Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

71쪽

L I I III. 3 9tasse amasse dicit, quod Patri tribuendum ostendimus,&cum eum infirma valetudine fuisse narrat, quod Q. Mutii Auguris est, ut ex locis supra allegatiS patet. Fuit. autem hic noster Jurisconsultus insignis, Orator nonem inimis, si multa cum gravitate facetus quae omnia noSCicero docet, cum Crassia ab eo sic introducitur loquens, lacaevola aequalisis Collega meus, homo omnium is disciplina juris eruditismus, ct iv ni prudentiaque acutissimus is oratione maxime limatus atque uotilis atque ut ego soleo dicere iurisperitorum Eloquentisimus, eloquentium jurisperitu mus: Ied has laudes alibi ita dispersit Cicero , ut eloquen a Cic detium juri peritifimum Crassum, uri peritorum eloquentissimum Scaeυolam appellet, addens, Cra=us erat elegantium parcismus, Scaevola Parcorum eleganti simus. Crassus infumma comitate habebat etiam θυeritatis

fatis. Scaevolae multa in seseritate, non deerat tamen

comitas Et alibi eundem vocat Cirumsanctissimum ' is ornatissimum suae Civitatis c Velleju Uero Pater e Cio. proculus quantum ipsi de eloquentiae laude demit an Sext. s. tum Iuras Cognitioni adjicit dum ita loquitur Mutius juris scientia, quam propriae eloquentiae nomine Celebrior fuit. 4 Ab aliis quoque numeratur interve te lcluet. res juris Magistros qui sapientes appellati sunt: E cer-ς- est. lib. te antiquissimus est omnium Iurisconsultorum . qui in 'indice Pandectis praefixo recensentur, quorum lucubrationibus usi sunt compilatores, reliqui enim Jurisconsulti anteriores a Pomponio aliisque nominantur tantum, ac hujus verba in Pandectis suis legi voluit Imperator. Vocat autem in loco praecitato hunc nostrum Collegam aequalem suum Crastis, omne enim Magistratus simul gesserunt, excepta censura quam Scaevolarum nemo petiit, tribunatu quem anno post

72쪽

6 DE UITIS IURIS C.

fC- - β Crassum administravit f Consul itaque suis e reperitur anno urbis 618 fuit&Pontifex Maximus, quod cum ex multiSaliis, tum ex hoc Ciceronis loco apparet intus ScaeSola Pont. Max fummam vim esse dicebat in omnibus iis arbitriis, in quibus adderetur ex

bona Fide. Proconsul Asiam Provinciam habuit,

quam tam sancte rexit, ut aliis in eam Provinciam proficiscentibus pro Exemplo propositus fuerit, quare Asiatici festum ei quoddam condiderunt, cui mutia nomen erat, ut hinc discimus At ne e quidem Scaevolae quem , L. Cra sius in consulatu couegam habuit, gloriaparum illustris qui A ameta an re e la ortiter obtinuit, at Senatus in eam Provinciam ituris Magi ratibus, exemplum, atqueformam incit Scaevolam hini. Max decreto suo proponeret his ex hoc loco. Mutius -- A A ais ingulariter rexerat adeo ut dies Fesus a Graecis in honorem ejus consitueretur , qui diceretur Mutia. . con in i Tandem vir Sanctissimus, ornamentum saeculi sui, turbulentis Reipubi interna seditione temporibus, dum paci operam navat, jussit Fimbriae interemtus est, cadavere in flumen abjecto idque loca sequentia palam faciunt. 'o Post: Nom nihil Cidit indignius nisuus viri mortem, quae tantum potuit , ut omnes ciCes

suosperdiderit is a xerit, quos quia fervare per compositionem Solebat, ipse ab iis interemtus est. λ Neque hoc loco insignis imbriae impudentia ne dicam infa- ' nia silentio praeteriri potest: qui Scaevolam Vulneratum in judicium voluit vocare, accusatur u Seum quod non totum telum corpore recepisset, ut ibidem Cicero narrat. Eadem de re sic in impressis Codicibus Velle-jus, Damasippus Domitium Scaevolam Pontificem Maximum, is divini humanique juris autorem celeberrimum, in Curia silia Trucidavit, velut Oentem

