장음표시 사용
111쪽
, testem, quae Terram secum rapit , seque, , adplicat superficiei ejus a latere A , curren- , , rentem illa celerilis , integram currere ab , , A. in B, 8c dimidiam partem non ire ab , , A. in D: impossibile enim est rem fieri &,, Concipi alio modo. Verum id si eo modo debet fieri, sicuti de eo dubitare non post
x, mus, non datur amplius Vortex; quand quidem materia, quae fertur ex A. in D. impedimento est illi, quae fertur ex R. in B., , , me redeat per C. D. Potestne quidpiam dari , , evidentius & sensus magis feriens, quamis haec demonstratio 'ri At ver b supponamis ex impossibili, ma-
, , teriam, quae Venit in A., omnem declinare,, ad fluendum versus B. . feretne tum Vor
ri teX Non, prosecth: etenim illa e B. in , VC. progrediens , & in C. adveniens debet, recedere a centro sui molds, & invia sua , , persistere versds D. , cujus ratio est in Prin- - , , cipiis ri Cartesii. quia locus est totius paro, , Vi circuli, quem illa occepit describere, in ,, quo minus reperit resistentiis. Prim b, quia , , materia, quam ostendit in illo puncto, jam, , in motu est versiis Z., S ex se ipsa ipsi lo- , , cum cedit. Secundd, quia ea quae est inis, , feritis, hoc est inter D. &C., illi resistit . impedimento est, ne descendat, cum sit , , illa multo gravior juxta D. Cartesium. Ae,, tertib, quia circulus C. T. est ejus lori cus naturalis juXta eundem Philosophum. Fluet itaque potitis versus T. , quam versiis , , D. , S per consequens non efficiet Vorti-
is Supponamus ver b praeterea , Vorticem Es: fieri,
112쪽
, , fieri, & materiam suum cursum conficere,, ab A. in B.&ab B. in C. Sab C. in A., iste Vortex conservabiturne ρ omnino non. Ε- , , tenim unum horum trium obtinet: vel est fortior Vortice Solari, hoc est, materia , , ejus tendit fortius ad recedendum a suo cen- , , tro, quam illa Vorticis Solaris, quae est ab , , S. usque ad D. . tendit ad recedendum a suo, ri vel minlis fortis , vel aequalis viribus. Si mi- , , nds fortis est, debet destrui ab illo Solis. Si , , fortior, debet destruere illum Solis. Restat, , igitur, ut aequis sit viribus; necessario opus, , est, Cartesius id supponat: verum qua ra- ., tione nobis id probaturus est, haud dico de- , , monstratione quadam non tantae quaestiori ni eum subjicere volumus) sed poteritne vel, , minimam adferre conjecturam, quae verosi- , , milem nobis reddat hanc suppositionem An non contra possemus plures rationes ad- , , ferre, ad istam suppositionem destruendam, , An non possemus ostendere, si Vortex Ter-' , , raeesset aequὁ sortis ac ille Solis: &si exigui , , Globi, eX quibus componitur, recederent, , cum tantis viribus a centro Vorticis, Ter- , , ram , juxta Principia Cartesii, debere ad- parere quendam Solem & Iovem etiam, , , quia, quod nobis lucidum exhibet centrum, , alicujus Vorticis . motus est vehemens ejus, , materiae, etiam licὁt, ait Cartesius, illud
, , centrum omni foret materia vacuum: an non
,, possemus etiam , imitantes stylum hujus, , Philosophi, conferre Vorticem Soligab S.,, usque ad D. ingenti cuidam Mari cujus --,, XUS contrarius qui fertur exigui fluvii deis scensui, cui Vorticem conferremus Terrae ,
113쪽
3, illum cogit ad redeundum, ejusque aqua'ri determinat ad motum planε oppositum illi, , , quem antε habebant. Iam juxta D. Carte, , lium, Vorticem aliquem destrui, &ma- , , teriam istius Vorticis motum adsumere, ac , , determinationem alterius cujusdam, unae
