M. Tullii Ciceronis Orationum pars 1. 3.. Cum correctionibus Pauli Manutii

271쪽

LIBER IIII. quia siculus a ciue Romano, ciuis R. datur. caeterarrum rerum silecti iudices ex civium R. conuentu prora

ponisolent . inter aratores er decumanos legestumenitaria, quam Hieronicam appellant, iudicia sunt. haee omnia isto praetore non modo perturbata, sed plane σSiculis,Φciuibus R. erepta sunt . primum suae leges. quod ciuis cum ciue ageret, aut eum iudicem, quem commodum erat, praeconem,arusticem, medicum suum dabat: aut, si legibus erat iudicium constitutum, et ad ciuem suum iudicem uenerant, libere ciui iudicare non licebat. edictum enim hominis cognoscite: quo edicto omnia iudicia redegerat in suam potestatem: si quis perperam iudicasset, se cogniturum: cum cognosset, animaduersurum . idq; cum faciebat , nemo dubitat , qκin , cum iudex alium de suo iutrio putet iudicatis. rum , ses in eo capitis periculum aditurum , uoluna

tatem ste fet rius, quem statim de capite suo putet iura

dicaturum. selecti e conuentu, aut propositi ex nego tiatoribus iudices, nulli. haec copia, quam dico, iudi

cum , cohors non Q Scaeuolae, qui tamen de cedrorte

sua dare non solebat , sed C. Verris . cuiusmodi cobor tem putatis hoc principe fuisse t sicuti uidetis edictum. SI MI D PERPERAM IUDICARI ΤS E N A T V S . eum quoque Uredam, si quando sit datus, coactu istius, quod non senserit, iudicasse. ex Ieage Rupilia ortitio nulla, nisi cum nihil intererat istius.

lege Hieronica iudicia plurimarum controuersiarum sublata uno nomine omnia. de conuentu, ac negotiaratoribus nil Ii iudices. quantam potestatem habuerit, uidetis: quas resgesserit,cognoscite. Heraclius est, His

272쪽

I N V g R R E M . I 22xa ranis 'iussγracusinus, homo in primis domisuae nos bilis, eris hunc praetorem vel pecuniosissimus S ram cusanorum, nune nulla alia calamitate, nisi stiris dua ii distia, atque iniuria, pauperrimus. huic haereditas facile rei ad iis tricies uenit testamento propinqui sui Heraclist:

h plena domus raelati argenti optimi, multaeq; stragula' usi, , pretis simorum s mancipiorum . quibus in reu tu ιm istius cupiditates , insaniam quis ignorat i erat, ei in sermone res, magnam Heraclio pecuniam venisse,na non 'uni Heraclium diuitem, sed etiam ornatum supae pelli tili , argento, ueste , manc ijs futurum . dudugρ haec etiam Verres: et primo, isso suo leuiore artificio Reψ νdclium aggredi conatur, ut eum roget in lycienda , , a quae non reddat deinde a quibusdam Sγracusanis adula monetur. M autem quidam erant affines istius , quo

.is ram uxores iste nunquam alienus existimauit, Cleomera nes, et Aesicrio: qui quantum apud istum, et quam tur si de causa potuerint, ex reliquis criminibus intelligetis. iii hi, ut dico , hominem admonenti rem esse praeclaram, is refertam omnibus rebus: ipsum datem Heraclium bois minem esse maiorem natu, non promptissimum ι πeum, praeter Marcellos, patronum, quem iure suo adisili re, aut appellare posset, habere neminem: esse in eo leo

l. flamento, quo ille haeres esset , scriptum , ut 'diuas in si palastra deberet ponere. faciemus, ut paustrita negent ex testamento esse positas: petant haereditatem , quod

i eum patastrae commisi se dicant. placuit ratio Verri:, o nam hoc animo prouidebat; cum tanta haereditas in controuersiam uenisset,iudicioq; peteretur,feri non pos

si , praeda ipse discederet . approbra consilium:

273쪽

L I B E R IIII. auctor est,ut Pamprimum agmincipian hominem id aetatis minime litigiosum quamlumultuosissime ad riantur. scribitur Heraclio dica. primo mitrantuin omnes improbitatem ealumniae. deinde, qui istum nossent, partim susticabantur, partim plane uidebant adiectum esse Mulum haereditati. interea dies aduenit, quo die sese ex instituto, de lege Rupilia dicas sortiturum Syracusis iste edixerat: paratus ad bane dicam sortiendam Meunerat. tum eum docet Heraclius non posse eo die sortiri, quod lex Rupilia uetaret diebus XXV sorii dicam, quibus cripta esset. dies XXX nondum fuerant. spem rabat Heraclia si illum diem effugisset, ante alteram sortitionem Q Arrium, quem prouincia tum maxis me expectabat,successurum. ille omnibus iudiciis diem

