장음표시 사용
271쪽
αe 6 Liber IV. Meteorologicorum Aristotelis
temperamenti virtualiter saltem, quicquidua contrarium dicant nonnulli. Recentiores. Vt magis pat fiet ex solutione tu rum fundamentorum. Quarto notandum ex eodem ibidem, extremos colores contineri in mediis, seu ut dicit Aristoteles Io. Metapiti t. ΣΥ. medium componi ex extremis, potest dupliciter intelligi, uno modo sormaliter, &secundum acinialem entitatem; alio modo secundum conuenientiam, similitudinem, dc virtualem eminentiam. Priori modo exti cina non continentur in medio, nec medij colores hoc pacto componuntur CX extremi S, itaut extremi colores sint partes ei sentiales componentes medios, siquidem sunt ita simplices medii colores, sicut extremi. At posteriori modo contraria mediata, dc colores extremi continen-rur in suis medijs, netrape album , dc nigrum in rubeo; siquidem maior cst conuenientia, ac sinititudo medij cuni alte-
To extrCmorum, quam extremorum in
ter se, dc sic dicit Doctor. Subtilis, quM
cum mixtum sit medium inter clementa, non habet componi ex eis formaliter, &actualiter, itaui partes mixti et sentiales sint clementa, alioquin plures sorma: di-
sp u atae inserinarent candem numero materiam, etiam naturaliter, quod esse sal sum alias ostendi cum eodem Scoto; cae terum quoad conuenientiam, similitudinem, Ec eminentiam virtualem, Verum cst media componi ex extremis, de extrinnia continentur in medio, idest clementa contineri in mixto, dc hoc ex illis componi ; quandoquidem maior est similitudo, dc conuenientia mixti cum quolibet Clemento, quam clementorum inter se: dc cum forma sit persectior Mrmis elementorum, sequitur, quod elementa contineantur Virtualiter eminenter in mixto,
intantum , quod si ignis calefacit, de
exsiccat, aer calefacit, de humectat ,
aqua humectat, dc frigefacit, dc terra
frigefacit, ac exsiccat; mixtum, se solo, exerceat praedictas operationes, quamuis disparatas , dc contrarias . Ex his i sertur , quod eodem modo qualitas dispositiva ad generationem mixti , ςiusque conseruationem , cum sit media inzer qualitates clementorum , dc eisdena periectior, siquidem disponit ad pςrsccti nem sormam in non solum dicit maiorem
convcnientiam, dc similitudinem cure qualitatibus extremis, dc contrarijs, verum etiam virtualem continentiam , de eminentiam ad illas , adeo , ut se sola possit exercere omnes Operationes in mi to , quamuis disparatas, dc contrarias , ac si in eodem Qrent formaliter, & ach litcr: eadem namque est ratio de qualit titia dispositione, requisita ad generati nem Brimae mixti erga qualitates elementares , ac de Mrma mixti in ordine ad is mas substantiales elementorum: non oenim video, quomodo possit negari paritas , cum essentialiter se consequantur, Min generatione, & conseruatione mixti.
Ex his sit prima Conclusio. Temperamentum mixti non consistit in mixtione
calidi, dc humidi cum frigido dc sicco
cer ta proportione facta, ut dicebat prima opinio: neque in ipsa proportione quatuor primarum qualitatum ad inuicem commixtarum, ac dispositarum in mixto, ut asserebat secunda: neque in quadam peculiari qualitate , ex quatuor primarum qualitatum contemperatione resultante, ut censuit tertia; neque in duabus quai tatibus rei ultantibus, altera ex calore, M frigore, dc altera ex humido, dc sicco, ut voluit quarta: neque in tot qualitatibus , quot sunt partes similares, prouenientibus, ex fractione, dc contemper
tione qualitatum elementorum , Vt a
tumabat quinta: sed in congrua dispositione qualitativa, necessario prae requisita ad inducendam, de conseruandam sormam substantialem mixti, ex praedominio qualitatum activarum super passi uis orta. Probatur prima pars , quia aut nomine
mixtionis calidi, de frigidi, humidi, de
sicci, intelligitur eorum congregatio localis, absque eorundem alteratione , sicut selemus dicere, grana hordei confusa ita aliquo cumulo esse illis commixta; aut ii
relligitur corum aggrcgatio, non manenticina secundum suam entitatem, Verum luntaxat secundum suas virtutes; aut nomine mixtionis intelligitur illorum alter tio, & corruptio praeli posita ad gencrationem temperamenti mixti, scd nullia istarum mixtionum dici potest temperamentum mixti, crgo temperamen um vnon consistit in mixtione proportionata
272쪽
Maior patet a sitficienti cnumeratione mixtionum. Minor probatur, quia temperamentum includit cominium qualitatum activarum super passuis, ut probauimus cum Aristotele in primo, de secundo Nor. sed in prima acceptione mixtionis calidum de stigium non dominantur humido, de
sicco . verum calidum praeclo in inatur sti-gido . Zc humidum sicco, crgo eorundem mixtio etia proportione fasti nequit constituere rationem . & essentiam imperamenti mixti Neque iscunda, aut let tia νacceptio mixtionis valet constituere tem- Perari cntum, quandoquidcm in illis mixtibilia alterantur, de corrumpuntur ante
Incrationem mixti, ut ostendimus cuin coto in lib r. de Anima disput. 3. quaest.7. sed ante generationem mixti Iamn corrumphimur calidum, Ze humidum , frigidum , & siccum, quin imo manent, tanquam dii suiua propria ad inducendam formam substantialein in mixto, ergo in neutra illarum mixtionum calidi, & h
miui cum stigido, S sicco valet consistere
temperamentum. SCcunda pars probatur,
