장음표시 사용
61쪽
eonsuetudinem introducendam , nam tempus smpyciter non est causa iusta mutandae, vel variandae obligatio his, Z liberandi debitorem ab augmento . quod debetur habitaratione ad tempus contractus. Et primo requiritur bona id es 74 'soluentis,&scientia recipientis, quod illa moneta,quae sol
uitur est deterior vel minoria valuta. fretin.confirI. Bertranae consilio ror. numeri rib. r. Sgnoro cog7 .colum. a. se . Secundo
requiritur quod illa lutio fuerit uniformis per multos actust lutionum licet ad inducendum solitum binus actus regu lariter sufficiat, ut alibi scripsi. Nam ab actibus dit tormibus voluntas non declaratur. l. quaesitum. siqvueoae m. D.Liun. in-γyfruci S in iis non potest considerari consuetudo scin quibus usus varius obseruatioque diuersa contigit. l. nemo 'empora-
punctoso con o numen . bb. s.&ex distormibus praestationibus ac solutionibus non inducitur praescriptio Calc1co . Iat.
pur. con saa.num. Io.or .lib.a. Sc si fuisset aliquo casu protestatum in receptione solutionum, tunc consuetudo parum ossi-το ceret.Tertio requiritur tempus legitimum: ita vico suetudo illa diei possit praescripta Sed circa tempus variant Doctores, 7Zi contendunt: 'nam I d. incon .vit. lib. r. Urad. o m. ret. cous II I voluerunt o. annos sufficere.&hanc cor ostendit Suraeconos .num. I. sesσ.bb. Corn vero in men7 . libr. a. est Curi run in cons .a .ves.sed quid frans. Id . o annorum spatium,etiam in priuatis
hi prior arridet sententia. nam per id templlis videtur introducta, ut non possit cono
qualitate solutionis vi id quidem Deo
62쪽
annuis obligationibus contingit, de quibus tamen infra casu.ro. dictum clarius fuit. Et cum ista opinione transiti l e monet.numer .d in illam tapius in cimauit Senatus nostermisi ellemus inu personas, quibus praetcriptio nocere posset, ut m fetidis vi beneficiis, de quibus dicto in loco dicetur. Et in causa Allensi de Buneis, etiam quod fluxissent 7 .anni, quibus durantibus sollitio fuerat Iacta de moneta currenti tempore solutionum censuit Senatus augmentum deberi adra,cionem antiquae monetae De tex. ind4.o m censib. ter crido, quod essent 3 o. anni necessarii ad praescriptionem inducen dato 6oa aa. Aprilis quamuis medio tempore multae vari tiones monetarum contigissent, ci creditor nunquam reci masset aqualitate solutionum,aliquibus tamen nempe Praeli-dibus illius Camerae contradicentibus, qui tenebant eo casu nullum deberi augmentum. Et in intriniec bonitate id ubdetur expeditum, ut illa semper non obstante consuetudine debeatur, S ita se habere communem opinionem testatur B. GaisteracI.obseruatib. obseruo Purpur. V. I .er conss . praesertim quando tractu temporis moneta antiqua r duceretur ad minimam summam, si de currenti solueretur; nisi dictum fuisset, ut solia pore solutio bitoris Vt
videntur posita fauore dedi tempore contingens Senatus incalibus, de qui-sta. Et haecntroducti
cuetudo solete consuetu-πersib. Attis nulla ha-ta cosuetudoue,4 specie uni- , Ut si strumen ν 8 rsae species,ut dixi fuit solutus aurCUS,
63쪽
tionem grossiorum i a. Et tunc valebit praescriptio, ut plene per Surd consa Io. num ιδ du ad hanc consuetudinem praei criptam, S antiquatam respexerunt omnes illi, qui scripterunt, quod de generali con hac tudine solet fieri solutio de moneta. quae currit, & expenditur tempore Qtutionis, ut post Curi. Rom. Aret. 9 D.deriat tenet Rub.consi l . numa .insi. illamque videmus etiam nunc seruari, ut fiant solutiones de moneta currente. Curi iun con a .n. r. de plene de omnibus istis traditidem Sur .aeco Is n. as. s obbs. Hinc succedit decima quinta conclusio, Quod quotiescunque non eli conuentum inter partes,ut certa specie monetae loluatur, quae moneta non reperitur, pomit una monetara pro alia lui, ut argentea' pro aurea, grolla pro minuta, minuta pro grossa, Et hanc conclusionem iure consuetudinario introductam omnes fatentur, contraius Commune, quo cauetur non Compellendum creditorem unam speciem pro alii luere La. g. mutui datis. I. cum quid se vinum.sicertfeta. se ita in specie concludunt. Rebus in n. C de veterinumisma pol. lib. II.num . Bau.inae Paulus.numeris. in . se ibi postist ver
