Vitae jurisconsultorum quorum in Pandectis : extant nomina conscriptae

81쪽

floruerunt catalogum referuntur : Quam recte ipse viderit, nam locos CiceroniS, quo respexerit more suo suppressit, & nobis necdum occurrit aliquod Ciceronis testimonium, quo idonee confirmari possit ejus sententia.

Confam certe non tam Iurisconsultum fuisse quam Jurisconsulti nomen impudenter sibi usurpas , ostendit iste Ciceronis in eum jocus, cum enim in judicio de re quadam testimonium praebiturus interrogaretur, negassetque se quicquam scire, tum Cicero Fortasse de jure interrogari reputas P pM. Tussius M. F. M. N. Cicero, oratorum Princeps, quin inter hujus aetatisJurisconsultos numerari debeat nemini dubium esse potest, qui haec ejus verba legerit, Ego autem Puris Civilis sudio multum operae dabam Aen. ScaeSolae Pilio, qui quamquam nemini, se ad docendum dabat, tamen confulentibus respondendosudio-fos audiendi docebat, , alibi mihi homini vehemen ck iis Brirer occupat omachum moveritis, triduo me Pari confultum esseprofitebor. Patet tamen aliunde eum dili x Ciς Π' genter scripta veterum Jurisconsultorum evolvisis, cum enim in convivio Cicero dixisset controversiam

esse, postfet ne Haeres quodfurtum antea factum efffetrect urti agere, Trebatio illudente& certi illud juris

esse contendente Cicero ei caput in quo illa controversia erat, descriptum misit, uiscires, inquit id quod

tu neminem sensio dicebas Sext es Elium M. Manilium. M. nutum sensile ego autem Scaevolae Testae a Femitor Ex'his verbis clarum fit Trebatium negassis ut scirit. Iam hac de quaestione inter Jurisconsultos opinionum famesib. I, esse discrepantium, aut eam sententiam quae haeredi id e ' non permitteret, ab ullo alicujus nominis Jurisconsul-

82쪽

aperto jure scrupulos quaerenti: illum vero adductis. Alii, Manilii, Bruti auctoritatibus comprobasse eos in contraria fuisse sententia, se vero Scaevolseri rebatio Testae, sanioris opinionis auctoribus, assentiri Quae omnia Bertrandus in vita Trebatii interpretatio ne sua pervertit, accusans Trebatium vanae gloriae, quod neminem praeter se id sensisse profiteretur, quae plerique anteriores scripserant, qui sensus superiori loco convenire minime potest Certe posteriores Ju- t. i . risconsultos in Trebati quoque sententia resedisse, exi de furi quibusdam Pandectarum locis colligi potest. t ΑΤ Non absimilis interJurisconsultos ut& hoc obiter addam veteres quaestio mota est, ex his legis Atiniae verbis Mororreptum erit ejus rei aeterna auctoritas esto, utrumne in post facta modo furta lex valeret, an

etiam in antefacta, ut ex Agellio discimus in Scripsit

Cicero praeterea librum de jure civili in artem redigen- get. lib. do, ex quo aliqua verba citantur ae unde quantos in '' 'φ- jure progressus fecerit abunde liquet, nemo enim de methodo in jure civili observanda Commentarium scribere potuit, nisi qui eam scientiam haberet percognitam. Denique&Jurisconsulti ipsi Ciceronis auctoritate, in desinitione eorum, quae adjus pertinent, uti non recusarunt, exemplo sit Celsus sic loquens Luttis

es quo que maximas suctus a mari pervenit idque M. L, Tullium unt, cum arbiter esset, primum consiluisse.