quia nulla relatio, formaliter sumpta pintest esse dispositio ad generationem alicuius formae substantialis, cum non sit achim, aut passiua, sed temperamentum disponit ad generationem Ermae substantialis mixti, ex primo Not. & proportio Quatuor qualitatum primarum est formaliter
relatis, ergo temperamentum nequit con
sistere in tali proportione Qrmalirei sumpta . Noe valet dicere, quod proportio a gat rauone fundamenti; quia possemus dicere nullam relationem Mndatam luperfundamento activo, iore de genere licri lium . quod tamen est falsum; tum Etiam, quia pollemus dicere, approximationcm, quae dicit relationem unionis agentis ad passum, esse rationem Qrmalem agendi, cum posset intelligi, illam agcre ration
formae 'gentis, quod nemo sane mcntis dixerit, ergo concludendum est, icium ramentum non tale sormaliter illam prinportione quatuor primarum qualitatum. Crita, quarta de quinta pars proban tur simul , quia temperamentum includit pugnam, de piae miniuna qualitatum contrariarum adinvicem , licet cum qua
dam temperie , sed una simplex nequit
octe principium contrariorum, siquidem
contrarietas non saluatur in uno tantum,
vi docet Alistoteles pluribus in locis, ergo
temperamentum n quit consistere in una
simplici qualitate, vel resultate cx Ora aluor vel duabus qualitatibus. Confirmatur, quia qualitates primae, ante resultantiamtcrtia , vel quintae qualitaris , iussicienter disponunt materiam ad generati
nem mixti ; siquidem actitiae bominai
tur passi uis , ergo illa tertia . vcl quinta qualitas erunt super Hiae , ac proindZ
in eis temperamentum consist re nequit. Sexta pars probatur , quia ex communi
Physicorum , dc Medicorum sententia ,
temperamentum est ordinatum ad generationem , de conseruationem sornaae si
stantialis mixti , sed tum generatur , dcconseruatur λrma substantialis in insexto, cum qualitates activae persectae dominantur super passi uis in eodem mixto, ut diximus in secundo Noti cuia o Aristotele in lib. Meteorolog. capit. I. dc a. crgo temperamentum consistit in illa congrua dii positione, prae requisita ad generationem, & conteruationem mixti, Orta ex praedominio qualitatum activaru super passi uis. Minor etia stradetur ab op positis quia si tollatur tale praedominium, itaut humidum,& siccum, rc sistendo, vincant calidum, dc stigidum, mixtum, aut
non g ncratur, aut si suerit genitum non diu conseruatur, verum tendit ad corruptionem, inducendo putredinem, aut inco- coctiones, nempe cruditates, inquinationes, de tostioncs, quae sunt dispositiones ad corruption in totalcm mixti, ergo eius se neratio , de conscruatio penisci ex praed
minio qualitatu activarum super passi uis. Secunda Conclusio. Non ost improbabile, in imo probabilissimum asserere,quod
temperamentum mixti consiliat in una
qualitate simplici eiusdem mixti, vir aliter continente quatuor qualitatcs primas, 5c carum praedominium, prae requisitum ad inducendam , dc conteruandam Qrmam in mixto . Colligitur ex Doctor. Subtil. in a. d. II. quaeli. Vn. ubi dicit ,
quod in una .rma mixti substantiali
continentur viri ualiter omnes irimae substantiales clemetorum cum sitis operati nibus subflantia libiis, ad modii,quo anima vegetativa, de Sestiua ac catu Dpeia tioncs
273쪽
et 1 8 Liber IV. Meteorologicorum Aristotelis
substantiales continentur virtualiter ii svna anima rationali: siquidem currit e, dem ratio de continentia virtuali accidentali quatuor qualitatum primarum in una forma simplici, de accidentali. Est contra Ruuium in lib a. de G2nerat. & Corrupta
cap.8. quaest. I. de Tempcrament. Mixto
rum : Se M istrium disput. 7. de Mixtione
quaesi. 3. art. 2. nurn. 23. ac alios ab eisdeincitatos. Probatur eadem ratione Scoti, noenim sunt multiplicanda ontia sitne necessemate ex Aristotele lib. r. Phy sicorum LIO.de 16. sed nulla necc si itas cogit ad ponendas quatuor qu uitates formaliter in mixto crgo &Minor probatur, quia si esset aliqua necessitas , vel se teneret ex part Op rationis, aut transmuta tionis accidentalis,
aut qualitatis sormalis, sed nullum istorum est dicendum, ergo,&c. M uor patet, quia sicut Griari substantialis, ita accidentalis, cum illam consequatur, ponitur ratione alicuius lior una triti. Minor probatur, quia sicut operationes substantiales sormarum elementarium possunt suppleri per operationes virtuales, a sorma mixti prouelaientes, ob conueniensiam, de similitudinem, quam habent adinvicem, ita a simili suppleri poterunt operationes accidentales
quatuor primarum qualitatum per opera tiones virtuales illius forinae accidcntalis,sormae mixti inhaerentis Ob earum conti nientiam adinvicem. Noque urget transse
mutatio accidentalis, quia inmae huiusmodi qualitatum erunt termini a quibus Corri iptionis, & sorma accidentalis mixti terminus ad quem generationis. Neque cogere potest ratio qualitatis sormalis,quia ita potest immutari sensus tactus p qualitates virtuales, sicut per Hrmales, patet de pipere, gengibere, allio , quibusdamque aliis mixtis, quae cum simi calida tantu vi maliter, nihilominus immutant tactu, qui reperitur in sensorio gustus igitur cu nulla necessitas cogat ad statuendum ter c- ramulum in praedominio sormali quatuor qualitatum primarum, ut vitetur pluralitas non necessaria, statui poterit in una tantuqualitate, caeteras virtualiter continent .
