장음표시 사용
141쪽
quennio , l. uti. C. Hermogen. de caut . & non numer. pet. Contra apocham vero intra dies triginta exceptiu pecuniae non solutae proponi' debet.d.l.i4. g super. liberationi favetur.
Ad alia negotia : J QAidam ex Latinis , ex
Graecis autem Theodorus, putabant exceptionem non numera pecuniae in mutuo tantum locum habere exi. s. s.l. qui notatur a Thale
Iro, qui ct in iste O debiti solutione, o aliis plerisque locum ei esse , scribit: ου' μ, , inquit,
mcολῆς , αλλων πηλῶν μυοι J- ι riis εο , 'φ' ινργεμα. Quod verum est. Theodorum eris rore liberabimus , s dicemus , hanc exceptionem coepisse a credita pecunia,& deinde ad alia Negotia Productam': .quae videtur esse Cujacii sententia. Denique exceptio non numerata pecuniae locum habet in omnibus contractibus qui retcontrahuntur, exceptis Apochis, quibus
depositarius profitetur se quid accepisse in causam de posti, d. l. 14. Et ita sentiunt Ago in Summa, Ioannes Faber & Pulgosus add. l. i .
F Sx S quartum genus exceptionis, quo jus
crediti perimitur, nempe si pensata pecunia dicatur , in exceptionibus , D. de Prob. Compensatio enim olim in strictis judiciis non . fiebar ipso jure, sed per exceptioMm doli mali, s. in bonae fidei, Inst. de action. Compensa-
142쪽
tio est computatio vice mutua debirae quantatis, vel, absumptio aut delibatio ejus quar' petitur: quam tandem placuit, si modo Iiqueat
de debito , fieri ipso jure; & generaliter I ust,
niano decuictioncm , reputationem retentio' nemque quamlibet ram in actionibus, in rem , quam in actionibus in Personam , l. ult. hoc. r. quam ea in re. sola agnosco facere novum jus . . Enarratio. .
JUs crediti perimitur. 2 Obligatio iplo jure
consumitur, I. 4 S I. Io. P. eod. citra eXcep- Iionem doli mali, l. 14. s. qui seivunυ , D. dele g. I. l. 2 i. D. de sol. mair. In strictis vero judiciis, nec ipsu jurς fiebat compensati O,nec Opposita doli mali exceptione ante constitutionem D. Marci, g. in bonae fidei, de action. Institutione quarta l. qui non militabat 78. D. de hered. instit. I. Ncetennius χχ. D. ad leg. . Falcid. l. si opcra 6. D. de dol. except. PostrC-mo eo decursum est se ut in omnibus. judiciis ipso jure compensatio fiat, i. posteaquam 2I.
Pensata pecunia.) Id est, compensata, ut in l. 7. g. I. &I. Is . P. cod. Glossar Latino , Graecae .' pensat, : & pensatio in l. 18. I. ult. D. commod. est , compensatio. Vice mutua.) Compensatio in icitur eo rum, quae vice mutua debentur, 1. in rem suam 18. eod. d. l. 13.
Vice mutua debitae quant. Mutuo debitae
143쪽
quantitatis, I. 8. h. t. Absumptio.) Si tantumdem debeatur, absumitur quod petitur. si minus,delibatur, μHῆ- . Tandem placuit. Compensationem fieri 1 so jure etiam in strictis judiciis placuit prudentibus , d. l. posteaquam, & Alexandro Severo l. 4. & I. cum alter I . eod. S Iustinian. I. ult.
