장음표시 사용
191쪽
Adg. Testes, De testam ordin. I r
eo eommodum percipe te quo casu exceptio be- De procederet,& bona erit: nam Regula erit, quod
ii qui pollum haeredes institui in testa ment . posis sit in eo elle testes, exceptio veto etit & fallentia in muliete. in letuo, futioso. & in alijs, qua liaet des institui possunt in testamento. & tamen non pollunt este testes in eo. In secunda Bait resethglo aliam signifieatiore restam emi fictioni , ut non solum accipiatur passitae, pro eo s. qui ha tes militui potest, ct ex testamento conrodum percipere, sed etiam active, pro eo s. qui potest facete te ualitentum,& alligat text. an ν. t et inenti, J. de haered.qualit.& differ. ubi te ala menti factio m non solii is habete uidetur qui teli amentum sacete potest, secl etiam qui ex alieno e stamento capere potest, di tibi ipsi. vel alteri a qui tere. licet non pollat testamen tu sacere: & ideli subdit ibi tex. suriosus & mutns, de post humus, Min sint & filius ianitias.& souus alienus, testam e ti factionem habete dicuntur.
ηo Colligit ut ex hae glos quod duplieitet quis di
citur habete testa inenti sactionem, active Ee passi Me: actiue,quando testatuentu tondere potest, panιiue . quando in testamento haeret institui potest. testam emi de hqred.qual. 5c dii ger. . Secundo colligit ut ex glos et, signis eatio illoruuer tum testamenti factioni , in tex. nostro passi- accipitur, pro his qui haeredes institui pollunt in testo,& ex eo commodum Iercipere non aute actipto his qui testamentii sacete possunt: quia ali et exceptio quam ibi Leittex. non esset bona, ex quo illa non ellet detegula se uti requirit ut, d. l. Daquod liqui de 3.s n. se penu leg. non . n. esset ista bova cxceptio, is poli in t esse te sies qui teli amentum sicere pol Iunt, fallit in sutio..hin aliis. qui non Pollunt facere testamEtum, unde eu teli amentum facere non possint, sequitur quod non se bona excetrito ideo sgius ealio eotu ver tum,testamenti facitonis, accipitur passitie. ut ij possint esse testes in tes amento qui in eo haerede, institui pollunt. Allia in muliere, seruo, de in alij a qui haeredes institui possum, e tamen no possitiat esse testes; δe secum hoe intellectu pertranseunt DD. Ommuniter, pro ut de communi tellat ut Tobias hic,num. I s. . Sed contra hune intellectum insurgit Ozer. hicitiam secundu eum si testamenti Actio passive acci peretur in tex.nostro, αδ hue obstat obiectio quam statim secimus conita activam signi se aiionem, videlicet. quod exceptio quam secit Imperator, non sit de tegula i nam si pollunt in testamento testes adhiberi qui in eo haeredes institui, &exe com inodum percipere possi int,exceptio postea facta in muliere non est bona: nam muli et excipit ut hic.&tamen habet test i menti factionem activam, quia potest condete testamenium,ut est tex. in s. sn i.dear hae ted. libe. smilitet excipitur hie surdus, mutus, & tamen quandoque surdua de mutua habet testam emi factione in activam, quia potest condere testamentum quando seit selibete, vi est teresint.discretis, C. qui testam sic. p tr.
At sed illa obiectio pto ut recte animaduertit Tota sic, nihil potest obstare contra intellectum gloss&
palliuam: quia parant in testamento haeredes institui , de ex eo commodum percipere; unde. si ponamus Regulam, hi possistit esse restes in testamento, qui polliant haredes institui, excipitur muli mutus de surdus, bene hoc procedit: quia licet mulier, nanius, & surdus, habeant testamenti sactionem passitiam, & ex eo comodum percipere ponsitit. Don tamen possiam in eo testamento testes ad .hibeti, & Obenia procedet exceptio, de ea de regula scuti requiritur. Sed adhuc eonita praedictum intellectum gi. dccommunem opponi potest eodem pacto, quod excepito non sit de regula. alcipiendo etiam testa' merui factionem in passiua ligniscatione e nam hie in textu nostro enumerantur improbi, δc intestabiles. qui non possunt esse testes, de tamen hi neque active neque passi ne habent testamenti factionem, de ideo non erit bona exeeptio, ij possune intestamento te es adhiberi, qui possunt in eo h tedes insiti & ex eo commodum percipere, nam excipiuntur improbi. & im euabiles, qui non possint ella tes est quia hoe casu cum hi non polsint haeredes institui, ex reptio deinde non et it bona, cum non etit de regula, ideb patet, quod i se intellectus glos. ad textum nostrum quod testamenti si cito accipiatur in passiua fgniscatione. non uid
tui subsisiere, ex quo exceptio postea facta de in probis &intestabilibus , non esset de tegula sicuti
Adi Qua te Bald in l.m fraudem, in s. s de testa. milit. hule textui alium accomodat intellectum, vi generaliter accipiatur. φ omnes ij pollunt in tesia mento tesses adhibera, qui testamenti section Elia abent activam & passivam, vel quod possint iacere linamentum, vel quod possint ea pete ex te iam ereto, exceptis personas hic enumeratis, A ita omnes exceptioties conuenient huic textui, secundum prigictum intes lectum. Attamen. 8e ipsum improbat Viglius, quem se a qui tui Tobias hic di recte iudicio meo, quia in textu excipiuntur impio bi, de intes abiles, qui neque activam. neque passivam habent testamen ii siclionem , ut insta videbimus, di statim diximus, ergo praedicta ereeptio non erit de regula.
Si ergo ponamus regulam , quo J omnes ij ponsunt in testamento te sex ad bibeti qui habent tes a. menti factionem vel active ves pauli E, exceptiosostea ficta de improbis & intes abilibus . non eritona, ex quo non es de regula, sicuti requiritur, cum sit indubitatum, ut dictum suit, quod impi Di de intestabiles non habeant te iam eii sectionem neque activam neque passivam, ut i dicemus. Vnde dieebat Fab. q, in tex.nosito nulla ponit ut ex reptio. im δ Imperator processit addendo di iter. sos casas, per illa verba, sed neque mulier, & qiue sequuntur textus. n. noster non procedit excepitu p. sed potiti, diue scati up quod probatur: silia nulla poni in tex. nosito dictio que exceptione significet Ite patet,vi dicebaι vigii. quia copula neque,
192쪽
i 8 Petri Ricci ai dii Commentaria
ponit ut in negatione, in ver.sed neque mulier. si auxem aliqua copula subiecta exceptui aedictioni poneretur, vim ipsius exceptionis immutaret; qua proptet dicendum est, noluisse Imperatorem de
praedicta Regula excipere, sed progreditur imperator per numeratis nem certorum casuum, clarius
explicaturas qui testes in tella mento esse pollini, cum enim dixit, qui possint in testamento tellea adhibeti in vet deinde, sed neq; mulier, declarati qui testes adhiberi non pollini. 63 Ego autem credo, quod in utraque sgnificatione recte accipi pollit, ct in activa scilicet ac passiua quod ij qui pollunt sacere tella metum, polline
Miam in eo testes adhibeti, quod tamen limitatui nonnullis modis per text. nostrum, quia, ut dicebat Faber, Imperator non loquitur per modum excertionis, sed potius ad diuersos casus. Primo ergo limitat ut in muliere, quae habet testimenti sactionem activam, eo quia potest sacere
teli amentum, & tamen non potest in eo testis adhibeti, vi hie,& d. l. qui testam cto,s.sed neque mulier, cum supra deductis.
Seeudo sallit in surdo, & muto, qui litteras sciat,
di se libere minime ignotet, tunc ipse potest facete testamentum, & se habet testamenti factionem activam, .s.l discretis, C. qui tella. face. Poss. α t naen non potest esse testu.
similiter, potest poni Regula in activa s nise Hone,quod i j qiii non possunt sacere testamentum,
non polliunt esse testes, suae Regula probara vid tur in s.iscui, in prinς. fi .eod. v biis cui bonis in te dictum est, testamentum facere non potest, ergunee te ilis este; ita arguit ibi I. C. quae Re tibi sal sit in filio familiat, qui testamentum facere non potest, ut insta qui b. non est permisi facilest.& in s.filius familias, 3. i .de donat. causa mort .tamen testi in testamento esserotest. 6. pater, in sca eod,
Similiter, potest intelligi in passiva signis eatiore, ut ij qui possunt in te lamento haeredes in stitui.