, , demque res est. Qubd si D. Cartesius posset, , probare suum Vorticem Terrae minima r ritione earum, quas nos attulimus, vel com- , , paratione naturali adeb ac illa, quam modli, , adhibuimus, ad ostendendum , meram esse, , chimaeram, se tutum existimaret adversus, , Omnes impetus adversariorum suorum maxis industriorum. , , Quod si nunc dissicultates examinatum, , iremus , quae possunt oriri a parte exigui , , Planetae hoc est Lunae consideratae in exiguo, , Vortice Terrae, fortε non reperiremus mis, nores , , Adfirmamus tantum, quod sit supponi- , , mus, Lunam, ubi Pervenit ad A., vers is, , B. abripi, illam debere extra Vorticem in C. ,, egredi. Etenim i . . illa est in superficie, , exteriori eAigui vorticis, iuxta Cartesium. ,, Σο. illa conatur inde exire juxta magnum, , ejus Principium mollis circularis. Contenis, , dit, illam non posse versas B. egredi, quia , , materia Vorticis Solaris illo in loco levior ,, est, illamque versus centrum repellit. Nec se illa magis descendet, juxta ipsum, versus , , K., quia, ait, materia coelestis istius partis, , Vorticis gravior est illa, & pari ratione se opponit illius descensui: nos verb, nos conis, tendimus illam exituram in C. , re viam
is suam. persecuturam versiis T. Quippe in C. E 6 Ddum
114쪽
M dum est, illa non reperit resistentiam, quia ', materia C. T. est illa sui circuli. quae jam im, , motu exsistit ad ipsi cedendum locum. Prae is terea in illo exsistens puncto, illa conatum adhibet ad recedendum a centro sui motti, , , hoc est a T. . igitur recedet ab eo, quando ,, quidem nihil ipsi impedimento est, sicuti in ,, aliis punctis, & e circulo suo exiens illa d terminabitur ad viam suam persequendum G VersdS Z. a materia, quae eae supra & infra ,, illum circulum, ob rationes, quas adfert ipse , D. Cartesius. Mirae prosecth haec demonstratio est consequentiae, Astronomiam quod spectat & Physicam Cartesii, veluti id notatum est ostensumque in loeo, quem modbattulimus: videamus quid sit, in eo quod cuia
Ob id primo hare demonstratio culpatur, quod in ea pro inepta habeatur ratio , quam Cartesius attulerat ad probandum materiam coelestem , in qua terra circa Solem abripitur, terra celerisis ferri. Adjungitur, quod e diverso Peripatetici dicunt, verum posseese, si canalis ille, quo ea materia abripitur , undique aequalis esset, & liquor uniformis et verhm, cum id secus se habeat, fas essent sere eodem judicemus modo de corpore isti immerso liquori , ac iudicaremus de corpore solido aquae immerso & abrepto ab uno eX nostris fluviis, cujus alveus foret in no nullis locis largior, in aliis autem arctiora quod perfectissime expetientiae est consentaneum, quandoquidem corpus a vento abre-Ptum numquam eadem cum aere ipsum abripiente celeritate fertur , nec navis eadem Cum
115쪽
eum cursu fluminis , quo vehitur. Atque postremam hanc comparationem Cartesius adhibuit ad suam suppositionem fulcien
Vide Auram exbibitam p. IC . Secundo, Cartesius, additur, cum ratione supposuit materiam coelestem ab Ν. in A. venientem potilis tendere debere verssis
magno principio motus conatum adhibens ad recedendum a centro, sua gaudet determinatione versds B., non verb ulla versia D. , sit eam ob rationem illa currat omnis vel mavima sui parte versas B. , manifestum est Terram plus motus adquirere a parte B. , quam a parte D. , & per consequens illam debere occipere rotari: brevi, materia, quae EX A. versus B. adscendit, debet e vestigio repelli versds S. centrum totalis Vorticis ab materia solidiosi & agitata magis, quae est in B., & ob novam istam determinationem illa debet tendere in C.& inde in D. , ubi reis sistentia materiae inferioris illam determinat Versiis A. , atque en vorticem constitu