Eia de re sola. Nee enim Iustinianus induis Xit, ut non fieret compensatio nisi debiti liqui-- ρdi, confessi & praesentis: & ut non admittere tur in actione depositi, & commodati, l. ult. sup. commod. Graeci enim quibus accedo, in eam quoque sententiam juerunt, ut commodato compensatio opponi non possit.: si μόνον γηρ
λόγων. Non modo eηim actio depositi, sed O actio commodati compensationem non recipit. Et ali
positi O commoduli compensationi ηon subsiem 'iur. Qua de re primo quidem Cujacius addubitavit, sed tandem in Not. post. g. in bonae
fidei 19. Inst. de act. tam in commodato, quam . in commendato compensationem non esse admittendam censuit, & a priore sua sententia discessit, quia putabat Tribonianum in .nendosos codices incidille, & εommodali pro conf- . mendari, in d. I. ult. arrepsille Adde, di actioni ad exhibendum compensationem non' Dpp - .ni, Graeci lib. 6o. Basilic. tit. 19. ad i. t. c . de cristi. expilat. hereditat. η ad exhibe xuum ουκε δ ται κοροπι -τιονα : Aotio de exhibendum compensationem non recipit. ltein non induxit
144쪽
Iustinianus, ut non detur compensatio, vel deductio malae fidei possessori: haec enim omnia jam antea recepta fuerant, i. si debeas χχ. D. eod. Paul. 2. recepi. Sent. iit. I 2 ς. ult. Vide in Cujac. Observat. lib. v 'I. cap. xvi. &lib. XV.
Hoc igitur tantum Iustinianus constituit- ut actioni in rem obstet compensatio, sicut actioni in personam, quod olim non obtinebat ,-l. Sthicum 9s. g. si creditor. D. de Iolui. Item ex ejusdem Justiniani constitutione intcr deductionem & compensationem nihil interest. Compensatio fiebat ipso jure , deductio ope exceptionis. Cujac. d. cap. XLI.
HIc liber quartus qui est de onreactibus '
& de actionibus in personam , coepit a/ contractu mutui , quasi omnium maxime ne- . cessario in hac societate civili, praelata religio-- ne jurisiurandi honoris gratia , ex qua saepe quasi de crcdita ceata pecunia datur actio , si quis delato jurejurandi jurejuraverit se credi- ssisse , & quia actio 'cteditae pocuniae commune omnium actionum . in personam, quod est con- . dictionis nostien , secit suum , hic idem libri veconditor mutuo , quasi capiti civilium negotiorum adjunxit alia negotia ex quibus aeque datur actio non alius nominis quam communis i id est condictio 'quasi ex mutuo vel ex
145쪽
premittuo, ut eondictio indebiti , condictio ob . rem clau , & similes, δ' propositis generalibus praece etis pertinentibus ad actionem creditae pecumq, S ad exemplum etjus productis ad .
alias actiones, etiam huic negotio creditae, si-Ve motu acisiae pecuniae immissa actione commodati & pigneraticia , sicut sub xit. de reb.
cred. etiam praetor edixerat de commodato &pignore , quod eommodato mutuum adeo proximum sit , & nomina saepe permutent, &commodatum dicatur mutuum, retroque mu-
ruum commodatum , & quo pignus accessio sit crediti, aut obligatio in vicem crediti, expositisque actionibus quibus partes, vel domini jure honorario quasi accessiones tenentur ex creditis , vel aliis contractibus filiorutii, , aut servortim , t. si servum g. an hi iussam. D. deverbe obi. & causis etiam redditis, quibus jus. crediti perimitur, tandem extrema clausula est de usuris, quae nihil etiam sunt aliud quana ac-CCssonos creditae pecuniar. posthac , id est post hunc tractatum de usuris suo Ordine progredientur ceteri contractus omnes , nec fila iam amplius ordinis interruptio erit, qualis posset . . videri fuisse supel ioribus titulis, re quam praemonstravi non animadversa. Uiura est reditus Pecuniae creditae qui debetur a tempore contra ctus ; vel a tempore motae in diem , quo ea pecunia solvatur vel .quo is reditu pecuniani sequaverit. Reditus, ut in l.Titiua, D. de praese. . v CG l. alumna , D. de adim. leg. Et a tempore Coo tractus , quod foenus proprie dicitur. Vel ar Cmpore morae in bonae fidei judiciis omnibu M strictis quibusdani, etiamsi revera nihil intersit actoris. Et in diem quo ea pecunia sol-
146쪽
Iatur, ut l. lecta, D. de reb. cred. vel is reditus sortem aequaverit. nam 'isura ubi squauit se tem quod postea usurae pernumeratur, dςducitur de sorte, i. si non sortem g. r. D. de cond. ind. Enarratio.