Sex eo commodum percipere, possint elie teste intestamento, quae regula limitatur.
Primδ, ut non procedat in impubere, qui potest baeres in stitui, & tamen non potest esse testis. Secundo limitatur in stitioso , in fetuo. in mutoci suido, qui omnes haeredes instit ut pollum, non
tamen pollunt esse testes in testamento. Tettio non procedit in eo, cui bonis interdicta
est a ludice, quod dictum intelligedum est propter
prodigalitatem, qui similiter sentit commodum ligreditatis, tamen non potest esse testit.
posset etiam poni Regula negativa in passiua tagnificatione, ut ij qui non possunt haeredes institui, non posIunt esse testes; quae Regula negativa sallit in Fratribus Minoris ordinit qui Mendieantes dicuntur, qui non pollunt haeredes in lii tui, tamen ii possunt esse testes in testameto. ut inquit Summus Pontifex in Clement. Exivi de Paradiso: Ethae e circa intellectum text. nolui mihi dicenda Occur
Capio glos in verbo. neque mulier, quam diri
Dido in tres partes, in Prima timore contraiij r stringit text. in secunda reddit rationem quare
lia in testamento elli; non possit. in tetua de viti m a quaerit te tespondet. Secunda ibi, rati α Tertia ibi. quid de heimaphrodit
pio prim g parils explicatione oppono contra text. dum in eo dicitur, quod mulier testis esse non potest,detex in l.ex eo iisderesib. ubi dicitur,qno
mulier potest esse tessit. Respondet flos quod muli et non potest esse iesiis in testamento,& ita loquitur texi noster, in alijs autem omnibus cas bus aecipitur in testu pr terquam in testamento vi ii .eod. l.qui ies amento f. mulier, ubi mulier tesimonium dicere intus tamento quidem non poterit, alias au- Iem praeterquam in te si amento mulier potest esse testis, quod probat l. C. eo argumento: quia ex quo
ter Iulia de adulteiijs prohibuit, vi mulier damna ta de adulterio non possit dicere testimenium,ergo a contrario sensu, quod argumentum validum est in i me nostro, l. i. f.huius rei, fide ossicieius, colli gitur, quod si mulier de erimine adultet ij non susrit danaia,testimonium dicere poterat, de ita etiam argum cratur I. C. in d. l. ex eo, is de testib ubi etiam flos notab. In seeunda parte adducit plos rationem , qua ramulier in testamento testimonium dicere noli potast, dicens, ratio est vi C. de fidei comiti. l. hn. 5: est inquit plos. timor falsitatri. Dicitur in 3.l. s. quod idcirco lex in testamento exigit maiore numerum testi irin quam duorum scilicet septem, ne quid sal statis in testamento fiat ideo muli et in re si amenti, iis iis elle non potest, quia propter sexus tragilitatε
est timor salsitatis, & ade etiam dieit glo.in du. qui testi mento, 3. mulier, ut ibi dicit glos. elista sis,
corruptibilis, de ideo varium de mutabile testimo. iiiii se ae pet semina producit, ut inquit text. in cap. sorus, extra de vel b.sg. idcirco quia mulier posset decipi, de corrumpi, lex voluit pioptri timor g Hl- statis, ut plohibeat ut esse testis in testamento. quae tame ratio ut diximus supra in notabilibus, noti v phona, quia ea attenta sequetetur, quod etia mulleuin contractib. non posset esse testis, ideo ratio est a quam nos si pra te citauimus in tertio notabili.
Sum modo in tertia & .ltima parte ipsius plo pro cuius expeditione quaero, quid iuri, si cle ire maphrodito in liquid in telia meio te ii, esse possit Respond. si praualet in maseulino sexii, recipitur
in testem . ut iis de statu homin. l. quatitur. & E.gelestib.l.repetundarum, Licin l. uatitur, habetur, quod cum quateret ut hermaphroditum coli paremus, inquit text.magis puto secundum ei osse. xum aestimandum, qui in eo praeualet. HermaPhiodi tuteretos praeualet in sexu masculino, ex quo comparat ut masculo. de masculus reputatur, potest in testamento tesiis adhibeti, in l. repetundars, s.fin. is de testib. diei tui hermaphorditus an ad imis amentum adhiberi possit qualitas sexus incale- seentis ostendit quas dieat ibi ter t. quo is praualet in sexu masculino, potetit esse testis, secus vel bs in foeminino, quia non poterit.
ue Col ligit ut ex hac glos. quod mulier in alijs ea
sbus pr terquam in testamenio testis adhiberi potest. Quae conclusio probatur in l. qui testamento. 3. mulier, is A. & ins ex eo, ff.de testib. Iuxta hanc glosis conclusionem adnotant scribentes hie duas qua itioncs.
193쪽
Adg. Testes, Detestam. 6rdin. I 9
Ptima est, nunquid multet possit esse testis in
eodicillis.. Secunda nunquid in ea usa criminali.
Quo ad Primam conclusonein communi omnium Interpretum ore concludatis, mulierem in
codicillis testimonium dieete polle, qua tenuit si inl.s n. in verbo, quinque, C. de codicili. glol. &Bait in l. qui tellamento, s. mulier, n e .de tellamen. glos. in cap. de crimine, I s. quo it. I.& in cap. in decima, i 8.quaest. 3.tenuit Speculat. de testibus
versitem quod si multet. Eandem sequuti sunt
Bait. Bald. Albertc. Corn. Alexand. Salacet. laicin V. fin. C. de codieill. Bait. Bald. Asbelic. & Atet. in l. qui testamenio, , .mulier. ff. cod. Socm. in suas Fallent. Regula . . Viglius, Orci.& Tobias hic,
Dum .i7. post Aret. Plat. de Fabr. de communi i sat ut idem Tobias. & tellatus est ante eum M a. man. Soein. in tract. de teli ib.num. s. Lanitanc. de Otiano ibi, num. 8o. Nellus de S. Genran. ibidem,nu. 3 r. Nepos a monte Albano.m d. tract. de tei lib. Dum .s s. eandem tenuit Viuius in suis Opin. in ve ho, testes. nu. 3 dixit Bald.iti cons. g. lib. s. & Alex. confra g. vos. i.& in cons io s.col. q. voL3. quam
etiam opin ego libentiis me amplector. 4s Pro qua deduco texti in d. l. fin. C. de coaicili. in xfin. v bi dicitur, quod in omni alia ultima voluntate, praeterquam in testamento quinque testes siue rogati, sue fortuiti debent adlubeii, eigo cum ibi mulier non reperiat ut prohibita, poterat dicere t stimonium, ut animaduertit ibi glossa. Confit mature quia edictum de testibus est prohibilotium,adeo, ut qui prohibitus non est, admissus censeatur, l. i . I. adhibeti, s. de te ilib. at mulier non reperitur prohibita, ergo poterit esse tellis . Temo cessante ratione prohibitionis, cess at de ipsa prohibitio. argum. l.adigete, 6. quamuis, st. de iure patr. cap. cum cessante, extra de appellar. at ratio quare mulier non potest elle testis in tellam et Oest, quia veterei ad solemnia iuris ciuilis non admittebant nec seruum, nee mulitie. l. qui testamento, s.fetuus, si eod. tessium autem adhibitio in ie- flamento ad solenta iuris pcitinere dicitur, d. l. qui testamento at in dic illis nulla requititur solemnitas tutis. 3.s n. insta de codicil l .et go multet in illis potetit effet testis. 7. Contrariam tamen opinionem attentare ausis est Deeius, in s. a. sitie. as. isside reg. iur. qui dixit mulierem in eodieilli, testimoniudice te non pos se, que sequiitus videtur Marian. Socin. in tractatu de test. nu. g. licet sub dubio asserere hoe videatur. Primo mouebatur Decius, quia prohibitio in testamento facti. etiam in codicillis videi ut locum habere, i. conficiuntur .eodicilli.& l. diuus A. codicillos, it 1. ff. de iure codic .La. de lig. i.& pei alia iura quae ipsemet allegare sed mullei piohibetur est e testis in testamento, ut hic, & in d. l. qui telia meto. s. mulie igeodargo pio habet ut etiam esse testis inc ieillia. Respon A. Atet.in d. l. qui testamento, 6. mulier,
quem etiam resert Dec. in d. l. dio Regula pridicta habet locum, quatum ad habilitate pet sonς, quod ille s. qui non potest sacete testamenium, no potest satizec facete coiacillos , non autem rio cedit spectu solemnitatis testamenti, quia solemnitas intestamento requisita, non habet locum in codicillis, ut est texti in t s n. in fine, C de codicili.& eeit Et te tesponso mihi vexilli ma videt ur, nam iuta deducta ad probaririm Regulam, loquuntur in istia
terminis, ut eu videre in a. l. con sciuntur, 3. codi-
calli, de in l. dinus, s .codicillos, de iure cothcili. 5 in l. 1.K. se lς i. aut tuta utiq; dicunt, quod qui nopotest facere testamentum, facete etiam non possit codicillos, nullum autem vel bum de solemnuare. quod scilicet eadem tequitatur solemnitas in codi callis, quae in testamento, imo qua requiritur in testo no requiritur in codicillis, d. s.f. . de codicili. t Nee obii ai replicatio Tobiae hie, num. 17. dicentis, ideo in d. l.sn C de codicill. de in d .sti. insta. de codicillullud est,quia lex expressὰ derogat dictia
solent ratibus, alias si ita non de togasset, secus esset. Nam respondco,q, ex quo text. ibi dictis solem
nitalibus expies sederogat, dat ut antelligi, quod prohibitio facta in testamento respectu forenitatis,
nota procedii in codicilli , di sic praedicta Regula
non sibi locum vendicat respectu sole nitatis, neutiet iam probat tex. in d. s. s. de codicil l. deducta a t m supelius procedunt respectu personae, ut qui iesiamentum facere non potest, non possit etiam s cete eodicillos; licet igit ut multet leuit esse no posist in testamento, non tamen sequitur, quod α in codicillis p ohibeatur. Nee obstat etiam dum Tobias retotque bat in
contrarium u.IG. C de codicill dicent, qui unum ves duo excludit, cetera admittere censetur, l. cum
Plator, fisside iudi c. sed Imperatot ibi ex testibus testamentari js numerum septem,et rogi tu in tantum
cael it, ergo censetur alias testium qualitates includere & admittere.
