aut Iove signare coeperunt.

Caput Romae galeatum, cum tribus globulis , ut supra i in averti parte, C. CVR. F. in imo ROMA. Iidem globuli, idem monetae, ut in seperiori nummo, pr tium designant, nempe quadrantem, id est, quartam assis partem , seu quartam unciae partem , ad quam bello Punico secum do as libralis fuit reductus. Romae caput tandem in nummis aereis, ut in denariis argenteis, exprimi capit, quum minuta moneta, ut triens & dodrans ad commercii usum percussa est. Vblam. I.

402쪽

CURTI A.

CURTiA gens, de qua nobis superstites sent nummi, Plebeia, utpote quae Tribunos Plebis tabeat. Nomen desumptum a

verbo curtus. Q. CVRT. Caput Romae galeatum: in aversa parte M. SILA.

in imo ROMA. Iupiter ita quadrigis currentibus, nudus, d. erecta fulmen vibraturus, s hastam seu sceptrum. Q. Curtius in denario scriptus cum M. Silano, de quo in Iunia gente nobis erit sermo, Quaesturam accepit, anno ': Collegas fuisse denotat ille, sed potius in Triumviratu Monetali, ullin sequentibus nummis videbimus, cpiam in aliis Magistratibus, in quibus sine eorum dignitate praeserim simul conjurieti non

prodibant, ut AED. Cust, vel AED. PL. aut COS. Vel cum eo

rum figuris stantibus aut sedentibus delineati Hi tamen Quaesturam eodem anno, ut arbitramur, Provincialem obtinuerunt, eodemque anno 'ri' Tribuni Plebis recensentur. Anno verbρἰ: Praetores Urbani inter cives & peregrinos jurisdictionem sortiti sunt. De Romae capite & Iove in quadrigis, solito denariorum sym'. bolo, sat dictum.

II CN. DOMIT. Caput Iovis barbatum & laureatum i po

ne quod nota s. in averso latere. M. SILA. Q. CURTI, temo naVis.

Q. Curtio & M. Silano additur in hoc aereo nummo Cn. Domitii nomen , quoil ut priorem denarium a Triumviris Monetalibus percussum fuisse existimemus, satis nos sellicitat; nam in hac nummorum Familiarum Romanarum serie, non semel aliquando tantum duorum Triumvirorum nomina pro tribus , exarata deprehendimus , at quo anna illi tres hunc

403쪽

CURΤΙΑ. 381 minorem Magistratum gesserint, dissicile est pronuntiare, quum illius mentionem ne quidem sectant Historiae Scriptores, & quem

Numismata antiqua nos edocent.

De Iove cum nota esse sparsim solito fere assis semi symbolo diximus: sed magis novus est in iis typus quam temo, nisi dicamus pro fiequente nummorum insigne navi, hic exhiberi, audi pro usu militum qui in navibus essent III. CN. DOMI. Caput Herculis, pelle leonina amictum : ex aversa

parte Q. CURTI, M. SILA. sagitta, clava, & arcus.

Redeunt eadem Q. Curtii, M. Silani, & Cn. Domitii nomina, cum Herculis effigie ex anteriore aerei illius nummi parte, & illius ex altera insignibus. Hercules, ut inter primos deos a Romulo accitos, a Monetaliis post Ianum, &Postea Iovem, ut tutelare Numen, in nummis percussus est; sed frequenter cum Blito navis typo ex Iano assumpto. Hic vero illius arma, nempe clavam, arcum , di sigittas exhibet, de quibus Apollodorus , lib. L. Hercules, inquit, per Eurytum sagittandi peritiam antea consecutus, is ensem a Mercurio, ab Apolline sagittas , a Vulcano thoracem ,,. aureum, & a Minerva peltam accepit. Nam clavam ipse sibi in ,,

Nemea silva caesam comparavit. IV.CN. DOMIT. Caput muliebre: in aversa parte Q. CVRT. SILAN. Lyra

Palmus iis addendis pag. 31 r. hunc nummum exhibet: de quo ita loquitur, Videtur ad ludos saeculares pertinere, quos in honorem Apollinis & Dianae exhiberi per saecisa selitos nemo non novit. Caput muliebre esse Dianae supponit, sed nulla ejus deae sunt in eo symbola. Porro nostros Triumviros Monetales, Q. Curtium, M. Silan r, S: Cn. Domitium eodem anno fuisse in Magistratu, priores ne e Q. Curtium & M. Silanum anno Tribunatum, Plebis gessisse, & Cn. Domitium .igdilem plebis fuisse. reperimuς. At quum ex Commentariis xv. Virum quartos ludos seculares dis.,Emilio Lepido, L. Aurelio Oreste celebratos fuisse Censer refert, anno ' ut ipse stipputat. Triumviri nostri hoc etiam anno Monetariae rei presitisse potuerunt. Si quidem Murtius & M. Silanus