Prat ores ambo in eadem verba jurejurave
Commune omnium actionum in persona in.J . appellamus, Instit. de Action. Glossae graecolat. παγγγε οι, Denuliciario, condictio. .coηdicere est denuntiare prisce. Nec vero condictio-χem omnem in personem actionem dicimus. Condictionis nomen fecit suum. Inssir. quib. mod. re coni. oblig. in pr: & f. Item is, de oblig. qu. ex conrr. Condictio quasi ex mutuo. Vide sup. tit. I x. ad finem. Mutuaticiae pecuniae. J A Gellius XX. cap. I. Maximeque in pecuniae mutuaticiae Uu atque commercio. Sio editiones quaedam. libri autem manu exarati quinque, mut Ialycae. Prator edixerat. 9 L. I. D. de reb. cred. Co nodatum dicatur mutuum. J Vide sit p.
Ac ressiones creditae pecuniae. J Accessoluim non ive continuetur etiam usurae tir. Digestorum de osor. D. S cau. S Omni accest. Usura isti Pr i s accola .o . l. 32. rcim sc etiam legitur in xui. Nenagii S Brodati. Nec igitur audien- 'dus
147쪽
dus Ludovicus Russardus, qui legendum puta-hat , auctio , quod in suis invenisset , actio , qua quidem lectio orta est ex compendio stlipturae , accio , temone superposito. Nec erat cuream lectionem probaret Salmasius de modo usurarum cap. III. accessio enim ibi exponiis tur , vssura, Basille. lib. 23. tit. 3. c. 38. Η8 menop. Epitomar. lib. 3. tit. 7. g. . Vide Varr. de L. L. in fine. Accessiones. Incrementum sortis , I. 24.D depos. l. ult. hoc tit. incrementum frenoris.Isi dorus Originum v. c. 2s. τε 6τ-ες. pecuniae augmentum, Iulius Firmicus II. Matnec cap. ult. Homerus Odyss. r. Xρει- μνι οφελλι-ται. Eustathius: εσι 3-πι'eti τῶ αυῖσαι,
Usura est reditus. L. Titius 24. D. de prae
lumnae 3 o. D. de adim. leg. l. qui quadringenta 88. s. ult. D. ad leg. Falc. Basilica ibidem: ἐκ π προστα , μει τόκam. Ex reditibus , sive luris. Vetus lapis: ex redits ejus summe. Pollaenus I. in Them. τει ἐκ τ αργυν- is L . Reditus. J Pecunia locari & collocari dicitur , sive scenore colloeari. Plautus Mosteli xia. S C. scelestorem : Locare argenti nemi ieπmmuli, quest. Horat. Sat. II. lib. r. Omnia conductis coemens obsoηia nummis.
Qeis nominibas collocetur pecunia. Basilica: εν- πορρις επὶ τοκα δανειζονται : Idoneis O locupletibus sub Asiuris creduηt. Ulpian. in l. 33. de usur. Si bene creditae sint p. p. S in I. qui mandatum M. Nand. pecunias in diem collocaret. Basl. Cod. Tom. II. Q
148쪽
. ενταλΘεἰς λα- σαι. At in l. si Urbana D. de condidi. ind. rectius legitur, non locatus, ut iri Basl. λυλος μη μι ΘώΘεις, Servus non locatus, quam collocatus, ut legendum putabat Salmasius de usur. cap. vIr. & in Disquisitione de Mutuo Papinianus enim ibi loquitur de servo cujus operas malae fidei possessor non locavi , sed servus ipse operas suas Iocasse dicitur: nec conductor igitur pecuniam faciet accipientis et
non enim culpa caret qui mercedes alii , quam domino solvit. Foenus , inquam , videtur esse locatio : nummi enim utendi datur certa mercede : & ideo merces pro usu raponitur. HO-rat. d. sar. II.
Suinas hic capiti mercedes exigit.
Et sat. III. Mercedem aut nummos unde unde exirrcat.