Respoudeo,quod licet Imperator illas duas si
vhitares testamentarias in codicillis excludat, non
tamen alias iti ludit, sed se est illud gratia excpli
exempla non restringunt resula, l. cuin pater, s. dulcssimi de leg. . damni in ficti, A. de damno in se. cm. quod probatur per text. in s .sia infra de codicili. ubi eodicilli nullam requirunt solemnitatem;
licet ergo Imperator in d. l. nn duas tantum excludat solenitates testamentalias in codicillis.ta me ind. F. fi . oes excludit solenitates, ut ibi et declarat gi. Nec obit.etiam aliud Tobiae, dicentis. v in codicillis dem requirunt ut solemnitates, quae in testamento, l. s. C. que in ad ira test. aper. quia allud procedit quo ad publicationem, & aper ruta ipsorum codicillorum, debet enim eadem ob set uati solem natas in aperiura codicillorum,quet in testamentis. quae rei tonso probatur ex natura tituli in quod. l. sn.est saluata, argumento l. Imperatorcs, ct.de in
diem adiect. & ibi ei iam explesie istud probatur. Et his ergo est penitus sublatu primum arg. Dee ij.
Secundo tamen pio opinione pisdicta in uelut Deci ut per i .hae consultissima, vers. quae in eundε modii, C.qui testam .sac. post .vbi text. in ptio. sicit mentione de septem testibus, qui tegularii et in testamento requiri tur,dc postea in veris qua in eundem modii, dicitur, quod ea quae supra dicta sunt, in eunde modum debent obseruari in codicillis, et ς' xx, quod qualitas testiu requi sta in testamento.
194쪽
iso Petri Racci ardi j Commentar a
habeat etiam locum in eo dicillis,sed in testamento multet non potest esse testis ergo nee in codieillis. Hule textui respondebat Viglius, quod d. vers.
quae in eundem modum, non te itur ad qualitate
tellium, sed ad tabellarium . de subscriptiones, δe ad alia, quae specialiter v lita vulgatem testandi sormam interuenire debent, quia & illa in codicillis seruari debent.
Sed lite solutio teste etiam Tobia hie, est diuinitiva, cum tex. ille simpliciter dieat, in eundem m
dum elle, quae supra dicta sunt in eodicillia: quia si
non inspiciamus testium qualitatem, utique no in eundem modum siluantur, sed in diuel sum. Vnde ipse Tobias alio modo tespondet, quod ille tex.
Ioquitur in casu speciali, cum in codieillis factit ac deo, de ab eo qui caret luminibus, etiam septem testes requirantur, undE, regulariter eadem obser-υ1ntiat in eo sic illis quae in testamento, ideo, licet sottassὸ in eo easu quando cus facit codicillos
mulier testis esse non pollit, eunt ibi si speciale, &exceptio sim et Regulam in casb. non exceptu tis, ut tradit Decius in l. i. isde reg. iur.& vera est te solutio ad illum textum. Tettio mouet ut Port. hie, licet ipse teneat opin. communem: Id quod in genere dispositum est . in
qualibet eius specie dispositum censetur. l. si quid
earum, s. interemptum, deleg. 3. sed eodie illii, est species testamenti, ut est text. secundum eum in l. i. C. de codicil l .ergo cum in testameto testis esse non possi,nee et erit in codicillis. Ita etia argum etat ut
Respond. prout etiam respondet Tobi,a hie, quod i m. condiculu, non est species testam fili, argumento text in i s idem, C.de codicili.& patet ex lii, quae diximus tu euidentialibus, in princ.huius iit. ubi diximus, quod testamentum dc codie ili lux sunt species vltimae voluntatis, de inter se sunt species distincti separatae. Neq; obst. d. l. t. C. de
codicili. quia ibi non piobatur quod eodiei litis sit species testamenti, sed quod codicilli dependent a
testamen io,tan qua ὀ principali, quoties. n. fit testamen tu de deinde codicilli, tales codicilli debet con firmati , leuameto, ut est tex. in 3. non tantu infra de codie. undὸ, eum rumpat ut testamentum quod eonfirmat codicillos, etiam codicilli rumpuntur. argumento l. eum principali. 1 f. de reg. iur.
Secundo potest respoderi, quod lic)t eo dicit Ira
esset species testamenii, prout testamenium est vltima voluntas,et testatio mentis, adhue non obstat
primum sundamentum i quia dum dicitur in textu nostio. de in l. qui testamento. g. sed neque mulier, quod mulier in testamento testis esse non potest. intelligitur quod non possit esse tellis in testamento in specie sumpto,non autem in genere, prout est ultima voluntas, de testatio mentis, ideo non obstat, dum dicebatur. quod ex quo muli et in testamento prohibetur vile testis, ita etiam in codicillis prohiberi debeat, quia non tenet consequentia ex quo vi dixi, praedicia iura loquunt ut de testamento in specie considerato, ut se ilicet mulier in eo testis esse non possit, unde licet in testamento in sprete inutiet testis esse non possit. tamen ex his
non sequitur, quod non Possit esse testo iii iesia.
mento in genere,& in codicillis etiam .so Quarto adducitur ex Polt. quia ubi est eade ratio, ibi etiam de idem tu cesse debet, i illud, si ad i. Aquil. sed illa eadem fit statis ae stagilitatis sexus latio quae adest in testamento, propter quanti mulier in eo esse testis non potest, eadem etiam iacodieillis reperitu ergo eadem quoque iuris disposito esse debet. Respond. quod im1 ratio quare mulier in testamento testis esse non potest non est propter stagi litatem sexus, de propiet timorem sal statis, quia etiam in contractibus de in iudicio testis elle non posset, attamen hoe est susum, vi supta diximuxin .notab. repellit ut ergo a testimonio dieendo intestamento, quia mulier ad solemnia iuris non admittitur, de testium adhibitio in testamento adsolennia tutis civilis pertinere dicitur,l. qui testamento, is eod. ideo h e ratio no militat.imo cessat in eo dicillis, qui ea plicantur absq; lenitate, 3. fin 3.de codic. unde nec istud sundamentu obstare videtur. Quinto de ultimo moveor vltra DD. ergo si finiamina in codicillis poterit esse testis, sequetur, quod quinque neminae poterunt interuenire in codicillis, de se solae seminae sine masculo, quod tamen periculosum est, imo hoe non potest seri,& actus non valet, quia eloisind. l. si . de semina loquitiae
in numero singulari, ergo quado omnes testes erutfimine, non valebit actus, ita sentit Bart. In cap. re
Respondetur, quod tale argumEtiam tollitur res ipsemet Barbat. dum dicit, dis positionem conemptu in numero singulati. etiam foeti habete in plaribus, proinde sat est, mulieres non esse prohibitas adhiberi testes, nec in coli allis eadem quae in te-sa mentis solemnitas requiritur, ut supra diximus.