404쪽

postea iidem anno 'I' Praetores Urbani memorantur. Si vero Patini non arridet opinio, quum Dianae essigies esse dubitetur 9 an Maiae Mercurii matris caput, quae cum lyra filii in- Vento conjungitur 3 Nam quἰim Mercurius primum lyram fecisset in Cyllene monte Arcadiae, septem chordas instituisse refert B Frus, ad Atlantidum sororum Atlantis Arcadiae Regis filiarum numerum, quod Maia una cx illarum numero esset, ejus mater ex Iove Et sic Triumviri monetales in hoc nummo ambos conjunxisse, ad indicandum quod mense Maio Mercatores Maiae pariter ac Mercurio sacrificant, in memoriam Mercurii aedium Idibus hujus mensis dedicaturam, ex Li*io, an. U. C. 'a' quam diem etiam ipsi Triumviri celebrarent, quod Mercurius commercii esset pater, &monetacsset ejusdem mater, nam per monetam Omnes merces comparantur i

Caput Romae galeatum: in aversa parte, C. CuRT. Navis. Ex Thesauro Regio. Caius ille Curtius videtur esse qui ex Peduceta gente in Curtiam est adoptatus, & inde C. Curtius Peduceianus suit appellatus, ut

videmus apud Ciceronem, ep. 1 9. lib I 3 Famii M. T. C. CuRTIO PE-DvCAEANO PRAETORI. s. D. Hic Quaesturam Provincialem ac-' cepit, anno in qua hunc aereum nummum secundae magnitudinis signavit pro asse, cum Romae essigie & navi, solito hujus tem- poris typo. Hic observandum duximus, ut Peduceius ille in Curtiam gentem adoptatus est, Asconius Paedianus in Scaurianam, meminit ab terius Curtii in gentem Peducesi adoptati , dc T. Peduceius Olenas Curtianus est appellatus. Quaestor Provincialis ante tres annos, nccnpe quali alter alteri ex illis Familiis in adoptionem eodem tempore datus sit, ex quodam pacto. , C. Curtius post Quaesturam provincialem factus est , illa Plebis, anno'U' & tandem Praetor Urbanus inter cives & peregrinos jurisdictionem sertitus est, anno ' ut ex Epis. Ciceronis supra lauis data, colligitur.

405쪽

DIDi A gens Plebeia, sed Consularis; quippe Didia Lex Sum

ptuaria a Didio Plebis Tribuno lata est, post Fanniam duodeviginti annis: ex Macrobis lib. 3. Salum.

Caput Romae galeatum: in aversa parte, T. D. supra litteram T. gallus gallinaceus est; in litterarum medio Luna bicornis, Ro-MA. Diana cum crescente Luna in capite, bigas agit, d. facem

accensam. Has litteras T. D. initiales interpretamur, TITvs DEIDIvs. Is

Sexti filius Quaesturam Provincialem suscepit , anno 'r quo denarium percussit. Tribunus Plebis, anno Legem Sumptuariam tulit: cujus duplex causa fuit. Prima, ut non sola civitas Romana, sed universa Italia, Lege Sumptuaria teneretur. Secunda, ut non modo qui convivia majore sitnaptu fecissent, sed etiam qui ad ea vocati essent, atque omnino interfuissent, poena Legis te nerentur, ex Macrobio Sat. Dcap. IT. Post Tribunatum Plebis, Didius Siciliam sertitus Praetor obtinuit. Diana lucifera in bigis signata videtur, ad denotandam militum diligentiam & vigilantiam, nam illa facem praefert, ut Luna , ad arguendum omni hora militem ad arma esse promptum. Quod confirmat gallus gallinaceus, qui exoriente illa , quasi divino quodam spiritu assiatus , bacchari atque exultare sertur, apud AElianum, lib. . cap. 29. Oriens autem Sol ipsum numquam fallit, tum vehementissime vocem contendit, di quidam ad horas omnes cantando vincere videntur. II. Caput Romae galeatum, pone quod ROMA . ex averse latere, T. DEIDI. Centurio plectit militem.