Denique nihil est, quod illam materiam adigat ad tendendum e C. in Z.., ut id in dein monstratione contenditur. Tertio Peripatetici ratiocinati fuere de ex guo vortice respectu magni , veluti de duobus vorticibus vicinis, quorum fortior alterum deberet destruere. Vettim datur hic' ditarentia, ct exiguus conservabitur , qua-
116쪽
diu eausa quaepiam exsistet, quae materiam faciat moveri eX A. in B. , & ex B. in C. , & eX C. in D. Sc. , veluti monstratur, istiusmodi causam quandam dari. Dehinc in proelivi est adplicare Lunae, quae modb dicta fuere de materia vorticis , adprobandum illam non debere ex Ellipsi egredi , ubi pervenerit in C. En summam eorum, quae adversdm tertiam demonstrati nem objecta fuere validissima. Verdm meo quidem judicio, quorum interest eam defendere , non debent deesse. quin respondeant. Atque en , ego quae di
Primb , non absoluth dictum est rationem Cartesii esse ineptam : verum tantum mindo esse ineptam , satrem respectu habito rei, de qud agitur e refutatio elus quae aliquot
lineas post sequitur, ostendit satis eam tam thua dictorum mentem fuisse. Secundo, juxta id, quod nobis largiri non renuit Cartesii defensor, si canalis, quo temra abripitur , esset aequalis , & liquor uniformis, deberet terra aequε celeriter ferri ac fluidum , cui illa innatat : & rationi consentaneum est, ut de eo utrimque conVeniat, quoniam terra eX se ipsa perfectε indifferens est ad motum , ad hunc vel illum gradum motus, & ad hanc vel illam determinationem: ac praeterea chm ibi in loco suo degat natura Ii , veluti id supponit Cartesius , nullam iula adhibet resistentiam. Jam verb ille canalis admodum aequalis est. & iste liquor uniformis omnino, antequam vortex supponatur factus. Igitur terra non debet materist 'caelesti
117쪽
ecelesti lentilis provehi. Igitur non debet fieri vortex. Minorem hujus syllogismi oportet
ut probemus. Prim b, alveus id genus fluvii vel torrentis , qui abripit terram circa Solem , non componitur nisi ex serendo Elemento , &materia primi , destinata ad replendum intervalla , quae reperiuntur inter Omnes ilis Ios exiguos globos coelestis materiar. Secun d b, aequalitas tanta est ubique, ut in illa vasta extensione coelorum maximi globi collocati reperiantur ad certam quandam distantiam a centro , minimi ad aliam distantiam, & medii ad aliam , singuli pro ratione suae massae : cum ista eκ- acta dispositio pauculo temporis sit spatio facta ope solarum motus legum. Tertio, qu bd si totum illud Vorticis Solis fluidum spatium dividatur in tot coelos, quot dantur Planetae, omnes illi coeli reperiuntur debito sibi loco , ratione qualitatis materiae , eX qua Componuntur. Hoc est .eXempli gratia , coelum Mercurii est & esse debet infra illud Veneris, illud Veneris infra illud Teciae, pari ratione , prout aqua est infra aerem , S globus terrestris infra aquam. Viis Auram exhibitam p. 99
Quarib Planetae descendentes Solem verissus ., hoc est versus centrum Vorticis, praeis eisε substiterunt in circulo materiae coelestis , cum quo illi sunt in aequilibrio : aded ut Terra inequiverit remanere in materia. , quae est supra se, remotiori a centro a
118쪽
quandoquidem, ista materia chm sit levior se illam adegit ad descendendum inferius: ne verb illa potuit descendere usque in illam, quae insta se est, quia ista materia, ctim sit gravior, illam in altiora repellit.
