장음표시 사용
201쪽
Adg. Sed cum aliquis, Detestam . ordin. 117
1; Error communis facit ius quando es νniuersalis, σ
αρ Error communis non facis tur quando est singularis.
so Error comunis facitius quando errantes habent fu caltatem validandi adium circa qu8 fuit errarum, secus quando actus ab errantibus non posset reddi,alidus, o tunc error communis non tacit ius. Hin exemplo de quo η m. 3 I. '3 1 Error communis facit ius quanti e II in solemniture acturoecuis set error in causa cicienti. IIJ Error communis proderi. I Exceptio con:ra testes testamentarios an debeat concludere tu indiuiduo, an in genere, N DD.comm niter tenent Oscere ivgenere coctamnZ, . 73.13 Extensio in morbitantibos et corrector stis,quoties
ratio eiu scripta in lege, Pelsatvto. x3 Extensio licita ea ad casus similes, militavie iden.
et Factispecies ad hunc f. onitur. 6 Fama nil aliud eII nisi communis opinio. α Glos in verbo libertate. 3 Gl . in reo. signaretur. 7o Glosin vob. omnium consensu. 3 Illud quod si imus non quod ignoramus approbarem mus. xi Indesinita aequipollent uniuersali. I 3. In odiosis correctori r quando fiat extensio. 33 Instrumentum a publico 'torio consedium,an probet testamentum inscriptis siue testes desierint esse habiles, siue non, et sic absq; alia testu depositione, G recognitione,qua in re credimus quod sic.nu. Fq. 6s Instrumentum publicum factum per manum publici notari, de perse plenam fidem facit. cs In Hrumentum non habet vim nise daorum testium, quod tamen dictum est falsum, cum et plurium nimhabere post. num. 66.3 1 Instrumentum futura manci publici notarii de per se pleram fidem facit. s s Initrumentum de per sie perpetuam fidem habet. 31 Intelledius Primus glos. ad hunc Mium,. talia dia
sputatur, π tandem re citur. 36 Intellectar Bart. ad eundem totum. 37 Intelledius Fabri refertur, ac demum improbatur. num. 38. o Intellectus quartus Ba ad huc ,. reprobatur. πλε I.
Intellectus quintus Imois qui pariter confutatur,
46 Intellectus sextus communis ad hunc sper nos confutatur Intellectus si timus Veli non recipitur. ηι Intellectus Tobiae refertur a nobis tamen confundia
o Intellectus nolier ad hunc F. refertur. 69 Intellectus, i. 3.3 duae 31 .de Carb. edici. 33 Ius ingulare quod corra iuris regulas introductum, est,non debet trahi nee extendi in consequentia. o Iura non subueniunt negligentibus, sed νuila tibus . 3i Notarius ostio rogandi priuatiis propter falsitate, non potest creari iterum notarius.co Omne id quod in inIIrumento publico contentum rit, Hrum serias itu. adi opinio veritati praesertur, quod intelligatis quoties est opinio Priversalir, cs communis , secus si esset
3o Opiniopraeualet veritati quando errantes habent facultatem validandi actum circa qkῖ fuit erratum, Utuu opinio pro Hritate habetur, secus quando actus circa qud versatur errasinon 'siet ab errantibus validus reddi, est tunc opinio non praefertur ut in exemplo, sub G.3 t. ri oratis inde unita squipolia uniuersali.
o Partes rogando te las qui erant inhabiles, eor reddunt babiles; Declaratur is Iud procedere in contractas probatione, non autem in testamento. num. 42. Item istudprocedit,quadoresessunt inhabiles tempore quo acturge itur. num . q3.1 Plus valet id quod e i tu veritate, quam id quia ea in opinione, Declaratur. uum. 7. Privilegia non sunt trabenda in exemplum. a Privilegia anssint personalia nec ne, uomodo dignoscatur 1 Probatio debet e se concludens.
17 Publica utilitas essemper inspicienda. 1 Tabilia interest ut suprema bominum iudicia essectam sortiantur.3 cua sunt de solemnitate actas, per squipollens adi pleri non possunt
39 cui vult consequens, vult etiam necessarium antecedens, s num. y I. 77 Qui omne dicit, nihil excludit. 66 si Eicquid in instrumento cotinetur, verum e pro sumitur.
18 Luis pro tali est babendus qualis reperitur. 76 Quod maior pars vult perinde rei ac si omnes veti
3 Rescripta Imperatorum sane Responsa, qus fiebant
priuatorum precibus. 8 Rescripta ausim missionalia, necne, dignoscitur ex forma conceptione eorum.13 Scriptura publica probatur testamentum , licti non non adsent deinde testa, vel ut inhabiles. 6 Scriptura priuata non probat testamentum sed bae
16 Scriptura priuata facit fidem. 3 6 scriptura aut bentica facit fidem.
σέ Scriptura priuata in qua conti tur tectamentum dicitur autbentisa. Declaratur. num. F 8.18 scriptura quando dicatur authentica , ta quando
co Seruus pro mortuo habetur. Declaratur non procedere hoc in recognitione sigilli, cum illa sit facti.
at Seruus quilibet aut nascitur, aut La a Seruus ad hoc ut quis fiat de iure ciuili sex requia
is Seraιus ad hoe ut post esse tenis in tenam uto roquiritur, quod omnium cosensu liber Q reptitatus 3 s Seruus adbibitus in testamento , ab omnibus reputatus liber, si deinde detegatur mus, tessamentum nihilominus valet ,sed quaeritur, an talis seruus post a Iudice examinii; qua tu re vari ria dixere, Hin uv. 3 6. 3 7. o. q. 46.48.ta quid sentiamus nos poοnitur sub num. ι λ
202쪽
i, 8 petri Rices ardi Commentaria
s Seruus reputat liber ab omnibus, inrem ilis, i
maiori parte, sed contrarium attentara potest
α min nniuersale quando restri rad verbum praesentis temporis vel praeteriti, nin restringitur ad eos qui vel interfuerunt actui, vel cognourrunt personas contrahentium. 7 s Siguum uniuersile restringit κr ad eos tantum quos cogus icimus. is Si id quod ago non valet v ago, non valet etiam ea mola quo valere potest. Declaratur procedere, quando actus esset nullus ab initio, nu. t 7. summarium huius *- .
Te lamentum debet confirmari cs solemni ora ex habilitate testium. 9 Testamentum in quo seruus fuit testis adbibitur qui omnium opinione reputabatur liber, valet, lisis pallii contra sentiant xx Te, lamentum in q ο Demina fuit adhibita laco te iis, quae tamen communi opinione pra masculo reputabatur, valet, licis aliqui contra sentiant.14 Ter amentum in quo fuerunt adhibiti tester qui iuveritate erant liberi, cummuni tamen opinione erant reputati ferui, valet .csnu.is.18 Testamentirmau sustineatur quando seruus adhibitus testis erat in qua si possessione libertatis et quid si nan erat in quasi possessione, oe tunc idem dic
dum eIi. I o Testamentum non valet quando es defectus in per-Jona testatoris: Didelicti quando eu seruas vel
impubes, vel filius familiar, secasse in persona te-
io Testamentum nou subsissit,si te lator adhibet in te-sem illum quem sciebat seruum, licet at eum liberum esse crediderint. 33 Testamentum an probetur peries umetum a P torio confectum, siue tecto desierint esse babiles spue non, et scabsque alia derisitione sigillorum recognitisue. qua in re credimus p sic. nu. Fq. 3 s Testameto redacta in publicam scripturam per N tarium , non est necesseria publicatio. 16 Testamentum an probetur per scripturam priuatam faciam coram priuatis; concluditur quo
3s Testamentum innuo fuit adhibitus testis qui omnium consensu liber existimabatur, si is dilegatur femus, illud quidem, sed tamen per seruum non patui probari; quia tamen nos non probamus, imb
verius contrarium credimur. nu. 36.