P.uri succedit filius; Titus autem Didius Titi situs fuit de S cxti nepos; primum Quaesturam Provincialem sulcepit, a

406쪽

384 DIDIA.no V ditis plebis fuit, anno Praetor Urbanus Quaestionem

rerum capitalium obtinuit, anno Provincialis lilyricum so titus est, anno ': quo Porcius Cato Consul a Thracibus profligatus, &quasi exercitus totus internecione deletus est. At qu imScordisci, ferociores Thraciae populi, victoria insolentes in Illyricum , & usque ad mare vagarentur, eos repulit in I hraciam. Saevissimos fuisse Scordiscos refert Florus , lib. 3. cap. q. crudeliter in captivos saevire, litare diis sanguinem humanum, bibere in ostibus capitum , & ejusmodi ludibrio foedare mortem tam igne quam fumo. ae omnia terrebant milites, ita ut quidam castra desererent. Quos retinuit Centurionum in illos animadversio, quam Didius in denariis expressit, ut exercitum male obia temperantem in ossicio castigatione retinuisse, & tandem victoriam retulisse, denotaret. III. Caput Romae galeatum: in aversi parte, T. DE ID L T. F. Fisura togata in quadrigis triumphalibus, d. equorum habenas, Llauream.

T. Didius prorogatum habuit Provinciae imperium, in adveniatum Cn. Papitii Carbonis Consulis, cui Illyricum fuit decretum, anno V. C. At quum Scordistos, Thraciae saevissimos populos, repressisset, & Provincias Romanas populantes, in sedes suas cum strage repulisset, ipsi triumphus ex iis fuit concessus ;praesertim quum Thraces Catonem Consulem devicissent. Ejus Didii triumphi meminit Cicero, in Oratione comtra Pisonem, &Columnae Triumphales.

Post Triumphum de Scordistis Didius Consillatum gessit cum

Q. Caecilio Metello nepote anno Oss. Ipsi Provincia citerior obvenit, cui prorogatum est imperium, Nob res feliciter contra Celtiberos gestas de iis triumphavit, ut testantur Marmora coito.

EX HISPANIA DE CELTIBEREIs IIII IDvs IVN.

Didius

407쪽

DIDI A. y Didius in quadrigis triumphalibus, lento passu gradientibus,

exhibetur togatus lauream gerens; an de Scordistis, an de Celtiberis triumphum Didii ex ibeat denarius, ambigitur. IV.

P. FONTEIUS CAPITO III. VIR CONCORDIA. Caput velatum Concordiae. Τ. DIDI. IMP. VIL, Pus. AEdificium, duplici o dine columnarum.

Ad T. Didium Consularem pertinet hic denarius, ut sert ejus inscriptio, S: quidem cusus post Triumphum de Celtiberis, in

quo bello Imperatoris titulum adeptus est: ut indicat Sallustius apud Gellium, id cap. 27. Et u vera nostra est conjectura, de manubiis Celtiberorum restaurata est labens Villa Publica, in cujus memoriam P. Fonteius Capito Triumvir muris, turri bus , aedificiisque publicis reficiendis hoc anno creatus, hunc denarium cum nomine T. Didii, adjuncto Imperatoris titulo, percussit, ut ex ejus victoriis Villam Publicam fuisse resectam denotaret. Villa autem Publica, ex P. Victore erat in regione 9. Circus Flaminius dicta, in campo Martio, ubi primum populi censes actus eae

408쪽

DOMiτ1A gens Plebeia, in duas Ahenobarborum &Calvi

norum Familias divisa. An Domitius a domitu dictum λCognomen Ahenobarbi gentis autori obvenit. Quum aliquando rure domum reverteretur, occurrerunt illi juvenes duo formae augustioris, Castoris nempe & Pollucis, jubentes nunciaret P. Romano victoriam, de qua incertum adhuc erat; at quum non crederet, barbam ejus manibus demulsisunt, eamque ex fusca flavam reddiderunt: unde Aenobarbus est appellatus: Calvinus a Calvo diminutivum.

Caput Romae galeatum: in aversa CN. Do. in imo ROMA. C,

stor & Pollux decurrentes in equis cum hastis. Brevis Inscriptio, primis temporibus in denariis ustirpata Ro-mmis, suadet, ut antiqua ejus forma, ut illum Cneo Domitio Lucii filio & Lucii nepoti adjudicem, quem in sita Quaestu- 'ra Provinciali anno sustepta , percussit, cum selito Romae galeatae & Dioscurorum typo : nisi dicamus illos in memoriam proavi L. Domitii, cujus tacta barba ab iis ex fusca flava facta est, unde illi Aenobarbi cognomen, quod in posteros transiit.

II. Caput Iovis barbatum & laureatum , cum nota s. in aversa parte, CN. DOMI. in imo ROMA, ad latus s. Navis. Ad eumdem Cn. Domitium spectat hic aereus simi assis nummus, ut seri nota s. in eo ex utraque parte impressa, ut & pondus ex semuncia, quum as libralis ad sextantarium, primo bello Punico, & uncialis factus secundo, anno incoepto reductus est. Iupiter in semi assibus hoc tempore videtur a Monetariis sae-

409쪽

pe pro Iano bifronte signatus. Navis ad sani memoriam mamsisse videtur. III. Caput Herculis pelle leonina omatum, cum tribus Mobsis:

ex averse latere, CN. Do M. in imo ROMA.