bas Panormitan ine. matro. -mnemus ubi facit amplam distinctionem de iureiur Abbas aenti uinis . a.dedecim ubi voluit esse in facultate debitoris soluere unum pro altero ori idem ocnum. II Roman.int cum utaenum a I. Mad hanc consuetudinem se restringit Carol. ibi num. S. Didactae numismat. cap.7. f. unico. num. r. Et hanc coraclusionem permultas rationes firmat thoronym Buti I in L . cum quia a num rJ.t que adso Camist Plaut. Lib.3. num. . oo Ratio autem fundamentalis huius consuetudinis est, quia sussicit creditori summam promissam solui, licet in diuersa specie, cum damnum non patiatur,&ideo Gluitur ex permissione iuris,argentum pro auro. l. nica C. dea gent pretio lib. o. Soci en consilbri stipulatio si fiat de moneta aurea pro argentea valet stipulatio. quae extrinsecus. bigis. D. de ver nobilat. Et ad hanc solutionis speciem monetae pro
64쪽
altera respexerunt Etoli apud Livium lib. I. ubi haec reserti pecuniasumma quampenderent pensionibuque eius,nisilex eo quod
eum congule conuenerat mutatum pro argentos aurum darem gent, dare conuenis, dum pro argenteis decem aureus unus perflueretur.
Sed ne decipiamur in hac conclusione, quoniam aliquib. in iudicando durum videtur, ut creditor unam speciem pro altera capiat, est aduertedum ' ad id quod ab initio liximus, ut hoc habeat locum quando solutio non est promissa incerta specie,vel in tali specie q licet sit in nominatione,&ima ginarie non tamen est in usuri incursu, ut est exemplum in forenis nostris Sabaudiae, o in libris Turonensibus, Vien nensibus lanuensibus di similibus aliis, quae non reperiun tuti sed sit certa species sit in stipulationem deducta , puta in tot ducatonis, aureis, duplis, vel similibus, tunc non posset
solui una moneta pro altera contra conuentionem iurameniato praelertim accedentes, ne damnum patiatur Creditor, ut bene aduertit Papisn.i Pact. 7 t. in verto Rilax avdum
re Et ideo pro pleniori huius conclusionis intelligentia. sunt meo iudicio distinguendi plures casu ultra illos,quos suis i dis examinabiimus Primus cassis est quando stipulatio est facta in auro, vel
moneta grossa, tam aurea, quam argentea. restitutio vel solutio fuit promulsa in eadem specie cum iuramento, tunc vel species promissa reperitur, tenetur debitor pactum obseruare, iuramentum obligat praecise ad factum. AF riton ; . tolum. δ. b. a. Guid Pap. in terminis quasi py. ante omnes id videtur voluisse eo inclem a dedecim per verbo com
sueta.quam equituribi mo num. is licens generaliter quod debet emi ima species moneta reuerasi penes debitorem illa non sit cum ubique campso res pro cambiis deputati reperiantur erit illa omni pretio a debitore emenda, ut pactum seruetur a quo consuetudo solutionis non liberat,i posset
65쪽
illo casu creditor reperire illam speciem monetae pencsam Icum, dicere debitori emas illam monetam, mihi sati tactas, &hocliue sit in mora, vel non debitor, quando ruit e X- preste conuentum. Et ideo hoc in casu arbitror erralle virum alioquin doctissimum D. Senatorem Solam, qui ab antiqua sua
sententia recedens, de qua supra, tu nouoseo tracZa.de monet.ca- so temni contrariarii non obstante iuramento, illa ratione, quia iuramentum non operatur ultra agentium mictionem,