distuli meam diem constituit, ut bane Heraeni dis eam sortiri post dies XXX ex lege posset. posteaquam ea dies uenit, iste incipit simulare si uelle sortiri. Heraclius cum aduocatis adit,et postulat, ut sibi cum patieustritis, hoe est cum populo Syracusano, aequo iure disceptare liceat. aduersarii postulant, ut in eam rem iudiures dentur ex iis eluitatibus, quae in id forum conuenis rent, electi qui Verri uiderentur: Heraclius contra, ut iudices e lege Rupilia dentur, ut ab institutissuperioαrum, ab auctoritatesinatus, ab iure omnium Siculos rum ne recedatur, quid ego istius in iure dicenia libidi, nem demonstrem qui, uestrum non ex urbana iurisi mone cognouit quis unquam isto praetore, Chelidone inuita,lege agere potuit non istum, ut non neminem, prouincia corrupit: idem fuit, qui Romae. cum i quia omnes intelligebant, diceret Heracliκs, ius esse certum

274쪽

IN VERREM. I 23 Shis inter se quo iure certarenti, legem esse Rupiliam, quam praetor Rupilius ex s. c. de decem legatorum sententia dedisseri, hoc omnes siemper in sicilia consides praetores a seruasse : negauit se iudices e lege Rupilia foratiturum: quinque iudices, quos commodum ipsisuit,

dedit. quid huic homini facias quia supplicium digna

libidini eius inuenies praescriptum tibi cum esset homo

deterrime, et impudentisime, quemadmodum inter Siculos iudices dares ; cum imperatoris populi R.auctoristas, legatorum decemsummo rum hominum,dignitas S. c. intercederet ; cuius conflulto P. Rupilius 'aetore ex legatorum sententia leges in Strictu constituerat; cum omnes ante te praetores Rupilias leges in caeteris rebus, et in iudiciis moime Obstruassent: tu ausius es pro nisbilo nae tua praeda tot res sanctissimus duceret tibi nulla lex fuit nuda religio ἰ nullus existimationis pudori nullus iudicij metus f nullius apud te grauis auctoriritas nudum exemplum, quod sequi uelus f uerum, Mi litui dicere, quinque iudicibus nulla lege, nulla instituto, nulla rZwone, nulla sorte, in libidine istius dotis, non qui causim cognosterent, sed qui, quod imperatum esset, iudicarent ; eo die nihil actum est ; adesse iubentur postridie. Heraclius interea, eum omnes insidias a praetore fortunis suis fieri uideret, capit consilium de amicoarum, propinquorum sententia, non adesse ad iudicium: itaque Syracusis illa nocteprofugit. iste

postero die mane, cum multo maturius, quam unα quam antea, surrexisset,iudices citari iubet: ubi comperit Heraclium non adesse, cogere incipit eos, ut absente Heradium condemnarent . illi eum commonefaciunt,

275쪽

LIBER I I I I . ut , si ei uideatur, utatur in liruto D , ne cogat ante horam decimam de absinte secundum praesentem iudicare. impetrant . interea sane perturbatus er ipsie , eius amici, π consiliari j, moleste ferre coeperAnt, Heαraclium profugisse. ρκtabant absentis damnationem , praesertim tantae pecuniae, multo inuidiosiorem fore,' quam si praesens damnatus esset. eo accedebat: quod iis dices elege Rupilia dati non erant, multo etidm turmpiorem, iniquiorem usum intelligebant. itaque hoc dum corrigere uult, apertior eius cupiditas, improbiotais sadia est. nam illis quinque iudicibus uti sese neαgat: iubet id, quod initio e lege Rupilia feri oportue rat, citari Heraclium , π eos, qui dicam scripserant: aitq; iudices e lege Rupilia ueste sortiri. quod ab eo pri

die, cum multis lucomis eum oraret, atque obsecraret Heraclius, impetrare non potuerat, id ei postera die ue nil in mentem, e lege Rupilia sortiri dicas oportere . educit ex urna tres . sis, ut aventem Heraclium. conrademnent, imperat: itaque condemnant. quae, malum, ista fuit amentia ecquando te rationem factorum tuom

rum redditurum putastis ecquando his de rebus tales uiros audituros existimasti s petatur haereditas ea, quae nulla debetur, in praedam praetoris ἰ interponatur noramen ciuitatis imponatur honestae ciuitati turpissima person calumnis neque hoc solum, sed ita res agam tur, ut ne simulatio quidem aequitatis ulla adhibeatur nam per deos immortales, quid interest, utrum praetor imperet, μis cogat aliquem de s in bonis omnibus derice/ere ; an huiusmodi iudicium det, quo iudicio, indiru

ssa sausa, fortunis ρmnibus euerti necesse sit ' proste

276쪽

rium debuisse, cum praesertim Heraclius id postularet. sin illud dices, te Heraclij uoluntate ab lege recessisse : si te impedies , ipse tu tua defensione implicabere.