19 Tei lamentum solemne an valeat βι moriatur unus terris antequam recognoscat illud; credimur quod non contra com opin .eo quia tale tectamentum non dicitur deficere probatione. 3 7 euamentum nuncupatiuum an νicietur si mortatur unus ex te libus aut equam recognoscat fiam subscriptionem vel te latoris, s dicimus quod M. 6 Te Iam eurum nuncupatiuum redactum in scriptis per publicum rotari uin , non probatur per solam scripturam sine testum depositiove, sed communis
opinio est in contrarium, quam veriorem credι- mus. nu. 6 s.cs 66.c3 Testamentum nuncupatiuum septem testib. deba s, non autem suscit dicere eum seruum ibis dedDD.communiter contrarium tenent, m T , . ici Testamῆti tabula possunt aperiri testib. absentibus.ca Testamenti nuncupatimi subIIantia non in Impi ra, sed in te libus tam Mis: Fallit tamen, q ad reuamentum esset redactum inscriptura, inmpcrillam probatur. r. Testium conditio attenditur praecipuὸ tempore qμ res lamentum signatur. Declaratur procederemi conditione vera vel putativa, nu. 6. I Ilium habilitas confirmat te lamentum. 23 Testum tellamentariorum conditis an inspiciatur tempore fasti te lamenti, vel signati. Te Ilis qui communi opinioue babilis reputabaturi enim e quo testamentum signabatur non viciatur illud, lirat inhabilis pollea reperiatur; quod ampliatur etiam si essent plures testes adhibui e
omnes essent serui, nu. Io. I iis qui communi opinione reputabarur m culus, si tempore quo aperitur te lamentum fanu reperiatur non viciat testamessium . .i 'Testes qui erant liberi, si communi opinione reputentur serui , an tectamentum valeat, s credimur quo sic . nu. Ic. so Testis adhibitur in testamento si reperiatur semus, tectamentum valet, et ipse seruus potesta Incita
examina t. 3 6 Teilis mutans natum ex suo delicio, non debet nocere te lamento
si S Testi si ροu signatum testamentum factus set Iese
tius uel infamis,uel alio modo inhabilis, an admi latur ad recognitionem sigilli Ggl. ait quia nom:
nos contrarium uerius opinamur. to Te te mortuo ante recognitionem, an te lamenturusolemne dicatur deficere in probatione ita quod uicietur ; cs communis en opinio, quod sic, quam
ueriorem dicimus,contra communem.
Teiles qui erant inhabiles ad probandum, si tamen sint rogati a partibas redduntur habiles, quod diserium ex pthribus redditur falsum. nu. 1 Itiri
procedit in contra tibus . non atitem in te I Nntis; cs ratio diuositatis ponitur ub nu. 1Mel potest, quod procedit, quando testes siit inhaltempore quo actu geritur, nu. 63.
18 Textus ille in I . sed cum aliquis debet lagi liberalitate, non libertate. ' .ix Vbi es eudom ratio ibi ct idem ius statui debet. s Vbi adest publica documentum, non expedit altam habere probationem per testes . Verba illa posiva in textu nostro, uidelicti, murum consensu liberorum loco fuerat, quomodo debeant intelligi discutituri an susciat quod omnes,an maior pars credat illum seruum rum.17 Veratas prsfertur opinioni auore publita utilitat. 9 Veritas praefertur opinioni quando Hi opimo si gularis ,secks si uniuersaliis, tu. O. 33 Veritas in dubio praefretur opinioni: U Et tra' opinio um itati, quando error redund ut infau
203쪽
Ad g. Sed cum aliquis, Detestam ord. Is p
paries, in Ptima ponit di stum,
in secuda eius iationem. secunda ibi, cum eo tempore.
Summat ut hoc paela testa- metum in quo se tuus omnium consensu habitus liber, fuit i sis non viciatur, licet postea se tuus detegatur. Facti species ita poni potest; Titius ultimum suum condens elogium, intet septem testes quos adhibuit ad testamentum, aderat sciuus, qui eo tepore communi omnium opin. pro libeto habebatur; Quaesium Lit,.trum tale testamentum subii seret. quo serui non possunt esse testes iti testamento, & pro ratione dubitandi a plineis io multis de causis, de rationibus videbatur dicetidum quod
Primo per text. In s. proximo praeedenti, ubi Icitur expresse, quod set uti, noti potest esse testis in . testamento, ergo illud testa inenium ualere non debet, ex quo fuit seruus in eo adhibitus. i Secundo clarum est. quod conditio ipsa testium maxime consideratur tempore quo testamentum signatur, non attento quid postea contingat, vi est text. in l. ad testium, s.conditione, st. de testam.sed tempore sagnationis ille adhuc erat fetuus, ergo tectamentum vietatur.
Tettio dato quod talis seruus comuni omnium tonsensu libet teputaretur, tamen non est rectὸ t stis adhibitus, cum postea eontrarium apparuerit. per regulam vulgatam, quae habet, quod plus attendit ut id quod in tei veritate est, quam in opinione, . si quis rem suam, inna, de legat. Qua ito augetur dubium; Ea quae sunt de solemnitate alicuius actu 1,debent in sotitia mecis ea adimpleri , non autem secundum quid, sed ius ciuilepto quadam solemnitate introduxit numerum s ytem testium, ut tessin ipsum solent alet, ut supra in ptinc. tit. nostri, ergo non sussicii si in eo testo se seruus adhibitus, qui tame liber reputabatur, cum de neeessitate requiratur quod omnino sit liber. Quinto testamentum dcbet confirmari, solemnitati, oc approbari ex habilitate testium adhibitorum, non autem eius solemnita & approbatio debet dependete ab opinione populi, ut notant
DD. in l. hae eo sultis, ima, C.eod. sed si dieetemus huiusmodi testin valere, in quo fuit adhibitus se uus,q pro libero reputabatur, ipsum test ira dicet tur consimari non ab ipsis testib. sed ab opinione populi, ergo, ne sequa istud, die Edu est no valere. sexto te vltimo, dato quod istud obtinuisset ex liberalitate Ptineipis, tune hoc videret ut concessum ex pinii legio.& se videbitur priuilegiu persi,
nate 'unde ad exemplum non est trahendum , .sed di quod Principi s. de iure natur gent.& ciuilius. I. Ude eonst. pec. l. ius sngulare, l. V vermisside legib. Quibus tamen non obstantibus, coirarium determinauit imperator, quod s. seruus comuni consensu repulatus liber tempore conditi testamenti,s adhibeatur testit, tecte adhibitus sti& testamentum tale valeat.
Ratio autem huius deeisionis potest colligi exica.nostro, quia cum eo tempore quo suetit testis adhibitus ab omni b. reputaretur liber, nee aliquis ei status quastionem mouisset, sed eget in quasi misellione libertatis, non est quid imputetur testatori, ex quo comunis et tot iacit ius, i. sat batius. si de ossi c. piator. Secundo & melius diearis, rationem huius e decisionis scindati in liberalitate, de benignitate Principum, ut dicit text. ibi, ex sua luberalitate, ex quo datur intelligi, quod secundum tegulas tutis deciso tex. nostri non potest procedere, ut clare innuit ut ibi, ae s vi oportebat factum esset iratio autem huius liberalitam de benignitatis
fuit, ut voluntates testantiu potius conseruarentur quam petitent, cum hoc publice intersi. l.ves nesare, st. litem admo d. testam. aper. maxime in casutioitio, propter iustissimum errorem eius qui adhibuit testem ad suum testamentum seruum com muniter liberum reputatum, si Telle enim tu li
mitiem fetuum a libeto dignoscere, ut dicit tot in l. auia, ε. de conicem pr. hine est quod si quis emat Iibeium hominem bona s de, qui in vetitate est seruus, quicquid ille aequitat ex te sua , ipsi domino acquirit, quando iustus error excusat, i. iusto, si de
acquir. po T. non nigium ergo, si in easti nostrόra 'lis et tot cu suerit cois, exculcetur iuris benignitate.
