장음표시 사용
401쪽
Coroli. Ex bonitate secundum scientiae , acisapientiae leges adiuinisteata sponte Consequitur . pollere Deum summa Iultitia. et Conitantissima veri dicendi voluntate. Scholion. Intelligitis . opinor . sermonem hic non esse de bonitate Dei absoluta. siue metaphysica . quae essentiali entis periectione continetur(6i . sed de bonitate comparativa, quam beneis Centiam rectius nuncupaueritis.
So Z. Malam est, quod cum entis imperfectione connectitur , idque triplex.1 Malum Metur scum est differentia
a summa , et infinita perfectione. a Malum phaselim sunt dolores corporiS , et animae. 3 Malum morale est liboera legis transgressio, siue peccatum. So8. Malum metaphysicum non pugnat cum Dei bonitate. Cum enim hoc malum sit differentia ab infinita perfectione ( praec. , huius autem res Creatae capaces non sint, malum hoc naturam rerum creatarum nexu indissolubili comitatur, tollique per Deum nequit: eius proinde bonitati non repugnat. Sos. Neque malum physicum. Habet enim hoc malum originem in natura ipsa hominis terminata, multumque Conmducit ad humanam felicitatem, ut in sequentibus adparebit: tantum igitur abest, ut pugnet cum Dei bonitate, ut potiussit manifestissimum eiusdem argumentum.
402쪽
SIO. Legum moralium constitutio ad Dei bonitatem pertinet. Cum enim homo infinita vi intelligendi Valere nequeat, errare a fine sibi praestituto, et a recto deflectere potest, cum libera voluntate
gaudeat (das : nequit ergo sine lege morali felicitatem suam consequi. Quare, cum velit Deus hominis felicitatem (SOS .
ad eius bonitatem vehementer pertinet legum moralium constitutio.SII. Mali moralis permissio non pugnat cum Dei bonitate. Eius enim mali radix sita est in malo metaphysico, hominis libertate , ac lege morali. Iam neque lex eiusmodi pugnat cum Dei bonitate (praee. , neque malum metaphy
sicum (SOS ; si ergo mali moralis per
missio pugnaret cum Dei bonitate, Deus deberet aut non procreare hominem , aut libertate eundem spoliare: at si non procrearet hominem, nulli bonitatem suam impertiret, beneficus non esset; sin autem libertate exspoliaret, imaginem suam deformaret, vel praecipuum bene merendi inflaumentum ei tolleret , atque ut Basilius ait, rationis expertem natumram rationali anteferret. Quare mali moralis permissio cum Dei bonitate non pugnat.
403쪽
Scholion. Malis moralibus. quae ex libertatis
abusu inter homines proueniunt. Deus ad sines optimos . bonitati suae Consentaneos uti Consueuit. - Qui hoc sciscitantur. inquit Maximus M.
M Cur non tales DEus noS Creaverit, ut, etsi vel- . lemus, minime peccaremus; itidim facere . at- que si interrogarent, Cur non m ntis. Et ratio-- mS ExperteS nos produxerit. - - - Tolle enim si a nobis liberum arbitrium, non erimus amplius se imago Dei, nec anima ratione. Et mente prae
dita si in C. A de Div. nomin. At sunt . qui hoc ipsum bonitati Dei plurimum aduersari putent,
quod nos ratione . tot malorum fonte lubornatos tu hanc lucem ediderit. Sic enim disputat Cotta apud Ciceronem in L. 3 de Nat. Deor. - Sentit domus uniuscuiusque , sentit forum . sentit Cu- ria . CamPus . Meii. Prouinetiae . Ut, quemad-- modum ratione recte nat .isit ratione peccetur rse alterum et a paucis . et raro; alterum et semper. si et a plurimis ut otius fuerit nullam omnino nobis a Diis immortalibus datam elle rationem. . quam tanta Cum perni Cie datam. Vt vinum aegrotis. quia prodest raro . notet saepissimo. melius est non adhibere omnino. quam spe du-- biae salutis in apertam perniciem incurrere e sic haud scio. an melius fuerit humano generi mo- . ., tum istum Celerem cogitationis . aCumen . so-- tertiam . quam rationem vocamuS. quoniam pe-- stifera sit multis . admodum paucis salutaris , non dari omnino. quam tam munifice , et tam large dari. Quamobrem si mens . voluntasque
