장음표시 사용
51쪽
non debet pro ista opinione citari nam loquitur ibi I. C.de I gato facto in certa numimorum specie qua posita erat in arca tempore testamenti, re quaerebatur an illa reprooata, vel in totum deteriorata tenerctur haric praestare legatuin,&respondit non teneri, qui ali a re per uater tum rei legatae liberatur, quae ratio non litat quando quis tenetur de necessita tale soluere. Alii fuerunt' opinionis, ut liberetur debitor sobuendo, vel monetam reprobatam , vel nouam per aettimationem illius, sed in totum non liberati, cum hi sciat idem
Bara varietatem respondit Eomau es Rimi M. Nn delinquit Pupiens insorm bbest act.6pothecari super verbo Relaxandum.nu. 3. quod si non reperitur reprobata moneta suinciat debitori
dare aliam monetam ad valorem currentem, cum qua et an vopinione transit Silaeiu Acc piam quo ra. C. de ur ubi licetooscure, dubitat iuc loquatur, tamen concludit ex aequit te debitorem,qui usus fuit pecunia debere rellituere aestim tionem, quia non sit licitum lucrari cum alterius iactur
Sed hoc casu se stra tractari de augmento credunt suprascrimpii, quia vel eadem species soluitur, vel eiusdem aestimatio,
in quam rem adduci potest doctrina Barto in L diuortio. ob osationis numer 3.Dsolui. matrimo ubi voluit debitorem pecuniae posse soluere in massa auri, v largenti, aut metallisi
uti etiam pro massa potest dari pecunia. primari . D. de
auri es argem lega Mihi tamen tuta non videtur ista opinio Barioli, quam vir acutissimi ingenii ines reprobatut inr D. Cod.dere naen. vendii.primapa .numero, . Tertia fuit, ' Ἀ-picio, Quod reprobata non soluatur, nec possit creditor c
52쪽
gi illam recineres, ut bene dicit P. Gregori libricis sintsima. cap. t . numerscundo sed soluatur de noua ad aestimationem antique , prout currebat tempore contractus, Δ hanc sententiam tenui rg s. in cap.rum canonicis in . detensibus est alia,s. iuris ciuilis in . eleganteri . qui reprobos Diae ignorat. acyper ver ks t ivi textus quamglo fluuntur uin Fulos Castri se Ripacinae l. quod te. Iacob d Rauen. Posted Bald est Velinae cum quid. de ibi communem asseuerat C id. Plaut.insua repetit. bbs. numex.Ioa &i reprobata moneta ob deteriorationem sequitur Lauden demora num. Is Brun.de augmen. particu. . Ino ἀρ ν s. Dan. Fabri in L L Acceptam insin. .de uriri hoc casu quando respectu cursus in totum reprobatur communem dicit D. Sason inconsiuetud. Turonen tit. o. de crimin Art. r. coly versici primo ergo casu Ratio est quia contrahentes censentur conu
nisse de solutione in eadem specie modo non siit reprobata, tasit in usu, nam in pecunia consideratur bonitas, prout est in su,& aeque bonum est mutuum restituendum 'uid enim si promisisti mihi restituere equum,4 mortuum restituas non liberaberis, nec dicetur moneta restitui, prQui erat tempore obligationis, quia tunc expendebatur,4 hodie non currit in commertio, propter Principis prohibitionem, cui cum p rendum it lub poenis in iure, in edicto contentis, claru est no posse cogi creditorem illam recipere, quinimo posset puniri debitor qui soluere,& expendere vult contra praeceptu, cui parere necesse est, ut conliderat Curi. demon.nu.ao. Sc praesertim quando edictum ponit expendentib. poenam vitari. E confitcationis bonorum. Quarta est opinio Ripae in aec quod te.num qui distinguit an posta fuerit poena expendentib. monetam reprobatam, vel non ut primo casu possit repro cba solui, ea soluta liberetur debitor, qui non est in mora, secundo casu debeat soluere aestimationem. Sed ista opinio est ridicula cum velit liberari debitorem, cogendum creditorem reprobos nummos accipere contra poenale edictum;Tu
53쪽
rari debitorem, qui tenetur soluere in eadem specie, nisi soluta aestimatione antiquae monetae, Mob id opimo Coni, Gai: Oxum sequacium magis communi tra reprobatur; ex loluendo aestimationem clarum est, quod tenebitur Olucre cum ommaugmento, prout illa species valebat tempore contractus, tatenebitur soluere de moneta usuali, de expendibili, ita ut pr.Estetur materia pro forma,vtvohattiari. in I. quia te.num O. I. o in vinum. num. Ipscert.'t d reproba pecunia nori liberat soluentem, etiam quod iurasset soluere in illa pecunia ba