Restat ergo firma Cone luso, Mulierem in codicillis testimonium dicere posse. 1 i superest, xt & ad alteram qu st. accessamus , nunquid se ilicet mulier possit elle testis in causa etiminali. Et breuitati consulendo concludunt Fab. Aret. de alij hie, quod mulier de iure ciuili in ea sa criminali possit, secius veto de tute Canonico sed quoniam h e uestio non transi s ne eo nita ictione, ideo altius illam repetam, argumento l.l saui st. de liberat. lega.
Sit igitur questum, An mulier de iure ciuili pocst esse testis in causa criminali qua in quaest communis est opinio quod sic; quam tenuit glos. in o. serus, in sile. de vel b. signifie. glosin eap. exr s. quaest. p. sequitur Speculat. intit . deteste, in .i .in versitem, Abb. de Aret. in cap. quoniam ,e ita,detestib. eam tenent Arei. Fab. Tobias hie,nu me. it. Hane sequuntur Stephan. Auster. in t laetiae tesib. num. 69. Iacob. Fg d. ibi, num. s. Nepos a monte Alban . num. 66. de Ioan. Crot .ibidem,num. 1 . qui tesiatur de communi. Hanc esse comis munem opinio. testatur Grammat. consi. crimisna. tr. num .is. & Viuius in suis opinion in ve bo. testis idonea. Probatur ptimo loco hae opinio communis. pertext. in l.3. s. lege lulia , de teli ib. via mulier in accusatione et imitiit legis Iuliae de vi te pellitur.
quae sui corporis quet lium iacit, ergo mulier qua
195쪽
Ad 3. Testes, De testam. Orci in . Is I
nori laborat tali macula, admitti cin similib. causa. . Confirmatur secudo ex l .ex eo, fide testib. iii sui eneralitate, ex eo. n. v lex Iulia prohibet mulieream nata de adulterio testimoni ii dicere non post colligitur a contrario sensu v s no suetit damnata de adulterio, poterit elle tests, de se ille text. loquitur generaliter, ergo etia in causa criminali poteritiesiimonium dicere. Ad idem facit l. 1. isde accus si Tettio edictum de testibus est prohibitorium, adeo quod qui piohibitus non est censet ut admissus, i. i. f. adhiberi. Edetellib. sed muli et non inuenitur prohibita esse testis in causa criminali, et socenset ut ad milia. Contrariam tamen opin.quod imb mulier testis asse non possit in causa eliminali de iure ciuili, temuit Iacob. de Aren . quem refert lo an . Andr. in ad dit ad Specintil. de teste, g. r.num. 83. de post eum xeeentiores vatijs in locis. Eandem opinionem tenuerunt Alexand. cons 9. eo l. s n. lib. i. Glammat. conscrimin. ar. num. is. lacob. Nouel.in sua pra-ati, in Rubr. crimina obiecta, nu. 6. Viuius in suis opin. in Rubr. testis idonea. Deducitur pro hac opin. contra commune textin cap. rus, extra,de vel b. fign. f. testes, ubi testes considerantur conditione, natura, de vita; Condi,
cone, si liber,non seruus; Natura, si vir, non foemi Da. Vita, ut sit talis, quod ex sui desectu non si incapax; sed testimonium mulieris vatium est, attenta illius natura, vi s .diximus in notabilibus,ergo. 33 Ego veth qui sequor opinionem communem, quod imb mulier pollit esset ellis. respondeo ad dierum s. telles, quod ille tex. procedit de iure Cario. Dico, prout loquit ut glos ibi, quam sequuntur Serihent .hie, ergo sumus nos in casu diuerso. Secundo tamen deducitur; In criminalibus probationes debent esse luce meridiana clatiores,l. si , C.de probatio. sed probatio mulietis non est talis,
Respondetur, quod elatita probationii de quibus loquitur a. l. san. non consilit principaliter in qualitate testium, sed opus est ut accusatot idonei triobationibus delictum ostendat luce ipsa elatius, ut per terentiores in tract. maleficiorum. Secundo respondetur quod mulietis testimonisi de iure civili facit veram, de ordinariam, ac legitium ain probationem licet maioris aut horitatis si tetstimonium viti suam mulieris, ita DD.communiis ter, in tracide testib. a Tettio confirmatur opin. contra communem ex Pori. hic. nam disseilius quis admittitur ad testificandum in causi climinali, suam ad testis cadum in causa testamenti, quia minor viginti ann. non potest testificari in causa climinali. l. in testimo'mum, si .de testib.& tamen potest testificati in ea usa testamenti, dummodo si pubes, ergo mulier quq repellit ut a testis eando in causa testamenti, intel ligi debet sicilius reprobata a testificando in causa criminali. Respond. quod idcirco in testamento non potest esse testis mulier in causa autem criminali se quia in testamento possunt per testatorem alii idonei testes pro voto adhiberi, & in potestate testa totis est
quos adhibeat, non se maleficio, ubi delinqueas
non vocat testes quando delinquit,igeo,ne probationum facultas angustetur, multet in male licio, Aese in casu climinali testas esse poterit; di hic est ratio dissetentiae qua te magis admittat ut mulier ad reddendum testimonium in causa criminali, quam in testamento, licῖt quis dissitilius ad miliatur ad testis candum in criminali causa, quam in causa testamen ii. Ratio diuersitatis modo,quate mulier magis admittatur ad reddendum testimonium in causa criminali, quam pubes minor viginti animest, ut dicebat Fab. quia minor non ita pei secte de uno negocio & eius circumstanti js indicat. sculi multet persect xiatis: sed quare magis admittat ut liubes minor viginti ann. in testamento, quam mutet,s illa de uno negocio te eius circunstantiis melius indieat, ex quo est perscctae aetatis, quam minora de respondei Fab. duobus modis. Primh, quia multet est varia & instabilis. in testamentis autem ut plutimum plures articuli continent ut, quos sens ut mulieris varius de mutabilis sacile cape te non potest, de si ea petet, dissicillimὰ narratet, ideo non admittitur in testamento, quae latio cessat in pube
re qui si minor viginti annis.1 3 Secundo respond. Fab. quod testis eati in testamento est quoddam ossicium. de sit E publicum ut probati videtur in s. si quis ex singulatib. ff. que
ad n . te stan aper. quae ossicia mulieribus non bone conueniunt, vi ff. de teg. iura. taminae ubi scenii
me ab omnibus ciuilibus ossici js vel publicis temotae sunt. & ex hoe s possent testificari in tessa me io se possent consori ut hominum voluntarie in g,
iere, quod non conuenit, i. t. C.de oh iud. cap. mulieres. t xtta, de iudi c. lib. 6.quq ratio cessat in pube te licet iii minor viginti ann. Ei hane secundam solutionem sequitiit Tobias hic. nu. 18. non enim ideo reprobatur mulier in testamento. quia non sit legitima& idonea probatio, sed quia tesses testamentari j ad solemnia dicuntur adhiberi , d. l. qui testamento, ν. veleres, Feod. mulier velli ad huiusmodi solemnia non admittitur, dicta l.tam in , ubi Doctores,sside rcg.tur. quae ratio cessat in ea usa criminali; quia non dicitur tune mulier aghiberi ad solemnia, merito igitur in causa climinali muli et testis esse potes. Tettio comprobatur: quia ubi esi ea gem laticuibi quoque debet esse eadem iuris disposito, l. it. lud T ad leq. Aquil. l.a Tilio. in s ne, Ege verbor. oblig. sed illa eadem ratio sal statis vel stagilitatis
sexus, quae es in testamento, est etiam in causa criminali , ergo ibi quoque debet esse eadem tutis disposito: sed ni obibet ut miliet ea ratione stagilit ii, sexus de falsitatis in teli amento esse testis. ergoraedicta ratione etiam in causa criminali prohi-eri debet. Respond. negando minorem: quia imh non esi
eadem ratio: nam ratio quare in testamento non admittitur mulier est ea,quam si alim adduximus. quae quidem cerat in causa criminali. Quarto tamen adducit ut text. in i qui tes amento, f. mulier, T se test. nam mulier ibi ideo repelliatur, quia in testamento si audes fieri possum, l. fit . C. de fideiussor. quas mulier propiet sexus sta ili Iatem praeuidete non potia, argum. l. fio. in s ne,
196쪽
isi Petri Ric clardii Commentaria
si qui pet. tutor.sed quado agitur de probando allia quo eum ine an sit Actum vel non, vel sit ut aliqua laus, &eritate Actum quod que potest ea detein cogitationem mulieris, is cuti maris, igitur mulier non est repellenda a testimonio in causa lieeti: timinali . .