ι. . t Aliquando reprehendisse eum reperiuntur': quom η gis mihi mirum fit, Rutilium curiosum sane judigat auerita ' rem , eorum qui juris prudentiam illustraverunt, hu-caus inpos, justanti viri ut Jurisconsulti mentionem non fecisse. Plura ad Ciceronis vitam pertinentia non addam, ne actum agam, possunt enim illa ex Plutarcho,

aliisque

83쪽

ira I IX. 7i aliisque auctoribus , minima opera colligi. Elius Gadus aetate Varronis Ciceronis vixit ac moectissimus eorum temporum fuisse traditur ' Scripsit a LAt El. lib. autem librum de verborum, quae ad ju civile perti RQ ς- nent significatione, ex quo locus unus in Pandectas relatus est. Meminit&secundi de verborum signisi br. i, j. d. catione, quae adjus civile pertinent Agellius, sed Hob. Semenim corrupto procul dubio codice Caecilium Gai si

tum vocat, cujus errorem, Macrobius exscriptor ejus secutus est 4 Nam ab Agellio loco jam citato, d Macrob.

itemque a Varrone Sexto Pompejo, Jurisconsulto '

quoque Mo constanter liu Gallu vocatur, e L. I s. de

varias ejus definitiones affert Festus in verbis Posti

minium, Reus, Saltum, Sacer, Torrens, alibi quas nos brevitatis ergo omittimus Illud omitti non debet, alium esse hunc AElium Gallum ab ejusdem nominis equite, quem ab Augusto in Arabiam missum legimus i id enim temporum ratio manifeste evincit fuliis. lib. Diversus quoque est aJurisconsulto Caecilio quod male . α8. negavit Rivallius atque immerito subdubitavit Rutilius ut ex infra dicendis latius patebit. Granius Flaccus Licinianus videtur iisdem fere temporibus floruisse. Putabam aliquando legendum Verrius Flaccetis, ut denotaretur ille cujus cum Festo Pompejo. Fragmenta hodieque extant, cujusque vitam inter illustres Grammaticos legimus sed postquam Granium lucinianum in Macrobio, is Granium g sycrob. Flaccum Varroni unctum repperi, non dubito amplius quin hic noster ita dictus sit, praesertim cum Fe h s. mitum Pompcum Granii meminisse aliquot in locis con si stet. Est autem hic Granius eo nomine Jurisconsultis sis

accensendus, quod librum de Papyriano scripsit in ua L dejus iuris elegans lacinia apud Macrobium extat a iri tue

84쪽

nomine, hoc fere tempore vixisse videtur sed quia se- L. i. de mel tantum eju in Pandectis sit mentio, malo de

eo silere quam hariolari illud ex unico isto loco non

obscure colligitur, fuisse hunc Blaesum ante Labeonem,& Trebatium audivisse. Obtrudit nobis Bertrandus circa haec tempora Juris- consilium Punium Gracchanum qu de potestatibus in L. i. de libros septem scripsisse ex Ulpiano deprehenditur si Uerum ex illo loco, meo quidem judicio non magis argui potest eum, fuisseJurisconsultum, quam Fenestellam, cujus auctoritate ibidem utitur Ulpianus juris quoque scientiam habuisae. Ego sane huncJunium Historicum fuisse lubens agnosco, tractavit enim quaestionem historicam de prima Quaestorum institutione : in

Iurisconsultorum vero catalogum recipiendum tantis per nego, donec validioribus convin Car argumentis. Servius Sulpitius Galba circa Ciceronis tempora, &paulo post eum aevo nimirum Augustaeo vixit is inter Iurisconsultos Commentatoris veteris in Horatium auctoritate reponitur: qui ad hunc versumn Aori. . Pure omnes Gassa negabat, R

Annotat eum Jurisperitum pro adulteris respondere solitum, cum ipse magnus esEt matronarum sectator forte is fuit pater Imperatoris Galbae quem Suetonius Consulatu functum dicit, brevique corpore gibbosum fuistis,in modicae indicendosacultatis caulas indu-o ubi. a fricantita si refert. 0 Accedit quod Imperator Gal- Νψi ς ba, teste eodem inter liberales disciplinas attendit juri, haereditariae nimirum patris scientiae: ad haec nam