si diuina idcirco consuluit hominibus. quod iis largita est rationem, iis solum consuluit, quos se bona ratione donauite quos videmus . si modo,. vlli sunt. esse perpaucos occupat deinde
illam responsionemr homines ratione abutentes in Culpa esse e multos male uti etiam patrimoniis. recte tamen ea relinqui a maioribus. SIC autem prosequitur: in Si homines rationem bono Consilio ais Diis immortalibus datam in fraudem, malitiam-- que Conuertunt, non dari illam, quam dari hu-
404쪽
mano generi melius fuit. Vt si medicus sciat eum aegrotum. qui iustus sit vinum sumere. nie-,, ratiUS sumturum . statimque periturum, magna, sit in culpar sic vestra ista prouidentia repre- hendunda . quae rationem dederit iis . quos sci-- uerit ea peruerse . et improbe usuros Verum rationis abusus, tametsi eum mpns diuina prouiderit, nihil de bonitate eius derogat. Quis enim idcirco male de homine meritum arbitretur Deum. qui eum beatum esse sinCere Cupiat, atque ad id Consequendum adiumenta effuse luppeditet 8 Anea praenotio fraudi vertetur ei. si homo collatis subsidiis, ac in sua potestate positis male utatur Alia est medicinae ratio. Cuius efficacitas non est in aegroti voluntate. Sed haec diffusius infra pedi
De Operibus Dei. SI a. eus mundum hune liberrime
condidit. Cum enim hic mun- eondidi 'dus non sit absolute necessarius (286 coroll. , sitque a Deo procreatus ( 81 , ratio illius sufficiens non in essentia , sed ' in voluntate Dei contineatur, oportet. Est autem voluntas Dei liberrima (Soa :mundum ergo hunc Deus liberrime condidit.
Seholion. Quaeri in Scholis solet . an vis procreandi . siue de nihilo rem aliquam emciendi, uni Deo Conueniat 2 puto controuersiam breuissi- .
405쪽
ma rationis conclusione posse definiri. Res . quae nondum exllant, nihil omnino possunt vel Conducere . vel repugnare sui essectioni; nec aliud. quidpiam . quod obstet, inuenitur: vis ergo uni creandae lassiciens. par est omnibus effciendis, ac proinde omni tens. Atqui haec latita vis Di Deo est propria . utpote ex eius infinitione dima- nans et vis ergo Creandi uni Deo Conuenit. Adde. eam vim in agendo a nullo dependerer quemadmodum ergo natura . quae in exsistendo a nullo pendeat. est perlectissima. solique Deo Conueniens; ita plane et vis. quae a nullo in agendo pendeat. Denique haeo. quoniam rem de nihilo Procreat, maximam in ea effetit mutationem, atque adeo summa est, unique naturae molitori Deo Propria.
. . aut Sig. Finis procreati mundi est diui- Hii, nae gloriae patefactio. Nam summa Dei sapientia finem aliquem, Condendo mundo praestitutum, sequi debuit (dss): si,
nis autem iste vel in mundo ipso, vel in Deo situs est. Situs in mundo esse non potest, cum mundus sit id ipsum, per quod obtineri finis debeat: relinquitur igitur, ut in Deo fit. Atqui mundi molitione nihil accedit Deo internae perse-etionis ( 8s cor.); externa ergo aliqua gloria, hoc est, diuinae potentiae, bonitatis , sapientiae etc. patefactio accedat, necessi est.