73쪽

L I VIII. iS D partibus. uem locum proculdubro corruptum .pa ineque enim ScaeSolae huic Domitio nomensuit nos levi re lib. . interpunctione ita fanaVimus , Damasippus Praetor Domitium Scaevolam etiam Pont Maxe c. trucidavit notum enim est ex historia Romana L. Domitium e Se natu fugientem, Scaevolam vero paulo antequam ha beretur Senatus fuisse jussu Marii interfecto S, atql de ici, L amborum corpora fluvio immersa. Interitum Scae- lib. I. volae nostri ita describit Lucanus, quem&emendavit Glitisi.& explicavit Frater in notis suis. H. Grot ad

Te quoque neglectum Fiolatae Scaevola dextrae oe seqq. Ante ipsum penetrale Deae semperque calentes ' - P Mactavere focos: parvums Usafeneriim ubis id,

Sanguinis uit Quis ammisque pepercit. ζ '

Agel. lib.

Iudicans eum, quia a Mario ad manus osculum ad S. I9.bb. missus non erat, in templo Vestae caesum fuisse, quod A , &alii tradunt auctores V HuicJurisconsulto acceptam c. 7 est. Di ferre debemus cautionem Mutianam cujus in jure De hq 'O ς' quens occurrit mentio, itemque ju urandum, quod in L. 64 de arrogando interponeretur, Walia nonnulla. 0 De D seripsit autem Mutius noster librum singularem ορων sive q. quot. definitionum ut ex indice Pandectis praefixo patet, st / I ex variis Pandectarum locis ex hoc libro desumtis . L. Ex quorum inspectione discimus illum, hoc libro magis Ru yi r. axiomata regulas juris generales quam desinitiones , 'proprie dictas tractasse. Scripsit praeterea libros de jure lib. 7. c. is . . civili octodecim, teste Pomponio, aliisqueautoribus, si qui dec1m1 quart1&decim se X timem in Crunt. - Ο ges lib. tavit ad Mutium Servius Sulpitius, hinc Sersius in re- prehensis Mutii Capitibus citat . Itemque Juriscon or. 21ii Asultus Pomponius. Et Modestinus ad eundem scrip q. x et ei.

74쪽

Dom. continuisse probabile est. V ζζl li4 C tis Aquilius Galtas eques Romanus a Mutio Pontifice jus civile didicit, cumque acutus exercitatus esset,promptami paratam in agendo responden-

Cic. in Er. do celeritatem consecutus est, atque eo pacto maximae

apud populum Rom. in judiciis&rebus Forensibus fuit autoritatis Teste Pomponio quod Qex nobili hoc Ciceronis loco discimus uapropter hoc dicam nunquam ejus auctoritatem nimium valere, cujusprudentiam Post Rom. in cavendo non in decipiendo perspexerit qui uris CiCilis rationem nunquam ab aequitate sejunxerit, qui tot annos ingenium, laborem fidem suam populo Rom promptam, expostamque praebuerit uittaju- sui bonus vir es ut natura, non disciplina Consultus isse videatur ita eritus acprudens, ut e ure Civili, nonscientia solum quaedam, verum etiam bonitas, nata videatur, cujus tantum est ingenium, ita prompta des, ut quicquid inde haurias, purum liquidumque te O qt haurire lentias. y Fuit autem hic urisconsultus, in ' uris quaestionibus exercitatissimus, nam quaestiones facti a se ad oratores ablegabat quod Cicero his verbis narrat Nihil hoc adjus, ad Ciceronem inquibat GaDIus noster. quis ad eum quid tale retulerat, ut defacto a C c- η quaereretur Ab hoc maximo viro in juris disciplinat fuit instructus Servius Sulpitius, ut scriptum reliquit