rat Suetonius dicto loco, illum a Livia Occelina ultro

fuisse

85쪽

L I IX. 73 fuisse appetitum. Et aliquanto enixius postquam ob- inde insanti, vitium corpori ecretoposta veste detexit. Neque enim illa gibbum solum respexit, sed alias quoque conditiones, quod intelligunt, qui illius temporis historiam habent perspectam varios ocos in gibbum Gallae dictos apud auctores reperire est, ut illius qui ingenium Galbae male habitare dixit, aliorumque qui a Rutilio colliguntur. Extat apud Festum proverbium p rideo inquit Galba Canteno in eos qui Prin Ast. Acipio alicujus rei inchoatae deficiunt animo id a Sulpi Herbr. ridest. tio Galba, incertum cujus temporis, ortum, duXit, cum in provinciam exiturus equum lassitudine correptum animadvetiisset. A P.

uiornelius Maximus, error Rutilii 2 Ant: Augustini Sermes iapilius defensa sides Pomp in hac historia contra Ante Augustinum , ejusique locus emendatur deservio judicia honores ab eo gesti scripta ejus de loco Festi discinatio C. Trebatius me .

iii de eo error Ciceronis locus contra Bertrandum explicatus erratum veteris commentatoris in Horatium ejus scriptas uius cellius emendatur ullustratur Pomp. locus, Cascerbi Facetiaer libertas Bertrandi erratum, ct commentatoris in Horat. O. Caesellius praediator.

Cornelius Maximus ut ad Pomponium nostrum

redeamus praeceptor Trebati Ciceronis quoque aetate floruit hunc Pomp: quidem nominat, sed obiter, neque suo loco. Rutilius vero perperam P. Cornelium antonium Augustinum Cclum appellat. Fuit enim huic nostro Quinti praenomen, ut nos Cicero docet ita ad Trebatium scribens. Hoc quemadmodum vosscriberesistis in fris libris, idem a Corne

86쪽

Cis. Epistolio videbatur. Memini ejusdemin alibi ad eundem am lib. verba faciens, dum ait, euerar cum Vacerra o Manilio D in 7 nam Cornelio nihil audeo dicere cujus tu periculo suL e. d a. tus es quando te ab eo sapere didicis e prosteris. Non-bb. 7. suluisse hunc Cornelium temporibus Servii Sulpitii, de μ' ' ab Alfeno Varo praelatam Cornelii auctoritatem, ex hoc loco discimus, vinea ista rumento ejin legato, in- frumentum nihil esse Servius respondit, qui eum consulebat. Cornelium respondisse febat, palos, perticas ra- S. 7 6 3 siros, ligones infrumenti Sine esse quod verius est. Me iam' mirum sit verum in his literis versatissimum Antonium Augustinum contra Pomponii fidem Cornelium hunc nostrum Servii discipulum facere , cuju praeceptor, sicuti Trebatii esse potuit. Servius Sulpitius. F. Lemonia Rufus, ita eum

acie. phi Cicero, quia e tribu Lemonia erat, nominat, si fuit ' antiquae nobilitatis, sed non minus vulgo cognitae Ismaximo studio hoc essecit ut orator non e minimis evaderet, in jure vero civili longe omnium non ejusdeme e. in modo aetatis, sed anteriorum etiam Princeps esset. yyμ q, Causam cur ad jus civile se applicaverit hanc fuisse narrat Pomp: quod cum Q. Mucium Scaevolam Pont. Max de re amici sui consuleret, meque responsum

ejus perciperet, ab ipso objurgatus fuerit, cum diceret, turpe esse Patritio mobilivi causas oranti jus in quo versaretur ignorare qua ille contumelia tactus, juris studio, sub Balbo Lucilio&Gallo Aquilii, operam dare incepit. Quae Historia Immerito Antonio Augustino suspecta videtur cum tantummodo locus ille Pomp levi vitio laboret: argumentum est quod ita in quibusdam Codicibus legitur, Servius cum in causis orandis primum locum aut pro certo post Marcum Uium obtinere, constructionis enim ratio postulat, ut

