장음표시 사용
141쪽
Quidquid demum fit, Miamus hoc argumen-rum , ut satis nobis fit remporis ad bene dedu
. RESPO SUM. ΡΕrgit Aristippus honestus esse & obsequio
sus, ostenditque haud adeo indociles esse Peripateticos, nec tam obfirmato animo , ut vulgo dicitur , ad suas opiniones defendendas. Intelligemus quantopere Democrates ipsi sit obnoxius ob illam ipsius indulgentiam , idque ex nonnullis, quas sum formaturus, reflexionibus. Scilicet super distinctione duarum istarum determinationum, unius qua radii linea recta verssis circumferentiam propelluntur, alterius, juxta quam astrum aliquod in gyrum movet, quae supra se est, materiam. Primb non capio . Astrum esse principium
motus circularis materiae circumferentiae. Motus enim circumferentiae, quatenus circulo fit,
non aliud agnoscit principium praeter impulsionem primi motoris , qui occepit agitare istam portionem materiae, & aliorum vortecum , quibus cingitur, oppositionem, qui 'ipsam impedientes ne dilabatur per omnes tangentes cir si , quem describit, pergunt, eam determinare ad eum motum : & ci in illa circumferentia respectu astri, quod in-M citat id efficiat, quod alii vortices respe-ν etia
142쪽
ctu circumserentiae, circumsereulia caussa est motus circularis stellae, non verb stella m tus circularis circumferentiae. Atque adeo omne id, quod astrum essicit respectu circumis ferentiae, ad primam refertur determinatio. nem , suxta quam radii linea recta propelluntur vershs circumferentiam. Verum admittgmus distinctionem determinationis abseque qubd illam adeo perpendamus, & consideremus cui illa adhibeatur usui. Comperio equidem id, quod hac occasione adlamini ad defendendum I Cartesium, adprim&facere ad subvertendam funditus-ejus doctri
ri Notatur , istas lineas, quae immediatε,, tangunt & sufficiunt ad contegendam su- , , perficiem astri, quaeque proinde ab ea mo- ventur & impelluntur, non posse lassicere ad ', implendam omnem extentionem Vorticis, , sumtam adscendendo versds circumferen- , , tiam : quost in caussa est, cur illae cogan-- , , tur ab invicem secedere , prout illi partiis propioris fiunt unde necessarib sequitur, . , , ut cum ad superiorem usque pervenerint, , partem, Jnter se relinquant spatium pleri num revera materiae coelestis cujusdam, qua- , lis ea est quae eas componit, vertim in eo , , differentis, quod, cum iis in locis non m . ineatur juXta determinationem primam , ilis, , la admodum facilε similem quandam reci- , , piat , quam cum illa communicant radiiis stellarum vorticum vicinorum, qui in eas
143쪽
Haec omnia intelligentur in figura, in qua Iineae ductae ab stella A. reserunt lineas pro-ἶulsas verssis circumserentiam , idque quod ineis illis intermedium punctis notatum est,eκhibet materiam coeleuem , quae non pro- 'pellitur a stella juxta similem quandam determinationem. Atque hic, en quomodo ratiocfer, & quomodo bonus ille Aristippus: debuisset respondere suo advehiario. Istae iboeae propulsae , es morae juxta primans derem minationem, radii sunt, quorum os,e oculus co loratus in circumferentia vorticis videt stellam, cum scilicet non sit determinatus ad videndum nisi ope istius impulsionis. Jam illi radii juxta Democratem infinitε recedunt ci Cumferentiam vers. . & revera debent ibi ab . se invicem remoti esse ultra decem millia, &Qrsitan ultra centum leucarum millia. Quid inde sequitur, nisi visuros nos esse stellam vel solem e punctis circumferentiae, ubi termi- ' nantur isti radii, eosque non visuros in spatio
144쪽
tio decem millium vel centum millium leuinearum, qHod inter binos est eX iis radiis, ubi- bique ex posito principio non possunt desinentes dari radii. Hoc est, non fore , ut ubdeamus Solem, vel stellas, nisi eX certis quibusdam punctis ab se invicem remotis decem leucarum millia, nec eos videamus in omni-hus spatiis, inter illa quae exsistent puncta. Quandoquidem haec suppositio, cui innituntur cuncta Democratis ratiocinia, ipsa adeo noxia funestaque est, ac jam modo duobus verbis dixi, N Cartesianam Philosophiam cogant praestare tam mirandam consequentiam, inutile foret, ut lectorem adigeremus, ut attentionem ulterilis suam prodigeret in eXaminandis aliis omnibus momentis mirandi istiusmodi systemaris,& omnibus modis, qui possent adhibeti ad illud refellendum : atque adebmajori ego cum ratione, ac Aristippus, dico, quidquid demum de rrliquis si , finiamur bauc
Tertium argumentum ess , in Principiis Carestes terram aequὰ ae alios Planetas non possu babere vortices proprios in ii o Solis. Iste vortex vel i demforet, quem habebat quopiam ex illis Planetis ubi adbucsella erat. vel novus qui dam , qui factus eget pos destructionem primi: jβm non potes primus ille esse , dicit enim Car- resus sellam quandam non feri Plaueram , niscum suum perdit vorticem: restat igitur ut vi Mamu , quomodo etiam neque secundus posset esse.