confirmatur ex Aristoteles lib. I. de Gener. & Corrupi. t. 8 . ubi habet, quod Q ma generati,sive mixti est persectior, de actualior forma clementi, qua de causa, hςc dicitur contineri in illa virtualiter; concludit enim quod in ca saluatur virtus elemetorum, ergo a simili, cum qualitas consequens Hrma mixti sit persectior, de actualior formis accidentalibus elementoru,hoc est quatuor qualitatibus, istae secundum suam virtutem debent in illa saluari. Tertia Conclusio. Temperam nilim aequale, seu, ut dicunt communiter Docto. res, ad pondus est naturaliter linpossibile in quolibet mixto, siue animato, siue in nimato . Colligitur ex Aristotele lib. I. de Gener. & Cori upt. cap.vit. in quo agit de Mixtione, & in lib. . Meteor. cap. I. & 2. ubi docer,generatione Mixti fieri, cu principia activa dominantur passi uis Huic do ctrinae astipulatur etiam Doctoi Subtilis in
. d. 9. qu. II. sub B. . sed quia illa causa, dcc. Est contra Ruui uincit. qu. a. Mastriucit. nu. 3. dc ψ . Galenum, ietneltu, C nimbricenses, Vallesiit, Marsilitiira, SI alios ab eisdem relatos. Probatur, qaia temperamentum includit essentialiter dominium qualitatum activarum super passi uis, adeo, ut istae vincantur, & illae vincant,sed si isseretur temperamentum aequale ad pondus, non haberetur huiusmodi dominium, nec victoria, ergo non esset temperamentum cssentialiter, verum duraxat collectio qualitatu in aliquo in gradibus aequalibus. Maior est Aristotelis locis proxime citatis, dc remanet etiam sum probata ex dictiς simperius in hac eadem quaestione Not. I.& a Minor de se patet, quia nulla virtus activa esset malorPresistitiui , siquidem tanta esset resistentia in sicco , de humido , quanta activitas in calido , de frigido ,
atque adeo nulla cisci pugna , victoria que nulla, quod est contra rationem contrariorum , ex quibus coalescit mi
do pmbatur, nana quod est naturaliter pose sibile, aliquando per naturam reducitur adactum, sed hactenus nullum mixtum repemini fuit cum huiusinodi qualitatibus
ualibus , quin imo experientia quotidie testatur omnia mixta lubesse voracitati temporis , ergo signum est , quod omnia constent ex qualitatibus, hecundum gradus, inaequalibi is, ac proinde . quod e rum temperamenta sint omnia inaequalia. Tertio, si daretur teperamentu ς quale quoad podiis,sequeretur posse, in rati mixto, dari immortalitatem, & perpetuitat in vitae,
274쪽
siquidem qualitates, quia innis contrariae
cum essent proportionatae aequaliter, non agerent ad aliarum corruptionem, Jc consequenter nec ad destructione sormae sub slantialis mixti, sed hoc naturaliter est impossibile, quia omnes morimur, de sicut aqua dilabimur super terram; mors autem naturaliter accidit ex actione, Se passione qualitatum in mixto, ut testatur Aristoteles in lib. de Gener. de G rrupti ergo sicut impossibilis naturaliter est perpetuitas viventium mixtorum, ita impossibile naturaliter est temperamentum aequale ad po-dus. Quarto probatur etiam in mixtis inanimatis, tum quia, de illa constat ex prae- dominio qualitatu activaru super passi uis:
tum etiam, quia destruemn ur Omnia Ic- peramenta, cum illud nec esset calidum,
nec frigidum, nec humidum, nec siccum, quandoquide haec insurgunt ex praedominio alicuius qualitatis super alijs,ex quibus coalescunt mista, at quam sint absurda huiusmodi illata, viderint, qui oppositum a-1truunt, ergo concludedum potius est, esse naturaliter impossibile huius inodi teperamentu ad aequale podiis quatuor qualitatu Quarta Conclusio. Temperamenta in quouis misto, distributive sumpto, nequerint esse plura quatuor, simo ut sermo de
simplicibus, siue de compositis Colligitur ex dictis contra Ruuium, de M istrium ut
supra, ac alios ab eisdem recensitos. Neque, est contra Doctorein Subtilem, citatum a Mastrio in secundo d. I . quaest. Via.
ad q. princ de d. I9. sub A.'δc in 3. d. 16. supra Α. sed conserinis Averroi, ac sectatoribus, improbantibus opinionem Galeni
de insto temperamen iis inaequalibus. Pr batur prima pars, nam temperatnentu nascitur in mixto cum qualitates activae dominatur passivis, ut saep iis dictu est ex Aristotele in hoc lib. . Meteor c. I.&2 scd huiusmodi domini u tatum quadrii pliciter
Variari potest, ergo tantum quatuor erunt te ranacta in mixtis, Min probatur, suta
qualitato actitiae sunt duae, nepe caliditas, de frigiditas,& duae pariter pamuae dunta 1at, scilicet humiditas, & siccitas, aut igitur caliditas dominatur siccitati, de sic fitic peranuntum igneum, quod est calidii,&siccum; aut dominatur humiditati, de sic
nascitur teperamentum aereum, quod racalidii, dc humidum; aut frigiditas exercet dominium super humiditate, & sie oritur
temperamentum aqueum, quod est humidum , de frigidum ; aut tandem frigidum exercet dominium super sicc tale, de sic
coalescit temperamentum terream, quod
est frigidum,& siccum; cum is tur non inueniatur aliud dominium in qualitatibus,
uia nec aliae qualitates activae praeter cali. itatem , 3c frigiditatem, nec aliae passiuae praeter humiditatem,& siccitatem,concludendum est,cise tantum quatuor tempera
munia, de non plura. Secunda pars probatur exponudo loca Doctoris Subtilis ab co- de Mastrio, pro sua sententia adducta,quia si recte perpendantur, militant potius co-tra se, quam in sui favorem. Vnde ad primum desumptum ex 2. d II qu unica, ad quartum argumentu principale, dico D ctore ibi non loqui de teperamento, sed ostendit,quomodo accidat corruptio intrin. seca in animalibus, habetibus partes organicas, at sectas qualitatibus cociariis aitq; illam euenire ex actione unius in alia contraria quam secudum virtutem excedit, de expugnat; at quis est ita caecus, ut non videar, quod ibi loquitur de qualitatibus co-trariis ad seinuicem comparatis. ex quibus
Oritur mixtio, non tamen de eisdem, ut inmixto,a quibus nascitur tem ramentum,
quia sic contrariae non aginat insciinuicem, verum duntaxat duae agunt, Sc duae patiu-tur, ut supra ostensum est cum Aristotele . Ad secundum allatum ex d. I9. quaest. VI. sub A. in quo Scottis nititur Ostendere immortalitatem Adae si non peccasset , dc cius moi talitatem ab intrinseco nihiloserius euenturam ctiam in statu innocentiae, pro eius causa adducit actionem contrariorum in scin uicem agentium ii sta corpus, vel actionent intcniam Vnius
in aliud; ex quo manifeste patet, ipsum
non loqui de aliquo temperamento, sed tantuin de qualitatibus contrarios sinapi, citer conlideratis , de non VI iunt in is mixto formaliter. Ad tertium depromptum ex tertio d I 6. quaest. I. 9 Rati nes istae, dcc. v xl . vltimum argumentum,&c. lateor equidem ibi fuisse locutum deICmperamento aereo, duin Ostcndit, non
dari certa periodum ab intrinlecta in corpore generabili. de corruptibili, cu aliqua-do citius,& aliquando tardilis accidat cor- ipso, secundu quod actio caloris natura-
275쪽
α so Liber IV. Meteorologicorum Aristotelis.