Qua decidendi tatione stante, non obstant in contrarium adducta: Et A Primo, dum dicebat st : seruus non potest esse testis in testamento, s plexim ρ praecedenti. eiga huiusmodi aestamentum non valebit, cum incofuerit adhibitus seruus. Respondetur. quod ille lea intelligi debet, quando aliquis erat seruus, & pro seruo reputabatur , text. autem nostet loquitur de se tuo qui quamuisse us eii et tame communi opinione, de omnium
consensu pio libero habebatur. Secundo non obstat dum dicebatur, conditio ipsa testium Guderatur tempore quo testamen tu signatur, non autem attento quid postea contingat, ut ea tex.in i ad testiu, s. eoilitionem K. de testam.
sed tepore signationis ille adhue etai scrutas, ergo. Resi' detur, ς ille text. debet intelligi de con-gitione vera, vel putativa, ut dicit gl .in s. et . C. d. t t. de glos' na. I. conditione. sed hic suit putativa, ergo e e. maxime, cum si uinatur libitis, in Ommbus, cum sit de iure naturali nis probet ut seruitus,t. manumissones Ede iust.& iure, s. ius autem gentium supra. de tute natur.
Tertio no obstat dum dicebatur dato quod talia fetuus communi consensu liber existimaretur, non tamen tectὸ adhibitus est testi .cum postea apparuerit eum eme seruum , per regulam de qualia 3.si quia tem suam infra, de legat. Responderiit, qliod ibi ideo illud erat, quia non erat et i communis sed priuatus, quo casu regulariter veritas opinioni prinitur, ibi enim testat oelegauit tem suam si putabat esse aliena,& dicit Imperator, huius inodi legalia valere, quia plus valet. v est in veritate, ei quod in opinione est, di ita ibi
erat opinio, unius tin, quae no prcualet veritati sed ὰ contra eritat opinioni prς sertur, tex. aut nostet piocedit et loquitur in comuni opinione, ut habemus ibi omnium consensu quo casu error communis Leit ius, de opinio comunis vetitati praseretur,
204쪽
i6o Petri Ricci ardi j Commentari a
sed de hoe bro cardico. an praeualeat cois opin. vetitati.& ὰ contra, latὰ dicemus in glos prima. Quarto non obstat dum dicebatur, ii de solenitate alicuius actus sunt, debent in speeie adimpleri, non autem secundu quid, sed ius ciuile pio quadam solemnitate introduxit numerum septem te situm, ut testamentum ipsi solemni ratet ergo non suis eu hoe seri per seruum qui libet reputabat ut . Respond, quod ex quo ipse seruus coniunt omnium consensu pro libeto reputabatur, tune satis videtur esse satisfactum legi cum testator eum adhibuerit testem in testameto qui pro libero tenebatur. Argumentum autem procederet si non ab omni b. pro libera persona tenetetur, vel quod aliqua suspicio de illo haberetur, vel de illius statu quaeias lici mota suisset: sed eum hie eessent supra dicta, dicendum est, quod quantum pertinet ad ipsum tellatorem, illum adhibuisse ad testistandum libeium hominem, non autem seruum.
Quinto non obstat dii dicebatur testamen iii ab alio non debet solemni tui quam ab ipsis testibus adhibitis, de ab eorum habilitate recipit robur, sed si dicitemus tale testamentum valete, ipsum iustamentum non solent daretur a persona tellium, sed ab opinione hominum , ergo. Respondetur, quod huiusmodi testamen tu nondaeitur ab alio quam ab ipso teste solemn irati. &lieet ipse testis videat ut haberi pro libeto a communi opinione tamen ista communis opin. operatur, ut ego adhibuerim hominem liberum, &per consequens testamentum confirmatur ab eius habilitate, de non ab alio, unde non obstat.
a Sexto & vllimo non obstat dum dicebas, dato, quod istud obtinuisset ex liberalitate Principis, tamen hoe videtur concessum ex priuilegio. & se videbatur priuilegium personale, nec ad exemplum trahendum 3. quod Ptincipi, supra detur. natur. Respondetur, quod hoc non est verum,& optima ratione insciatur: nam licEt Rescripta Imperatoris essent Responsa quae fiebant preeibus priliatorii ab ipso imperatore, ut declatat Theophil. in , .sed quod principi , tamen non sequitur, etfo omnia Resetiuia sunt personalia: quia virum mupersonalia, vel tealia, hoe dignoscitur ex sol ma,&ex conceptione eorum,& ratione in ipsis expressa,
s quae expressast, tu dictum reguletur a ratione, i cu patet dulcissimis, isde leg. r. secundum quod patet, quod Rescriptum imperatoris potius est priuilegium reale, nam dicitur in textu nostro, quod ideo inductum fuit hoc; quia iustissimus error praestat excusationem: qu ratio militat in quibuscunque testantibus. ergo ex his fit ma te manet decisio Imperatoris, quod illo teste qirantumcunque D stea reperto seruo, nihilominus testam et una valet.' Notatur ptimo ex mente pol iij, quod i estis,communi opinione babilis reputatus, tempore quo te stamentum signabatui, non viciat testamentum, licetin habilis postea reperiatur,& ita putatiua idoneitas testis in testamento non nocet testa incnto,
liramuis postea ille testis tepetiat ut non idoneus. vi dieebat hie Nicas. Ad id e facit lex in ii. C. d. . bi ponitur Rescriptu Imperatoris Adtiani,quod quidem Resct ipium citri Iussu ianus hic iocat. nostro, ubi rescribit Adrianus in hete verba ne stesserui, an liberi suetitit, non oportet in hae caua tractari, cum eo tempore quo testamentum lignabatur,omnium consensu libero tum loco habiti sunt, nee quisquam eis usque adhuc status quillionem Inouit . Ratio aute huius notab. vi diximus statim circa casus fgutationem ponitur in tex. nostio, dein d. l. i. unde aliter non repeto. Ampliar ut deciso huius tex. pet Scribenti hic,& in s. i. C eod. ubi Alex.& lassia 5nullis modis. Etio Primo, ut procedas,non solum quando unus ex septe tuteltibus et at seruus, sed etia plures, vel etiaOmnes septe testes te amentati j essent fetui: nam quemadαodum unus elat seitius, & eo muni opinione liber teputabatur,no viciatur testamentum, ira etiam quando omnes septem testes serui essent.& communi opinione libeti teputarentur, tella
. Probatur ista ampliatio in d. l. i . C. eod. ubi I ruator numero plurali utitur. dicens, non viciari testamen tu in quo testes ad bibiti suerunt qui elabi serui, de omnium consensu liberi existimabantur.3 a Seeundo probat ut praedicta Ampliatio pondorando orationem indefinitam, testes. quae quidem indes nita oratio ςqui pollet via luet sali , l. li pluribus, de leg. a.& perinde es ac si dictum suillet, om
Tettio & vltimo eo inprobatur:quia bonum est argumenium de parte ad totum, ubi est eadem l tri l. qui sciti in princi eum iurious allegati sibi, perglos. m. de vi t. l. quae de tota, cum similibus, fi . dares vend. Sed eadem es ratio, quando unus testis erat seruus,& communi opinione liber reputabatur; item quando omnes tesses erant fetui re communi opinione liberi reputabantur. Seeundo ampliatur deciso tot nostri ut proe dat no solum quando in te ib. testamentati is erat desectiis seruitutis, sed etiam quando interuenisset alius desectus, puta. quando testis in rei vetitate esset simina, de communi opinione reputabat ut mastulus. vel esset infamis, ti excommunicatus, de communi opinione reputaret ut habilis; ita tenent Cynus nouer, Bariol. Paul. Cast. Alex. lac de alii communiter. in d. l. i. C. d. & scrib.hie, & s cit opinio glos. in l. cum lege, in vel bo, puta,
Pro hae communi Ampliatione adducitur unica ratio; Vbi est eadem talio,ibi quoque debet essi eadem iuris disposito, l. illii , is ad i. Aquit. l. Titio, in fine, is. de vel b. oblig. sed illa eade ratio quillic considerat Imperator in se tuo est etia in alijs prohibitis testimonium dicere in testamentis, ut in
muliere, infamibus, excommunicato,qui pro communi opinione habiles reputantur, ergo eadem
quoq: debet esse iuris dispositio. de per consequens quemadmodum sustinet ut testamentum quando in eo adhibitus fuit testis seruus communi opinio- De reputatus liber, & postea deiectus seruus. ita etiam sustineri debet, quando dixit testimonium mulier quae tempore quo testaminam fgnabatur. masculus reputabatur, vel infamis, vel excommunicatus, qui tamen tune tempolis vi dixi habiles reputabantur.