diu in . . C. de nonnumsecun quem equitur ira, in In du.quodie. num. s. vers. Et adprobatronem Berimen Ind. c. quanso. num. Io Et
pro hac opinione coniungo ius ciuile, di ius canonicum, nam iure ciuili cautum est reprobata moneta per superiorem creditorem teneri de alia oluete .us aulus ah. t sc edito desolutaedcum ibi non sit expressum, de qua moneta sit facienda solutio, Summus Pontifex hac de re consultus reici ipsit solutionem faciendam csse de pecunia usuali ad aestimationem antiqua quae aestimatio si ieret iuxta antiquum valorem sine augmento remaneret in damno crcditor contra mente Pauli,&ideo a Itimatio tacienda est de moneta quidem, quae currebat tempore contractus, sed ad valorem currentem tempore solutionis, ut habeat locum pactum de speciei reItitutione loquens, prout optune considera uir retin. Mid . di u/n. .
nec est quod conqueratur creditor, cui alia species soluitur cum id facto Principis 'ntingat, et ponderat summa se .l basit desolui. art. q. verses quid imercator. Vnde sue dei'orenis in specie, sue deisqneta glossa fuerit facta stipulatio. Δ illa non reportatur ut contingit inito lenis noliris debebitur. valor florent, prout armi Vetur, si esset in rerum natura, nili aliter de moneta soluenda in alia specio actum estet, prout si edicto Principis reprobata suili et licet aliud it in reprobatione expressa aliud in tacita. Ex qua conclutione colligimus erras e virum alioquin doctissimum Rober Marant qui nconsi 6 UI. m.I. Ut a. defend in quos ain Gabellarios, ut liberentur Per
54쪽
per solutionem reprobata monetae ex edicto Principis , eo praetextu , quisci illi exegerint illam monetam ante reprobationem,&non sint in culpa quia cum edictum sit generale,ac poenale, atque omnes comprehendat utique complectetur persi,nam Gabellarii, qui ante edictum monetam reprobata exegit, cita vidi in isto casu obseruatum, praesertim quando moneta, qua reprobatur est alterius Principis, licet opinio Marant maximam sapiat aequitatem qua attenta dicerem, csse faciendam remissionem mercedis contra eundem M. rauiam, quando maximui a damnum sentiret debitor, quod prudentis iudicis arbitrato relinquerem, quicquid etiam scribat Bartachin de Gabrilia par. q. a nisi eadem 'Gabella a Princia Pe proueniret, cuius culpa mutatio monetae fieret quo calanon ten Cretur debitor soluere nil de illa moneta Secundus casus est, quando moneta non est in totum reproba . . sed per e rictum fuit ' reducta ad certum valorem. prout factum fuit de anno I 87. 3. Iunii,&Romanorum tepori bus primo bello Punico mutatum fuisse nummi valorem tradit Plin.lib.,t s.&tunc licet optimi Principes ex prud tum consiliariorum voto soleant protii dere calibui contingentibus prout factum fuit tempore illius edicti. EtRomanos
apud Salustium fecisse legimus, si tamen quaeras quid de iure
dicendum sit. Reperies Bald hanc quaestionem tractantem in I. Acceptam. quae s. ι .Qdevsar dicit monetam recipi debere iuxta valorem currentem tempore tolutionis, sed simul. itio fuit
repentina, creditor illam praesciuit tunc coiisse tendum est debitori. aut mutata fuit eglateruallo, debitor expendit, Min suos, lus conuertit, vel conuertere potuit, tunc succurrendum sit creditori,Ego tamen dicerem liberari debitorem; qui bluit antiquam speciem monetae in valore a Principe d creto, quia valori , aestimationis ratio tota pendet ex Principis arbitrio. LI. . decontrib. N. quemaci modum pretia rerum ab illa variatione aestimantur, itari caetera commertia'
eadem proportione veniunt regulanda; nec de damno poterit
55쪽
rit creditor conqueri, qui eandem habet pecunia speciem cuqua easdem res comparare poterit quas habuisset si pecula Ialterata non ruisset, cum illacia remaneat bonitas intrinseca iuxta quam ad verum valorem moneta reducitur & in hanc
sententiam inclinarunt Io Andr Belgamer. 6,Hossen.in c. quanto. de turetur. Cami PDuI.t, cum quid.liba.num. ri . Ba con a Gib. Dc tuae cap. quanto. numa'. dc iuxta hanc opinionem iudicaui
