Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

51쪽

L I I. V. 39res eo melius mentem suam capiant, neque quod ibi deciditur alio versum sumant, est enim illud juris indubitati minimam saepe circumstantiam diversitatem juris inducere. Deinde cum aliqua nota actores a reis,&Consultores ab aliis personis a quibus in quaestione proposita occurrit mentio, distingui necessario debeant quid interest fictis eos characheribus an veris designemus nominibus: Illud certe ex loco allegato constat nos omnia fere posteriorum Iurisconsultorum consulta Catoni, qui eorum rationem primus introduxit in usum, accepto ferre debere Sequitur. M. Porcius M. F. M. N. Cato Catonis superioris filius majornatu, qui quanquam decessit juvenis, plurima tamen scripta reliquit ad jus pertinentia quod testatur vel hic locus Major Catonis filius, qui praetor designatus patre Si vo mortuus es egregios de Puris disciplina libros reliquit. R De ejusdem obitu Cato pater ι

etiam sic introducitur loquens s Catone meo nemo ir ' i 'δmetior natus es, nemo pietalepraestantior, cujuSa meri Cis. t. corpus crematum es, quod contra decuit ab Eo meum Is quanquam infirmae siet valetudini egregiam tamen

rei publicae operam in bello Macedonico navavit; Cumque ipsi gravi ictu ab hoste percusi gladius ema nu sudore madente excidissset, convocato sociorum globo in hostes irrupit, atque insigni virtute ensem amissum recuperavit. Quod ejus affum admiratus Paulus Emilius cujus tum auspiciis pugnabatur Filiam ei suam Tertiam Scipionis Iunioris sororem in matrimonium collocaVit qua procreaVit filium i fluo E.

cui etiam nomen Marco fuit; is multaSOratione Sad CX in ita Catsemplum avi scriptas reliquit, Consul cum Q Mar- tio Rege factus circa annum 63s in Magistratu obiit.

Hujus Catonis qui Censorii filius fuit aliquoties in jure nostro

52쪽

re nostro mentionem fieri putamus is nam eidem Ca- Lia o ili tonianam adscribimus regulam, ejusdem do trinam.

di subtilem admodum de dividuis, cindividuis stipula- ἡ tionibus, te mense intercalari x jure Pontificio

L. . f. r. petitam observationem, habemus. Quanquam enim

.ἱ ι , , haec etiam patri tribui possint, maluimus tamen ea fi-3. i. deverb. lio, qui plura in hoc genere scribendi praestitit, adju- 2 f dicare. A P. VI.

Manilius Purisconfisitus deque ejus praenomine to familia Marcns sepe pro Manius seribitur: fanilii Paupertas: Mos urisconsultorum transverso oro ambulandi . Manilius Senator M.Punius Brutus, lium helluonem habuit Conciliatur cum Cicerone Pomp. P. Mutius Scaevola: Martii ante hunc Puri periti: Mutius quirim morbo pediculari absumtus P. Matius pila se scrupis lusit: error hac in parte Valerii, fBertrandi P. Crassus Mutius, cur ita distus correctus Pomp. locus : Cr sus quinque maxima tu hac vita habuit, ejus duritia, ct mors memorabilis : O. Mutius Augur, ejus auctoritas, mores, magnitudo animi etiam insene.

Manilius huic Maximo Jurisconsulto quidam de praenomine, &familia, status controversiam movent. Ego ipsi Manio praenomen fuista, & ex nobili Manliorum familia originem duxisse eum contendo. Prius de praenomine ex fastis patet, nam is in fragmentis Capitolinis M. Manilius appellatur haec enim Virgula Manios a Marcis perpetuo distinguit, quae differentia ab exscriptoribus non bene observata multa bonis auctoribus menda effudit,sic qui M. AciliuS. i. e. Marcus a Cicerone appellatur, cum Flamia Cis, O nio Consul fuis dicitur. alibi ab eodem Ciceroneb ALAsb. dc Fasti Manius appellatur. Sicquem Cicero saepe

53쪽

ejus nomen exaratum est, Manium dicit familiam . r. G ,.quod attinet, non dubito quin ex iis Manliis fuerit qui post Marcum Manlium Capitolii defensorem perduellionis damnatum decreverant ne quis suae gentis Marcus appellaretur: d argumento est quod Cicero huncia 1 b. δερ.