Tandem conatus . quem circumrotando adhibet ad recedendum a centro materia Omnium istorum diversorum coelorum in eodem vortice, &resistentia, qua sibi invicem resistunt, tot ejus circulos formant, qui singuli in omni sua extensione eandem servant profunditatem, ac tantummodo vers.s superficiem vorticum exteriorem, ubi Poli horum oppositi reperiuntur Eclipticis aliorum , eΟ-rum materia irregulariter se diffundit, & motibus admodum diversiis , pro situ quo Vortices inter se gaudent. Terra igitur reperitur fluitans in canali admodum uniformi & perfectὁ aequali. Illa ibi 'in aequilibrio est com materia fluida , ac proinde ex principio posito illa debet pari celeritate ferri cum materia illam abripiente: nec debet comparari cum corpore, quod abripitur ab aqua unius ex nostris fluviis in canali admodum inaequali , & mul id minlis adhue
cum corpore a vento abrepto, illud enim corpus proprio suo pondere verssis terram abla- tum multum abest ne aequε citti ac aer sera
Notandumque , Cartesium hic non pror-sdm juxta sua principia defendi. Dat enim
materiae fluidae majorem celeritatem, quam Planetae, independenter ab inaequalitate alvei in quo currit, nec eo in canali facit ut inaequalitatem Oisendat, nisi occursu Planetarqui .
119쪽
qui transitum ejus ex parte remoratur & per consequens celeritatem cursus ipsius auget. Iam ver b, quoniam Auctores demonstrati nis ex ipsis principiis Csrtesii probarunt, Planetam debere ferri pari cum materia coelesti celeritate , rectissime concludunt vorticem non debere latium esse. Praeterea egregi δ admodum refutarunt rationem , quam adfert Cartesius ad probandum, terram miniis celeriter ferri materia coelesti eam abripiente. Verεdi Xerunt comparationem navis haud ad rem Pertinere,& eaedem si reperirentur circumstantiae in navi, quae in telluris globo, illam aequε celeriter fore ut ferretur, ac aqua fluvii. En igitur substantiam ipsius demonstrationis in tuto: conemur itaque ejus sartas tectas reddere circumstantias.
Opus denub eum in finem ut nobis exhibeamus figuram, quam Cartesius & Peripatetici adhibuere. Viri figuram p. IOo.
Sit t. Vortex Solis, cujus centrum S. est laest Sol. 1. circulus Ν. A. C. Z., qui exhibet magnum orbem, in quo terra circum Solem abripitur, 3. terra T. q. exigua ellipsis punctis notata , vorteX , cujus terra centrum est. Voluerunt Peripatetici , materiam coelestem obviam factam telluri in binas sejungi
Partes, atque earum unam verseis B. fluere,& alteram vcrsus D. Falsum id esse dicitur. Quam ob rem ' Lb., inquiunt, quia illa materia
120쪽
teria versus B. adscendens minus sanε r cedit a determinatione sui motus , ac si descenderet versus D. , igitur debet ferri ver-ssis B. Respondeo, optimam illam esse rationem, . quod si materia, quae ad terram usque pervenit , vel usque ad punctum T. , non aequaliter premeretur ab utraque parte , versim , abGque hoc si sit, nihil illam probare. Explico
Consideremus circulum materiae coelestis N.A. T. , qui finitur in puncto T. , ubi illa supponitur allum instituere curtum. Isthaec materia in omnibus punctis istius circuli conatum adhibet ad recedendum a centro sui motus 3 Verum id equidem , ac proinde adveniens in T. illa adhuc eundem adhibet conatum ad tendendum fere verssis B. Atqui quandoquidem in puncto N. & puncto A. materia, quae est supra, illam premendo impedit effectum determinationis C illamque destruit, debet illa etiam eam impedire in puncto T. , eamque destruere, quoniam illa eam ibi premit veluti in puncto N. Igitur illa determinatione destructa in isto poliremo puncto, veluti in omnibus reliquis, absque quod nova quaedam Producatur, veluti produceretur successive in aliis Punctis, quoniam hoc postremum est : inde sequitur non amplius debere fieri nisi motum
merae reflexionis e T. versus A., Cujus Omeorpus durum repelleretur fere linea recta ,
quique debet efficere, ut in duas medias dividatur partes corpus aliquod liquidum , quale est id, de quo agitur, ita ut istae mediae Par -- tes