tempore illius edicti, dum essem iudex ordinarius huius Augustissimae Ciuitatis N Lepius declarauit Eccellentussimus Se natus. hanc opinionem multis authoritatibus comprobat recolendae memoriae D. Se urnia olim Lega doctissimus in eodem Senstu in tracta.de monet. casi a .numa. donouissime censuit idem Senatus in praedicta causa Comitum Polongheriae hoc anno 16o7. Et in hoc casu bene aduertit Catian.inco .r .nim er. a. solutionem aciendam esse, de moneta comrnuniter expendibili non de variabili. Et quamuis D. Senator Soti indita. tracta.de monet o ardistinguat utrum a tempore contractus ad tempus edicti fuerit facta mutatio aurei diminutive, Iaugmentatiue, non putarem attendendam istam distina nem, quia mens, S uoluntas Principis est per illud edictum reducere aureum ad iustam aestimationem, ut pretia rerum iusto pretio soluantur. HEI. l. r. D.desontrah. pr. ideo facta reductione non poterit creditor praetendere maiorem valorem
Currentem tempore contractus cum habeat monetam aure
am, vel argenteam viliori pretio,& in specie conuenta fiat so- Iulio,&nihil deperit creditori licet plus , vel minus auri, vel argenti, aut minutae etiam moneta soluatur, moneta est soluenda, prout Rex iubet ut dicat oueriinsuapraritis.ds-ία. - sic confutatur, quod scripsit m .in l. q. tenuis s. essed biperstatutum, volens creditorem non posse refutare antiquam monetam quia hoc non procedit quando moneta est alterata iussu Principis, qui non vult antiquam monetam expendi. sed pulchra hinc insurgit dubitatio, si edicti tempore moneta
56쪽
net habebat unum valorem, postea ' contractus tempore 6'c euit in pretio, communi cursu, puta aurei fuerunt pere- dictum valutati ad flo.rs grossbs tres de anno i6o3.contractus tempore valebat aureus fio. t . quis valor erit attendendus
haec quaestio fuit disputatam praedicta causa Poloncteriar,&dicebat creditor quod non erat inspiciendum dilatum,quia
ista edicta sunt annalia,&per annum evanescunt,&quatenus essent perpetua omnium consensu, tam populi, quam ipsius Principis, qui ministerio suorum Thesaurariorum eo pretio expendebat erant abrogata; A communem cursum attende dum, sic vel aurum soluendum, vel iustam aestimationern, Prout currebat tempore solutionis, cum fuisset promissa ib-lutio auro, vel iusta aurei aestimatione,ut initatuto Senatu consuluit gret. conscrtri quatenus fieret solutio iuxta valorem edidit, esse faciendam solutionem de moneta bona,ad valorem currentem tempore edicti. non prout Currebat tempore contractus, vel solutionis, habita proportione ad valorem auret,ut a qualitas seruetur Debitor vero dicebat esse attendendum edictum quia variatio aurei noti erat in bonitate intrinseca, quae fuerat edicto taxata, sed in extrinseco au'. mento, cuius non habetur ratio, communem cursum esse ab ulmum,& corruptelam, nec cogendum ipsum soluere ex pacto de iusto valoies nisi valorem iustum non alteratum,atque ita interpretandum esse pactum & praesertim, quia excessus erat inmodico. Et cum partes coram me comparuis.sent hortatus sum ad concordiam, quia revera casus mihi videbatur dissicilis resolutionis,4 in simili causa, quae cum D. Comite Aregnani vertebatur laudaui solutionem sfieri demoneta currenti argentea, vel aurea, ad valorem currentem, calculando valorem aurei ad flo ii. cum dimidio, DComes acquieuit, sed in alia causa cum nollent partes conuenire. relata causa per Illultrem Dona Sc natorem Filippam; censuit ' Senatus esse soluendum aureum iuxta edicti tempus adsto. .grossos tres. Sed cum nihil edictum fuis et circa qualita-H tem
57쪽
te pecuniae soluendae pro aestimatione ali rei, sed tantum declaratum iuxta initum Alucionem faciendam pro tertia in auro, pro tertia in argento, S pro alia tertia in mometa minuta,maior surrexit dubitatio, an S in aestimatione argenti,& auri esset attendendum tempus edicti nam D. Conacs volebat soluere iuxta valorem currentem tempore conrractus, creditor veto nolebat accipere, nisi iuxta valorem curretem tempore edicti, ad quod sentcntia se restri laxerat:Ego dicebaattendendum cile valorem currentem tempore edicti, quia licet edictum non loqueretur,nisi de valore aurei tamen quia cxco regulantur aliarum monetarum pretia; idem esse dicedum de aliis monetis, quod de auro, credo quod Excellentissimus Senatus ita declarassiet sed ruri concordata causa, S facta solutio aurei ad flo. s. grossi, decena de omni moneta
iuxta cursum, qui crat tempore solutionis di nunc etiam pei det articulus in re uitione obdit cordiam poli concordianam ter partes Ortam.