quare enim primum ille ipse adesse noluit , cum ex eo numero iudices buberet, qκos postularat deinde tu cur post illius fugam iudices alios fortitus es, si eos , qui erant antea dati,utriusque dederas uoluntate ' deinde caeteras dicas omnes illo foro M. Postumius quaestor sortitus est: hane solam tu illo conuentu reperiere μνα litus. ergo, inquiet aliquis, donauit populo Urac amillam haereditatem. primum , si id confiteri uelim , taαmen istum condemnetis necesse est: neque enim permisssum est , ut impune nobis liceat, quod alicui eripueriamus, id esteri tradere. uerum ex ista reperietis haeredistate ita istum praedatum, ut perpauca occulte fecerit ;pop tam quidem Uracusanum in maximam inuidisam sua infamia , alieno praemio peruenisse , paucos Sγα racusanos, eos, qui se nunc publice laudationis causa uenisse dicunt, et tune participes praedae fuisse, et nunc non ad istius laudationem, sed ad comunem litiκm aestimationem venisse. posteaquam damnatus est absens , non solum illius haereditatis, de qua ambigebatur, quae

erui HS tricies, sed omnium bonorum paternorum φαsius Herses , quae non minor erat pecunia, palastra

Syracusanorum, hoc est Syracusanis, posse sito tradimtur . quae est ista praetura eripis haereditatem, quae

uenerat a propinquo, uenerat testamento, uenerat leαgibus: quae bona is, qui testamentum fecit, huic Hera αEio ante alii anto, quam est mortuus, omnia utenda

277쪽

LIBER IIII. de possidenda tradiderat: cuius haereditatis, eum ille

aliquanto ante te praetorem esset mo riuus, controueτα si fuerat nulla, mentionem fecerat nemo. ne rum esto,

eripe haereditatem propinquis, da pala tritis: praeda.

re in bonis alienis nomine ciuitatis: euerte leges , te ra

menta, uesuntates mortuorum, iura uiuorum : num

etiam patri is Heraclium bonis exturbare oportuit e qui simul ac profugit ; quam impudenter, quam palam , quam acerbe, dis immortales , illa bona direpta sunt: quam illa res calamitosa Hemisio, quaestuosa Verri , turpis Syracusanis, miseranda omnibus uidebatur :nam illud quidem statim curatur, ut, quidquid caelati argenti fuit in illis bonis, ad istum deseratur; quides quid Corintbiorum uasiorum,st quia uestis. haec , nesmo dubitabat, quin non modo ex illa domo eapta σoppressa, uerum ex tota prouincia ad istum comportareri necesse esset . mancipia , quae uoluit, abduxit: alia diuisit: auctio facta est . in qua cohors istius inuicta dominata est . uerum illud est praeclarum. Syracusani, qui praefuerant bis Heraclij bonis uerbo redigendis , redilbertiendis, reddebant eorum negotiorum rationem in senatu: dicebant, sic phorum paria complura, badrius argenteas, pretiosam uestem stragulam, multa mane ia pretiosa Verri data esse : dicebant, quantum cuique eius iussu nummorum esset datum. gemebantsγracusani, sed tamen patiebantur . repente recitatur, uno nomine FH CCL millia iussu praetoris data . se maximus clamor omnium, non modo optimi cuiusque, neque eorum, quibus indignam semper uisum erat, bona prinati l pu si nomine, per summam iniuriam revia:

278쪽

IN VERREM. I 2ς mi erepta: urrum etiam ipsi illi auctores iniuriae, et ex dumi particula socii praedae, ae rapinarum clamare coeaperunt , sibi ut haberet haereditatem. tantus in curia: vi clamor factus est, ut populus concurreret. res, ab omia di,' conuentu cognita,celeriterdomum nunciatur.bomo ini.