Sed & ut praedit reditus proprie dicitur qui ex
locatione .' ita reditus pecuniae, qui ex foenore, quasi ex locatione redigitur , Cujae. Observ. lib. IX. c. I s. Cornel. Nepos in vita Attici cap. xx I. Omnisque ejus pecuniae reditus constabat in Epiroticis o urbanis possessionibus. Uel, usura est usus fructus nominum, l. 3. D. de usuis. ear. rer. quae us. consum, id est, quasi usus fructus, Cujac. ad d. l. 14. se fructus pro usuris in d. l. 88. ut Fructus faenoris, Tertulliano quarto advers Marcionem. A tempore contractus Ex stipulatione, maxime in pecunia credita, Graeci: τοκοι ἀνεαεώ-
non petuntur. Colloquium Scholasticum: Si habes , commoda mihi quinque denarios. Et Anon habuissem , undecumque expreυissem. Pignus vis absit . caue nihώ te accepi . quibus
149쪽
Uuris 2 quibus vis, cavi. Usurae namque ex nudo pacto non debentur, Paul. lib. II. Sent. tir. Iq. g. I. l. I. h. t. pactum enim in continenti factum in stricti audicii cortractibus inest quidem ex parte rei, sed non ex parte actoris, hoc enim tantum receptum est in borae fidei contractibus, Cujacius ad d. l. Titius: in qua sententia etiam est Stephanus ad i. rogasti 3. I. D.
Pacta frictis contractibus adjecta reo quidem prosunι, non etiam actori, neque ex parte actoris actionem pariunt. Usurae tamen ex nudo pacto solutae non repetuntur,l. 3. h. t. Propter naturalem aequitatem , qua pacta subnixa sunt: scitum est eni1n ea quae natura demhentur ab eo qui solvit, repeti non poste. Interdum tamen usurae ex pacto peii posisunt, ut puta si adjectum sit cx continenti bonae fidei contractui, l. initio s. infra de Pact. int . emptor. & venditor. comi post It cmusurae specieium, seu fructuina, M aῖν ἡ καρπῶνδανειζομW oo , Graecis , dcbentUr eX pacto , α quidem graviores propter incertum fruct Uum eventum , l. frumenti, & l. oleo, h. t. δι- το-π κο πων. Rccte Graeci in d. . l. 23. Additamenta usurarum , - Θηκας π τοκων. interpretantur, πτ είονα τόκον, majoreS usuras , o taxas supra legitimum modum, d. lib. XXIII. Haxmen. d. t. VII. g. 24.
Specierum seu frugum usuram Laodiceni RH ic ni Patres, η μολύαν appellant. Q Lae sint autem usurae hemioliae non satis constat. Graeci Canonum interpretes Iozaras & Balsamo se-
150쪽
1mises interpretantur. Matthlus Blastares nondum typis editus: A iam vi
Cujusmodi interpretatio merito dilplicuit Jacobo Gothofredo ad Cod. Theod. tit. de usur. 3c τόκονημιόλιον , usuram sescuplicem interpretatur. Glosne graeco-latinae , ' μόλιον, Sescuplum, & profert hunc B. Hieronymi locum in cap. xviri. EZechielis : Solent in agris frumenti O milii, υini ct olei, caeterarumque Jeci rum Uurae exigi, si υe, ut appellat sermo diυinus, abundantiae. Verbi gratia, μι hiemis tempore demus decem modios . O in messe t ecipiamus qui decim , hoc est , amplius partem mediam. quae
quidem erat usura maxima: sorti enim dimidium ejus accedebat. Eandemque interpretationem adfert Salmasius de Modo usurar. cap.
8. & eundem Hieronymi locum citat. Sed Se μολίοις, sesqualteras , veΙ sesquialteras reddi posse scribunt. Glossae lar. gr. Sesqualtera, η ισαλia. Vetus Onomast. Sesquialtera, ημόλι α Sed quaeri non immerito potest , cur patres Concilii sexti in trullo, quae ηριώλιμ dicuntur in canone Laodiceno , & Nicaeno , quibus clericis interdicitur , Suodlibet superabundanti
genus , ut praeter alios loquitur Alexander te tius epistola secunda , sive omnis omnino usuis , etiam frugum: cur inquam patres in Trullo coacti, ε το ς ας dicere maluerint. Et hic virigetiam doctissi1mis aqua haeret. an quia τοπιι η-μιόλιοι, usurae sescuplises , quae olim in frugibus receptae erant , nova Justiniani constitutione I. eos qui, versic. in trajectitiis , h. t. in centesiis inas mutatae sint Z sic videxar. Prohibebant uusatae bemioliae veterum patrum drisitio a