Coroll. Est ergo isthaec patefactio principium perfectionis huius uniuersi (S . ad quod omnia
referantur . oportet, si sua mundo perfectio con
406쪽
Seholion. Sapienter dixit Theophrastus . o bem terrarum theatrum quoddam esse magnum. diuina inente repletum . et Coelestis indicandae sapientiae gratia tam multis undique Collucenti. hus ornamentis illustratum, ae depictum. Tullius quoque in L. a. de Nat. Deor. hominum caussa mundum esse conditum . Ut scilicet eum Contemplarentur, existimauiti utrum autem unus. an plures mundi sint . reperio Omnium aetatum philosophos admodum dissentientes. Innumerabiles esse docuit Epicurus. Plato apud Ciceronem ait et . . Singularem Deus hvuc mundum , atque si unigenam procreauit (α). Quae quidem opinio tametsi vero sit simillima. Puto nihilominus. ratione naturali eam quaestionem definiri non posse. quod significare Cynicus Diogenes voluit Cum Epicureum quemdam de mundorum infiniis late serio disserentem percontatus est: quam dudum de coelo venissetis id. Mundus hic suo in genere opus Est opus perfectum est. Si enim hoc in mundo diuersae naturae sic inter sese consentiant, ut ea consensione finis quispiam obtineatur, non erit dubium, quin mundo perfectio tribuenda sit (gI6 : atqui cuncta, quibus haec rerum uniuersitas continetur, ad patefaciendam Dei gloriam, qui finis ei praestitutus est (praec.) , mirum in modum consentiunt, sicut patebit contemplanti admirabilem coeli ornatum ,
(α) Platonis in Timaeo verba sunt e δια ταυτα
407쪽
conuersiones astrorum , corporis humani
fabricationem , etc. Mundus ergo hic persectum suo in genere opus est.
Seholion. Nequaquam Contendimus. ita hoc uniuerium este periectum , ut aliud multo praestantius Condi non potuerit e LethnitZianorum haec est opinatio . alias a nobis consutata. Licuit profecto naturae autori Deo longe nobiliores prOCrtare naturas . quae gloriam eius magis Commendarent et verum postquam diuinitatis tuae patefactioni certos limites circumdedit. seque intra desinitos terminos humano generi manifestare constituit . ei sint aptiorem mundum deligere Omnino non potuite atque adeo . Comparate ad illum sic determinatum finem . est quidem hoc uniuersum perfectissimum . non tamen praecise . ac absolute. ut vero plenius inteIligatis per ad mirabilem tum mundi totius . tum partium fabricam Dei proprietates luculenter manifestari . redigite in memoriam . quae hac de re in superioribus disputauimus e adite etiam . si libet . iecuu- dum Ciceronis librum de Natura deorum . ubi onuie hoc argumentum egregie pertractatum est. Qui autem aduersus mundi perfectionem disputant , duo vel Praecipua Commemorant. I IMulta esse in hoo mundo perfectione sua destitutae multos homines caecos . surdos. variis cum morbis conflictantes et idem in aliis animantibus usu venire. Verum adearentes hi naeui totius
uniuersi perfectioni hauaquaquam officiunt (3ao .
Tametsi enim . quae huius sunt generis . fines suos speciales non assequantur . communem tamen illum , ex quo perfectio mundi aestimandaeit. semper assequuntur. licet inuolutas eorum Cum diuina gloria connexiones nou semplar pervideamus. Imo delecta aliarum partium aliis non raro prinsunt e vel enim nutrimenta . vel medicamenta suppeditant; vel item noxiis humoribus aerem
depurgant . vel cotis instar virtvij sunt; vel iupeccati poenam iustigunturi vel denique effetunt.
408쪽
ut eorem Contentione Ceterorum ordo mirabilius emineat. Quod si vis intelligentiae nostrae omni huic orbi complectendo par esset. videremus utique mirificam rerum omnium Cum scopo illo generali Consensionemr nunC autem. Cum in exigua muudi parte adhaerescimus , conspirationem illam non videmus. Firmiter interea tenendum eit . quemadmodum imbecillam oculorum aciem ad incolumitatem totius humani Corporis non puerum adiuuare ; ita imperfectas uniuersi partes totius pulchritudinem vehementer exaggerare.