nam praeliipposito pacto clara est contrahentium intentio,Vt illa moneta soluatur &ideo prudentes lentilla cautela uti, de qua supra diximus, ut solutio fiat in tali monetae specie, noautem de imaginaria, sed de expendibili, curreno, de qua
semper et tintelligendum , ut dicit Calcan. conss. I .numero αEt quando solutio ei facienda incerta specie monetae Vt in auro vel argento,non potest Iolui de pecuma arrosa, prout elipecunia minuta, ut Orthgo Bart. Ange Imo haran.H-cit uncina praesupposnumer 3 qui numens. dicit conclusionem
illam soluendi unam monetam pro alia non habere locum,
quando in una specie facta est stipulatio,&quando per illam
solutionem damnum sentiret creditor. designata quantiata te in certa nummorum species est facienda solutio iuxta eam aesti mationem qua viget tempore solutionis Bart. in δα Paulus. in . cuius opinionem hac in re communem dicitidem Brun. a. limitat. colum a se in s. mpliat concla fultima,&in hoc casu quando valor aurei et tale claratus per certam speciem monetae, ut sunt grossi s. nullam esse ambiguitatem dicit Purpuricosi.rro. b. r. cir saaib. a. sequitur hanc opinionem A .de exequut. g. r. p.raJ.num. . Si vero illa species noni reperiretur,' tunc omittis altercationibus ego inprudentis Iudicis arbitrio relinquerem, de qua moneta sit soluendum,&ita arbitrium regularem ut si de rosia conuentum sit foluatur de specie grossa tunc currentis,si de minutest at solutio
in moneta minuta,expendibili habita, tamen ratione augmCriiuxta valorem currentem tempore contractus, ut in casui
66쪽
stius onsuetudinis, dicit Laude de monet numen ay esea ..&. supra scripta opini is ratio est praecipua, quia cum illa consuetudo generalis, de quasi pra, sit magis ex ciuilitate, &h nignitate creditorum, quam ex dispositione iuras introducta,
ut dicit Parisien a Didaico retiim iniuri cap. 7. .vni .numer. I. Non poterit cogi creditor inuitus contra pactum recipere aliud genus monetae; si enim consuetudo sit in loco, ut a moneta pro alia possit solui. creditor conuenerit,ut in certa specie luatur, frustra ad consuetudinem recurretur, quia illa per pactum est sublata, quod leges rumpere vulgo dicitur,&Pactis, ac conuentronibus standum est. l. i. depact. se dixi prae clus. Is . ita est intelligenda prima conclusio Diitia. quae alias una cum opinione Bart. indict. Paulus. reprobanda esseti vet scilicet Barioli, Maliorum communis traditio intelligatur qua dono est a missa certa species,vel illa quae tuit promissa non extat lutionis tempore, vela Principe ruit reprobata. alias a sua promissione credito praetextu consuetudinis se luberare non possiet, ita in hoc primo calu semper iudicaui, de per optimos iudices iudicaetum vidi, licet per alios multum interminis errare, casus confiitici en do, vid et i in Elidem esse dicendum arbitror in aurei obligatione, qui tuerit,pmissus iusti ponderis Λ bonae ligar prout solent fieri multi contractus.&loquuntur in illis terminis multi Doctores, quos allegabimus in primo casu circa contractus ubi quid de augmento dicendumst examinabimus,nam tunc claram est quod ad speciem illa nononetae magis specit accc trahentes respexerui, Muna peto altera non poterit persolui
Hi autem dubitari posset si solutio sit promtissa in auro,&debitor velit soluere tot aureos vel duplas expendibiles satempore lutionis qui tamen aurei non sunt eiusdem ligae.&bonitatis, quae erant tempore contractiis,an sit audiedus creditor, qui hanc solutionem recipere recusat Et videretur dicendum fauore creditoris, quod non sit cogedus recipere illa speciem deteriorem, prout in hac facti specie videtur sentire
67쪽
phal. not. num. . sed contrarium est verius, quia inaestimatione attendituri ius communis, ut per dabarcilinc m. a.
