장음표시 사용
191쪽
um tendit, ubi horum substantiam ingreditur, & tam fibras medullares istorum, quam nerueas membrana' cos circumuestientis penetrando irrigat, ita ut ab hoc humore spiritoso turgidi, & tensi fiant nerui. Huius Liquoris finem a natura intentum aiunt esse primo vnire spiritus animales, & aliquo modo ad inuicem colligare, nam hac unione, & vinculo deficiente, nimis prompta spiritibus animalibus subtilissimis, & volatilibus aci exitumae corpore pateret via, cum detrimento irreparabili totius animalis. Secundo ut seruetur unio, & continuitas inter eos adeo necessaria, adhoc ut motus neruis, & spiritibus impres.si, non tam ab Anima, quam ab obiectis externis, sine disia continuatione possint per eos propagari, data enim aliqua ii tercapedine quae necessario deberet admitti concessis spiritibus sine humore non siiccederet motus propagatio, quia in intercapedine cessaret. Tertio ut partes nutriantur, & rationes pro determinanda, ac statuenda huius necessitate in nutritione afferentur, ubi de nutritione partium. Fluit hic liquor neniosus per nemorum tubas, non ad modum torrentis, ut sanguis in arteriis, sed leni,& insensibili motu per dictas fibras descendit, eo modo, quo per arborum fibras nutritiuus humor a radicibus subministratus mouetur,& tali motu, quo arborum solia a costula intermedia suum
recipiunt alimentum, qui motus in duobus hisce subiectis est certus, & tamen est insensibilis. Hinc est, quod ligati
nerui non intumescunt,cum motus suus a ligatura non imp diatur , & sicuti si costula soliorum vinculo intercipiatur, tumore non rurgescit, quamuis humor nutritiuus totius foliar per illam illabatur , ita per neruorum ligaturam non obseria tur intumescentia, quamuis succo nerveo madefiant, eadem ratione secti nervi humorem non profundunt, eo modo, quo nec fibrae arborum Praecisae non dant humorem, licet per eas sine dubio ad Plantae alimoniam CXcurrat. Praecipuus vero usus huius liquoris,& spiritus animalis a nemine controuersus, nec in dubium reuocatus est motus, tam spontaneus, quam inuoluntarius, certum enim est hos motus perfici per neruos, eo quod ipsis resectis, aut strictu ligatis
192쪽
gatis cesset quicumque motus musculorum recipientium motiuam facultatem a neruis seiritoso succo, seu spiritu animaliturgidis: non possunt vero nerui contribuere talem facultatem musculis, nisi moueantur spiritus in eis contenti, unde est necessario admittenda aliqua virtus impulsiva a cerebro emanans, quae pro CXecutione motus Volontarij, cuius principium cst in cerebro, impellat spiritus contentos in determinato nCruo, coniuncto cum parte voluntarie moueda,& quod dicitur de motu spontaneo,asscrendum etiam est de motu non spontaneo, cuius principium in cerebro residet: Ab hac certissima expositione motus volontarii, & inuoluntatas colligitur, succum neruosum, & spiritum animal in a cerebro deorsum versus partem mouendam impelli ; in sensu vero contrarium accidit praedicto succo, &spiritui, nam vide facultato sensitiva videbimus, fit sensus, ex eo quod nerui inscruientes
pro organo sensuum cxternorum ab obiectis cXternis mouentur,& in hoc motu succus neruetis,& nerui undulationes quas . dam concipiunt, quae una post aliam citissime, & in momento ab earum extremitatibus, sursum ad principium neruorum in cerebro ,& sedem sensus communis perueniunt, qiice recipiendo determinatam imprςssionem motus iuXta naOdificationem dictarum vndulationum, sensus communis naturam e terni mouentis, Una cum omn:bus suis proprietatibus dependenter a dicta impςrssione motus percipit. Idcirco ab hac certissima dilucidatione modi, quo sensus peraguntur, a it runa colligitur, nempe quod dictus succus, vel spiritus in sensu mouetur ab extremitate nerui sursuna b versus suum principium, per quod concludendum in hoc succo, & spiritu duos motus reperiri, unum in motu a principio huius, qui in cere