Confirmat ut de quinio eade Opin. contra communem , ex l. quaestionibus, ad i. tui. Maiestat. ubi videt ut speciale, quod multet admittatur ad pi handum crime t se Maiestatis, ergo in contrarium citi ius eo mune, i. ius singulate, iis de legib. l. i. iti fiane, iLad muniel pal.
Respondetur, quod speetalitas versatur ibi in Ioe.quia sicuti per testes masculos qui labolat infamia erimen probati potest, l.si moli, in princi p.
s. ad s. Iul. Maiest. ita etia per mulierem infamem tale clime potest probari; patet hoe ex eo tex. dum dicit, quod coluratio Catilin detecta fuit per Fulviniam mulierem. quae suit meretrix, di impudica, Mileti exempla Regulam non testringant, illam tamen declarant, ut ea dissi initia ex pretiis non includantur, cap. qui ad agendum, de proe ur. lib. 6. Cl ment. non potest, de procurator. Ex deductis ergo
Iliacusque veriorem elle existimo hanc opin. communem. quod mulier de iure ciuili pollit elle leuia
in causa criminali.s 8 ine lamen Conclusio limitatur, ut non proce dat, quando mulier deponeret in crimine publico, vel ubi debeat seri alia eius membri abscisio, tune enim mulier te uis esse non potest, ita limitauit Platea hic, quem sequitur Alet. dixit Stephan. Auster. in d.trach. de testib. u.69. Ratio est: quia scuti mulier in tali iudicio publico no potest a ceu lai t. l. oui accusare, is de accusat. ita et non debet admitti adplohibendum testimonium. Quae tamen limitatio non satis tuta videtur, nam quemadmodum animaduertunt Tobias hie, & ante eum Recentioresci antiquiores, in tract.de testib. na Amos admittuntur ad accusandum in iudiciis publicis, i. mulieres famos, is de aeeusat. & tamen testes eis: non pollunt, unde ego non credo hane veram esse. Circa secundum caput, an ipsa mulier admittat ut ad testimonium in causa et iminali de iure Canonico,concludunt DD. quod non . ita tenuit specul in tit. de teste, , . i. Ant.de Butr. Abb. de alij, in cap. 3.extra de testib. Ante eos fuit opin.glos in d. cap. solus, in fine, de vel b. signisglos in cap. ex eo,
II. q. 3. Archidiacon. in cap. i. demdie. lib. 6. Ean
dem tenuerunt Florian. in s. ex eo, isde testib. Ioan . de Platea, Aret. Tobias hie, num . i'. Marama, in Tract. Iudici tum, par. Aium. 19. Plura cumulat Malsi. consit. 11. 3e conii l. i 8 num. ι . Hane ess eopin. communem dixit Abbas, in cap. quoniam, Ae testib. Decius in l. sceminae, nu. 3 3. ff. de reg.iuta consuluit Alex. consi i .col. per .lib. t. pam tenue runt Nepos a monte Albano, in tract. de testillanum .ss. Auster. nu. 69. Crotus ibidem, nu. S . ubi etiam Agidinia. s. Probatur primo ex textu in cap. mulierem
' s. v bi dicitur, mulierem constat subiectam domimo viti esse. de nulla aut holitatem habete nec docere potest, nec testas esse, de quae sequuntur. pl. ibi declarat, si no potesi esse testis in causa et initiales Sed Eute lex tui resp5det Decius ii d. l. r. au. yy quod ille text. non magis loquitur in causa et ima nata, quam ciuili, sed tantum probat ille text. quod mulier non possit et se testis sne consensu viri, hoe enim insiti ibi text. ex dicio praecedenti, dum in quit, mulierem esse viro i biectam, unde acceden te uiti consensu, videt ui quod possit ei se tellis in causa eriminali, senti iri ciuili, quam cita respuit
Secundo tamen dedueitur ex mente Canon ista Ium texi. ia d. cap. rus, 3. testes, ubi dicitur, quod testimonium varium mulieris est,& non est tam aeauthotitatis seu ii maseulorum: sed huic etiam itatui respondet De eius, quod illa ratio non est seneralis , & non magis in causa criminali quam in ciuili loquitur.
itaque Decius ipse luit in opin. contratia, quod
etiam de tute Canonico mulier iii causa criminali
possit esse tests, quam ei iam sequutus est Tob. hic. ues Et pro hac mouetur Decius vilica latione: Ubi non esi explesse saeta differentia inter tua Civile et
ius Canonicum, nos illam inducete no debemus. et est tex. in cap. I .ext. de noui Ope nune. sed nulli-hi probat ut quod muli et de iure Canonico in causa criminali non possit elle testis,de iure autem ciuili potest, ut supra conclusiani est, ergo non debemus in t et ius Canoni eum S ius Ciuile hane inducere differentia, i inci se uti de iure Civili in criminali causa potest esse testis ita et de iure Canonico
sed ego existimo hane Decii opinionem in via ldisputativa, legendo defendi posse, tamen in iudicando nullo pacto esse recedendum a communi, propter auilioritate in tantorum Patrum, cuia, unan intiter excepto Decio illam fateantur. iso Haee igit ut opinio communis, quae habet, Muialietem de tute Canoni eo non posse dicet e te im nium in causa et iminali, limitatur non habete locum, aliter quando delicti vetitas haberi noti ponsi p masculos qa tune etia de iure Canonico mulier admittitur ad testimoniu peihibe tu, puta, fuit interfectus Titius, in praesentia duaru mulie tu, nee alii testes inter et tint, isse exploratum est,ex quo vetitas aliter habeti non potest, practum honiaci
dium posse pio bati per mulieres, quia in subsignini reeipiunt ut etiam de iure Canonico, ita di xit Ioan. Andi. 5e Abbas,in cap. sia. per illum text. detesiit, cogend.&in eap. quoniam, ubi DD communiter, de testibus. tenuerunt Dee. in cons. 353. col. a. Mais l. in consue. & conscior. & in l. diuus, Du. q. st de quaest. in l. insans, nu. I. g. ad i. Cornes. de scat. idena Decius in . l. a. num. 3q. Alciat. intra et depta sumpl. Regula i. Grammat. consscrimin. s. num. 1 . & C totus in d. suo traes. detes i. nu. 16. & tandem est haec communis omnium
declaratio, ita , quod de ea vereri esset quaedam haeres s.
6i Vltima est Concluso, quae elicii ut ex hae glos quod hermaphi oditus si piae ualet in sexu masculino testis esse potest in te amento, necnon in alijs dispositonibu , , seesis uerbs in sciminino, arguam n to l. quaeritur, is de statu homin. l. repetundarum, I. i. st. de testib. 5 ratio eliquia s praeualet iti masculino seau, reputatur masculus,s in tam ini-
197쪽
Ad 9 Testes, De testam ordin. Iss
ino , stemma . sed masculus idoneus est testis, eigo hermaphroditus smilitet stamina tio potest esse tesiis, ergo nec hermaphroditus ii praeualet in sexu sceminino, ex quo sae mina reputatur. Vnde, Aret. dicit, quod illa flos . est fgnanda, de adnotanda, quia in ciuitate ina semel vidit quendam in qui virili fetu magis incalescebat, licet suerit stigidus invitaque, tamen ille testis in testamento adhiberi potuisset. a Capio nune ql. in verbo, neque impubes, quam ego aliter non diuido, illa enim mouet latum qu stionem, & ei tespondet. Pro illius explicatione di citur in text. quod impubes non potest esse testis in testamento. glos. iuxta hoc mouet quaestionem,
dices, quid de eo quod vidit in pupillati quid c facio pubere admittatut eius testimonium, de eo quod vidit quando erat pupillus.