Jurisconsultum nostrum nunc Manlium nunc Mani-I. lib.6. Fest.

lium vocat, quod nunquam fecisset, nisi eadem gens ' μμ' promiscue illis nominibus usa foret fuit autem hic noster cum Censorino Consul anno 6o . urbis quando caeptum est bellum Punicum tertium nam Consulem fuisse testatur diserte Pomponius, neque alium Circa haec tempora Manilium Consulem in Fastis reperire est quae in Consulatu gesserit contra Renosae epito-ma Livii, Floro, aliisque non adscribam, est enim id abunde ab aliis praestitum illud silentio involvi non debet, quod hic noster vir celeberrimus magis quaerendae sibi bonae famae, quam augendis facultatibus studuerit, ut haec Ciceronis verba ostendunt ei. - niliuspatrum nostrorum memoria nesemper Carios

Lucinios loquamur pauper tande uit habuit enim aediculas in Carinis, fundum in Labicano nos igitur ditiores, quiplura habemus De auctoritate vero a nilii hic Ciceronis locus faciet indicium, apud quem sic loquitur Crassus M. Manilium nos etiam vidimus transverso ambulantemforo quod erat insigne eum qui id faceret facere civibus omnibus Consiliijui copiam , ad

quem olim is ita ambulantem, ct in solio sedentem domi

cadibatum nonsolum is de ure ciυiti ad eum, verum etiam des lia coPocanda, de fundo emendo, de agro colendo, de omni denique aut officio, aut negotio referretur: Unde obiter discimus veteres Jurisconsultos, qui eam artem profiterentur transverso foro ambulare solitos. o Caete-

54쪽

sius P. Scaevola dixisse fertur, nec multo minus pruden-

Epist. ad ter g ocriptille aurem Videtur tres de ure civili l1- uti se bros, teste Pomp in quibus quaedam de actionibus emti, venalibus vendundis id est ut ego interpretor de aedilitio edicto contenta fuerunt: Nec quisquam est qm non Teucrum Facusii malit, quam Manilianas h c. bb. i. Venalium Uendendorum leges h Conjungitur saepe cum h. i. P. Scaevola, Bruto, quos omnes apprime doctos fuis-dereri se constat i Meminiti Plinius cujusdam Manilii se- natoris, quem diligentissime de Phaenice scripsis ait,

de acq ρη Cumque Vocat nobilem doctrinis doctore nullo. Sed tit ob id an ad nostrum Jurisconsultum referri debeat, meri- to ambigitur. IO. I. M. yunius Brutus circa eadem tempora vixis evidetur, solet enim cum Manilio ricaevola, ut coaevus citari sic Cicero veteres uris Consulto Cnumerans ait Cic. . . Sext. e filius. M. Manilius, Brutus imi vir Praetu- P s- - 7 ram gestat, ad Majores Magistratus non aspiravit, fuit

autem&vir optimus, Juris peritissimus, sed filium habuit, helluonem gurgitem, accusatorem Perpem cis. i. tuum, quod hinc discimus δ' iisdem temporibus nem-βr pe Gracchanis M. Brutus in quo magnum fuit Brute dedecusgeneri Sesro: qui cum anto nomine esset, patremque optimum trum habuisset, Iuris peritiss-mum, accusatione actitauerit, ut Athenis Lircurgus: is Magi ratus non petivit, sed fuit accusator vehemens, molestus c. Idem alibi narrat, hunc Brutum fundos tres, Albanum , Privernatem, Tyburtem,

i, ixςmque balneas, .&aedes, a patre sibi relictas dissipa- ά, visme. ' Sunt autem diversi Brutus hic Jurisconsultus