Forma, pondus, & typus, ut hunc etiam nummum eidem Cn. Domitio tribuamus, impellunt: tres illi globuli, in utraque ejus parte impressi, nummi pretium denotant; nempe esse quartam assis pariem, quae quadrans vocabatur , cujus meminit

Laesus, in epitom pluribus locis. Nihil mirum autem si Hercules inter praecipuos tutelares deos habitus sit a Romanis , quum ciceroni TUcut in lib. I. Hercules tantus & tam praesens dicatus

deus.

Ex Quaestiira Cn. Domitius Tribunatum Plebis accepit, anno ' deinde . Edilis Plebis fictus cum C. Scribonio Curione, anno ri' Plebeios ludos per biduum instauravit, ex L is lib. 31. Praetor Urbanus, anno Fauni aedem in Insula Τiberina, ex eodem Lisio, dedicavit. Consul cum L. Quinctio Flaminio, anno Domitio extra Italiam, quo decerneret Senatus Provincia decreta est ; postea in Galliam Cisalpinam missus est, quam prorogato imperio tenuit usque ad P. Cornelii Consulis adventum H

IV.Caput Romae galeatum, pone quod spica : ex aversa parte, CN. DOMIT. in vertice ROMA. Victoria in bigis, d. flagrum , chabenas, sub pedibus equorum; in area, homo nudus cum hasta pugnat contra leonem. Cneus ille Domitius, qui denarium cudit, Cnei saperioris filius existimarur. Is Quaesturam Provincialem iniit anno VP cooptatus est Pontifex in locum Q. Fabii Flacci, anno ex Lisio. Tribunus Plebis sectus est, anno ': AEdilis Curulis , anno H: In quo Magistratu leones exhibuisse vivos traditur , cum quibus Afri dimicare selebant , eos hastis excipientes. Ursinus hanc venationem tribuit alteri Domitio, ex Plinio, lib. 8 cap. 36 . sub M. Pisone & M. Messala cos. anno Sed is qui tot Ursos itantum. L Ccc x Ci

410쪽

388 DOMITIA.

Circo eo tempore dedit, vocatur Lucius Domitius qui Neronis avus sitit; hic vero Cnei praenomine in denario perhibetur. Spica retro Romae caput, ad AEdilitatem ejusdem Cn. Domitii spectat, quod in Magistratu annonae copiam etiam procuraverit. Domitius ita a Senatu aestimatus est, ut inter i o. legatos, postquam Perseus Rex Macedoniae bello captus est, constituendae Macedoniae nominatus fuerit, anno ante Praeturam , quam postea tarde gessit, anno quod ante vitio factus fuerat. At anno Consules Cornelius, Scipio Nasica, & Marcius Figulus, vitio facti, abdicarunt, & in eorum locum facti sunt Cn. Domitius Ahenobarbus cum P. Cornelio Lentulo.

CN. DOMI. Caput Herculis, pelle leonina amictum : in ave sa parte, Q CURTI. M. SILA. Sagitta, clava&arcus.

Tertius est hic ex ordine in Domitia gente praenomine Cneus, superioris filius. Quaesturam Provincialem iniit, anno μ', Illum oppido adolescentem factum fuisse Pontiscem , ait Lia vius, lib 41. alii Augurem, imb & illum Triumvirum Mon talem, cum M. Silano & cECurtio, declarant ipsius denarii, de quibus in gente Curtia diximus, nempe eos tres eodem tempore in Magistratu fuisse , sed quo'anno fuerint Triumviri Monetales

incertum.

De Hercule plura sparsim retulimus; ut in gente Curtia ad hunc denarium. De clava, arcu & sagitta illius armis & insignibus. VI. CN. DOMI. Caput muliebre : in aversa parte , Q. CvRTI. Q. SILAN. Lyra Prodiit jam minutus ille nummus aereus in gente Curtia, quum tria Monetalium Virorum nomina praeserat, Domitii nempe, Curtii & Silani. Hoc muliebre caput Patinus eo loco Dianae tribuit,& ad ludos saeculares spectare auguratur, qui celebrati sunt, ex Censorino , anno quo tempore hi Triumviri Monetales Magi stratum suum gerere debuerunt: nos autem diximus, quod si haec sententia non arrideat, videam Eruditi, an non si Maia Mercurii

mater,