205쪽
Adg Sed cum aliquis, Detestam. ord. I
II Angel. tamen S: Fulgocind. l. t. quos ibi rescri
lac contrarium tenuerunt. quod imo iii praedictis casibus non sustineatur testatuenturia, quando scilicet muli et quae maseulus reputabatur, communi Upinione impubes, infamis, de excommunicatus,
habiles teputati,testimonium dixerint in testamenao. sed di eunt, quod solum procedit decis.text. nostri, in ea su de quo loquatur in seruo tantum. Et mouentur hae ratione: quia ius singulare quod contra iuris Regulas introfluctum est exten-ini, & inco sequentiam ita hi non debet, sed potita restringi & in expresso eas intelligi l .ius singulare, quod veth coita is de leg. sed decis text. nostri est tutii singulatis, de introducta contra regulas
lutis communis, ut probatur in text. nostro, ibi .ex
sua libera litate , ergo cum loquatur in fetuo, non debet e teda ad mulierem, impuberem, infamem, de alios. verum defendenilo praedictam ampliationem, respon3 et ut liuie fundamento ex mente DD. ind. l. i. quod quoties in l. scripta est ratio, quamuis
lex ipsa odiola exorbitans et correctoria sit tamen
ex scripta ratione ex testonem recipit; ita Bild. las& alii, in Attili. quas actiones, C.de sacro ecclesquia tune non dieitur seti extensio, sed potius is gemipssim loqui. l. bis solui, ubi Bald.C.ge seu
cana. donat. sed in text. nostio scripta est ratio hu- tua decisoni . & liberalitatis, nempῖ, quia seruus omnium consensu tempore quo te lamentum si gnabatur, libet reputabatur,& nemo ei status quisionem mouerat, ergo deciso, & liberalitat ilia
.in omni bat casibus loeum habebit, in quibus ratio ipsa locum habeo, & ita non obstat praedictum
scindamentum aduersus praedictam e mmunem
ampliationem,& praesolim cum sitius In fauorabilinii , δ: in concernentibus sauorem publicum: Interest enim Reipublicae vi extrema hominum
logia exitum habeant. l. vel negare, Equemadidici I. resiam. aper. de in fauorabilibui lieita est extenso ad ea sus similes, inradit lassin d l. t. post alios ibi.
Tettio ampliatur deciso text. nostri ut proce dat , non solum quando testis erat seruus, de communi opinione reputabatur liber, sed etiam in casu contratio, quando testis, vel etiam omnes testes adhibiti in testamento, in veritate erant liberi, de habiles,& comuni opinione etiam ipsius testatoris reputarentur serui, tamen adhue valeret testamentum; ita tenens Alex. Ias de communiter alij ilin d. l. t . C.eos. quia tunc attenditur veritas, S: non
epinio, argumento l. si item, cum putaui, ,.s n. E. de negoc.gest. de l. tegula, s. qui ignorauit, isdetur. de facti ignor. Sed contra praedictam ampliationem Oppono pluribus modis, &ptinali, quia contrariorum eadem est disti pii - na l. s n. s.fin. de leg. 3. sed infringi lettimentum de
conseruata sunt contraria, ergo quemadmodum conditio pinatiua testium inspicit ut vi testamen etiam conseruetur, quando s. te sies erant serui,
communi opinione liberi reputabant ut, ita etiam in casu contrario inspicienda videt ut conditio putativa testium ad hoe vi testamentum instingatur, merito, quando testes communi opinione serui te
putabantur testamentum ex hae communi opinione inscingi debet,quemadmodum ex collatia conim uni opinione conseruatur.
Seeundo oppono dum dicebatur, quod valet testamentum ii testes adhib4ti in vetitate erant liberi.& habiles de communi opinione etiam ipsi ut
tellatoris reputarentur secui, videtur enim quod imo tune teli amentum non valeat. ex quo defieit voluntas testatoris . quia videtur tectator noluisse
testati, ex quo ad habuit septem teste , quos omnes credebat inhabiles,et ideo videtur,quod actus nonis debeat etiam valere eo modo quo pollet, per resulam l. an inutilis. is de accepti l . ubi colligit ut Regula illa, quod si non valet quod ago, ut ago, non valet etiam ut valere potest, ibi enim partes volobant accepti lationem comprobare, quae quidem accepti latio inutilas suit ratione conceptionis ineptor, aut, quia fuit concepta inter ab lentes, vel sub colitione, vel in diem, ut gi ibi grelarat.& illa accepti latio inutilis quae non valet tanquam accepti latio, de stipulatio non valet. etiam tanquam pactu. ita inpioposito nostio, ex qlior est aior. de qalij credebant testes in testamento adhibit a inhabitet else, de ideo eo modo non valet etiam teum. is Existimo tamen non elli recedendum a communi opin. nam adducta in contrarium nono se ant,& Primum dum dicebatur, quod contrari
rum eadem est disciplina, sed quod testamentum
instingatur. 5: quod conseruetur sunt contrari ergo quemadmodum putatiua conditio testium in d picitur, ad hoc, ut testamentum conteriretur vi intex .nostro habemus,ita etiam in contrario casu im spici debet conditio testum putatiua,ad hoc, vi to tamentum infringatur. Respondet ut . quod ita demum contrariorum eadem est disciplina, ubi in utroq; ex contrariis militat eadem ratio, ut tradunt scrib. in Rubr. is de acquir. pollo sed in terminis nostris non militat ea
dem ratio in utroq; contrariorum, ut demonstrabo ergo non obstat. Quod non militet patet idei teo inspicitur conditio putativa testium, ad hoc si conseruetur testamentum, quia viget ratio publicae utilitatis, quia ut statim dactu in suit publicὸ ex Iedit . ut suprema hominum iudieia exitum lia. seant, d. . vel negate. & ideo eis testet qui erant serui communi opinione libeti reputabati tu aestamentum tamen conseruatur, de sustinetur, quia Linspicitur conditio putativa testium sauore public utilitatis, sed ista ratio viique non militat in ea-su c5trario, quando testes testamentarii in vetitata
erant liberi, & habiles, & se tui teputabantur quoad hoe, sui testamentum instingatur, tunc enim
ideo non inspicitui eonditio putativa testium , quia non subest praedicta ratio publicae ut ditati .
imb, quod testamentum infringatur attenta puta tiua conditione testium esset contra utilitatem publicam ideo non obstat pradictum suo da metum.