ab Crebra ab hominibus admitti hoc in mundo icelerar his saltem illius abiolutionem obscutari. Ne id quidem. Quamuis enim scelera. ad
peruersam peccantis voluntatem Comparata . Vertant in Contemtum potius, quam in gloriam Coinditoris: si tamen ad Communem rerum Creatarum ieriem referantur. plurimum commendant Dei
praerogatiuas; bonitatem scilicet. aci patientiam. quando illa tolerati facilitatem. et mitoricordiam. quando remittit: iustitiam, ac potestatem. quando vindicat. Perfecti vocabulum uoti id hic nobis sonat, in quo nullus insit naeuus, nulla macular sed nexum omnium Creatarum rerum . quo gloria Dei ea mensura manifestetur. qua maulleilari ipse voluit. Quare illud qui contra nos sentiunt. probare debent. non elle in rebus creatis omnia
ad amplificandam Del gloriam comparata. Qui hoc probare audet, inquit Baumellterus. ille uni-UUrsum nExum omnium rerum creatarum inde a
principio usque ad finem ita distincte percipere
debet , ut determinare queat, num imperfectiones jllae speciales, num mala illa particularia. uexui implicata. non dirigantur demum ad illustrandam Creatoris gloriam. Adfert exemplum Iosephi Aegyptii , in cuius toto vitae , Latorumque nexu scelera fratrum sic dirigebantur, sic se inuicem cxCipiebant . Ut tandem inde gloria quaedam diuina luculenter eluceret. Mala ergo , in- qins , aliquid ad n undi ornamentum conferunt. Nequaquam et mundus, oui malo vitiatus , non
409쪽
quia malo vitiatus, perfectus est; quemadmodum liber alter altero praestatilior. finique legentis a stommodatior esse potest . tametsi maculis multis deformatus sit. Universe autem par non est . Opera Dei tam angultis finibus Concludere. omnemque hanc rerum uniuersitatem nubibus . vi vulgus solet.definire. Equidem mundus neque tempore est aeternus . neque magnitudine interminatus et tamen quemadmodum sidera omni cogitatione. opinioneque nostra maiora sunt, ita orbis totus incredibiliter Iaxiores habet terminos. quam Putemus. Quando igitur minimam eius partem Contuemur . Contra totius perlectionem temere sententiam di-Cere non debemus
SIS. Deus mundum hunc assidue conservat. Cum enim tota ratio, cur esse mundus aliquando coeperit, in una Dei
sit voluntate posita (SII , in eadem
etiam positum sit, oportet, cur esse deinceps pergat: nam sicut res quaevis indifferens est, ut esse incipiat, antequam sit; ita, postquam est, ut esse pergat: continuari ergo Dei voluntas debet, Vt mundus perduret. Atqui ea voluntatis diuinae continuatio, rerum Creatarum conseruatio dicitur et Deus itaque mundum assidue conservat. (α .
Plato in Timaeo non mundum solum hune Corporeum . sed et minores deos supremi Conditoris voluntate conseruari docet ; sic enim hunc ad illos loquentem facit: δια και π&Ree
410쪽
Sc ollam Neque quidquam obstat assortioni similitudo machinarum calliditate humana fabrica.tarum . quae tametsi egeant artifice, ut Conformen tur . non egent tamen . ut perseuerent. Vt enim cae machinae durent. satis est . si commissurae. atque vinctiones membrorum a machinatore Adodinatae non disiuantur. Cui impediendi, prouidit naturae Autor Causias alias naturales. vim scilicet inertiae . et Cohaerentiam. Vt autem res Creataetermaneant. impediri debet. ne in pristinum nissum recidant. Cui impediendo una Dei par est Potestas. Deinde ipsae etiam machinae ab eodem communi custode Deo conseruantur. qui vUlt unam- quamque naturam in statu eodem persistere . in quo est posita, dum externae caussae aliquid de-mUtent. . f
SIC. Deus ad omnes rerum Creata- Iu agendorum actiones effetiendas generatim con- Currit. Cum enim omnes earum acti,
nes proficiscantur a vi agendi (1od . 'et
DeuS autem eas conseruando Vim quoque ipsarum conseruet(praeC.); in Confesso est, Deum ad rerum omnium actio nes generatim Concurrere.
Scholion. Sunt . qui hanc Dei contursionem in eo duntaxat velint esse positam . quod rebus hse conditis mcacitatem- agendi largitus t siti Nos iu plus aliquid Deo dandum arbitramur. statiuendumque Ab ipso CaussaruM .caeatasum vireS in momEuta singula chnseruari . atque idcirco ipsarum actiones proprie effeti Noquos tamen erit inde Cons, quena; Deum peccati autuere, fore, aut participem ei enim Caussae peccatum assignandum est . quao Propria voluntatis electione illud perpetrat; De-κ--εκD, aes, Oic or' e*ιTreeturi,