Altera potest occurrere dubitatio, quando bona moneta prius expendebatur postea edicto Principis alia deterior fuit fabricata re iussa expendi pro pretio melioris , an liberetur debitor soluendo de viliori Hanc quaestionem ad partes eXaminata tu . tini ret. a. usis. .& nihil resoluit mihi aut m videtis ana plecteti da opina Dan.Fabri in ita s. hoc ni- sinumeri . C. de sit volens solutionem fieri iuxta Principis iussum, ii prima moneta non reperiatur, sed si prima reperitur, tunc posse creditorem viliorem ius e S petere, ut sibi 1bluatur de meliori currenti tempore contractiis:&so est fiet illae dicta ad instantiam monetariorum pro lucro captam do, N: non sunt iusta, nisi maxima urgeat necessitas S ita videtur etiam tenere id Pap., . 3 tacit ratio aequalitatis. quia sicut debitor reprobata moneta liberatur soluendo de noua ita&soIuendo deminus bona quae bonae comparatur; debitor de facto Principis non tenetur. Ex istis resblui potest alia quae scio quam antiqui Iuriscon
58쪽
sulti Abb. Holdrad examinarunt ille ine. quanto. numeri I 2. Dcox aso.quando Principis edicto fabricata fuit bona moneta. puta tempore contractus expendebatur oncta, de qua Grant necessarii fio decem ad aureum constituendum &de moneta noua sussciunt sex. LOL . voluit liberari debitore soluentem de priori monet quandonion ruit reprobata.&idem videtur sentire Ego vero crederem relinquenduat bitrio debitoris, an velit soluere deprima, an delecunda. quia una ad alteram habet lustam proportionem, S sicut creditor pro fio. sex moneta noua habet aureum, ita, & habebit pro florenis decem antiquae monetata non critin damno. Duodecima est in hac materia conclusio,&quidem Libstantialis, quod periculum ' in monetaeontingens ratione prbonitatis, nisi aliter expressic sit conuentum spectat ad debitorem, non ad creditorem, qui nullum damnum consequi pro credito suo debet, nec in aliam formam nummos accipere tenetur text. est indict4. Paulin. alias creditori desolut cuius tex considerata ratione volueruiri multi indificienter
inni casu augmentum deberi quia ibi repronata moneta utia rota iussu Prindipis, aut Pres dis periculum debitoris esse decernitur, licet nemo de facto Principis, vel superioris Nneatur, Z Ratio est, quda pecunia est in eadem bonitate soluenda,vel restituenda. Irim mer I ut reprobos. D. depign. ac
d. Paulus se ibis sti lautias ua inlitera G. infinIdque verum e se omnes volunt habita ratione ad tempus contractus. GDnquid i cera. pet.c obm. decensi Solaps Is e nan. indecr.an iquo depact.interem .num. a. bossis mones.n a Et quamuis Cardina
nem cursus monetae non imputari debitorii nisi post moram; Tamen contrarium tenent omnes comuniter; led Cardinalis opinio, prout 5 conclusio ista 'meo iudicio habebit locuq do moneta in intrinseca bonitate mutata est, ut in subst tia α 5dere Milli mutatio esticit,ut altera moneta,quae non
59쪽