lis in humidum radicale passuum, est fortior , dc minus sortis, & hoc probat nostra conclusione; caeterii debet Dominus meus
diligentissimus Mistrius ostendere, quod
Scotus admittat alia temperamenta pr terea, qtiae a nobis allata fuerunt, si velit concludere , quod faueat suae sentetiae de octo temperamentis inaequalibus. Obijcitur tamen contra lain probatas conclusiones, & primo contra prima, pr hando teperamentum cosistere in mixti ne proportionali quatuor primarii qualita. tum, nam mixtu nequit gigni absq;teperamento, cum sit eius dispositio naturalis,ad
introduceda illius foraria substantiale, sed mixtu nequit fieri absq; mixtione proportionali primarii quatuor qualitatum, ergo
temperamentum,& mixtio proportionalis primarum quatuor qualitatum sunt penitus idem . Minor patet, quia mixtum est effectus formalis mixtionis. Respondetur, concedendo maiorem, &minore, & negando consequentiam, tum quia ex puris negatiuis no potest sequi cocluso amrmatiua,turn etiam,quia in tertia figura minore existente negativa no potest oriri vera coclutio; tum etiam quia arguere a causa efficiente ad formale, non valet consequemia , modo mixtio quatuor primarum qualitatu certa proportione facta, est quidem causa essiciens mixti, non auteformalis, at temperamentum, cum sit dispositio ad introducendam. & conserua
datia sormam substantiaIem in mixto, est ibi una causa sormalis, Ac consequenter se habet veluti differentia dissiniens temperamentum, prout secernitura mixtione,
proportionali quatuor primarum qualit
obi jcit ut secundo probando, tempera mentum consistere formaliter in proportione quatuor primarum qualitatum, quia posita proportione inter qualitates activas
dominantes, de passiuas clominatas, insurgit temperamentum, de ablata, siue varia
a proportione, aufertur temperamentum,
emo ipsum debet consistere formaliter in rati proportione. Antecedens conceditur, etiam i nobA. Consequetia probatur, 'uia illa est eausa formalis praecise , qua polita,
ponitur effectus, δί qua remota, remoue
aut effectus, rem si posita proportione imter tales qualitates, insurgIt temperamentum, de ablata, ausertur ratio temperame-ti, sequitur, ipsum consistere formaliter in
proportione . Respondetur, negando consequentiaim, ad cuius probationem negatur antecedes,
siquidem posita approxiinatione agetis ad pallam, i equitur actio, dc remota, rem uetur, igitur actio est formaliter approximatio Θ non valet. Similiter posita unione
materiae cum forma, resultat torum essentiale, ab eis realiter distinctum secundum nostram sententiam, Sc di soluta unione, tollitur resultantia totius, ergo totum est sormaliter unio non sequitur, quand uidem approximatio, dc vnio, sunt quiem conditiones, sine quibus haberi non
possunt effectus, non vero rationes, seu causae formales eorundem. Conceditur ergo a simili, quod temperamentum sit proportio praesuppositive, non autem formaliter : siquidem temperamentum est dispo sitio sormaliter, cum sit qualitas, praeortio vero, quia relatio, est dispositio duntaxat conditionalis.
Obhcitur tertio probando, tempera-- tum consistere in quinta qualitate, ex 'ua tuor qualitatibus rcsultatue, illisque superaddita: Nam si temperamentum non comsisteret in aliqua qualitate, quatuor quali talibus superaddita, sequeretur passim interire quodlibet mixtum, quod eli a surdum, ergo dicendum est in illa consistere . Sequela maioris probatur, quia pro Portio qaatuor qualitatum debilis est, facileque mutatur ab extrinsecis, adeo ut una qualitas interdum remaneat extincta, sed una extincta , diloluitur temporamentum, de hoc dissoluto, destruitur etiam mixtum , ergo si non detur quinta qualitas ; per quam possint reparari
desectus quatuor primarum qualitatum,& in qua consimit temperamentum , sequitur facilis destructio cuiuslibet mixti, uare ad euitandum lio et maximum absur um, concludendum cst, dandam esse de necessitate quintam qualitatem superaddi. tam illis quatuor. 8c in qua consistat tem
ramentum, conseruati triim mixti.