145쪽
Supponit Cartesus , licet Planetae circumagau-rur circa Solem a materia eis Iesi , illam matο- riam nihilominus eelerius illis serri . pari rario-no ac aqua alicujus fluvii celerius fluit ae naves
in ea vectae. Unde concludit, illam ipsam ma- rei iam non tantum debere circumagero Ρι aneras circa Solem , verum etiam circa proprium Iuum
contrum , ae praeterea componere crrca eos exι-guos coelor , qui esdem, qu maximum 1 moventur ratione : ο dato, circula sibi obviam fieri, quorum alter alterost minor , ae extade celerius feratur, vult', minimum se jungere caelo maximi, U-m cIr
hiis teIIuri . . Fam binae tuae conclusiones rite ex minat ara I- reperiuntur. Idque probatur ostendendo comis parationem , cui mae innitun rur , hic locum non habere, inciendum tis credamus, illain ιγω-
Planeta quem ipsa abripit , atque auos Ior- mare vorticem. Ratio est , quoniam cavs , Τμα impedii , ne navis pari cum aqua feratur celeritate , est , quod pars nadi , quae ex-rra aquam eminet, offendit res ruriam in aete, qui non simili fertur cursu , quia Planetae non accidit, quandoquidem, cu/n promus mater rastimmery 3 caelesti, nihil sc op narmotui, inde recipit. Praeterquam quod , ex se qua mιm fit indissereni ad εἰiquom gradum S determinarionem qualemcumquc domum , nullam adhibeat resistentiam, atque asco par cum
146쪽
materia eaelesti fluens celeritaeo, non es cur riseca suum circumrapiatur cenrrum.
Licet verum sit, Aterminationem cursus aeris , ubi illa opponitur determinationi cursus a. να , posse celeritarem remorari navis, dissice, mi D. , ' eam remorari posse etiam oriri a naria ra ligni, ex quo navis illa componirur : pari
bus enim massae ipsus sibi inτἰeeinjunct is S mu- rud, quiescensibus escitur , ut illae eon ianν rorum eous irregularis figura minus quidem mo-rui es apra prae illa aquae , quae ex δε υσάfuisgaudet partibus aequia , Iubricis ejunctis, unde faris consat eά illam esse proprietate, ur c Ierius fratur.
Isa ratio Auris, quietis S unionis parrium Deciosa ranrum est , quandoquidem auid supρο- fuimus materiam in genere esse indisserenrem ad quom cumque demum gradum is dererminarionem motus.
soriosa vera, non impedire ramen ne ex duobur corForibus uno morore , aItero mobili , -- rar rondati celerius , s Aura partium Q ν gauder sd proprietare; S exclament quantum velint, maturiam in genere esse indisserentem βδquemcumque demum graduino dercrminationem
147쪽
F Imorus, id tantum innuunt, ea illam posse aec pere ab impulsone alicujuν agenris, cullus vis vel motuin foret infnitus ; verum estne opus magno a serologi ad consciendum, cum Me non reatur , nisi de motu alicujus Planetae, qui Ierirer tan-rum a mareria eaelesti perfringitur , comparato cum omni illo quem eadem ilia materia in se baber, massam etiam sius Planetae non posse ira celariter furri, ae illa fertur ejus materiae, cum qua compararur. Etenim nonne liquido adparet, omnem Planeram saltem aeque ineptum esse ad morum aees navis, eum caelesis materia suppomarur mob
Iiraris is subtilitaris incomparabilis.
Verum itaque si Planetam quendam non Λωri pari eam materia eum abripιenre celaritare.