bro existit, versus extremitates neruorum partibus implantatas deorsum s alterum ita sensu ab extremitate Neruorum Versus principium sensus in Cerebro pariter existens. Pro explicando modo, quo succedit hic motus,animadue tit ingeniosissimus Borellus in lib. de mota animal. fibras in dullares nerui, neq; csse omnino solidas plenas, & imperme biles, neque esse tubulos cauos, de inanes, similes cauis a rinidinum, sed esse canales repletos substantia quadam in
193쪽
spongiosa simili medullae fambuci, & talem fibrarum, medullam spongiosam facilE a succo spiritoso cerebri, cui annectitur continua irrigatione madefcri, & satiuari usque ad turgescentiam, sicuti videmus spongias, & fltra ab aquae continuo fluxu saturari, quae omnia explicant illam motus tarditatem , & lenitatem uicti succi per neruos, quam superius do- scribebamus, postea obseruat idem author, quod intestinuinouillum perinae turgidum redderetur, si sola aqua repleretur, ac si eius cauitas contineret aeque amplum funiculum spongiosum,&hoc ab aqua lintra gnaretur, utroque enim modo turgesceret intestinum, & a qualibet leni compressione, aut ictu illato in una intestini turgidi extremitatC , momento
concussio communicaretur alteri extremitati: Vnde arguit eodem modo fibrarum neruearum tubulos habentes medul-
Iam spongiosam salii cari posse usq; ad turgescentiam a succo spiritoso, humido, & fluxibili cerebri, & tunc si una eius e
tremitas comprimatu impellatur, percutiatur, aut vellicetur, subito commotionem concussionem, aut undulationem usq; ad alterum eXtremum peruenire, eo quod prima pars mota, partes contiguas communicatione motuS Vrgendo continuata serie per partem, post Partem, motus ad ultimam extremitatem medullae spongiosae nerui producitur. Ex his percipitur, quomodo ad imperium voluntatis mota parua portio spiritus versus aliquem nertium motui alicuius partis destinatum ab illius impulsit moueantur fibrae spongiosae succo neruoso turgida'. orificium dicti nerui constituentes, per iterratas undulationes in momento temporis motio orificio nerui impressa communicatur eiusdem extremitatibus, in musculis mouendae partis implantatis, quorum fibrae, vel contractae a tali motu movent
rartem, vel expulsa a praediet , motu aliqua guttula spiri-tosi succi a dictis cxtremitatibus nerueis intra musculi fibras carnosas, S unita arterioso sanguini, vel spititur mus. culosas fibras illustianti ab horum unione fit ebullitio, Sedisplosio, qua musculus contrahitur, & tenditur cum motione partis.
194쪽
De hoc succo Antioui nullam mentionem fecerunt, quia tamen spirituin animalem admiserunt in cerebro praeparatum , & totum neruosum genus irradiantem, ideo Recentiores cum succo nenioso nihil noui in Medicinam introduxerunt, quod possit istius praecepta, & dogmata ab Antiquis etiam tradita, circa curationem morborum a spiritu anim ii vitiato pendentem euertere; Nam hic succus ponitur tamquam vehiculum spiritus animalis pro motu, dc sensu. Motus contrarios in spiritu animali nempe in sciasu ab extremitate nemorum ad siluin principium sursiim, &in motu a principio huius ad extremitate nerui deorsum admiserunt etiam Antiqui cum Aristotele in lib.de sensu, & scnsibili,& in lib. a. de Anima, ut magis patebit de facultate sensitiva, & loco motiua, ubi etiam agemus de morbis a vitiato succo neruoso, vel spiritu animali pendentibus.
DE ALIIS PARTICULIS MASSAE SANGUINEAE.