Respondet Accurs quod in omnibus alus praeterquam in testamento posset testas eati, sicut δύseruus, ut is de ver b.sgni f. l. norione in , 3, instrumetorum,& l. quonia,in fine, C. de haerei.& Manich. Dicitur in d. l. notionem, ,. in stria mentorum, quod
ille qui aciunt sessi dum erat in seruitute, inittumentorum appellatione comprehenditur, de scprobatur ibi, quod semus potest de eo testificati, ruod gessit & vidit dum erat in seruituter nam te-
es veniunt appellatione instrumentorum, ut es
tum est, de probatur in l. i .sside fide instr.& ideb s seruus factus postea liber suetii potest testis ea ride eo quod vidit in seruitute, ita de pupillus sa-dius pubes, potetit testificati de eo quod vidit in
pupillati etate, in l. quoniam, in sine. C.de haeret M Manich dicitur,quod facultas probationis non debet te stringi&coangustari, ideo, ne probationum facultas angustet ut, poterit impubes Actus pubes testificati de eo quod Vidit in pupillari grater sed hie non subdit glos. in causa testamenii, cnon otetit impubes sactui pube, testis eati de eo quod vidit in pupillari male de si e elle testis mini-m E poterit, quia de substantia testamenii est, ut testes sint pubetes, non autem impubetes, vi dici
Q Colliguntur ex hae glos duae Conesusones. Prima est quod impubes factus pubes non potest reddete testimonium de eo quod vidit in pupillaristate in testamento. Quae Condusio est communiter o mutum ore recepta;& hanc Opin flos nostrae tenuerunt glos nati. Bald. Albet te. Pasit. Castr. de Aret. in l. ad testium, s. i. is eod. Sequuntur Aret, hie . Fab. Port. Orer. Viglius, & Tobias nu ai. de Reeentiores in trael. de testibus. Probat ut in primis ex mente glos. quia de sub stantia testamenti est, ut testis qui in eo adhibentur snt puberes , sed in proposito nostro, tempore quo iste seu adhibitus in testamento tesiis, non erat pubes, sed impubes, ergo testimonium eius
Confirmature quia conditio te situm est in*icienda eo tempore quo dictum tes amentum ni id conditum, l. ad testium, s. i. g. eod. sed tempore conditi testamenti conditio huius testis inhabilis erat, ex quo erat impubet, eigo eius testimonium non
mutituri etiam si postea pubes factus st. ιη Augetur 5e tertio praedicta Cocluso, traditum est pro Arma a lege, quod impubes non possit esse
testis inies amento, ut habetur in 3. nostro, de ind. ι; . Teod. eura lime sotina non debet adimpleti petae qui pollens, sed in specie. iuribus vulg am ergo et u suetiis actus pubes, non pet hoc illicitui habilis. Quarto & vllimo comprobatur d. opinio eom munis; pupillus de seriolias qui parantur . vi soniant Di . communiter hic,& in Rubr. de pupillo subsit . at ille qui habuit lucida interualla non potest testis eati de his quae fuerunt saeta tempore sui furoris, ita 8e pupillus .cum eorum nullum sit antia mi iudici si, l. r. C. de salsa mora. cu concordanti b. s s Hie tamen Cones uso limitatur per Atet. hic. ut non procedat in testamento militati in tet liberos condito, de in testamento ad pias causas: quia in his testamentis admittitur impubetis testim nitim,s tamen iste impubes sit proximus puberta-ii: Hane limitationem tradidit Bald. ita l. i. nu. 3 s. C.de saeto feces es Felin. in cap .cum nobis, ni . it. extra de prascript.& ratio est quia in his testamentorum speciebus eerant omnes tutis ciuilis solem nitates, ut supra probauimus in ptin. huius I. ideo non est initum si admittantur. Et quoniam hoc caput notissmum in iure est, non aliter insistam .
secunda colligitur Cones uso quod ii, alij, dispositionibus picterquam in testamento test imo . nium impuberis valet de eo quod vidit in pupillari aetate, postquam est factus pubes, intelligendo tamen de illo, qui erat proximus pubertati. 65 Vnde pio intelligentia huius Coelusionis se tendum est, quod quemadmodum sunt sex aetates Mundi, ita de patui mundi, s. hominis, sex etiam
sunt tates, stas enim hominis distu buta est in insantiam, in puetitiam, in adolescentiam,in iuuenia tutem in senectutem, de in decrepitatem. Insanita, durat anatiuitate usq; ad septimii annum , Pueri tia seu impubertas, vel pupillaris aetas ext Editur iam a se ulla ad i . ann si, in f minis v sq: ad ii. Adolescentia seu puberias est usq; ad x a. annu,ta in ma-
seu lo ii in simina iuuetus durat usq; quo quis incipit inter senes numerati, ut in i .non aliter,de leg. quae quandoque est usque ad annum quinquages imum quin tu, l .s n. C. qui aetat. lib. Iouenectus durat usque ad centum annos, Deerepitas autem dii 1at ab inde usque ad mortem.
7 Sciendum est etiam, quod pupillus seu imp
bes duplicitet eonsideratur; aut tanquam proximus insaniit, aut tanquam proximus pubertati. Proximii, infantiae dicitur ille, qui non excedit annum decimum eum dimidio, s sit mastulua, si emina annum nonum cum dimidio. Proximiat pubertati dicitur qui excedit annum decimum eum dimidio in masculo. in si minx an- . num nonum eum dimidio, ita declarat gl. iii 3. pupilliat, insta, de inutili stipui.& ini pupillo, ubi
Quibus se positis. statuo hane Conclusonem,
quod in omnibus dispostionibus praeterquam iii testamento pupillus. seu impubes. proximus pubertati potest e me testis in testamenio & testificati
de his quae vidit in pupillati state; quam tenuit sti
198쪽
is petri Ricci ara ij Commentaria
nostra hie, te glosin l. 3. I. lege Iulia, is de te si ibus
Bart. in l. notionem. I. insitumentorum,sside ver b. signis. Ad in s. teste, 6. . vel videriar, num. 36. Bart.
Bald. Alber. de Ca sl r. in ius. ad testium, s. i. isdetestib. Aret. hie, vigiliis de Tobias hie, num. ai. Eandem sequuti sunt Clotui in trast de testibus,
Et probat ut lice opinio aut horitate glos nostrae dedueentis exemplum de fetuo facto libero, qui potest dicere testimonium de eo quod vidit, dum etat in seruitute, d. l. notionem, Linit tumentorum iisdevetb. signis e. ita & hoc statuendu est in impubere. secundo quia saeuitas probationis coangustitetur conita l. quoniam in fine, C delitrer.& Manieli. unde diuendum est quod ualeat tale testimo. latum fictum ab eo de illo, quod vidit in pupilla
Confit maior & teitio, quia in teste cons deratur qualitas, qu adesi tempore quo testis catur,&non illa quae suit prius, i. 3. Ouae causae, isde. Catbonia edici at iste etat habilis tempore, quo testi-fieatur, eigo. Quarto comprobatur per ea quae dicunt duc gl. sngulates una in cap. i. in verbo placuit de renunciat. lib. g. altera in cap. Apostolicam, in verbo per mi isset, de sentent. & re iud.eod. lib. quae volantruod soli Romano pontifici credatur, non soluime his qui vidit & pr cepit tempore Pontis catus,
iuxta text. in cap. a nobis, de testib. sed etiam de his quae vidit ante Pontificatum, ita etiam ista tum glossatum meminit Roman. in suis sngui. in singulati i1 .ge C totus in d. tract. de testib. nu. I 's. Quinto 3c vllimo cons rmatur d. opinio per ea quae bahentur, in l. de minore, isdeq. α ini. filia C ad Sillanian. Limitat ut tamen lixe Conclusio non habete locum , quando ille pupillus suisset proximus impiaberiati. & tune non valeret eius testimonium. quia in tali ςtate ne se it quid agat, d. l. i. C. de salsa via. de ita procedat opin. Iacob. de Rauenna, qui dicebat non valere dictum testimonium, argumento eorum quae habent ut in Lsn.in fine, e . de tutide ne . ignor. Glcis .in vel l .sutiosus, limitat tex. nostrum,dum in eo habemus, quod furiosus in testamento testit esse non por, nisi habeat dilucida interualla, si .eod. I qui testamento, 3. nee sutiolus , ubi nee furiosus qui de testis adhiberi potest, cum compos mentis non sit, sed si habeat intermissionem, eo tempore
adhiberi potest, probat ut ergo ibi quod dicitur intex. nostro, si itiosum non polle tellem adhiberi intestamento, non procedere, quando habet in te missionem a surcite, quoniam testis tuo esse potest.