Respondetar negando sequela maioris. Ad probatione dico, qiod ad reparandosi sectas Primarum qualitatu, non est ri cessa-
276쪽
cessaria dia qualitas superaddita; siquidem
forma mixti est sussiciens, virtute propria,ec mediis quatuor qualitatibus, se tueri ab extrinsecis agentibus, & recuperare amisesam intentionem tuae qualitatis, per quam consulere possit suae conseruationi, ne imtereat ; quare superflua omnino foret illa qualitas iuperaddita, si daretur; non sunt ergo multiplicanda entia sine namisella
necessitate. Obiicitur quarto contra secundam conclusionem. quia temperamentum est congrua dispositio, conseruatiua sormae su
Hantialis in mixto, sed huiusnodi dispositio lassicienter ponitur in materia, aci in troducedam sormam mixti, per actionem quatuor primarum qualitatum. ad cerim
gradias aetera natarum, ergo non est admittenda alia qualitas, quae , ex earum interitu, in mixto resultet, virtualiter continens operationes earumde qualit tum, Scin qua consistat ratio te peramenti, oc c-serv. l io mixti. Min Ol' ' batur miseni consensu omnium Piulos linum asi rensium , proportionem quatuor primam
qualitarum en suficientem dispositionem ad inducendam larmam substantialem mi. xti in sua materia. Consequetia tensit,quia per eandem dispositionem introducitur,&conseruatur Brma mixti igitur si proportio quatuor primarum qualitatum est suseficiens dispolitio ad introductionem Qria
in materiam mixti, erit utique valida ad eius firmandam conseruationem, ac proin cle non erit necessaria earundem qualitatu interitio, dc nouae qualitatis, easdem comtinentis. resultantia. Respondetur negando consequentiam.
Ad probatione dico anteceues csiis verum de eade dispositione, in genere, vel in specie ; formali, vel viri uali; moso qualitas, quae asseritur, ut dispositio cos cruatim sotan ae mixti qua uis no sit eadem formaliter,& in specie cum dispositione, per quatuor qualitatcs. proportionaliter agentes ad introductione formae substantialis mixti, cst
tamen eadem virtualiter, & in generae cuilla, cum cotineat virtualiter qiratuor qua litates. ac earum operationes; siue contrarias. siue dispar. Ias.
Contra , quia huiusmodi qualitas nequit esse principium corruptionis, quae in sola contrarietate consistit, ergo nequit esse ullo pacto d si stio conseruat; ..
mixti. Antecedens probatur, quia corruptio fit per actionem, te passionem , de
reactionem , ac repassionem contrari
rum , ut passiim tradit Aristoteles in libris do Generat. & Corrupi sed actio.& passio, ac reactio, dc repassio. de snecessitate exigunt qualitates sormaliter
contrarias , neque iussiciunt virtuales ,
ergo , Scc Minor probatur , quia se malis , Sc actualis resistentia non potest dari, nisi inter formaliter, & actualiter
contraria. sed qualitas a nobis asserta , non est actu, & Mrmaliter contrar a
alicui , ergo per illam nequit actu , 6csormaliter mixtum resistere , ac proinde neque agere, aut pati, vel reagere, aut repati , & sic nec conser uari, aut corrumpi . Respondetur negando antecedens. Ad probationem, negatur minor, siquidomissicit contrarietas virtualis, cum ' litates virtualiter contrariae perinde sotrabea .ιt in agendo , dc resistendo , ac
formaliter, cum gerant vices Caium M.
Fr cum Irobatur minor , quod sorin iis, & actualis resistentia nequit clarin, si inter sormaliter, & actualitei contraria, falsum est, quando operationes e rum continentur virtualiter , dc eme
ter in aliqua sorma persectiori, ut patet de forma Solis ex eo enim , quod continet virtualiter operationes calidit tis , de frigiditatis , potest indurare I tum, illudque exsiccare, dc emollire, ac liquefacere ceram , similiter voluntas , suta habet virtualem continentiam super suis operationibus potest velle, δc nolle,
quae iunt opposca contraria. Et Cram
subditur , quod talis qualitas , nulli est
contraria , de ideb nequir inferre repugnantia, respondetur ex Doctor. Subtili in q. d. '. quaest. I 6. quod ad inserenda repugnantia, non sempCr exigitur contra. rietas tormalis , sed sufficit virtualis , quando ea , quae sunt Brinaliter repugnantia , continentur virtualiter in aliqua forma supeliori , de eminentiori , cuiusmodi esset i ualitas a nobis afferta , sis uidem consequerctur
sectionem formae substantialis mixti , quae cum sit pcrsectior qualibet sorma substantiali elementari , facit ,
277쪽
et si Liber IV. Meteorologieorum Aristotelis.
ut eius forma accidentalis sit perlectior quavis raraa accidetali elementorum, &sic persectior quatuor primis qualitatibus.
obhcitur quinto contra tertiam conclusionem: Nam Aristoteles in lib. Proble.