Pomponius, cujus locum male emendare conatur Bertrandus nam quod ille ait arti oratoriae causa Servium Aquilio malbo operam dedisse, id ipse Ciceronis, quem adduxi, locus , abunde refellit, laudat enim Cicero Aquilium promptitudine in agendorurespondendo, itemque Balbum a considerata tarditate in utraque re quae laus Jurisconsulti non Oratoris propria

75쪽

L I VIII. 63pria est. Potius igitur in Cicerone Vitium subest sus picabimur, dum ait Servium dicendi causa ad Aquitalium&Balbum accessisse nusquam enim facundiam

Aquilio tribu videmus locumque integrum ita legi debere Cumque discendii supplouris causa duobus peritus mis operam dedisset L Lucilio Balbo C Aquitio Gallo Galli hominisAcuti is exercitati,promptam is paratam in agendo 2 in respondendo Heritatem ubtilitate, diligentiaque superasit Balbi docti or eruditi hominis

in utraque re consideratam tarditatem vicit, expediendis consciendisque rebus sic is habet quod uterque eorum habuit , ct exple it quod utrique defuit. Sed redeun a Cib. I, Br. do ad Jurisconsultum nostrum, mirum forte cuipiam videri posset, quod tantus vir consulatum nunquam gesserit, verum is cogitet oportet, magnum Cum mu-hus respondendi sustinuisse, cujus gratia consulatum

nunquam petiit. Praeturam Certe circa annum 687 attigit, quo tempore quaestiones de ambitu exercebat, Cicerone de pecuniis repetundis jus dicente. ' Hincoia, s A. eum Collegam suum appellat Cicero hoc loco Solebat Cluentio. Aquilius Collega e familiaris meus, cum de littoribus ageretur, quae omnia ublica esse vultis, quaerentibus iis ad quos i pertinebat,quid ei et littus, ita definire,qua Erus eluderet Hujus viri justitiam ueligionem ex Cie. ih Trib. hoc memorabili exemplo licet cognoscere, cum Cnina C. Varro morbo correptus Otaciliae stupro sibi cognitae syngrapham dedisset trecentorum millium summam continentem , atque illa Varrone ad sanitatem per ducto, eos nummos sibi persolvi petiisset, C. Aquilius Lim ij prudentia& religione sua mulierem reppulit. Inha tib ἰ.ὸ i bitavit porro hic noster domum longe pulcherrimam, quae Wipsa claritudinem aliquam Domino attulit. ς Poti lib. Multa injure civili aut explicavit aut constituit, quae passi na

76쪽

64 DE UITIS IURIS C.

passim legenti occurrunt ad prius genus pertinent quae de uti caesiis, itemque de servitute oneris ferendis L. t . I. respondisse comperitur fiosterioris generis est quod si Una formulam de dolo meso everris uti omnium mali- L. Siser, trorumIm ulum introduxisse constat svi quod formulam

'ei instituendi post humi nepotibus primus repperit. quod Aquiliariae stipulation1s, perquam debiti libe-h L. f. de ratio inducitur, auctor est i Denique, ejus est ista L iri frumenti definitio , qua id es frumentum dicitur, deaceopul quod arista se teneat. k Recte autem notat Bertrandus legem Aquiliam ab hoc nostro Jurisconsulto non fuisse latam, idque solidis convincit argumentis. L. Lucilius Balbus, ita enim a Cicerone hic Iuris consultus appellatur , Servium Sulpitium instituit, fuitque doctus homo eruditus, ideoque in agendo

respondendo considerate tardus, ut ex loco citato 1Gj. ias,. Patet i Scripsit Varia, quae iniquitas temporum obliteravit, praesertim postquam pleraque ex iis in sua Io scripta transtulisset ' Servius. Est hic diversus a j Lucilio Balbo stoico, quem in libris de natura Deorum Cicero loquentem facit, forte hujus nostri fratre, quod discrimen a Rutilio non animadversum miror. Vixit cilius circa haec tempora Balbus, Publius nona, ne&ipseJurisconsultus, ut hic Ciceronis locus indicat: uis P. Octavio Balbo ingenio prudentior jure peritior, de religione, o cio, diligentior aut sanisior comm morari potest Itemque L. Octavius Balbus etiadem praecellens artibus, qui ab eodem Cicerone alibi

nominatur.