. Colligitur ex hae glos. quod furiosus qui habet
dilucida interualla potest elle testis in testamento: quae Conclusio Plobatur in d. l. qui testamento, nec suriosus. Teod. Sed Atra. hae in re tres con stituit casua, Ptimus
est, quando tempore quo testamentiam celebratur,ec tempore quo tabula a petiuntur & testes examinantur sui sus est, de tunc sectandum eum nulli
dubium est tiψa valeIe te ponium illi . secun dus est casus, quando tempore quo fuit adliditus
testis, de se tempore eonditi icitamenti sero te via abatur, tempore veri, aptitutae testamenii de exinia irationis, erit in mente sana constitutus et in isto casu non est dubium, etiam eius non valere testia monita, de hanc Aret. opin. sequiintur c teri Dinpro cuius opinione sacit,quia leuit testamentarius debet intelligere, qiti; sunt in testam ni , l .cum antiquitas, C. d. sed iste non poterat intelligere ex quo eo tempore sutote vexabatur , iuxta text. in , item sui tolus, insta qui b. non est permisi facit stam.ergo testis in te si amento esse non poterit,& si
suetit testamentum vi elabitur.
Tettius casus est quando tempore condis testa menti, de se quando suit adhibitus ic sis erat sanamentis, tempore vero aperturae testamenti de ex
minationis est stitiosus. de in i sio etiam casu conis cludit Aretin. iesimonium ipsus non admitti, de
tale te si amentum non probari per talem testem, eccum Aret. perita seu tit DD. communiter. Sed quoniam hoc caput habet multas eontradictiones, in eo aliquantulum immorabimur. 7r Sit igit ut in dubiu reuocatum, an testis qui tempore consili iesia menti erat sanae mentis, tempore velo ido testam tum aperitur, & tesses examinantur, est curiosus, an possit eo in casu testis esse
Ego sum in ea opinione quod talis iesiis possit diccre testimonium , quam etiam tenuit Tobias: hic, numero a 3. quae pio bat ut validissimis ianda mentis, de Prin b, sicii te t. in s. nee furiosus, i. qui tesiamento, Κ eod. ubi vult tex. quod si Doriosus licet habeat intermissione sutoris quod eo tepore possit in tes amento resii, adhibeti, neque ex ptimii ibiter. quod etiam dehoi habere intei missionem alici tempore, de tamen si esset necessaris. quod etiani alio tempore haberet, hoc ex ptellis et. secundo adducitur lexi. io 3 sequenti infra eod. tit . ubi si iesii, habeat ut habili, tempore conditi te amenti. & p si ea deligatur inhabilis, testamentum ex hoc non viciatui a Sic in ptoposio, cum lx fuerit habilis tempore conditi testamenti. licet postea superueniat inhabilitas, non debet iamcn et thoe viciati testamentum ; Ad idem sicit tex. in l. a. C. eodem. Augetur de tertio ex Tobia per text. in I. ad te-sium, s. i. s. detesiam. v bi dicit I. Q quod tune debemus inspicere conditionem testium cum fgii
tent testamentum, non autem tempore mortis: si igitur tales erant cum signarent testamentiam ut
testes adhiberi possiit, nihil nocet, s quid posse,
eis contigerit, sed is cum fgnaretur teli amentum talis erat, ut testis adhiberi posset, ex quo erat sanae mentis, ergo licet postea contigerii et furor, nihil debet nocere, quo minus testimonium eius recipi tur, re pet talem te sem ipsum probetur. Quarto ego moveor ex l. qui in prate, s. suis diis, st. eod. v si surdus de mutus cum non possint usiati si tamen quis pos saetii in tes amentum a uetia valetudine factus si mutui, aut surdus, ratum tamen matari testamentum, ita dicendum est hic, quod cum iste testis esset san mentis, licet in ter ueniat sutor, tamen valebit eius testimonium
199쪽
r, Quinio facit. quando concurrunt & vinculum
naturale,& accidentale, tune accidetale superat ut a natu tali, I. spadone, supra de adopt. sortius enim est vinculum naturale quam accidentale, argumento , sed naturalia supta de iure natur genti& ciui- lj,l. iura sanguinis, Ederee. tur at stetellis naturaliter tempore Actit dispositionis erat sanus mente, licet accidentalitet deinde sit sactu, inhabili, ad testis eandum, tamen hoc accidens non alietat dispolitionem. Comprobatur Ie ultimo, quia testamentum est quid fauorabile, tuo casu fit lata interpretatio, l. intestamen iis, is de regi uri & nimia sunt ilitas inte-
saniemis te ij cum, ne iudicia de voluntates testan.
tium pericliteatur, l. si quis haeredem, C. de iustitide substiti
3 Contrariam tame opinionem sequuti sunt D D. communiter, qud diminb tale tectimonium de iure non admittatur; quae opinio Primo probatur per ea quae notant glo.& Scrib. in l. I. C. eod. ubi dicunt, quod si unus ex testibus tempore conditi teli amenii habeatur liber, tempore velli apertur tabulatum de examinationii saetendae detectit, si seruas i l le testis no poterit probare testamentum ;Ratio est: secundum eos, uia testis testamentatius non solii m debet esse habilit tempore conditi testa menti, ut in .s. 3. nee suriosus, i. qui testamento. si eod. sed etiam tempore apertur tabularum, ut prohat ut in s.cum ab initio, eum l. sequenti, is. quem admo d. testam. aper. ubi praetor agit fgnatores tabularum, siue signa recognoscere, vel negate se signasse.& se debent iterum a iudice examinati: sedis furiosus tempore apertulae tabulatum inhabilis est, cum furore vexetur, & fgna cognoscere non potest, ergo eius testimonium inhabile est,& petconsequens non admittitur,& per talem testem:
Sed huic primo argumento respond. ex Tobia, quod lieet testes debeant sua signa recognoscere, tamen si unus ex illia cognoscere non potest, non ptopter hoe testamentum illud inutile redditiae: quia fassicit Q maior pars signauerint,vtest textus in l. sed si maior, is quem adin. test. aperii deo istud
primum argumentum non multum stringit. 3 Secundo tamen pro opi . communi deducitur, ea quae apponuntur in test a mento tribus temporibu, habilia esse debent tempore conditi testamen timortis testatoris, de aditae haeredit alis, ut est text.
ly 3 in extraneis, insta de hae ted.qua l. & dii sed is nil lieet sit habili, tempore conditi testamenti, est
tamen inhabilis tepore mortis testatoris,& adeundae haereditati , ergo secundum Atet. testimonium
Respond. quod illud quod supra dictum est. de
habilitate sutura tribus temporibus, locu tibi vendicat in haerede . qui debet este habilia illi, iribus temporibus, ut explesse dicit tex.in d.l. ad testium,
Tertio argumentabat ut Albet. de Maletis, in ἡ.trare se testib. nume. 3 4.cap. i. quia ad hoc ut testis ad mittatur, inspicitur potissime tempus dispositionis, quo tempote penitus calet memoria de imiellectu, ergo . Respondetur, quod imo attenditur principium actus, ut supra dictum est, quo tempore ille eiat habilis, & illud accidens non debet alectare naturam actus, de multa in iure tolerant ut ratione princi .pij habilit, litat in fine sui inhabilia, seu ii est per
contrari u l. contra ab initio, iis se reg. iuri ut in plin. de ex licereduibet.