55쪽

L I I Vi 43 ejusque filius a Bruto qui Caesarem occidit, ejusque patre: nam Cicero, qui in loci praecitatis utriusque meminit, postea Brutum quoque patrem tyrannicidae, posteriori taculo inserit, eumque magis boni Senatoris quam Oratoris laude cohonestat, quod in Iurisconsulti Bruti filium non quadrat. Discrepat autem in librorum Bruti enumeratione a Cicerone Pomponius noster, ille enim in loco citato tres tantum genuinos Bruti libros agnoscit, hic vero ei septem tribuit; dicendum itaque Pomponium vulgarem opinionem secutum libro quoque spurios Bruto supposuisse , nisi cum Bertrando textum emendare malumus, ut Manilius septem, Brutus tantum tres reliquerit libros s hujus Bruti saepiuscule in Pandectis fit mentio, cripsit ad eum duos Notarum libros Servius Sulpitius Q quo o L. α. de

ad edictum subscripsit. Citanturin aliae alibi Bruti π b.

sententiae, ut orti damnatum esse , qui jumentum alior Ihst. Q. fi duxerat quam quo utendum acceperat. Itemque Partum ancia ad rucruarium non pertinere , quae po P g i si, strema ejus sententia in Judiciis obtinuit. ' - ' P. Matius P. F. V N. Scaevola cum Brutoin Manio OP mb. r.

lio fundasTejus civile a Pomp. dicitur, putatur is infa- , is

miliam suam uris prudentiae laudem introduxisse, quam posteri ut haereditariam coluerunt, verum&ipse eam a majoribus permanus accepisJe ex hoc Ciceronis loco probari potest, ubi Mutius Augur, quem circa eadem fere tempora floruisse ostendemus, sic loquitur: Cis.

A uid haecjura civilia, νι jam ridem in nostra mi Or- lia ne uia eloquentiae laude versantur Unde colligi non absurde potest, hujus P. Mutii patrem qui Consul anno 1 78. fuit, de Liguribus triumphavit, aut patruum qui anno sequenti eundem gessit Magistratum inJurisconsultorum Catalogum recipiendos qua-

56쪽

re cum alibi legimus aliquem Mutiorum Jurisperitum p . .sec morbo pediculari fuisse absumtum s non statim illudiabilis cum Bertrando deho nostro accipere debemus potest enim id ad alium ex eadem familia referri. Fuit autem Mutius noster Consul anno Σο quo tempore cum Gracchus seditiosas agrarias leges animo volveret, Mutius in eum in senatu, populum peroravit, verum petenti Nasicae ut Gracchum e medio tolleret, respondit Nurum se vim iliaturum neque civem Roma miniecta causa necaturum Idem tamen postea Scipionem privatum jure optimo arma in Gracchum

sumsisse defendit, ut ex Appiano, Plutarcho, Vellejoaliisque discimus ipsum Ciceronem hac de re audire Operae pretium est. P. Scipionis faectum statim P. Mucius Consul, qui ingerenda rep. putabatur fuisse segnior, multis Senatusconsultis, non modo defendit, sed etiam

ornavit. x Paucis post annis, post moric fratris sui babis. ' Crassi Pontifex Maximus creatus est, primusque anna-HM Ma les conficere, quod anteces bres ejus fecerant, desiit,h ab initio rerum Romanarum usque ad P. Mucium Pont

Max res omnes singulorum annorum mandabat litteris Cis. lib. 1. Pont. Max Fuit etiam egregius&acutus quoque Odeo ψt rator Scaevola noster o neque tamen ita se studiis de-

d dit, ut non aliquando animum honestis exercitiis y Cie. de recrearet, nam eum pila&duodecim serupis lusisse ex Or*t i hoc Ciceronis loco discimus , licet ista ratione dicamus

pila bene is duodecim scrupis ludere proprium esse Pu-

oriis . lal ri civilis, quoniam utrumque eorum P. Mucius opti-11. c. me fecerit , quod, confirmat Quintilianus , et Addens eum tantae ista memoriae, ut dum rus tendit to- ritu certamini,ordine repetito errorem suum detexe-hb. g. e. s. ait Maleotaque Valerius Mucio Augur de

quo statim agemus tribuit lusum pilae, calculorum contra auctoritatem Ciceronis cui nos potius standum puta