I secundo non obstat dum dicebatur, quod imbin casu praedicto testamentisi valere no debet, quia deficit volutas testatoris qui videtur noluisse testati, ex quo adhibuit testes quos eredebat inhabiles,
. per regulam an inutalis,de acceptilat. . . I
206쪽
161 Petri Ricciat dii Commentaria
Respong. quod i md non desidit voluntas testatoris quia ipse in rei vetitate conficit testamentum, de praedicta regula non obstat quia in d l .an inutilis actus, qui agebatur expresse et at nullus utroq; modo & secundum veritatem, de seeundum opin. nam partes ibi vi dixi volebant contrahete accepti lationem, de stipulationem, no autem pactum, quae quidem accepti latio, inutilis fuit ratione ineptae conceptionis, unde non valet, nec in vim ac cepti lationis nec in vim pacti, quia secundum veritatem valere non potest; neque in vim accepti lationis. ex quo ineptὸ concepta suit accepti latio, se-ciis autem est in casu nostro, quia test amentum valebat saltem attenta vetitate, licet enim secundum opinionem non valeret, ex quo testes adhibiti in testamento reputabantur serui, de ita inhabiles, tamen saltem attenta veritate valere debet, ex quo in rei veritate erant libeti, & habiles, quo ea sufauote publicae utilitatis, vetitas praenitur Opinioni, argui n. d. l. vel negare, nam ut, insta dicemus inglos s volumus cognoscere, an veritas pram aleat opinioni, vel E conuerso. inter alia in spieere debe-
'mus publieam utilitatem, quia si publiea utilitas
suadet, ut praeualeat opinio vetitati, tune attenditur opinio, de non veritas, s veth utilitas publiea suadeat ut vetitas praeserat ut opinioni, tune attendit ut veritas, de non opinio, ut ibi lati uadicemus. a 8 Quatio et vltimo procedit decisio textus nostri, non solum quando seruus adhibitus testis in te istamento, de communi opinione reputatus libet,eratia quas possessione liberatis, sed etiam quado non erat in quas possessione libertati , ita dixit Battol
quem sequunt ut ibi Alex. de Ias .in d. l. i. C. eod. demouetur Bart. per d. text. ubi non iequirit ut in ipsis
teste quasi possesso libertati . sed quod libet halaeatur ab omnibus, sed sic est quod iste seruus adhibitus testis libet ab omnibus reputatur,ergo licet nosit in quasi possessione libertatis, tamen non vitiatur. sed sustinetur testamentum. Contrariam tamen opin .sequitur plo ibi,quod imo opus sit, quod testis in quas pollessione libet- talis sit, alias testamenium vitiaretur,& moue iure quia si erat mora quet stio status, seu se tuit uiis, licet communitet libet reputaretur, non tamen debet haberi pro libero, quo ad hoc ut testamentum si stineatur, ut dicitur in s ne tex. nostri, &m d. l. I. quas temeratia reputatio sit, post motam quisti
nem status, multo magis si erat in quas possessi ne seruitutis, debet haberi pro seruo quo ad ins
mandum testamentum, quicquid in contrarium reputaretur per alios, quia reputatio illa uidetetur temeraria, argum. l. monet, in fine, C. si seruus expost. ubi pro tali quis debet habeti in quali statu repetitur, ideo si seruus adhibitus testis in testa mento erat in quas possessione seruitutis quia pro
seruo possissebatur licEi communiter libet leputaret ut . tamen ex hoe testamentum sustineti non debet contra opiti. Bart. & aliorum post eum. Alex tamen defendit Bar.quia potuit esse quod seruus in ciuitate ista communi opinione reputet ut liber, tamen non sit, non est reputatio temeta ria, eo quia seruus aufugerat a domino aliunde. &non dicit ut esse in quas possessione Iibellatis. nisi quando bona s de gelat se diu pro libero. . . in tutibus per eum adductis , de nepotest esse
quod testis in testameto adhibitus,non si in quasi possessione libertatis, sed seruitutis,et com data nitet ab omnibus reputet ut libet. de tamen reputatio illa non sit temeraria, quo casu licEt non si seruus
ille adhibitu, testi, in quas possessione libertatii.
tamen debet sustineti testamentum, & in i sto -- si debet procedere opinio Bart. & aliorum. Vnde ex hoc colligitur, quod si seruus in hae Ciuitate non sit in quas possessione libertatis, sed seruitutis,& tanquam se tuus a Domino suo possideatur, licet ab omnibus eum cognoscentibus t putetur libet, tamen s suetit adhibitus testis in testamento, testam dimina ex hoe sustineti non debet, sed viciabitur, ex quo teputatio illa erat necessatia, argumento ili' l. moueor, C. si seruus ex post, vend.
Neque obstat id quod in s ne ter. nostii dicitur. de in a. s. i . Ceod. quod no requiritur quod seruus adhibitus testia sit in quas pollessione libertatis, sed quod communi opin. libet reputetur, ad hoe ut sustineat ut testamentum, quia istud procedit,
quando reputatio illa non esse necessaria, d. l. namueor: Attamen ut ego existimo dissicilὸ erit dare
casum, in quo aliquis stin quasi possessione seruitutis in hae ciuitate, Jc quod ab omnibus eum te- cognostentibus libet reputetur. Habetia igitur quattuor Ampliationes ad tertinostrum, in quo habetur, quod ii seruus fuerit ashibitus testis in testamento, qui communi opini ne liber reputabat ut, non tamen viciatur testamentum, sed sustinetur. Limitatur nune istud primum notab. ita ampliatum duobus modis. i 9 Piimo ut procedat, suando desectus erat in persona ipso tum testium. secus veto quando desectus fuisset in personam testatotis, ut ciuia in veritate testatot esset situ similiat, de se inhabilis ad testandum quia quamuis communi opinione te putare tur habilia, de se sui iuris, vel quia communi Opi Dione reputabatur quod esset emancipatus a patre, vel quod pater eius esset mortuus, tamen si saceret leuamentum. non valeret, ita limitat Alex. IcIasin d I i . C eod.moti ratione: quia tunc esset desectus in substantia testamenti, de quamuis repetiatur, quod communis opinio attendi debei quo ad habilitandum testes adhibitos ad testamentum, men quo ad habilita sum inhabile ad testandum. nullibi repetitur, &grauior est in eo desectus iriguo substalia consilit ut dixit Iasind. loco, paulis asti.& Bald. in l. 1 ad fili. C.de sentent. Secundo Ac vltimo limitatur , ut non procedat. quoties testatot seiebat eum seruum, quem adhibuit ut esset testis in testamento: nam licἐt omnem alii eum liberum etediderint. tamen s testator sciebat eum esse seruum, testamentum illud non subsistit, sed viciatur, de ita scientia testatoris ei nocercdebet, quia est quod ei imputari possit cur alios testes non vocavit, ex quo letebat eum esse inhabilem ; ita singularii et limitat Ioan. Fab. hie, qui ad hanc limitationem probandam adducit in simili duo iuta, videlicet, tex.in l.cu quidam, ,.quod di
207쪽
Adg. Sed cum aliquis, De testam. 6rd. I 63
.ditur, si de acquir. haered.& in l. fin. quibus ad liber.
pio intelligentia text. in d. 3. quod dicitur, sciem dum est, quod s mulier plignans sit, vel esse pulsetur, & puet nascituriit ex eo ventre alicui succede se potui tanquam ploximior, impedit sequentia adire haereditatem, quoniam mortis tempore quila vieto est pio ia nato habetur. d. 3. quod dicitur, hoe state dicitur in v eis siue igitur, quod si ego pro-aim tot sin post post humum, sue putem prςgnan. tem mulierem, siue si te vera pt gnans, quae eum raritura est qui suus haeres fututus est, alte haere .itatem non pollum ; quemadmodum situr in eo text. quando ego qui post post humum sum proximior,sciebam inulierem elle praeenantem,vel et debam , cum re vera praegnans est et, scientia mea
vel credulitas mihi nocet, ita etiam in casu nostro, quando testator stiebat testem adhibitum in testa mento esse inhabilem vel inhabilem existimaret, cum te vera inhabilis estet ista scientia sibi nocete debet, quo ad hoe ut testamentum non subsistat, quicquid alii communiter crediderint. ai Ad euidentiam. l. fin. ff. qui b. ad liberi. proclam.
non licet selendii est quod serui aut nascuntur, aut . fiunt, naseisitur ex ancillis nostris, fiunt de iure gentium per captiuitatem, aut iure ciuili, eum homo
libet maiot viginti annis ad precium participandum sese venundari passus est , s. serui, de iure per- & ad hoc vi aliquis fiat seruus de tute ciuili sex requiruntur. Primo quod si maior viginti annis. secundo ut eo animo se venundati patiatur ut precij partem acet piat. Tertio quod vere habeat par tem. Quarto ut ipse qui se vendit patitur sciat con- .itionem suam, scilicet se liberum esse. Quinto viseipsum vendat per interpositam personam, Sexto de ultimo quod νendatur ignoranii conditionem venditis sei licet quod emptor eredat eum non esse liberum. sed seruum, et si quid horum sex desuerit,
iure communi prouocat ingenuitatem, vi glosin d. s. serui,optime declarat. Hoe stante, dicit ut i ' d. I. s n. quod si duo emerent liberum hominem maiorem annis viginti ,-vnus sciat coditionem eius, alter vel δ ignoret, non proptet eum qui scit adit bertatem ei, praeclamare non licet nee permittitur, sedi ropter eum qui ignorat fetuus essicitur, non aurem illius qui scit: inducitur hic text. ad propositum Fabr. hoc modo; quia ex quo unus sciebat conditionem eius qui vendebatur ad precium participandum. cum eius conditionem ignorate debuisset credendo eum fetuum non liberum hominem idcirco scientia sibi praeiudicat, quia tio debebat emere liberum hominem, ita in ea su nostro ex quo ipse testator sciebat conditionem eius quem in testamento testem adhibebat, nempe,v etat seruus, de per consequens inhabilis, idcirco sua scientia sibi praeiudicate debet,& nocere, ad hoe ut testamentur ullius sit momenti, quicquid alij eommunitet in contrarium crediderint. sed contra hane limitationem oppono de his uet s. diei, suere circa tertiam ampliationem, ubi . dictum fuit. quod quando testes etant vere habiles, sed ab ipso testatore inhabiles reputabantur, tunc non attento eo quod testator crederet, testameium valet, unde eodem pacto videretur dicendum, volete in casu nostro ex quo alij communiter c ted ut eum esse habilem, quia inhabilis erat, non artenta
opinione testatoris quemadmodum ibi non attenta opinione testatoris, ualet testamentum, ita hie ualete debet non attenta opin testantis, sed aliorum.