HVc usq; ennumeratas sanguinis partes a Natura ingeniosissimo artificio separatas tales agnoscere debeiamus, cum constet has in sanguine prilis extitisse, & ab eo disgregatas filisse, & in hac obseruatione , sundauit Hippo crates suum assertum de quaternario humorum numero, &probauit desumpto Argumento a supcrpurgatione, in qua ait primo exire bilem, quae est illa contenta in Cysti selis. Secundo mucositatem, seu pituitam, quae est saliua in ventriculo, & intestinis collecta, de incrassata . Tertiue melancholiam sub forma humoris nigri, & crassi & qui potest dici esse faecem succi pancreatici, & bilis residuana
post effervescentiam ex congressit eorumdem CXcitatam o, quae faex in colorem nigrum ad viridem tendentem ex tali mixtione degenerat. Ultimo loco ait exire sanguinem, eae
quo Patet bilem, pituitam, & melancholiam supradictam,
195쪽
miae ab Auctoribus tamquam LXcrementitiae nominantur ab Hippocrate tamquam humores necessarios ad animalis conseruationem CXistimari, cum ab his quaternarium numerum humorum compleri cenicat 3 Quapropter Recentio res Hippocratem secuti horum humonim dignitatem iam collapsam crexerunt, corumq; utilitates patefecerunt. Reliquum est modo, ut perscri iremur, an in parte illa rubra, quae remanet ab horum segregatione, adsint ali; humores, iqui dicantur Alimentales, ad disset entiam supradictorum, laos propria conditio, & natura a Nutritionis officio e
Tentatum suit sanguinis supradicti partes mechanico a eificio diuisas indagare, obseruando in sui coagulatione in
vase, paulo postquain avena ost extractus, sorum apparerea reliquis partibus diuisum, cuius substantia leni calore in Gelatinam ad instar album inis oui concrescit, tota vero massa rubicunda in aqua immersa, & parum agitata Ichorem rubri coloris in aquam deponit, remanente fibrosa parte tenuissimis filamentis ad retis formam conteXta, ctutis interca PCdi- ines a supradicto Ichore replentur , & quando Gelatina crassa, tamquam cuticula sanguinis superficiem occupat, o seruatum est, has fibras huic uniri . Ab hac obseruatione Persitas fuerunt aliqui,massam sanguinis rubram tribus pari bus constare serosa, alba, fibrosa, & rubro Ichore. Alii addiderunt partes alias microscopio detectas tenues continuo motu agitatas, & rubro colore praeditas . quas in christallino, & limpido humore natare, & liuere huc, illuc moueri obseruarunt; in his sphaericam figuram microscopio
detexerunt, cum qua grauitatem vivunt maiorem graui
tale fluidi scios, per quam subtus hoc decidunt in fundo v sis, ubi mutua compressione ad inuicem se impellentes atro Purpureum colorem repraesentant. In eodem sanguinis li- qtiore obseruatum est cliam ope microscopij alia minutiora cornuscula innatare figurae quadrilaters, quae salis particulae esse dicuntur. Halitus etiam falsiis, & acris e recenti CXtracto sanguino expirans palatum, linguam, & Nares seriens videtur demonstrare aliam parccm massam sanguinis consti uelitem, sal mina tan volatile. COn-
196쪽
Concessa hac partium diuisione in tot inesta sanguinas, ut debita sapientissiniis , & studiosissimis vult fides teruetur , nostro fini intento nihil conducit, quamuis accurata. & sincera credatur, cum non habeamus distinctam notitiam Naturae,&proprietatis istarum partium, & praecipud illarum sphericae figurae,& quadrilaterae eX eo quod, quam dicuntur de istis, nitantur indiciis, & coniecturis, iam leuem proprietatem probabilem mani festatibus, ergo licitum est hac diuisione relicta, non contempta, alio modo In dicinae fini magis accomodato, partes Masta languineae
Apassionilsus, , ab effectibus se guinis, seu substantiae huius rubrae medium exhibetur ad indaganda principia, seu partes, a quibus tota illa Massa.contexitur. Obseruamus enim primo sanguinein in ventriculis cordis, vel pulmonibus accendi, & ab hoc demonstratur sanguini, seu substantiae istius rubrae inesse partem sulphuream accensibileniri &inflammabilem spiritu, & calidis particulis plenam Secundo obseruamus, & certi sumus sanguinem in arte-rijs esse tenuissimum, & rubicundissimum ; ab his vero in venas derivatus crassescere, & atro purpureo colore tingi, &ab hoc indicatur sanguini inexistere partem aliqua, cuius ope crassitiem in pulmonab. vel ventriculis cordis attenuatam, &rarefactam sibi reparat, & est sorsan illa substantia fibro sa supra memorata, & si Hippocrati credimum, pro certo est
haec habenda pro ea parte, quae sanguini crastilletu,& co gulationem , una cum acido tribuit lib. de carnib. num. q.