aliud

87쪽

aliud verbum superiorem sententiam claudat, quam nos supplemus addendo vocem potuisset ut sensus sit eum primum locum, aut certe secundum si voluisset in Oratoria facultate obtinere potuisse Sed laaec adducto Ciceronis testimonio , quod procul dubio respexit Pomp verisimiliora fient scis ita hac de re loquitur. Non enim facile quem dixerim plus studii quam illi , ad dicendum cst ad omnes bonarum rerum disciplinas adhibuisse , nam ct in iudem exercitationibus ineunte aetate fuimus, is postea Rhodum una ille etiamstrofectus est, quo melior esset c, doctior, o inde ut rediit, videtur mihi in fecunda arte rimus esse maluisse quam inprima fecundus. Atque haud scio an par principibus esse potuisset fisc Non ob llant itaque quae Ant: Au Cic. dict. gustinus ad fidem Pomp. denegandam raster nam ' 'quod ille ex Agellio g notat Ciceronem anno natum g Aget. lib. Viginti & se Anno urbis s72. primam causais egisse, '-- cum Mutius anno praecedente 7 esset interemtus, id nostrae sententiae non officit neque enim Pomp. dicit Servium jam tum principem aut certe secundum locum in oratoria arte obtinuisse cum L Mutium accederet, sed ea fuis diligentia, eo ingenio quantum ex exercitationibus privatis, orationibus Ctiam publice ante Ciceronem' habitis, poterat deprehendi, ut nemini, aut certe soli Ciceroni cessurus videretur Tantumque in eo valuisse viri maximi castigationem, ut se jur1 civili dederet: non ita tamen, ut artem Oratoriam confestina abjiceret, nisi postquam a Rhodo, ubi a Posidonio in Philosophia & Cercina ubi injure ab Aquilio erat instructus, rediisset Attulit igitur Servius adornandum jus civile, studia Philosophiae,

litterarum, artis quoque oratoriae atque ita praestantissimum elogium a Cicerone meruit, Sic Brute,

88쪽

iam ct apud alios fuisse , artem in hoc uno quod nunquam effecisset Dius uris scienti nis eam praeterea didicisset artem, quae doceret rem uniUersam trIbuere in

partes δc. c. Hic enim attulit hanc artem omnIum artium

maximam, quas lucem, ad ea quae confuse ab aliis aut

respondebantur aut agebantur Vialenticam mihi ideris dicere inquit Brutus recte , inquam , inteulis: Iedaluux t etiam is literarum scientiam, is loquendi elegantiam , quae ex scriptis eius quorum Amilia nulla Cic. dis funt . faciuime fro ci potest ii 1 demin aliorum de

hoc viro judicium est, nam 1ic Agellius, Servius Sulpitius juris civilis anctor, vir bene litteratus scripsi ad M. Varronem rogavitque ut scri Meret , quid verbum ellib. vissae significaret i Honores pressit Servius multoS, nam Q Quaestor Provinciam Ostiensem sortitus est Praetor

quoque. quaestionem peculatu severe exercuit, quo tempore scriba damnatus. ordo totu alienus Syllana gratificatio reprehcnsa, multi ostensi fuerunt,lic Cic. Wat ipse vero in Provinciam ire noluit. R Consulatum per 'Mμ tens reputiam tulit a L. Muraena superatus , quem deinde ambitu Saccusavit tandem Vero anno To2 cum

M. Claudio Marcello eam dignitatem consecutus est, Ilit. Ire praelatus ipse M. Catoni competitori quo tempore Dςς δ h bellu in inter Caesaremin Pomprium exarsit quod ille quantum in se suit, impedire conatu Sest δε omnia sua ad concordiam direxit consilia. Fuitin interrex anno ante conlulatum suum, Cn. Pompejum Consulem p*t sine collega renuntiavit m Postea cum interfecto Caesare M Antonius bellum moliretur , ad illum ex Iurisconsulto legatus misis est, neque enim laborem quamvis valetudine ingravescente recusavit, atque