sect. s. quaest a 2 supponit posse dari corpora naturalia ad aequalitatem temperata, cuponit differentiam in illa, & inaequalia, di-Cens,corpora aequalia faciliter infirmari,&eadem facilitate curari: econtra inaequalia difficulter in morbum incidunt, & eadem dissicultate ad pristinam sanitate reduc Intur . Et in secundo de Anima t. II 8. docet sensoriu tactus non sentire qualitates tangibiles in illis gradibus, quos actus haber,
sed tantum exuperantias,ad quas est in Do. tentia, igitur supponit tale sensoriu tactus esse complexionatum, de habere temper mentu aequalitatis ad podus: inquit enim. Caliaeum, aut frigidum, durum, aut molle non semimus ,sed exuperantias, tanquam sensu, velut medietate quadam exι lente eius, qua in sensibitibus, contrarietatis, ct propter hoc discernis, ac iudicar sensibilia: medium enιm iudica oraM est, fit enim ad
Consequentia tenet, quia si sensorium tactus non esset ad mediocritatem redactu, non esset in potentia ad exuperantias qua
litatum tangibilium,ae proinde non posset illas sentire: ac in se recipere, siquide omne recipiens debet esse denudatum a natura tecepti in ergo cum dicat Aristoteles, nsorium tactus esse tantii in potetia ad exi perantias qualitatum tangibilium, necessarid supponit illud praexistere recte comple-Nionatum, ac temperatum ad aequalitatem ponderis. Respondetur negando utramqle consequentiam;tum quia primum testimonium, aut non facit ad propositum aut non recte intelligitur: tum etiam, quia ex secundo,
quod affertur,non bene fit illatio. Vnde ad primum dico,ibi non poni differentiam inter corpora aequaliter, & inaequaliter remperata , ut non bene supponitur, sed inter corpora, modicam habentia magnitudinc
molis, de virtutis, & ea, quae, de molis, dc Virtutis magnitudine excellunt,dicens, illa de facili in morbum incidere, Ec eadem facilitate curarii ouerio ista disticultor quidem infirmitate laborare, de pari difficultate etiam sanati; & probar utramque consequentiam; nam quae modica magnitudine molis pollent, aequabilia sunt, hoc
est, moderatam virtutem habent; quae a tem moderatam virtutem retinent, compatibilia sunt adeo ut si una pars ab extrin. seco,aliquo inficiatur vitio, facilis sit communicatio caeteris partibus, ac toti corpo ri,& peroppositum de facili fiat communicatio sanitatis, una ex illis sanata: Caeteruquae moli excellunt, etiam Virtute eminet,
propterea inaequabijia sunt, idest immoderatam virtutem possident, intantum quod si a contrarijs extrinsecis oppugnentur, noita facile vincantur; δc si contigat ea secu- 1um aliquam partem, expuynari, dissic
lior est communicatio caeteris partibus, dctoti,ob earumdem partium secunctionem, ac distantiam: sin auteiri secundum tota , eueniat, illa morbo laborare, ob eandem causam, sunt lem.patientur difficultatem in recuperanda sanitate, & haec est illius textus germana intelligentia, ut cuilibet recte te enti, ac super eo reflexionem facieti, facile patere potest. Sed postea unde γlocus consequentiae, illatae Corpora modica', ac moderate temperata , lacilius infirmantur, dc sanantur , quam 'magna , & immoderate temperata , C go illa supponuntur habere temperamentum aequale ad pondus, non item ista Non valet, sed peccat, vel secundum
consequens, aut secundum non causam,
Ad secundum testimonium desumptura ex secundo de Anima tit. HS. dico, non recte inferri illam consequentiam ex illo antecedenti, nimirum , si sensus tactus non sentit , nisi exuperantias qualitatum tangibilium, vel si organum tactus est in potentia solum ad exupera tias earundem qualitatum , ergo suppo nitur illud est e temperatum ex illis qualitatibus aequaliter , seu ad aequale pondus , siquidem sicut datur latitudo graduum inexuperantijs , quae constituuntur, veluti obiecta potentiae tactivae, sic potest dari latitudo graduum in constitutione temperamenti sensoris ractus, adeo ut non cogatur ad indivisibilit tem , quod non obscure deprehenditur ex t. I I9. de t I 2o. in quibus constituit quidem pro obiecto tactus omnes qualitates tangibiles, at non semper in gradibus
278쪽
ila os: Disput. III. Quaestio I.
Ebus aequalibus, cum possirpercipere ran- falsum demonstrat Aristoteles in libris degibilia, idest temperata, & iruagibilia, Iioc Geneta& Corrupi. dum inquit, quod
est, habentia vel paruam omnino differcn- ne agens inagendo repatitur, & patiendotiam tangitalium, quomodo se habet aer, debilitatur, ac Iandem consumitur: non in vel penitus excessivam exuperamiam,qua igitur dicendum est ad actione unius qua- vocat corruptiua cum igitur detur viro-ilitaris activae in contrariam, requiri domi-bique latitudo, nequit inferri temperies in nium, Jc excessum secundum gradum. qualis in organo,sed inaequalis, & indeter- Respondetur ex uictis a nobis in a. lib. minata . de Anima disput. . quaest. q. quod adhoc, miscitur sexto contra eandem conclu- ut aliquod agens agat in alaquod passum,sionem per rationem, quia non est impos- dc repatiniar ab eo, requiritur, ut virtus sibile naturaliter primas qualitates in factiva passi sit maior viriute resistitiua abradu aequali intensionis, ut qtiatuor dari gentis & ambo sind intra, i aeram eius-m eodem subiecto, ergo non erit impossi- dem activitatis, Sc communicent in mate-bile , quod ab aliqua sema mixti in tali ria. ut uocet Aristotcles lib. I de Generati gradu postulentur. Consequentia proba- & Corrupi. ar. 33. usque ad finem capitis, tur, quia si dantur sormae mixti postulan- dc a t.87. vique ad 89. Deiectu primae cotes ealdem qualitates in gradu inaequali ditionis, ignis calidus, ut octo, agens in a- superiori, & inferiori, cur non poterunt quam frigidam ut quatuor, nequit repatidari aliae easdem postulantes sub gradu in ab ca, cum activitas aquae non possit sup Tali, cumnulla possit asserri ratio imposi rare resistentiam ignis; ex opposito autem ibi litativi Confirmatur, nam ad rationem quia alimentui ligiditate sua, superat c mixti pertinet nabere qualitates primas ad lorein nar alem aliti, illud potest reagere temperiem redactas, sed quo magis acce- in istud, dc ab eodem repati. Caeterum dant ad aequalitatem intensionis,magis aNisi utrobique Eret aequalis achiustas , aetemperantur ergo si omnimodam aequa- refistentia, nulla esset actim, & passio, litatem habeant, dicentur summo, ac per- nullaque reactio, aut repassio, sicut ta-fectissmo modo attemperatae, & ex con- le quidam accideret data hipothesi de sequenti mixtum perfectissiman, habere temperamento aequali, de ad pondus. temperiem, ac ratisnem mixti ut mixtum Vnde se aliter ad argumentum , comest, Ac temperamentum erit periectissima cedo tequelam maioris, sed negatur e naturaliter. 