ubi scribit, donec sanguis calidus fuerit, liquidus est, post
quam autem refrigeratus, suerit, si quis ipsum conquasset,& fibras eximat, pota congelatur, fibrae enim frigidae, glutinosae sunt, & ab hac Hippocratis sententia deducitur etiam ratio explicans capsam deficientis coagulationis in sanguine extracto, ut multoties ini febribus malignis obseruatur, & cst, quia ab aliquo humore corrositio in minimas particulas istae fibrae duit tantiir, & fluxibiles cum aliis particulis suidis finguinis evadunt. Aliquando vero ab excedati humido istae fibrae ita cmolliuntur, ut a solo mo-
197쪽
tu circulationis iacerentur, & in minutissimas particulas di dantur 3 Idco sanguinem c corporibus serositate O-Wiatibus: extractum non coagulari obseruamus. Lertio ob cruamus serum spontὸ a massa sanguinis cm. Pilata duc delas, &cuuis vere est pars alimentum membris praebens, & precipue illis quae similaria dicuntur, & albo .colore cinguntur, & huius indicium habemus ex eo' quo seruin a satagirine separatiim ope caloris in gelatinam,' albumini oui cocti similem concrescit, & ita in siibstantia langui s. rubra tres partes di tinguimus, spicitossem, cali riam, in accensibilesia, crassam, & aequeam, quos humores non cico, quia qui libet humor est ens completum, istae pa rtes sitiat Cntia incompleta, quia determinatae ad constitutionem sanguinis, & harum miscella 'num totum exhibet, quod sanguinem appellamus, iuxta aliquorum eκ Antiquis sententiam Degaiuulna dari languinciri quatcnus cst quartus humor &admittontium sangui nona osse solum agregatum die runt trium humorum, quod si quis disceptationis auidus vellit partem ac nubilcin, Se calidam este bilem naturalcm crassam esse melancholiam,& aqueam esse pituitam, quia'm qualitatibus conueniunt ei libenter concedam ad dir
inondam contentionem nullius momenti.
Saluunaatqucrit in hac massa sanguinea admittimus pro ut 'uin sint capite de succo pancreatico , sed an hoc sit dicen. da pars i,tius valdd ambigo, cum originem non trahat ab eodem pr1ncipio e Salsium cnim istud in duodenno generariir, SI sanguis in corde, nec materiam generationis Cam-clain cum sanguine sortitum est, nam hic a Chylo, illud a susco Pancreatico 'bile, vela lympha acida, Sc parcibus al- Lalicis languinis in venis materiam pro sui generatione si icipit, :x quibus credibile redditii sanguini in esse non tamquam partem, sed taranquam quid adiimetum, sed necessa rium profluiditam inco conseruanda , vr citato loco dixi. r periri etiam in h ic massa vanniinis salia quaedam ci propria, illinentis ui epta, sed ad sanguinis texturam efformata non dubito destillatio sanguinis comprobat. In
198쪽
In hoc complexu humorum massain sanguinis colast ituentium tria praecipue sunt considemanda ad illius persectionem concurrentia, qualitas, quantitas, motus. Inter qualitates praecipuum locum tenent illae, quae primae dicuntur, de istarum duae tanturnodo considerandae Veniunt, nemphcaliditas, de litimiditas. Frigiditas enim, &siccitas in humoribus corporis viventis soluin respectitre irriunt, sanguinis enim missi in animali vitiente calore temper per funditur, caeteras qualitates caecedento; in quocium; enim statu etiam morti proximo mittatur sanguis, vel sponte in
exeat, caliditas in eo sensibilis redditur, sicut humiditas, non vero frigiditas , S siccitas, dc si dicimus massam sanguinis esse frigidam, & siccam loquimur semper, cum re- sic ii ad maiorem caliditatem, δc humiditatem, ex naturginstituto, ei competentem, a quibus quando declinat dicimus respectute ad istas frigiditatem, de siccitatem contra-
Caliditas in hac massa debet esse temperata per admixti nem humidi , talis enim temperius est propria naturae humanae , quae cum sit perfectior illa caeteroraim animalium aequum etiam suit,ut persectiori donaretur icia cramento, quale est calidiun, de humidum ,eo quia in hoc radicatur vitae primo
dia , de principia istius conseruationi adaequata, & est tamquam medium inter caetera temperamenta.
Calorem tribuit massae sanguineae illa pars sulphurea, &spiritosa principiumsitae accensionis in corde, vel in pulmonibus, humiditatem vero sertim, quo tota massa diluitur, &fit fluxibilis fluxibilitate actuali, de aquea, dc etiam diuisio
suarum partium componentium in minimas parricidas ad inuicem disiunctas, in quo consistit ratio estentialis fluidi. Unde si a massa sanguinea in tali portione ope caloriscordis , dc propriae sermentationis extraliantur particulae sulphureae spiritosae, de calidae, & hae mixtae cum proportionata quantitate humidae serositatis in vaporem reda- telnperantur, ut efficiatur calor mitis,&suauis, per qucio massam sanguinis temperamento calido, & humido gaudere dicimus.