57쪽

putamus. Neque potest loco Ciceronis allegato pro Publio Quintus reponi, quia . Mutius is cujus meminit Valerius, disputationi de Oratore a Cicerone perscriptae interfuit atque ita alio modo nominandus fuerat. Errat mertrandus dum quae de inMutio juniore dicuntur ad hunc Publium refert. Certe hu-b L. 16. , jus nostri mentio quoque in Pandectis occurrit, lauda 4stost. tur enim haec ejus sententia, qua statuit maritum in rebus dotalibus culpam praestare debere,&eum quem populus Romanus semel dedidisset civem Romanum non manere, quod in causa Mancini praecipue disputatum est Idem dicere solebat id solum esse ambi e L. l . ius aedium, quantum arietis communis tegendi a a L. D I in tectum projiceretur, ex quo intectum ejus aedes quipro-deri. rexisset aqua desueret a Plura ejus generis apud auctores reperire est Decem in Iure libros ab eo relictoso.

narrat Pompon.

P. Licinius P. F. P. N. Crassus Matianus. Nemo miretur huic crasi avum Publium, Publio vero Scaevolae ejus fratri avum Quintum a nobis assignari, hic enim Mutianus per adoptionem insertus fuit familiae Crassorum, atque eo pacto alium patrem alium quoque avum nactus est, sicut id & in Scipione Iuniore usu venire videmus errat igitur Rutilius dum eum e Crassorum gente in adoptionem utile familiae adscitum dicit, est enim dictus Crassus Mutianus, ut ille alter Scipio Emilianus, qui naturalem patrem L. Paulum habuit Hic Crastis&Orator, durisconsultus naturas fortunaeque dotibus instructissimus Pontifex Maximus consul creari meruit , Pontifex quidem anno Isi in locum Nas1cae Serapionis suffectus est:

Consulatum vero anno 622. gessit, ut mirum sit tantum

virum a Pomponio fuisti praetermissum, neque enim

Fci illa

58쪽

46 DEUIΥISJURIS C. illa genuina sunt verba Pomponii ubi Crassi Muciani

meminit, sed glossatoris alicujus quod praeter rationem temporis praenomen Lucii abunde testatur, itemque adjecta qualitas qua a Cicerone Jurisconsultorum disertisamus vocari dicitur, quae huic Crasso Mutiano non conveniunt, quare ita legendus est Pomponii L. L. d ' locus intiam Sext. Pompedius Gne Pompo patruus

OHI Jμr fisu eodem tempore , O CAIius Antipater qui hisorias conscripsit, Dolus eloquentiae quam scientiae Iuris operam dedit etiam L. Crassus, hunc Cicero ait Furi confultorum disserti imam. Intermedia autem Verba asciolo quodam praeter mentem Pomponit adjecta sunt. Res ab hoc Crassis in Consulatu ges assarii narrant, NOS haec tantum delibabimus Crassus cum primus e RomaniSPont. Max. cum exercitu extra Italiam proficisDceretur in Aristonicum brevi tempore omnes graecae linguae differentias perdidicit, laute res ei maximum sociorum amorem conciliavit, tandem ab Aristonico victus in ejus potestatem vivus pervenit, sed nequid indignum homine Romano pateretur, virgam in barbari alicujus oculum direxit, qui vi doloris accensus ni. Irax latus Crassi sica perfodit Veli ejus Paterculus hunc b. 3-ς Cras tum Juris peritissimum, cum ex Asia Proconsul hina. pis decederet, ab Aristonico interemtum narrat. ma- ,.reuib. i. ivit autem hic nosteri bonorum maxima, suod

eget diti mus , quod nobilissimus quod uriscon-

sultissimus , quod Po . Maximus , Quanquam haec

laus a Livio Crassi Majori supra a nobis memorato tribui videtur Fuit autem in exigendis niundatis paulo durior, nam Architectum Atheniensem, qui majorem e duobus malum faciendo arieti mittere jussus, minorem, duo judicio aptiorem dederat, flagris concidi imperavit, ut ex Agellio dicto loco disci

59쪽

dum puto, quodcum L. Scaevo frater esset solitus est ei persaepe dicere, neque ilium in Pure Ciυitisatis id arti facere posse, nisi dicendi copiam assumsisset, neques ante

causas amicorum tractare, atque agere caepisse quam uscisile didicis te dem quoque alibi ingenium, studium, i . . scientiam, industriam, gratiam ejus commendat lint statis.' saepe eum causas orasse, persaepe consultum narrat.