1 I. si V stea illatum, quod nunquam posset cari Respondetur negando consequentiam. reactio, siquidem tot es tequeretur, qu siquidem ratia mixtI', ut habeat qualitates ties resistentia agentium inaeoualium in activas dominantes passivis, de necessita- activitate, superata mansisset ab activitare postulat, de haec est ratio, cur Brmn mi- re passi. xti postulet easdem qualitates in gradu in- obiicitur septimo contra quartam comaequali, non vero aequali, quia tunc notia, elusionem: Nam qualitates constituentes possent actiua dominari pa struis, & sic iam temperamenta fiant quatuor scilicet calidique fieri generationes,ut docet Aristoteles tas, frigiditas, i umiditas, de siccitas, aut in hoc lib. capit. a. Sc seqtientibus. Ad igitur una qualitas tantum praedaminatur Confirmationem, dico similiter, mixtum caereris, aut duae; si cletur primum, cum quidem exigere qualitates temperatas, sed quatuor sint qualitates, in quarum singula in traliter, ut possint adinvicem agere, potest esse excessus ad alias, sic erum q ua- dc pati; porro non sicpossent agere, de ρο- tuor remperamenta scilicet calidum, stigruti, si qualitates essent in mixto aequales adidum, humiclum. & siccum: si vero conce- pondus. datur secundum, & sic pariter erunt qua- Contra Inquit Mastrius, quia si adhoc, tuor, quandoquidem calor cum siceita-Vt qualitas agat in contrariam, requiritur re dominetur , aut cum humiditate , dc dominium, &excessus secundum gradus, sic erunt duo temperamenta, nempe ca- sequeretur, quod calidum, ut tria nunqua lidum , Ac siccum , de calidum , dc hu- posset reagere in frigidum. vi quinque, & midum: similiter si frigus exerceat dom
sic penitus tolleretur reactio , quod eminium super sicco , dc humido, insurgens . . R 4. duo
279쪽
a Liber IU. Meteorologicorum Aristotelis.
duo alia temperamenta, nimirum frigidu, dc humidum, & stigidum, ac ficcum, ergo
ista quatuor con posita Aoniuncta cum reliquis quatuor simplicisus faciunt octo M.
nera temperamentorum, ac proinde non erunt tantum quatuor, ut diximus in
conclufione. Non enim est maior ratio de qualitatibus compositis, ac de simplicibus. Respondetur negando consequentiam ', immo non est par ratio de omnibus qualitatibus , ut ordinatis ad generationem mixti; quandoquidem dominium non est in singulis, sed tantum in activis supra passi-uis: cum igitur activae sint tantum duae scilicet caliditas, de stigiditas; de passiuae pariter duae dumtaxat, nempe humiditas ,δc siccitas, duo itum erunt temperamenta ex parte utriusque, ac proinde tantum aquatuor, dc non plura. Nec valet dicere,
quod in singulis potest esse excessus ad MIias, quia non tussicit, verum exigitur, ut sit excessus dominatiuus activae qualitatis super passiua , qualis nequit esse caliditatis in stigiditatem, quia naec, ut
in mixto, est tantum actiuar neque humiditatis super siccitate, aut Cconuerabs cum neutra in mixto sit acti iri, sed ambae
passiuae, ut liepe laepius dictuin fuit in hac eadem quae litone. Dices cum Doctore Subtili in a dist. I . - vn. sub H. 3c dist I9. qu. m. sub A.
ari in mixtis viventibus partes organicas, adinvicem se alterantes, bc corri inpenteS, ex eo, quod sint avectae qualitatibus contrariis, ratione quarum agut inscii uiccm, de tamen huiusmodi partes organicae sunt quaedam mixta, cino contrariς qualitates,
etiam ut in mixtis, iant activae, de pallit ς, atque adeo poterunt constituere alia tem
. Respondetur coacedendo antecedens , dc negando consequentiam ultimam, siquidem sunt activi e , dc passiuae ad earum corruptionem, δc destructionem mixti, noautem ad eiusdem generationem, dc conseruationem: temperamentum, enim est ordinatum ad mixti generatione, dc co seruationem, non vero ad eiusdem destructionem: de hoc est valde notandum, ut percipiatur deceptio Aduersariorum, putantium quemlibet excessitan inter contra etia posta costituere unum genus tempera-anenti, Quod est Omnino falsinn, dc repu- inans doctrinae Aristotelicae, traditae In lib. cap. a. saepe citato. Obhcitur octavo, qtrod tantum tria sint
temperamentorum genera, scilicet tetreu, aqueum, dc aereum; quandoquidem omnia mixta sui stisida,cu elemeta ex quibus coalescunt,sint trigida, scilicet terra, aqua, dc aer, ergo etia teperamenta, tam sint dispositiones ad mixtorum generatione, debent esse tantum tria. Antecedens insuper probatur, tum quia omnia mixta ,salte per tecta habent consistentiam, crassitiem,c5cretionem, ac caeteras differentias, siue asesectiones ex aqua,& terra proueniat , ergo in eis dominatur frigus, unde dicebat
Aristoteles in textu sum. a. cap. L Omnia inmixta esse, vel aquea, vel terrea r tum etiaquia experientia docet, omni a cadauera, poli exanimationem,feri stigida etiam secundum illas partes, quae calidae reputantur, ut sunt cor, sanguis, Iecut , dc huius:
modi, ergo signum est illa fuisse temperamenti stigidi, ergo omnia mixta sunt temperamento stigida, dce. Respondetur negando consequentiam Neque probationes adductae aliquid concludunt , quinimo supponunt multa falsa:
Vnde ad primam negatur antecedens absolute; dc cum probatur, quod elementastigida sunt tria, nempe aer, aqua,& terra,
supponit hoc falsum, quod aer sit stigidus:
est enim calidus, de humidus,n demostr uimus in I. lib. Meteor. Insuper supponit aliud intius taliam . ni mira quod terra, Scaqua sint mixtoru materia ratione stigiditatinnam ut docet Aristoteles in hoc lib.