sed huic dissicultati quam excitabat Iasin d. l. l. C eod. ipsemet respondet, quod idcirco in pracedenti ea tu quando testator credebat eum quem testem adhibebat in testameto inhabilem, qui tamen habilis erat, testamentum sustinetur, quia ibi attenta ueritate erat libet & se habilis, quod non est in casu nostro ubi nee secundum uelitatem,nec se- . cundum opinionem ipsus testatoris est habili, di opinatur eum esse inhabilem qui in veritate inli bilis erat, & haec quo ad primum notabile. 23 seeundo noto ex illo tex. secundum Potti quod testium testamentariorum conditio inspicit ut tempore quo signatur testametum, di sic tempore con dili testamenti; probatur istud notab. in tex. nostro hoc pacto: nam ex quo tempore quo testamentum signabatur testis qui vete erat seruus omnium con .sensu pio libero reputabatur, idcirco eius testimo mum admissum fuit, ut in textu nostro dicitur,concordat tex. indicta l. i. C. Od. v bi est idem casus iconcordat etiam text. in l.ad testium, β. t. s. eod.
Quod notat ipse Pot t. hic, contra eos qui sigillant literas uno tempore, & alio scribunt, quia isti dicunt ut sigillare tempote data tum literarii, ex quo illud tempus inspicitur quo tignatur.
14 Tertio noto,quod communis error facit ius, se uus enim de tute non potest esse testis, ut in s. praecedenti, alias testamentum viciaretur, & tamen M-cet aliquis ex tesiibus communi opinione reputatui libet tempore quo testametum signabatur, postea fetuus repetiatur, non viciatur testamentum, non propter aliud,ni ropter communem errore, ergo communis error facit ius.con rid l. I . C. d. dein l. Balba tua, is de Ome. Praetor. Quarto noto. quod opinio praeualet vetitati. vi in tex. nostro, ubi magis attenditur id quod est in pinione, quam quod est in uetitate; nam secunduveritatem, testamentum in quo seruus suit adhibitus testis non sustineretur, Ae tamen sustinetur secundum opinionem, & ita opinio praeualet ueritati, concordat d.l. r. C.eod. & ratio est, ut videbimus in glos quia est opinio communis, & publica suadet utilitas, cum publice intersi suptema hominum elogia exitum habete, l. vel negare, ff. quem
a s Quinto de ultimo. quod ad hoc quod seruus ponsit esse testis in testamento, requiritur ut omnium consensu liber si reputatus, ut expres1ὸ dicitur insne nostri contextu ,& ind.l.j.C.eo. ibi omnium, intelligatisse ilicet illum e noscentium, non enim requiritur quod ab omnibus hominibus libet reputetur, quia hoe uideret ut impossibile,sed ab omni bus eum tantum cognoscentibus, ita communiter declarat DD hic,& in l. t. C.e . ubi Bart.&idem Batt. in l. ad testium, ,. r. iseod. & pto hae expos . tione sicit tex. in l. inter omnes, iuncta glos n. qui satisd.cosan. ubi inter omnes conuenit quod hae te
. sub conditiona possidens haereditatem substituto
208쪽
eaueat de haereditate non diminuenda inter omnes conuenit declarat glos inter omnes iureconsulto super hac interrogatos, quia fellei impossibile ut omnes Iureconsulti in hoc conuenirent, sed poss-hile vi omnes de haere interrogati in hoc conue-mianti ita in casu nolito ad hoc ut seritus possit ille testis in testamento, & testamentum non vicietur, requii it ut vi ab omnib. libet sit teputatus, scilicet recognoscentibus illum. Ulterius pro hae ex positione adducit Tob. hie, num .is. nam quoties uniuersale signum reseri ut ad verbum p sentis vel pictetiti temporis. tune sgriti illud restringitur ad eos qui vel iniet suerint actui, vel cognouerunt. pto ut subiecta materia exigit. ita
dies it Bart. in l. i. s. nuciatio, num a. is deo per. nouit uncia. sed in hoc tex. illud uniuersale signum omitum consensu tesertur ad verbum praeteriti tem- rotis, nempe ad verbum fuerat,et go debet testi in- si ad eos qui cognouerunt tellem illum de illius notitiam habuerunt, vi pet Selibenti hie,& in d. l. i.
Capio glos t. in veti, libertate, quam diuido intres partes, in prima declarat text. iii secunda ex ex declaratione inseri in tertia de ultima opponit contra illationem. Secunda ibi & se. Tettia ibi, atqu-
Pro expeditione primae partis dicitur in text. si aliquis ex testibus testamenti faciendi tempore Iiber existimabatur, postea autem scrvus apparuit, ta diuus Adrianus, quam diutis Seu et tis 3c Antoninus subueni re se ex sua libera litate testa mento te
seripserunt. Sed quomodo Prinei pes i sti subuenie
' pani testamento ex liberalitate ipsius leuis eum esset sititur declarat glos. dieeitis libertate putatiua scilicit ex eo quod liber putabar ut tempore test menti faciendi, id ei leo lieci postea seruus detegatur, tamen huic testamento diui illi Principei su ueniebant ex libertate illa putativa. 18 verum licet ista declaratio in se vera iit, tamen in text. nostio non est legendum liberi a te. sed liberalitate, ut in codicibus sere omnibus communitet habetur, prout etiam animaduertit Aldobran. hie. ει seo uti ut Tob: iiii ex duobut mouebatur. Primo,
quia lite littera. seii dictio libet tale tecta Latini secidionis ratione seruata, non couenit aliis verbis ne- pedictioni sua, nam secundum rectium sermonem
no poteli elici ille sensus quod disti P. et pes sub
uenerunt testamento ex sua libet in te, nam dictio illa sua resertur ad ipsos Principes, ideo illi dictioni non agaptat ut deinde dictio libertate. Sed ab hae impugnatione posset forsan defendi lectura Aeeur s. quod in tex. legatur libertate, quia dictio sua. posset retari ad teste qui libet putabat ut cum esset seruus,ex qua putatiua libertate diui Principes moii fuerunt ad ita te tibἴdum in satiorem testamen ti. secundo tamen quod non debeat legi libertate. sed liberalitate, facit, quia si ita intelligeretur, inratoria fuissent illa verba, cum eo tempore quo te samentum signatur omnium consensu hic te si, libeto tu loco fuerat. ex qua sipta Lisset expressum istud idem. quod scilicet propiet libertatem puta ituum istud Principes reseripserunt, di ideo ne hoe dicatur, leuendum est prout communiter Codices
. habet. ex sua liberalitate ut sit sensus quod qua salute isto eo quod seruus erat adhibitus tella mei tum inualidum esset tamen hi principes te scripserunt ex sua liberalitate, i. ex sua benignitate subusnii i testamento proptet coinmunem errore, de ista est verus sensu, ut mihi videtur. sum modo in secunda parte, pro cuius expediatione declarauit glos libertate, scilicet putativa, ex qua declaratione io feri dicens, di se valet plus est in opinione quam quod est in vetitate, i ste tati etestis adhibit ut in testamento vete seruus erat, de rimen quia probatut liber communiter attenditur id quod est in opinione, non autem quod est in veritate, allegat glos. pro concordanii tex. in l. .in print.1 de leg. i. ubi dicitur quod ii quis in fundi vocabulo errauerit, de Cornelianum pio Semproniano no .minauerit debetur sempronianus. In duco ergo illum texi. ad proposium glos nostiae hoc pacto, scuti ibi error non viciat legatum quia attenditur Uputabat legate, de ita id quod erat in opinione ip-aius testa totis, non autem id quod erat secundum vetitatem, de ibi opinio praeualet veritati, al)as spraeualeret vetitas opinioni, viciaret ut togatum ut ibi. sum modo in tertia de ultima parte flos in quα Accur s. opponit contra illationem quam statim iacit quod s.opinio pi ualet veritati dicens arg. c t ira infra, de te et aio ii quis rem suarii, ubi expressa dicit ut, quod plus valet eli in veritate, quam inopinione glos. non respondet huic textui, tamen responderi potest. vi supra in casus figuratione se imus. quod hoc ibi iacbess, quia non erat error comtitiis, sed vitius tantum, quo casu regularitet vetitas opinioni praeualet, si enim iestator legati eratrem suam, quam putabat est. alienam, de dicii Imiperator huiusmoai legatum valite, quia plus valet quod est in vetitare, qiuam V in opinione, & ita ibi
opinio unius tantum erat quc non praeualet verit ii regulariter, sed ἡ conita veritas opinioni prx se tui . Dictum autem glos nostrae procedit ut loquitur lex. noster, sciliret in communi opinione quo. casu errot communis sacit ius, de opinio coruus praeualet vetitati.