Sextus Panrius fuit etiam unus ex praecipuis Mutii auditoribus, qui&aliqua in jure civili reliquit monumentari sed ea Servius in suos libros traduxit, atque ita huJus Jurisconsulti memoriam conservavit.

77쪽

Crius yusentius; hic teste Pomponio fuit inter

Q ut ii auditores scientia jur1 celebriS: Cumque puto a Cicerone Titum Vocari in hoc loco. In eodem o k. . . genere causaraim privato nimirum multum erat T u Bruti ιentim nimis si quidem lentus in dicendo poen frigidus, sed casti s ct in capiendo adversario versutus, o praeterea nec indonius, magna cum juris civ stis in- tedigentia. Certe temporum ratio hunc eum esse ostendit, cujus Cicero mentionem facit, addit eum Orbium aequalem suum, eo magistro usum. Male autem Bertrandus putat hujus nostri juventi mentionem fieri ab Ulpiano: neque enim hujuS Juriscon- ἔ.r . . sulti scripta ad Ulpiani tempora pervenerunt. po testiste locus commode de juventio Celso accipi, prae ' sertim cum Proculi opinio illic referatur, cui juventius aliquid superaddidit, quemadmodum legentibus

fiet manifestum. A P. IX.

IM Bucculejus C. Aculeo Longus Ciceronis locus emaculatur: C Fimbria: C. Bilienus: O Lucretius Vespillo M. Lucullus, deque eo Ciceronis locus dispunct us P. Orbius C. Visellius Var

ro Appius Claudius Titus Post humius Cn. Anfidius: Itemque Titus, ct Rutilii hac inparte error aliquot Pur consulti ignobiles coacervati Ad Tullius Cicero, ejusque locus ab interpretatione Bertrandi indicatus se explicatus hares an furti agerepossit. et lius Gallus emendatur Agellius Rivallii, Rutilii error. Granius Flaccus Biasus de Punio Gracchano error Bertrandi S. Sulpitivi Galba proberbium.

ANtequam ad servium Sulpitium ejusque auditores

accedimus non malefacturi videmur, si hoc loco Iurisconsultorum aliquot aPomp praeteritorum catalo-

78쪽

gum, qui fere circa haec tempora, vixerunt, subtexuerimus inter eos locum aliquem meretur. M. Bucculereus L. Crassi oratoris familiaris Homo neque Crassi judicio stultus D suo a sapiens, aim

ris udio non abhorrens, hunc narrat Cicero a C. Fusio, qui aedes ejus emens, lumina uti tum essent, ita receperat judicio conventum, simulatque in aliqua urbis ci).ὰ Parte quae ex aedibus istis Conspici posset aedificaretur. V t. i. C. Aculeo eques Romanus vixit eodem tempore &materteram Ciceronis in matrimonio habuit Is ita tenebatjus civile titi cum ab hoc discessisses, nemo de iisb Gici ibi . quiperitiesimi funt anteponeretur ob filium Varronem habuit,&ipsum juris peritum de quo infra. Longus sive ut alii volunt Longinus fuit eodem tempore familiaris Antonii cognitione juris maliis bonis artibus instructus , de quo sic eum loqui facit Cic. -- soriam prudentiam juris publici antiquitatis item exemplorum copiam si quana opus erit a viro optimo, oisis rebus instructi mo familiari meo Longo mutuae ciri Mil. bore cita eum locum no emendaVimuS, cum antea

legeretur, antiquitatis iter exemplorum copiam: quid enim illud est, antiquitatis iter. aut quis bonorum auctorum ita loquitur: C. Fimbria temporibus Gracchanis vixit, sed longius aetate provectus est, quem Cicero vocat tolerabilem patronum, nec rudem in jure Civili, cum virtute tum etiam ipse orationis genere, liberum cujus ora- Cic. m Brotiones se puerum legis testatur 4 Forte is idem est, quem alibi narrat udicem datum super sponsione,