c 2. dc lum. a. c. I .mira de terra sunt princis
pia palsiua generationis mixtorum ratione humiditatis, e siccitatis, que sunt principia passiua,ex quibusoriutur omnia mixta perlecta. Ad l cciinda in dicitur omnia mixta persecta habere consistentia,& crassitie ex aqua, vel terra; cocedimus ratione humiditatis, dc siccitatis dro aute qua frisidae aut quia sic nolunt passuς,neq;materia mixtorti,sed Mut sicut cetera elemeta. Ad tertia de cadauere, licimus illud Bre frigida post exanimationc, vel ab ambiemi extrinseco,
vel ab intrinsec*,obdefectu caloris,qui per ny ine animalis,expirauu simul cu humido Ne ii inde 'quit. illud prς fuisse te peramet istisidi, qui rumo lineo dominabatur calida
in quibis consistebat ςius vita.
280쪽
Concludendum igitur , quod tempora menta Mixtorum sint tantum quatuori pecie diuersa, adeo ut non sint plura, nec
pauciora. Vtrum eiusmodi Motorum temperamemta varia aliquo pacto dignosci possint a nobis p
QVod animalium persectorim, praesertim hominum temperamenta cingnoscantur actis est constans, iam Physicorum,quam Medicorum, concors, Vnanimi'; lententia,quippe isti ex diuersitate
temperamentorum, varietatem morboria,& medicair inum, quae ad eorum curati nem utilia, ac necessaria iudicantur, non
absq; fundamento, auspicant ur. Testis sit eorundem Princeps solertissimus Galenus in lib. de Temperamentis. Porro quibus, medi1s, huiusinodi notitiam assequi vale mus, non est ita facile diuinari, ut testatur etiam Philosophus in hoe lib 4. Meteor.
Sum. q. per totam , Vnde Physicorun amethodum sequentes, quibusdam ex more adnotatis, illam pro viribus assequi tentabimus. Primo igitur notandum est, temperamentum dupliciter sumi posse, uno modo fundamentaliter, alio cio Hrmaliter. Si priori modo sumatur temperam nium nil aliud praeseseri, quam formam substantialem uniuscuiusque mix ti, ex quatuor Clementis virtualiter ortam secundum quam mixtum operatur quicquid potest . Dim-niturque per esse facultatem naturalem, qua corpus nersecte mixtum operari po-test omnia sibi conuenientia . Si vero posteriori attendatur modo, est congrua dispositio, ex quatuor qualitatibus, propor-rione quadam dominantibus , & dominium recipientibus resultans , admixtorum generationem , ae con seruationem, naturaliter ordinata ; potestque describi, quod sit facultas naturalis, qua forma subitantialis mixti,aut ipsum mixtum,ad Ορο- rationes accidentariaς, propriae naturς c uenientes obeundas,dis nitur & de teperamento hoc pacto sumpto, est in praesenti disti cultas, an possit naturaliter, in quovis
perfecte mixto, cognosti aliquo pacto. Secundo Notandum ex Aristot primo Post. cap. siccundo, &declino, aliquid posse naturaliter demostrative cognosci d pliciter, vel a priori, vel a posteriori. Pri
hi cognitione demonstratur unaquequci res creata per causas, ex quibus coalescit; inquit enim Aristoteles loco citato, dc primo Phylic. c. primo. Tunc arbitramur unumquodque cognoscere, cum eius causas nouimus usque ad elementa. Posteri ri vero cognitione unaquςque res demonstratur per suos effectus , & operationes, uae sunt media cognoscendi, & demon-randi eius causas . Ad propositum , si sermo sit de priori cognitione , tem ramenta mixtorum habent cognosci petuatuor qualitates . cum activas, tum pas-uas , ac proinde dicere debemus , illud mixtum esse temperamenti ignei, in quo caliditas dominatur siccitati : illud vero aerei, in quo caliditas dominatur humiditati : illud autem aquei, in quo stigiditas dominatur humiditati, & illud temrei , in quo stigiditas siccitati dominatur. Caeterum quoniam huiusmodi qualitates
temperamentorum differentias constitu tes, vel formaliter non insunr per tecto mixtis, ut dicit una prUbabilis opinio 8, vel si insunt, non ita perseete , ac manifeste mouere possunt potentiam tactivam : ut inter illas iudicare possit , cum interdum, ac saepius obscurentur aliis qualitatibus aduentitiis , ideo recurrenuum eli ad posteriorem cognitionem per dilachus , de operationes, cum prius , ac perfectius: sub sensum cadant, quam caulae . Huiusmodi autem media , vel sunt qualitates secundie cuiusmodi sunt calores, sapores, odores, durities, mollities, crassities, raritas , densitas, lenitas, asperitas, & tenui taS : vel sunt motus, ut calefactio, stigesa-ctio, humectatio, & exsiccatio. Ex sua litatibus namque, quae secundae appellantur, indicari postlint i quamuis non ita νcerre, ac manifeste) primae ex quibus co lescunt temperamenta ; quandoquidem si mixtum fuerit album , indicatur ei temperamentum frigidum , si nigrum ,
calidum : si rutam, calidum, &hrosedum ; si adustum , stigidum sicco coniunctum , & sic fieri potest iudiciua setiam de caeteris coloribus , qu, me