z9 Ex qua glos colligit ut haee concluso, quod opi
nio veritati praeualet, vi in tex. nostro habetur urint . . C. eod. concordat tex. orae allega ut hie in ginti
iri l. in princ de les. i. in l. Baibat ius , si de osse Pr tor. Je in alijs tutibus allegatis per Balduin. hie
vetum quia haec a Docto tibiis brocaidica materia reputatur, se modo opinio vetitati praeualet. modo veritat opinioni, ut per Fabr. Atei. de alios
hie Ac in d. l. i. C.eod. de in d. l. Barbarius, ubi late
iniistit Ias ponendo regulam cu pluribus sistitatio rabiit. Iseo ego in primis reseram dicta Aret. hic, et suam distinetionem, ex quibus postea dictis noti nullas colligam conclusones secundum casuum
Dicebat igitur Aret. in hae materia 'missa viqiij distinctione)quae in solliciens est dein quibratadam no videtur tuta, quando qu titur,an error faciat ius, vel habeat ut pro veritate 3e se an opinio lux ualeat veritali, se distingue: aut emot est linguatis, scilicet, unius tantum,ac priuatus,nCn autem
209쪽
g. Sed cum aliquis, Detestam . ordin. iis
com munis, de non facit ius, nec pro veritate habetur α ita non attendit ut opinio, sed vetitas l. s peter tote in , ff. de iurisd.otnn. iud. ubi dicitur, quod si alius pro alio praetor suit aditus per errorem nihil valebit, quod certum est, de ita ibi vetitas prcset tut pinioni non e conuerso, de se error non facit ius Nec pro vetitate habet utiquia erat mot singulatis
Aut vero est error communis, de tunc, aut pu-hlica, & communis utilitas suadet, ut scilicet communis et tot faciat ius, de se opinio praualet veritati,&tune id quod est de et tot vel opinione habetur pro veritate, ut l. Barbarius, fide ossi c. prpor. ubi seruus quidam fugitiuus cum effet Romae prς-turam petijt, de Plaetor designatus, quaeritur modo
an quae dixit, de quae decreuit, nullius snt momenti, an vetb valida sint a de decidit ibi Iureconsultarvalere propter utilitatem eorum qui a Dud eum e- serunt, & sic ibi et tot communis qui facit ius, habetur pro veritate proptet publieam utilitatem. δn autem seruus ille Barbatius de quo ibi, erit verus Plaetor tractat ibi latὰ laisqui refert comunem esse opinionem pro parte negativa quod Balbatius Non erat vetus Praetor, quicquid dicant glos Bait.
α alij. non insistendo videatis Iac ibi, sum cit enitiimobis quod quo ad illa per ipsum Barbarium se
Num ettot communis habetur pto vetitate, de v
xitas opinioni pretia alet propiet publicam utilitate, rui ibi expresse dicitur. Allegat etiam Aret. ad hoc probandum l. r.C. Aelestib. de ea quae ibi notant DD. de Acit text. noster hie, ubi propter publicam utilitatem expedit supiema hominum iudicia exitum habere, d.L vel
negare, Equeniad.test. aper. Aut eo inmunis et tot subdit Aret in . sine publiea utilitate suadet contritium . id, scnon iaciat ius, nec pro vetitate habeatur,& tunc non habetur pro v ritate, i. quod ratione, Ede leg. dc l. decernimus, C. ἁe epist.et Her. diei ut in da quod ratione, quod nsitatione introductum est, sed errore, proinde quod consuetudine obtentum est, in alijssimilibus non obtinet, ibi et so et tot communis non habetur pro veritate, nec facit ius, quia non erat fundatus in ratione, sed contra publicam utilitatem. in l. decerniamus, non probatur ut mihi videtur, id quod dieit Aret. ibi enim statuit Imperator, vi post illa legem nec Monachi,aut quicunque alij cuiuslibet status, atque sortunae, in aedes publicas aut in quaecunque loca populi voluntatibus fabricata venerabilem locum . de sanctorum Mart)rum reliquias inserte, vel occupate debeant ea que ad publicas causas, Ecud populi usum constructa sunt, de ita de errore,&Mpinione communi quae sacit ius, ibi verbum nullum habetur. sequitur deinde Aret. suam distinctionem diecti
aut communis, vel publica utilitas non suadet, neepto vetitate, scilicet nec contra eam, de tuc aut ex-
redit erranti,de cuius prciudicio quaeritur, quod id quod fuit in eliore, habeatur pro veritate, de tunc
habetur, ut in l. si quis paterfamilias, E. ad Maced. de LXmodo tui. E eod. tit. Pro faciliori intelligenii ads.s quis patiem, scite debetis, quod Senatus consultum Macedonianum introductum fuit in odium sineratorum qui mutuabat pecunias filijs sam. pet quod constitutu m suit ae subuetum filijs
sam. qui acceperint pecunias mutuas, ut non posis iit adstringi ad eas reddendas etiam post mortem parentum. . . per totitit.is ad Maced. Hoc si ante dicit ut ibi.quod si quis mutuauerit pecunia siliosam. quem patremfam. crediderat, non vanasmplicit
te deceptus, nec iuris ignorantia, sed quia publiea
patet sana. plerisque videbat ut, se agebat tanquam paterfam. de cotrahebat, senatusconsultum cess Dit, quia scilicet stivisam. cui ipse pecuniam mutuauit no poterit iuuari Senatusconsulit benefeio,& eius vii exceptione, quo minus adstringi no pos-st ad eam persoluendam, ex quo communiter, dc publice patet sana. reputabatur, de ita in eo tex .pt
Dacdictum Atet. quod si utilitas publica non su
det, quod attenditur communis error, de Opinio. ecita quod opinio pt qualeat vetitatini Neque etia suadet conitatium qd aitendatur verti asin prevaleat opinioni, sed sumus in dubio, tunc si expedit erra ii de cuius praeiudicio quatitur quod attendatus erior, de opinio habeatur pro veritate, de tune pro veritate habetur,& ita praeualet communia opinio oritati prout idem probat ut in d. l. Xenodotus, de in l. i. C.eod.tit. via cessat senatusconsultum praedictum. si aliquis publicὰ pateria mil. reputetur, qui iamen sit si iussimi ι dc ita ei tot communis in eo casu facit ius, de praeualet veritati opinio ipsa,quia
se ilicet Gptaiebat et talui ut pio veritate et tot ha-
Aut expedit ei oppositum, de tunc non habetur pro vetitate, ut in l. i. s.s n. si quand. ast de pecul. sit annal. pro cuius tex. Acilioli intelligentia sciendum et . quod peculium est pars illa substantit,vel
pecuniae separata a rebus, de a ratiociniis patria vel domini data vel promista filios mil. vel seruo, pr ut definit I. C. in l. depositi. . peculium, fide pecul. Item sciendum est quod mortuo filio vel seruo, vel alias exeunte de patris potestate, vel domini, puta emancipatione, vel manumissione,vel alienatione, actio de peeulio datut contra patre, vel dominum quatenui fuerat in peetilio si ij, vel serui,dumtaxat intra annum, post annum verb est sopita, de agenti obstaret exceptio. l. i. s. eod.tit quando actio de pe- l. sit ann. hoe stante dicitur in d. g. fi n. d. l. i. vel
potius in l. quaesitum, quod si ille qui silium in potestate patris existentem habeat sibi obligatum, credens eum mortuum, puta quia mortuum communitet esse dicebat ut Ni ibi per glosexceptione N