de Dicim. nec materia attenditur,4 satis ei solui aureos bonae ligar. ponderis,cum bonitas dicatur illa, quae est coriam unister approbata, nec ullum damnum ex hac solutione consequitur creditor, qui habet eandem quantitat cin auri argeti,&qui lucratur augmentum contangens arcnupore conrIa-
tus ad tempus solutionis Et cum hac opinione pallim solet transire Senatus, etiam quod fuerint promitti aure iusti ponderis,in boni auri qui modo in pondere non sit variatio bonitas intelligitur iuxta communem loquendi sum detepore OIiatio iussio.in cap.ai maodic. Alfh .dicisi . num athoc verum est, nisi talis esset deterioratio ex qua maximum creditor lentire posset incommodum, prout diximus in conclusione circa intrinsecam bonitatem. Secundus casus est, quando fuit prona illa certa species,sed contrahentes ulterius labi prospexerunt conueniendo alte native,ut Iuatur aurum, vel argentum in tali specie; vel veta valuta, prout olent cauti nummulari facere in eorum apochi si literis cambii, de tunc militare crederem, quod dicitur de consuetudine, ut soluat ut de quacunque moneta
currenti, S: pendibilime posset solui de reproba vel det
riorata, ut bene, coptime sentit Casinin cum qui num. o. Sed
hoc casu illa contingit dubitatii,de qua late scripsi in a Uitronea cfi 7 .an debitor possit totam solutionem facere in moneta minuta,&ibi conclusi non esse cogendum creditorem recipere in tali specie sub praetextu illius valutae, perra tiones ibi adductas quas non repeto, quia quando conuel . tio est facta de bona moneta expendibili, tunc neque de maiori, neque de minori est facienda solutio. sed de media uti
gentea, tuae magis currit in commerito .go. 1nc .a . de males Calcan.cons. ι .num. o. r.es .es tradit Pisae in rubr. Cod e, sind. e Titan sinum. II. Lusitaniae ordinatione cautum fuisse, vzquarta pars debit tantum soluatur in pecunia vilioris mate-
68쪽
riae. de qua etiam constitutione mentionem facit AnLGammadcc D q. num .iMD.&. alibi similes extare leges municipales dicit m. de execut T. p. cap. Iaae in . cui conuenit ill a con stitutio Ferdinandi de qua meminit Aratthatio Colerius inae addi-tIoneaArgatus ut ultra summam 2; aureorum non possit solui deminuta moneta, an hoc semper sum doteliatus quorundam debitorum auaritiam, qui petentibus creditoribus bonas monetas,&illas plus iusto pretio acceptare recusantibus,
ad aemulatione solet perquirere monetas minutas etiam pro solutione magnarum summarum & sunt per probos iudices coherdendi, nam minuta moneta cudi solet pro cibariis ordinariis soluendis, videbita proportio cum commerciis detur, Npro supplendo pretio grossitoris monetae in ideo a bonis Principibus, non cuditur de illa moneta minuta,nisi quatum pro ordinario usu status expedit, io casu non crescit grauior moneta Imo altera ratione minutam monetam curretem rerutari posse albitror, quia etiamsi illi expenderentur tempore contractus, quando non sunt bonae ligae. iusti ponderis,ut contingere potest si boni sunt inscio Principe fusi.&d teriores tantum reman Ierunt, ita ut omnis bonitas intrinseca desit, non polliunt recte solui, & hoc experientia ipsa docebit si ponderentur habita ratione ad quantitatem, proporti nem, quae ad marcham argenti construendam est necessaria, nam maior intrabit quantitas hodie in quarto Iummae, quam antiquitus requireretur, in rabemus etiam huius rei probationem ex edicto facto de anno II 8 . in quo illi solidi,&albi qui erant maioris valoris trinpore fabricationis luerunt per edictum reducti ad minorem valo renarii deci hodie non pollet debitor qui tenetur valutam solucre auri, vel argenti soluere in illa moneta sub praetextu, quod soluat de moneta Cia renti tempore contractus,quia illa est deterior etiam in bonitate intrinseca, sequitur communis conclusio supra relata conclus 7 quod monetam dimihutam in bonitate intrinseca non cogitur creditor recipere, nisi cum augmento, Niros