C. Bidi nus in jure magnus evasit, Monsul Distus C. thp, esset, nisi in Marianos Consulatus, in eas petitionis angustias incidissiet. Lu-

79쪽

α Lucretius Vespisio Ciceroni dicto libro acutus jurasperitus dicitur, is privati causis dicendis exera

M. Lucultas, fuit hoc etiam aevo juris publici privatique bene peritus, ut ex hoc Ciceronis loco discimus quem totum exscribam, indiget enim emendatione M. Drusum tuum magnum avunculum, gravem oraIorem ita duntaxat cum de Remdiceret, L. autem LucuPum etiam acutum, patremque tuum Brute, juris

quoque, Publici privatione peritum M Luculistam, M. OZIasum Cn. Filium c abducamus ex acie ides a udiciis, is inpraesidiis Reip. cui facile tisfacere

possint codocemus grata nos hunc locum , mendavi .in mus, cum antea scientia juri tribueretur patri Junio B M.

ris Bruti, verborum serie id vix permittente, intelligit autem Cicero M. Lucullum fratrem Lucii, aliquoties a Plutarcho in ejus vita memoratum. P. Orbius Ciceronis fere aequalis fuit auditor T. Juventii, cujus supra mentio a nobis facta est indicendo non nimis exercitatus, jure autem Civili non inferior quam magister fuit in unde non immerito hi . . Iurisconsultis ejus saeculi annumeratur. QVVessius Varro, Filius Aculeonis supra relati, aedilis Curulis fuit populo vero non utique placebat, erat enim ejus oratio praeceps obscura sed neque Uerbis aptiorem cito aliquem dixerim ait Cicero neque sententiis crebriorem praeterea perfectus in litteris, mri que Ciυilis jam a patre Aculeone traditam tenuit disciplinam i videtur hic Visellius Varro cum Otacilia Cis. ibid. Lateranensi commercium libidinis habuisse, eique eam ob causam trecenta millia nummorum expensa, tulis- Fuit&alius Visellius Varro temporibus Tiberii Emul. ex. Consul ut ex Tacito videre est. b. 8. c. 2.

1 Appius

80쪽

Ciceronis fuit, lacum auguralis, tum omni spustici ju- ci).ώρ, ri a liquitati que Rom. zene peritus, teste eodem Cicerone. Titus Possumius Ciceronis aetate non contemnendus in dicendo, neque minus vehemen orator quam

bellator fuit is bene juris publici leges atque instituta Cn. Anfidius a Rutilio inter hujus seu Jurisconsultos

recensetur, quamquam nullo certo argumento memi- Cie. lib. s. nil ejuS Cic. his verbis. uerit nobis Cn. An dius a st praetorius is in Senatu Sententiam dicebat, nec amicis

deliberantibus deerat , O Graecam scribebat hisoriam, ct uidebat in titteris, cum tamen caecus esset ut X contextu colligitur. Idem certe, alibi An fidii mentionem facit, Nam T. Anserius qui vixit adsummam fenectutem olebat Ufesmilis Boram nempe T.Juventii P. Orbii eratque is bonus iris innocens, sedH-

Cirim Fr cebatparum. Ex quibus locis quomodo quod intendit Rutilius confici possit non video; nam in priore loco Cicero laudem Jurisconsulti Cn. An fidio non tribuit mi secundo exserte Titum non neum Anfidium nominat, imo nec eum juris scientia excelluis edicit, sed similem duobusJurisconsultis esse voluisse, cum esset vir bonus Minnocens. Certe L. Valerius Cic.Ep. Fam lib. I. Ep. ult ab hoc ordine non omnino est removendus, ut ex hoc loco videre est L. Valerium Purisconsultum tibi commendo, sed ita etiamsi non es urisconsultus melius enim ei cavere volo quam ipse aurif=let.Cic.Fam.EP. lib. 3. EP. I. F. tauintilius. M. Marcellus. P. Confab