η u micus iis, qui recitassent 7 hostis omnibus, qui acclamas iis seni ; exarsit iracundia, ac stomacbo; ueruntamen fuit tum sui disimili,. nostis os hominis: nostis audaciam: ii a tamen tum rumore populi, π culmore, et furto masyn nifesto grandis pecuniae perturbatus est . ubi sie collegit, lis uocat ad se Sγracusanos: quia non posset negare, abigilii lis pecuniam datum 1, non suaesiuit procul alicunde, nescyιe enim probaret)sed proximum pene alterum filium, quem illam pecuniam diceret abstulisse, ostendit se redadere coacturum . qui posteaquam id audiuit ; habuito dignitatis, o aetatis, et nobilitatis suae rationem: Merba apud senatum fecit: docuit, ad se nihil pertinere: id, quod omnes uidebant, neqste ille quidem obo. scure, locutus est: itaque idi sγracusanistatuam posteai statuerunt: er is ubi primum potuit, istam reliquit, de prouinctaq; decessit. et tamen aiunt eum queri solere nonnunquam, se miserum, quod non fluis, sed suorum a comitum peccatis, o criminibus prematur. triennium is prouinciam obtinuisti: gener electus adolesiens unum annum tecum fuit: sodales, uiri fortes, legati tui nia

D mo anno te reliquerunt: unus legatus P. Tadius, quio i erat reliquus, non ita multum tecum fuit: qui si simuper una fuisset, tamen summa cura tum tuae, tumi multo etiam magis suae tamae pepercisset.quid est, quod tu alici accuses quid est, quamobrem putes te tuam

seri cis. Orat. R

279쪽

LIBER IIII.

culpaem non modo derivare in aliquem , sed commuα nisare cum aliquo posse s numerantur illa HS ducenista quinquaginta Syracusinis. ea quemadmodum ad istum postea per pseudotyron reuertantur , tabis αus vobis , testibus iudkes planum fuciam. ex hac iniquitate istius, improbitate iudices, quod praeda ex illis bonis ad multos S racusanos inuito populo senatus S racusano Aenerat, ilia scelera quoque per Theomnasium, Aeschrionem,'Dionysodorum,et cleomenem inustissima ciuitate facta sunt: primum, ut urbs tota spoliaretur: qua de re alius mini locus ad duendum est constitutus: ut omnia signa iste per eos homines, quos nominaui, omne ebur ex aedibus sacris, omnes undique tabulas pictas, deorum denique simum lacra, quae uellet, auferret: deinde, ut in curia Syracusis,quem locum illi Buleuterium uocant,honestissimo loco,et apud illos clarissimo, sub illius ipsius M. Marcelli, qui cum Syracusanis locum eum eripere belli, ac uiElouriae lege posset, conseruauit, π reddidit, statua ex aere

fudia, ibi inauratam illi, alteram filio statuam pοα

fuerint; ut, dum istius hominis memoria maneret , si natus Sγracusanus sine lacomis,qgemitu incuria be non posset. per eosdem istius iniAriarum, furtorum, .uxorumq; socios istius imperio S racusis Marcellea tolαIuntur, maximo gemitu, lues ab ciuitatis: quem idi. . diem festum cum recentibus beneficῆι-Marcelli debi. tum reddebant, tum generi, nomini, familiae Marcellis

Υum maxima uoluntate tribuebant. Mithridates in Asia, cum eam prouinciam totam occupasset, Muria

non sustulis . hostis, hostis in caeteris rebκs nimis se

280쪽

is IN VERREM. I 26 rus, se immanis, tamen norem homini deorum relinone consiecratum, uiolare noluit . tu Syracusanis

unum diem festum Marcellis impertiri uetuisti, per quos illi adepti sunt, ut Geteros dies festos agere possentiat Mero 'aeclarum diem reposuisti, Verrea ut agerent, et ut ad eum diem, quae sacris epulisq; opus essent, in

complures annos locarentur. Iam in tanta istius impum dentia remittendum aliquid uidetur, ne omnia conratendamus,ne omnia cum dolore agere uideamur: nam

me dies , Mox , latera deficiant, si hoc nunc uociferari Melim , quam miserum indignumq; sit, imus nomine

apud eos diem festum esse, qui sese istius opera fundistus e tinctos esse arbitrentur. ὀ Uerrea praeclara, suo: quam si accessisti, quo non attuleris tecum istum diem :etenim quam tu domum, quam urbem adiisti, quod fanum denique, quod non euersum, atque extersum reliqueris ' quare appellentur sane ista Verrea , quα non ex nomine, sed ex manibus, naturas tua conastituta esse uideantur. quim facile sirpat iniuria, πpeccandi consuetudo quam non facile reprimatur , uiodete iudices. Bidis oppidum est, tenue sane, non lon*ge i Sγracusis. huius longe primus ciuitatis est Episcrates quidam . huic haereditas Hri quingentorum militum uenerat a muliere quadam Hopinqua, at qMe ita propinqua , ut, ea etiamsi intestata esset mora tua, Epicratem Bidinorum legibus haeredem esse oporoteret . recens Syracusana erat illa res, quam ante deα monstraui, de Heraclio Sγracusino 1, qui bona non re didi et, nisi ei uenisset haereditas. bnic quoque Epicra ii uenerat, ut dixi, haereditas. cogitare coeperunt eius