xat de peculio, de quia annus pr tetierat excepti ne si repulsus, an rursus experiti sibi comperto e rore permittendum est, de decidit ibi I. C. permitti debete. Ecce ibi error non habetur pro vetitate, dc opinio veritati non praesertur, sed e conuelso veritas praesertiat opinioni, de haec sunt qui dicit Alet. Ex euius dictis eliciuntur conclusones. 3 o Prima est,quod vetitas pr ualet opinioni singulari, ut probat ut in t .s per errorem, ff. de tutis d. omn. iud. de in s. si quis rem suam, de legat. Secunda est conclusio, quod opinio communis praeualet veritati ratione publicae utilitatis quςc cluso probatur in textu nostro in I i. C. d. Ed in 3. Baibatius, Ede ossic.pictur. Deci
210쪽
1 56 petri Ricci ai di i Commentaria bs
Declaratur tamen praedim conclusio per lacind. l. Barbarius, de in I. vet. quinto limita, te sequitur Tob. hie, quando errantes habent saeuitatem
lidandi actum circa quem fuit erratum, tunc et inrot constituit ius, ct pro veritate habetur, & ita opinio prefert ut veritati, ut in terminis da. Batbarius, ubi seruus poterat seri liber de Praetor ereari a Populo Romano, idcogesta per eum valent prinrter communem, & publicam utilitatem, metit bai tenditur opinio com munis, & communis etror sicit ius idem in terminis text. nostri, & in .s. l. i. C. eod. seeus autem esset quoties actus circa quam versatur error non posset ab errantib. validum teddi, quia tune com munis error non facit ius de opinio non praeualet veritati, sed vetitas opinioni pidis i ualet. Ponit Ias .exemptu in in notatio oui ptiua iushst ossicio, de aut horitatem amisi tabellionis primpiet sal statem qui non potest amplius et ea ii in latius, i. r. cum notatis ibi per D D. 3e prccipue per Bald. C. de lib. de eorum. ti enim notarius qui ossicio suo, & authoritate suit priuatus, communiter pro notatio halieatur, adeo quod plura condidit te
lamenta ac instrumenta, utique commutiis error
ron facit ius ad sustinenda instrumenta s.cta per eum, ex quo in piopositis terminis, non poterantetrantes validam reddete & habilem personam notati j sernet se filso conde nati, cum notat tu semel ptiuatus ossicio propter falsitatem non possit alniari ius creari notarios, ut diximus,lta etia licit Bald. an l. nihil, C. de tui. lib. quam resertias in loco praedicto.
3 et secundo limitatur praedicta conclusio per Iasibi vi procedat quasso defectus est et in solenitate,
vel in causa materiali, puta in testibus a Ahibitis intestamento qui comuni opinione reputarentur idonei, tune et rot communis facit ius, de opinio pix- ualet veritati. Sed si desectus est et in substantia, seu in causa e scienti, quia testator erat seruus, & reputabatur liber, & in potestate patris erat, tune si faceret testamentum vel alium actum proptet Eue
tamen communem errorem non faceret ius nec testimentum valeret, & in ea suillo Opinio eommunis veritati non praeualet adducit Ias. ibi tationem
diuersitati, quia desectus in causa esse lenii non sede sicili dispensatiat, seuti in solemnitate. vel in causa materiali, prout dixit Bald. in s. i. s.sn. C. de
Tettia colligitur concluso ex dictis Aret. quod
quando error communis & olanio aduersalut publici utilitati attenditur veritas, de non opinio. Quae concluso probatur in d. l. v ratione, ε.dele:
13 Quaria est conclusio, quod ubi agitur de damno euitando, de quando sumus in dubio. quia nihil secundum vel contra utilitatem publicam inducitur, benignior debet accipi interpretatio,s expediat erranti ut opinio communis praeualeat vetita-it,et de pr ualet opinio; s expediat ei oppositum tunc praeualet vetitas opinioni probatui illa Concluso, in iuribus allegalis pet Aret. in a. l. q. s. ad
Naced. de in l. i. de 1.C.e .iit. ad Macedon. in diacta l. quaesitum, is quando act. de pecul. st ann. . Probatur etiam argum da Baibat ius, ubi determinat I. acta per Baibarium seruum communi
opinione liberum reputatum, 'tri Plator des In ius suetat valere, quia hoe humanius cit, inquii ibi
tex. Et tantibus cnam expediebat communem eri
rem ius continere, A: hanc communε opinionem
veritati praeualete, merito comunis et tor ius consiliuit, ec opinio communis veritati praeualet. αita debet fieri benignior interpretatio. de ratio huia lux conclusionis ea est, ut hie per Tobiam, quia iad tibici ea semper seri debet interpretatio, ut actus
potius valeat, quam Pereat, i. quoties, isde vel bo. oblig. l. quoties, de reo. dub. R ita ego pertranseo,
in hae materia si quis videte cupiat plura,de hoc videat notata per D D. in d.l. i. C.e . de in d. l. Bat-batius, ii Aeosse. prator. de in abji locis eitatis petselibent. hie. Capio glos. in vel b. sgnaretur quς est satis Obscura, de intricata, adeo ut vix eius sensus peicipi positi. Ego tamen ex dictis eiusdein glos. in .s. l. i .
C. e 3.3e DD. ibi eam clariorem cssiciam.
Dividitur ergo in quinque partes, & id quod ponit glos. in quarta sui parte ego pono in Prima, in qua respondet glos taeitae obiectioni, quae erati briti illis vel bis ipsum tantum valet . in secunda quet est ibi quidam adducit utilitatem sui responsonisseeundiam opin. quorundam . in tertia ponit opinionem suam, & est ibi,nos contra. in quarta adsueti rationem quae est ibi, in nuneupativo. in quinta te vltima quae est ibi, quid seruus, quaerit, . de tespondet. 4rio expeditione primae pariis, oppono contrater. dum vult quod si seruus tempote cotid ii testimenti libet existi inabatur, licet postia sciuus detegatur, tamen testamentum subsuit. Contra seruus tessis examinari non potest, .quoniam libeti C. de testib eum Authen. qum ibi statim sequiitit, ubi tostes ad alienas causas liberi postula ir, & ii iesi, productus di ea ut seruilis esse solitinae , S habitagi sputatione seruum suille apparue iii, respuatur testimonium eius. sed in textu nostro, antequam iste testis examina rei ut deiectus est se tuus, de inhabilis, ergo examinari non potest, s non potest cxa nari quomodo subsistit testamentum 3glos te spon det, de intelligit text. nostruin, vi testanientiam in
quo is suit ad sibi ius testis, qui omnium consensu liber existimabatur, si it detegatur letuus subsistit, de validum est, sed tamen pet seruum illum probari non possit, quia seruus in iudicio deponere non potest d. l.quoniam liberi, cu Auth. ibi solii a C .de testib. dicit ergo glo ipsum tamen testa in inium in quo fetuus communi opinione reputatus libet suit testis, te postea seruus detectus fuit, valet, licet desciat piobatio, ut ff. de testam iut. l. duo sunt Titij. ubi in simili dicit tetit. duo sunt a iiii patet de si ius datus est tutor Titius, nec apparet de quo ieiuit te nator, quaero quid tutis sitὶ tei pondet I. C. atus estia quem testator sentit, s id non apparet non ius descit sed probatio, igitur neuter est tutet: ita in casu nostio, inquit plos. noti ius descit, quia ipsum testam etiam valet, & s dicatur quae utilitas etl . quod testamentum in se valeat si non potest probati pettestes, ex quo in effectu patia sunt non cile vel cile.& non apparere, i in lege, i de conit. eo pl. unde aduet latio negante testam una prout faciet v