199쪽
Talis temperamenti conditio in sanguine existentis toti
illud totius massar sanguineae sequitur, diffisis in circulatione per totum aequali communicatione suis qnalitatibus cum expansione substantiae spiritosiae attemperatae abhinni-Co vapor'lo, de hoc modo temperamenti similitudinem . toti imprimit, ut inserius magis patebit. Haec temperies ad statum praeteritaturalem transit, si a qualis siti. excessus praeternaturalis calidi, humidi, quod
contingit praἘrpue in febribus synochis, & aliis, in quibus
calor humidus,& mitis sentitur cum clauatione, de undulatione pulsus, Sc quandoq; tale febres in malignas traiictim , numido acuto Praeparante viam dis lolutioni sanguinis; AbNumido enim uiperfluo redditur cius constitutio nimis la-Na, a Catulo CXCUdente. l itas ad solutioneiir ducitur.
Sine febrili ci iescentia notost augeri haec temperies& tunc fluvionibus, de destillationiblis ortus paratur dum aucti a calore fermentatione segregatur copia humidi, Zeseri, quae decumbendo in aliqua in partem, ibi pro conditim ne iiiiiii s varios caecitat morbos . . Ex quibus deducitur huius intemperiei curam pendere a remissione caloris,& a diminutione humidi, ne restri mrantibus humidis augeamus potius humidum, ca sunt sc ligenda, quae urinam mouent , vel miscenda diuretica caloris expertia, ut Mum ista ad vias urinae naturali inclinatione tendunt, humidum supernuum socium sibi faciant in Cadem via. in quo genere crunt sal prianellis spiritus vitrioli, & 1alis, Sc Oculi Cancrorum. Eisdem particulis stilphureis , dc calidis in excessi a sanguina solutis cum tali proportione, ut aion possint ab humido laroso n mali mi tinguinis exissente moderari modo supradicto, redditur magis sensibilis calor dictae inassar, Quia acrimonia, Sc consistitit ibinperiem illius cum CXCClici caliditatis, 3c siccitatis respec , qui a d est illa copia ohumidi necessaria ad modificationum partiet artim calida-
Iluλibilitatis, quia haec conici datur in sucta mast c inri
200쪽
exccssi caliditatis , & diminutione humiditatis, & talis temperies dicitur ab Antiquis biliosa, excedente super alia as partes humore illo sulphureo accensibili de natura bilis
Ab nac constitutione massar sanguineae emanat temporamentum totius calidum, Sc siccum, proueniunt dispositi nes,& causae antecedentes a Scholis dicte morborum a caloro sanguinis pcndent tu, & qui communiter referuntur ad bilem. Limites a Natura praefixos pro caloris naturalis constitutione, si excesserit pars ista sulphurca, multitudine suarum particularum nullam moderationem accipiens ab humido, accendit, calorem praeter Naturam, & febrilem, pro varietate excessus, & moderatoris humidi maioris, vel minoris, varias febrium disserentias constituentem, & etiam illas partium intemperies morbosis per excessiim caliditatis, quas ii
ducit sanguis non simplici sua qualitate calida, sed imprimet do in parte affecta substantiales suos cSuxus sulphureos, &calidos, quos pars retinendo, & suo innato calori adiunget do intensionem caloris concipit, operationes proprias la centem , ex quo colligitur non dari intemperies morbosas, nisi cum materia, pro ut aliqui ex Antiquis censuerunt. Cura in hoc casu conustit in restigerantibus massam sanguinis ,& partem particularem, quibus particular calidae excedentes reprimuntur eis concentratis, vel ratinctis, vel intermediatione particularum medicamentorum refrigerantium cum particulis calidis sanguinis, harum activitas min ratur, & ad naturalem statum reducitur. Mirifice autem conducunt huic indispositioni acida omnia dulcificata, aquae acidulae naturales, & artificiales paratae ex seiritu vitrioli Martis, idem praestant etiam aquae, quae de bolo participant, Vt aqua Nocere, vel de Minera ferri, ut aqua Uillae serum Carrinum, Balneum aquae dulcis . . 3Αparticulis sulphureis, & calidis in minori copia a massa sanguinis siliscitatis, quam in temperie calida, & humida stipradicta consurgit istius temperies frigida respectiud, quia minus caloris adest in hac, quam in aliis,&si humuaitas aequali mensura calido minorato Proportionetur,