7 Quarto ego moveor pro opinione commia uir dispositio illa quae peruenit ad illum casu a quo in- . incipere non potuit, nulla est l. existimo, f. de verbor .obligai. g. ex contrario, insta. infra, de legat. at in casu nostro testis peruenit ad eum casum a quo incipere non poterat, nempe ad sutorem, eigo. Respondetur, quod haec Regula est bro cardica; nam de actus ei iam qui venit ad eum casum a quo incipere non potest valei di tenet d. 3. ex contrario, tex. est in Regula factum legitime extra,de reg.iutinam s homo satiae mentis contrahat matrimoniu, licet sit factus sutiosus, tamen matrimonium non
dilioluitur, l. patre sui ioso. ista his qui sunt sui vel
ali ur. exemplum est in eo qua cum fecerit testamentum, licet postea fator interueniat, testamentum non viciatur, l. is cui, ff. cod. l. i. .s nicit. n. debon. possess secundum tabul. Praeterea, illa Reguli negat uia de qua supra, procedit, quando casus su petu emens non tendit ad eum finem, ad quem ipse actus, de tune vietatui,sectis autem quando tendit ad eundem finem,ut in casu nostro; ita de larauit hane ieetulam Bart. in l. pluribus, num . a. n. deverb.oblig.& Dyn. in cap. factum legit iniri de rem tuta pit ma ergo remanet concluso contra Aret. Ac DD. communiter, quodi estis qui tempore facti testamen ii erat sanus mente, licet deinde suror iu-terueniat tempore aperiendi testam et i, quod illius
73 Gloc in verbo, neque mutus, propiet sui bis uitatem non diuiditur: sed solum declarat textum. Pro ipsus expeditione dicitur in textu quod mutua de surdus non potest esse testis in leuamento, quoio, de quo surdo intelligatur in tex. nostro 3 declarat glos .dicens, qui nihil loqui vel audire p. uest, vi insta qui b. non est pet mill . iaci test. g. item su dus , ubi item surdus , & mutus non semper testamentum sacere potest. viique de eo surdo loquimur, qui omnino non exaudit non qui tarde exaudit, ita etiam hie in textu nostro debet intelligi, de eo muto& surdo, qui nihil loqui, aut audire potest, de iste non potest in testamento testis ata hiberi .
ue Colligitur in hac glo. quod mutus de surdus qui
nihil audite potest, non potest esse testis in testa mento, nec etiam potest facere testamentum, dictos. item surdus, dixit species. in titulo de teste, ,.nune tractandum, veris dein/e, probatur in tex. nostro, 3e in s. discretis, C. qui testamen. facete pol L cum concordanti b. supra deductis in nota bilibus. Ampliatur ista concluso, ut procedat etiam si talem morbum habeat ex ea ita, non ex naturae besu literatus, qui tunc etiam testis in testamento esse non potest, licet in eo casu pollit sacere testamentum, d. l.discretis, ut supra retulimus. Glosin verbo interdictum est,in duas diuidit ut partes,
200쪽
iue 6 peti l Ricci ardi j Commentaria
partes, prout duo ponit exempla illius cui bonititit et dictum est. Diei tui intextu quod is cui bonis interdicium est, in testamenio testis esse noti potesta quaero exemplum; glos exemplificat, dicens, interdictam est vel a lege. ut quia commisit in l. Iuliam Maiestitis. vi C. a s l. lul. maiest. l. sin. ubi san- ciuit imperator, quod si quis commiserii crimenici em ite statis, no a potest neque alienare, neque manumittere, neque e iure solui per debito tem potest .im hetiam post mortem nocetium licie crimen
inchoari puteii, ut conuicto mortuo, memoria eius
diminetur. & bona eius sue celso libui eripiantur: ει ita probatur expressὸ in eo text. quod ille quieommilit crimen let et in itellati , ei bonis interdieitur. & iri hoe casu hic tellis in testamento elle minime potest.
Exemplis eat gl. alio modo, dicens, quod is non
potest esse testis in testamento eui bonit interdi-eium est a iudiee, ut, geod. l. is eui in s ne i. responsi, ubi dicitur quod is cui bonis interdictum est tena mentum sacere non potest, de s secetit, i pio iure non valet, quod tamen ante iniet dictionem verunt ut hibuetit teli amentum, hoc valebat, merit
ergo nee in testamento testis adhibeti poterit & se ille cui bonis inierdictum est a iudice, vi est prodinus, non potest esse testis in testamento;& ita intelligitur text. ille quod patet dum ibi dieit lex quod
licet talis cui bonis interdictum est, non possit saeexetestamentum, de s secetit, ipso iure non valet. tamen quod ante in tetuletionem uetustius habuerii testamentum, hoe valebit: si autem loqueretur de eo eui a lege bonis interdictum est, certe testamentum ab eo conditum ante talem interdicti rem non valeret, prout ibi etiam declarat gl. ideo
ititellistitur de prodigo. 6 Ex hae pl. habemus duo exempla illiu , cui bonia interdictum est qui testis in testamento adhiberi non potest, vel quod cui bonis inierdicium suerit, quia incidii in poenam de crimen log maiestati . vel quia a iudiee sibi bonis interdictum suerit. Vt quia si prodigus.
Oeter. tamen hie reprobat primum exemplum. dieen, in eo casu quando alicui fuit bonis interdi hum a lege proptet et imen laesae maiestatis exem-rtis eati non poste textum nostrum, de mouetur rquia ille qui commisit crimen laesae maiestatit, nullam habet leuamenti factionem . .el activam, vel rassiuam, tex. autem noster loquitur de his qui neutram habent te iamenti faei onem, ut stim improbi, de intestabiles, qui non polliunt esse testes. Tobias .eth in textu alibus intelligit textum nostrum loqui in prodigo, cui a iudice propter suam
prodigalitatem bonis interdicitur licet exemplum primum quasso a lexe interdicitur in se vetum sit, tamen intelligitur tex.quando a ludio bonis interdictum esi, non plopter delicium ali iiiod. sed propter aliud ut quia prodigus et it: Nam leges quotiese unq: simplicitet faciunt mentionem eius cui ni, interdictum est. solent de prodito intelligere. Lis eui, st. de vel b. bl in rc l .it cui, isside testam. ergo tex. noster intelligitur de illo cui a Iudiee boni, interdicium est, ut quia erat prodigus.
11 Eso vel . ea immo, quod etiam tex. ititelligi deco cui a lege propter delictum ali ino bo- rius est interdictum, ut dieebat glos nosita, ex quo
text. generaliter loquitur de eo cui bonis inieris, elum e si, et o sueti suerit in iei dictum bonis a tu adice, sue etiam a lege, is viique in tes amemo resis esse non porctit, lex enim generaliter loquens. xc-neralitet e si intelligenda, l. i. f. eneraliter, si de legat. prcst. et iura per Recentiores adducta ideo intelligitiuut de eo eui boni, in ei dictum es propiu- aliud, & non propter delictum l. quia vi l hoc biexpreti ini siti, vel ex alii, coniectutis constabat de ibi intelligi debere, ut in d. l. is cui, i .eod. 78 Glos. s. in vetb intestabile, similiter ponit ex Pla eius qui rubetur a lege esse inies abilis, qui in testamento testis este non potest, ut de eo qui de crimine samo danatui in inquit gl. vel qui muliebria palsi, stit, vi in t .ia eui, , .nia. de l. cum lege, fg detes ain. l. Ob carmen in prine. isdetesibus . In l. is eui dicituri si quis oo carmen famos unigamneriar. Sonatusconsulto expressum est,ut in i
sabili, st. ergo nee testam elum Aeete poterit, nec ad te si a mentum iesiis esse poterit. ln l.cum lege, dieitur, eum lege intestabilis quis iubetur esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur, de eo amplius, ut putant quidam ergo propter delictum perpetratum non poterit sacete te amentum nec te-
sitelie . quia i d importat verbum , intestabilis, ut in s. l. eum lege in s. ob carmen, dicit ut carmensimosum da innatui dicit ut intestabilis, ideo non poterit esse testis. Habetis ergo ex hae glos quoa infames propter improbitatem , in testabit emetuntur, ideo leuiuio testamento adhiberi non potes, iii: ib. per glosi deductis. Quae Cones uso declaratur per glos in l. eum lege, in fine. vi proce lat, quatiso iacit ite aliquis erat infami , aliat sectis, quod dii notandum
Et ex hii su fili, impositi, Lute solemni f.
REPERTO Riv M AD 'Sed cum aliquis, Detestam. OId.
18 Alli uides, authenticum dupliciter contingit. si Alteri per alteram non debet iniqua condatio in.
ii Agumentum de parte ad totum, valet, ubi en e
18 Muthent eum dicitur duplici modo. Trimo quandocti redatium aliquid in publica monumenta. I cudo dicitur autheticum originale alicuitis descis. comm tinis error quando faciat icis nec ne, vide in
dia conditio te itum adhibitorum in tectamenu inspici debet tempore tenditi testimenei. I Contrariorum Od m eri disciplina. Declaretur,
quando in utroque contrario eadem oratis. 8 . Dictum regulattir a ratione .s Di cile est hominem liberum a seruo dunt eis. 3 Eaqvaesunt de solemnitare alicuius actis, debent in forma specifica adimpleri. 3 Ea qua scimus non qua ignoramus approbare possumtis.