est in cursu variata in aestimatione, & valore alterata sit,nam tunc siue debitor sit in mora,sive non iniquum videtur esse,ut creditor alteratam monetam pro bona recipia quando bona soluenda est, alias standum foret regulae cuidam vulgari, quae etsi ridicula videatur, lepide tamen materiam hanc augmenti aliaque pericula luibus subiacet debitor pertingit,Et ea est.io praestabo praestabis non habebos habebis non tam cito iram cIto, nota bonum,si tam bonum, non tam bene prospexit enim huius prouerbii autor in axiomate de non dando mutuo. Primo quod habiturus non esset mutuo dans, credens rem ad nullatenenses, profugos aut alios tu bonorum cessione croditoribus satisfaciunt, secundo dum dicit, Non tam numconsiderauit rei deteriorationem, quo in casu convcnit etiamonetae deprauatio, augmenti amissio, tertio considerauit iurgia,N lites ex dictione Non tam ben quia si creditor rem editam aeque bonam recipiat, raroabsque rudicii strepitu, impensa, Glabox assequetur,vi hac cautela vientes non haberent opus litigare superisto augmento sed illa est contra charitatem Christianam, praeceptum illius, ideo non semper seruanda Sed si moneta sit tantum mutata extrinsecus ita
valore non propter deteriorationem alterius monetae, sed aliis de causis quas expressimus upra conclusi tunc aliud est dicendum, prout dixi insta inquiuio casu, o insecundo exemplo. Et ex ista interpretatione resolutio patet ad mulio casus, doquibus infra specialiter dicemus. Quid autem sit quod Paulus ait in aliam formam nummos accipere creditorem non cogendum latu, pulchre ad materiam explicat Robert re iudaelib. I.s θλα Σ Decima tertia concluso Pactis' contrahentium in qualitate blutionis omnino standum eisc.Bart.in M. Paulus.in . Debent enim ea, de quibus inter debitorem,&creditorem conuentum esti obseruari. n.mprincip. C. deiuri domin. impetris Mun.ῶ augmen. insecundoprasupposito numerro. Aretin consi rII. mprimos misso Calcan. confI . num. r. Soti caseu I .d propterea.
60쪽
quotiescunque agitur de hac augnacti materia erunt per Advocatos, N. Contulentes verba instrumenti consideranda, pol multos tradit idem Sola casu. 17. idcirco valebit pactum instrumento adiectum, ut debitor teneatur ad bonitatem extrinsecam citra moram. Purpurat. in cum quid. num. Ioa.o Iosedc dicit Lauden de monet. um.II. in . quod practicantes debet attendere convcntionem partium Moneta rei tuenda. Non autem valebit pactum quod cotra iustitiam contractus factum apparebit, unde si pecunia fuerit data deterior debitori per creditorem mutuo, ut melior restituatur.& hoc animo tactum uerit, ut aliquid plus lucretur non erit huiusmodi p. cium almittendum,sed ut usuram sapiens veniet reprobandum,prout in specie illa tradunt. Hosun nsumma devsur. in .RO lyh.de Dr.quas. 99 6.D. SenatorManent.Insiopa Eo tracta. de contract hue artac. S. num. Io. Secus autem statuendum erit si ad hoc simpliciter tactum fuerit, ut bona moneta requiratur, prout ad cambium eadem soluetietur,ut si mutuo fuerint data centum in auro, vel argento restituantur, nam hoc erit licitum etiam, quod moneta argentea,vel aurea cum suo augmento restituatur.
Decima quarta erit conclutio,Consuetudinem' bluendi sin hac monetarum variatione,ut plurimum attendendam esse vi cursum temporis spectandum.c.obmiscensibω. Hostisn. in
summa iit. decensib. g. ex quibus versu.quid moneta.Bauco ib. r. Et hanc esse, nam maximam in iure nostro dicit Lituden.de monetarum. s. Et ex hac soluendi consuetudine ambiguitates contractuum re lui posse tradit Purnurat. in iacum qu aenu. I. r. Alexand. consi a I.sib.a Laude nuJI. Curi .nutri .II. Nam
hinc arguimus cotrahentes indubia stipulatione voluisse imtelligere ut fiant solutiones de illa monera, quie QIui solita fuit,quia talis censetur facta promissio qualis est subsequutis Iulio Brum deaugmen. insecundopraesupposnumo. Et limitata.