ita prope Castra Antonii expiravit quam ob cautam

Cicero

89쪽

L I I a. 77 Cicero ei lattiam pedestrem ponendam censuit, Ge. PH- exquisita oratione ipsum multi laudibus cumulavit, sin ' quas referre longum esset , denique 3 Senatus ejus sententiam comprobavit plura de vita hujuSpiaestantissimi urisconsulti apud Rutilium fuse eam prosequentem reperire est. Reliquit autem teste Pomp prope centum octoginta libros quibus horum tantum nomina ad aetatem nostram pervenerunt, imprimis fecit notas ad Q uti Scaevolae scripta, quae reprehensa Scaevolae capita a nonnullis appellantur. ' p 'Item de dotibus librum singularem ab Agellio& Iuris 3. 6 de peis consulto Neratio commemoratum P Scripsit .de gric Cestamentis libros duos ut ex eodem Agellio discimus s. t. neque enim viro longe maximo satis postim accede Cond. Causre qui in suis ad Festum notis titulum eum mutat ni. Deresanris Sacris ex Codicum fide inscriben- gel. lib. dum putat proprie enim Etymologia vocis Testamen si - rum, quam illic refert auctor; ad Testamentariam materiam pertinet. Praeterea ad edictum libros duos composuit, quos ad Brutum inscripsit Rodest ut nos in x min. terpretamur ad Brutum veterem illum Jurisconsultum in iis libris quaedam notavit nisi quis malit ea ad Brutum illum Caesaris interfectorem lcripta fuisse quemadmodum Ciceronis Topica ad Trebatium. Responsa quoque ejus plurima passim commemorantur, praesertim ab AlfenowMel a s Praeterea scripsis eum&car semina, lasciva sane, ex Ovidio discimus, F Τ'

Nec minus Hortensi nec unt minus improba Servi 'Carmina, quis dubitet nomina tanta sequi Z

quo solo genere exercitationis usum testantur& alii: scripsit & orationes e quibus omnino tres Ouintiliani mol. lib.

90쪽

t. lib. tempore Doctorum manibus terebantur x quarum Q ς' unam contra Aufidiam defendente eam Messala actam Phue constat. Denique ejus quaedam commentatio exti- I tit, quamobrem mensa relinquenda non sit. 1 quod vero de libro de claris uris consulti S. Servio composito tradit Zasius, id jam ante no a Rutilio confutatum est.

C. Trebatius Testa in ornelii maximi injure discipulus praeceptor vero Labeonis id est ad quem Cicero sua Topica misit homo ingenii non inficeti, quod Ciceronis ad eum pistolae lepidae ac festivae abunde

testantur ad quem adolescens e contulerat. Fuisse videtur tenui admodum fortunae , nam Cicero eun yich. divitias a Caesare sperasse non obscure innuit. α Hic fam. lib. 7. cum ad familiaritatem Caesaris Ciceronis commenda- si tione esset admissus, primo desiderium urbis lamicorum ferre non potuit paulatim tamen & Caesaris benevolentia , in quo Tribunatus commoda dempto labore militiae erat consecutus, Ciceroni hortatu, Isai se in castris substitit a Postea vero cum bellum civile in- crudesceret partes Caesaris semper bona fide secutus est, ipsumque Cicet Onem monere non destitit, ut vel

ri, Ci se coniunderes, vel in Graeciam proficisceretur Ut Oiacis mirum videri possit Lusium scribere, I rebatium om-

pejanarum fuisse partium, Ciceroni interventu ingratiam receptum sed haec a Rutilius diluit. Idem certeJulio Caesari auctor fuit ut Patribus conscriptis ases largeret quam salutarem ejus admonitionem ille indigne tulit, ut his verbis narrat Suetonius. Adeuntes secam plurimis honori scentismisque decretis universos Patres Conscriptos, sedens pro te inde VeneriSgenitriacis excepit Auidam putant retentum a Cornelio Balbo cum conaretur assurgere alii ne conaIum quidem omni