Ad Mutius V F. 'L Scaevola qui plerumque ab

auctoribus Augur cognominatur, filius ejus Quinti qui annos 79. consul fuerat, a Cicerone in libris de Oratore disserens introducitur fuit autem is C. Laelii gener, a quo&in Augurum Collegium fuit cooptatus, itemque L. Crassi oratoris socer, eum Cicero audivis esse dicit in Is Consul anno 636. cum L. Caecilio Metello, c; fuit, eundem & percomem fuis e memoriae proditum Br. Criest, itaque T. Albutium Praetorem graeca salutatione compellavit, quod Lucilius his verbis expressit. Xωρε, inquam, Tite, lictores,turma omni cohorsque Xαὶ c. . Hinc hostis uti Albutius, hinc inimicus. 4 C .hb. 1 Perstrixit tamenin ipsum Lucilius dum ait Crassum ς 4; habeo generum ne Rhetoricoteros tus s. Quantae hic Jurisconsultus auctoritatis fuerit vel ex his locis constat o Mutius Augur quodper se opus erative dicebat, o Cis. ias . ut de pecuniis repetundis contra T. Albutium is oratorum in numero nonfuit, Puris Civilis intelZigentia atque omnis rudentiae generepraestitit, ct alibi. si bis

ne dubio domus 3urisconsulti totius Oraculum civitatis.

Tesis es hujusce otii Panua is vestibulum, quod

in ejus infirmissima valetudine, affectaque jam aetate maxima quotidie frequentia civium summorum homi

60쪽

nu plendore celebratur. Quam anxie Iuris Civilis dialigens fuerit ex Valerio discimus, qui eum testem pro ductum sibi soli credi nolle asseverasse tradit au'-niam unius testimonio aliquem credere pessimi esset ex-

V2LMax empli. Tantae autem moderationis fuit, ut quoties ' cunque deIure praediatorio consulebatur, adiurium,

Caesessium, qui huic scientiae dediti erant, Consultores

M. Maes reseceret. Idem virtutis verae usos rigidusque fateL lib. 8. c. iα les a Sylla cogi non potuit, ut C. Marium hostem u- .i,2 dicaret, sed in masculam hanc vocem erupisse legitur licet mortem identidem miniteris, nunquam tamene cies, ut propter exiguum, sentiemque anguinem meum, Marium, a quo urbs is Italia conservata es, hosem u-.ι I dicem. t Summa quoque in senectute munia reipu- Τ blicae non deseruit, sed cum ob Saturnini tumultum Senatus arma capienda censuismet hastili nixus, animi vim , infirmitatem corporis ostentavit, ut ex Ciceronis pro Rabirio oratione constat. A P. II.

L. Caelius Antipater: hi oriam scripsit om Ciceronis Pompeii de eo Pudicia discrepanum Paulus mi inius conjectura in Pompa Sex. Pompejus: O. lius Tubero conject ura in Plinio ejusque semma mendum e Pomp.sublatum ejusdem lapsus repulsa obpar onia- P. Rutilius Rufus: Faceta notarum explicatio Res a Rutilio gesta error Bertrandi reprehensus iterum Bertrandus dum Sigonium reprehendit , error Pomponi se Epitomae Livianar Rutilius ex hoc in honore habetur, redire non vult ejussoror Rutilia L. Crassus Orator, ejus incensura edictum contra Rhetios. Mors ejusque causa facetia se mores Lalius P. Crassus ejusdem

tempori1.

Caelius Antipater a Cicerone LMutio Auguri subjungitur, itaque&a nobis eodem ordine re