69쪽
est in cursu variat, in aestunatione, & valore alterata sit, nam tunc siue debitor sit in mora,sive non iniquum videtur e Te,ut creditor alteratam monetam pro bona recipiat quando bona soluenda est, alias standum foret regulae cuidam vulgari, quae et ii ridicula videatur, lepide tamen materiam hanc augmenti aliaque periculi uibus subiacet debitor pertingit, Et exeat. Non praestabus rotabis non ἡ.ibebi, si habebis non tam cito iram cito, nota bonum,sitam bonum, non tam bene prospexit Cnim huius prouerbii autor in axiomate de non dando mutuo. primo quod habiturus non effet mutuo dans , credens rem ad nullatenenses, profugos aut alios qui bonorum cessione creditoribus satisfaciunt, secundo dum dicit, Non tam bonum conssiderauit rei deteriorationem, quo in casu conuenit etiamonetae deprauatio, iugmenti amissio, tertio conliderauit iurgia, & lites ex dictione. Non tam bene, quia si creditor rem editam aeque bonam recipiat, raroabsque iudicii strepitu, impensa,vi labore assequetur, di hac cautela vientes non haberent opus litigare superisto augmento , sed illa est contra charitatem Chiistianam, praeceptum illius. ideo non semper seruanda Sed si moneta lit tantum mutata extrinsecus in
valore non propter deteriorationem alterius monetae, sed aliis de causis quas expressimus praconclusos tunc aliud est dicendum , prout dixi infra in quinto casu est insecundo exempis. Et ex ista interpretatione resolutio patet ad mulios casus, de quibus infralpecialiter dicemus. Quid autem sit quod Paulus ait in aliam formam nummos accipere creditorem non cogendum latc cil pulchre ad materiam explicat Robert reru
a. Decima tertia conclusio Pactis' contrahentium inqualitate solutionis omnino standum eisc. Bartan M. Paulin.in . Debent enim ea, de quibus inter debitorem, S creditorem conuentum est obseruari. n. in λει F. C. detur domin. impetri un.ῶ augmen insecundoprasupposito numeriro. Aratim rest III. mprimos misso Calcan. consI num. I. Soti casu I .d propterea
70쪽
quotiescunque agitur de hac augmeti materia erunt per Advocatos, Consulentes verba instrumenti conlideranda, post multos tradit idem Sola casu. 17. idcirco valebit pactum instrumento adiectum, videbitor teneatur ad bonitatem extrinsecam citra moram. Purpurat. in cum qui aenum. Ioa. se Iosdi dicit Lauden.de monet. ηum.M. in . quod practicantes debet attendere conuentionem partium Moneta restituenda. Non autem valebit pactum quod cotra iustitiam contractus factum apparebit, unde si pecunia fuerit data deterior debitori per creditorem mutuo, ut melior restituatur,4 hoc animo tactum fuerita ut aliquid plus lucretur non erat huiusmodi p. ciuin a .lmittendum,led uti usuram sapiens veniet reprobandum, prout in specie ista tradunt. Hoste insummari et uni in. RO Jh. de usuriquas. q. st 6. D. Senatora IauenI.Insuopa
uotracta. de contract liuia r.pac. S. num. Io. Secus autem statuendum erit si ad hoc simpliciter actum fuerit, ut bona moneta requiratur, prout ad cambium eadem soluevitur,ut si mutuo fuerint data centum in auro, vel argento restituantur iam hoc erit licitum etiam, quod moneta argentea,vel aurei tam suo augmento restituatur. Decima quarta erit conclusio,Consuetudinem' soluendi sin hac monetarum Variatione,ut plurimum attendendam esse vi cursum temporis spectaridum. caecim decensibω. Hostien. in summatit decensib. g. ex quibus. Me c. quidsmoneta. Baucolfib. r. Et hanc esse unam maximam in iure nostro dicit Lauden.de monetarum. s. Et ex hac soluendi consuetudine ambiguitates contractuum resolui posse adit Purnurat. in iacam usaenu.; s. q. Me naecmsi a I.lib.a Lauden nuδl. Curi.num.II. Nam hinc arguimus cotrahentes in dubia stipulatione voluisse intelligere ut fiant solutiones de illa moneta, quae soIui solita fuit,quia talis censetur lacta promissio qualis est subsequuta so- Iulio Brun deaugmen. insecundoprasuppos numer in D limitata.