SAn E verum id non est, quod pace dixerim
Democratis & Aristippi, qui non satis a tendunt ad diversas circumstantias, in quibus corpus aliquod, ratione figurae suae irregula riS , non tam celeriter debet ferri ae aliud quodpiam, quod suam ob figuram ad motum aptius redditur. Qubd si supponamus duo corpora ea cum ligurae disterentia, alterum quorum, exempli gratia, Totundum sit, alterum vero planum re irregulare, si illa a duobus impellantur m itoribus a qualium virium , ct aequali conatu., . Mo
148쪽
ajo fore ut aeque celeriter ferantur utraque, si . nullam offendant in motu suo resistentiam. Imaginemur vacuum possibile , licit sit vel non siit, etenim eb tant lim illam adhibeo sup-Positionem , ut meam mentem Capiendam possim exhibere. Imaginemur duo illa cor Pora eo in vacuo impelli iis, quae dixi, modo Circumstantiisque. Utraque cum sint perfectε indifferentia ad motum vel quietem, ad hanc vel illam determinationem, ad hunc vel illum motus gradum , nulla gaudentia levitate, nec gravitate, suum motum suamque determinationem , & gradum celeritatis accepta ferent solis viribus & conatui motorum suo rum. Iam suppono ipsorum motores iis haec Omnia aequaliter imprimere , quantum in se est, utpote earundem virium, & parilem adhibentes conatum, igitur aequaliter ea move bunt; nec fieri potest, ut ulla detur ratio aIicujus differentiae. Quando igitur figura celeritati motus conciliatura est din rentiam ρ Tum demum , Cum iste motus ostendit resistentiam, eo enim in casu opposi tum corpus quod resistit, resistit magis aut minus ratione figurae corporum, quorum resistit motui. Atque adeo corpus aliquod rotundum, clim non offerat nisi exiguam quandam superficiem aeri , quem findit , celeritis & diutilis feretur ac corpus Planum minorem os erens superficiem. Redeamus ad Planetam nostrum mediae immersum materiae caelesti. Transfertur ille . X. gr. , ab occidente in Orientem , nec eo
Versum tendit , nisi quia eo propellitur ab coelesti eum insequente materia. Igitur illum babe-
149쪽
habere debemus pro globo, ab materiae coelestis immenso cylindro qui propellitur. Prίeter haec cum in loco suo versetur naturali, &in perfecto aequilibrio cum materia , in qua fluitat, nulla piaed itus est levitate, nulla gravitate, & per consequens nullo modo resistit materiae eum impellenti; nec quae ante eum est ipsi retistit, instar aeris corpori eum separanti resistentis ad aperiendam sibi viam , quoniam illa materia eadem cum ipso gaudet celeritate, Sin eandem aequε celeriter partem krtur. Idem igitur est, ac si Planeta in vacuo moveretur. Ad haec suscipere potest omnem impetum istius immensi materiae eum
pellentis cylindri : quid igitur impedimento
erit, ne aeque celeriter ac ille cylindrus seratur , hoc est, aeque celeriter ac materia eum ciequens pMateria coelestis , ajunt, majori, quam
Planeta , mobilitate S subtilitate gaudet. Hoc significat sine dubio, illam componi ex infinitis exiguis partibus insensibilibus sejunctis admodum & in omnem agitatis partem,
clim Planeta ex partibus componatur omnino
quiescentibus. Vox vero illa mobilitas ficie signat, illam posse facilius transferri, falsum id est, quandoquidem exinde quod concipiamus illum Planetam absque levitate, absique gravitate , absque ulla repugnantia ad- versus motum, vel illum motus vel celerita-/tis gradum, concipimus eum transtatu infiniti facilem & impulsu, ut di idoneum recipiendo omnem impulsionem cujuscumque demum corporis , quod se adplicat ad eum transfe- iseudum impellendumque. Prosecto posset
150쪽
istiusmodi quidpiam accidere , quod forsan
augeret celeritatem motus materiae coelestis.
Iicet non aequε augeret illum Planetae, ve- Iuti dixi in respontione ad primas objecti nes; verum ista materia & alveus, quo illa fertur, cum sint uniformes admodum , nihil ejusmodi accidit, & data aliqua mutatione, res quam pri mdm in pristinum suum statum
redigerentur. Porro autem en quomodo ratiociner ex
principiis Cartesii. Si coelestis materia, quae Planetam sequitur, dilo celerilis ferretur, recederet illa majori vi a centro sui motus, igitur Planetam cogeret descendere inserilis ver-slis centrum; falsum itaque foret Planetam ibi in loco suo degere naturali, id quod adversatur hypotheli & omnibus Cartesii suppositionibus. Εdiverso autem si juxta eum Pnilos phum Planeta in via sua plus soliditatis a uireret, atque adeo redderetur aptior ad motum ac materia eum cingens, adigeret materiam cc Iestem quam supra se habet, ad descendendum. ejusque locum occuparet; atque celeritas illa si semper augeretur, perveniret usque ad vorticis extremitatem, dein inde egrederetur, ut intraret alium , ac ab eo denub in alium, a que ea ratione ex Planeta Cometa evaderet.
Relinquo & hic Democrati conciliandum cum Cartesio Cartesium , quoniam eas in se suscepit partes.
Sit itaque verum , Planetam quendam non pari cum materia eam abripienre ferri ceIerua