Lydius lapis ingenii, spiritus, ac morum Gasparis Scioppii, ab Alberto de Albertis ... conformatus

591쪽

ssa tuis. dirigere, O recti are mentu actiones, ue . rationes: inter quas uentionem quoque, & DiDσ-Ftionem 1 te numerari, ex utriuique definitione, quam eodem loco affers, compertum est. Inuentis enim , te iudice , eH ratio excogitandi argumenti a suasionem tractandam e Dissositio vero his apta inuentarum collocatio. At quae verba, quae sententiae

tibi. Scioppi, exciderunt Non animaduertis haec totidem esse laqueos, quibus teipsum illaqueas 3 Cedo. per artem diriguntur ,& rectifican- Iur tuas voces ipsissimas, ne dolum ullum hic , me dolari suspiceris, de industria usurpo sunt ne eiu dem artis instrumenta Νullo modo. Nam quae diriguntur, Zc rectificantur in Logica sunt mentia actiones, seu operationes, ut tu ipse sancis. At hae eaedem nullo paelo eiusdem Logices instrumenta, quorum nimirum ope artifex Logicus dirigit, MIectificat operationes . ut tu quoque tradis, esse queunt. Id enim quod dirigitur,& rectificatur ab instrumento, cuius ope ab artifice dirigitur, Oe re.ctificatur, necessario distinctum est, ut euidenter constat. Ergo Logices instrumenta ab o rationibus mentis, quae diriguntur, di Iectificantura Logico, secernuntur. Quis porrb nescit, mentis operationes, quales inuentio quoque, & dispositio sunt. k Logica ex genuino, ac proprio officio, per sua praecepta, quae eiusdem artis instrurnenta sunt, dirigi, & rectificari Ergo inuentio, & Di Dpositio non sunt Logicae instrumenta, sed ad eiusdem materiam,& finem pertinent. Ergo tu rudis, di agrestis es Logicus, qui in alia omnia discedens. Logices instrumenta Inuentionem, & Dinpositionem affirmas. VI l. Haudquaquam, inquis, sed tu diuinator, .&coniector pessimus . qui mentem meam miniis me assecutus, atque aliorsum trahens hec monstra laveris. Nam ego reapse Iuueationis, de Dispositionis

592쪽

l elonis nominibus nihil aliud, quam ipsa inueniendi , di disponendi praecepta, quae Logices esse

instrumenta extra controuersiam est , designaui.

IngeniosE. Quis neget At neque dum, Seioppi, E pedicis euadis. Nam ubi hinc exis, aliunde adhuc manifestis teneris. Quippe ut omittam, tuum hunc loquendi modum valde esse insolentem instrumenta Logices ab ipsis eiusdem Logices pra

ceptis, quorum adiumento ipsa operationes mentis dirigit, derectificat, atque ua ossicium suum Praestat, quod instrumenti cuiusque artis proprium esse tu ipse scribis, diuersa non sunt: ae

Proinde perperam omnino quatuor res in Logica, tanquam inter se distinctas, Finem. Materiam, seu subiectum, vel obiectum, Urium. & Instrumenta tuarum Suppetiarum Lutearum principio numeras et quandoquidem instrumenta, seu praecepta in

Logica ab eiusdem Logiees officio minimὲ discrepant, sed in id prorsus coalescunt. Nam officium Logicae tu ipse ais esse : Dirigere , O rect caro mentis actiones At quid , quaeso, praecepta agunt, praestanoque, nisi quod easdem actiones dirigunt, de re istificant Ergo tua institia Logica, di hic etiam in confessis est. V III. Aggrederis deinde partitionem Dispoin

stionis, quam in Enuntiationem, in rgumentatis nem, di Methodum diuidis. Sed heus tu, an satis

vigilas, qui has ineptias funditas m imperii h enim tu animam generatim in plantam, brutum, & hominem , eo quod tria sint corporum vi in , uentium genera , vegetans, sentiens, intelligens, distribueres Atqui sicut anima non est planta, nec animal, nee homo , sed horum forma naturalis , ita Dispositio non est Enuntiatio, nec Argumentatio, aut Methodus; sed istorum forma artificiosa, regulis Logicis eonsentanea. Ergo flagi tiosὶ rursum haec ipsa membra. Logice reclaman - Α a

593쪽

3 2 Pars III. Cap. a. a. De insiitia '

te . dispestis, adeoque hic dormitare videris,ut .veI Primorum principiorum memoriam omnem deleveris. An non euim te planὶ obIitum oste dis,totum sui parte maius es, ideoque illud idem non esse, atque istam ω ac propterea neque hanc do eo posse praedicari viden iterum, quam imperita Logicen vulneres IX. Sed multo adhuc imperitius eandem affligis, quum inibi simplicem terminum, ut Diale inctici appellant, seu vocem simplicem tu quaestio nem vocas. Sic enim admirabiliter philostpha- .

uastione , vel themate simplici , vocatur enuntiatio, aintproposito , in qua thema simplex ias id, pιοs iathemate dicitur , ut A ricam Virtus est habitust Virtus My quasio, e thema simplex, habitu, est ammentμm

explicanin. suum vero argumentum eo stocatur cunis rhomate eoniuncto, dieitur' argumentatio, vis dicam in Virtus est habitu&, quum crebris almonibus acquiratur. o inm

eptas tuas se Scioppi, apinas i o puerilitatis it temperias zr Nam quis unquam nilosophorum, vel Logicorum simplicem terminum , seu gudum. stlumque vocabulam, quod neque probarione habet, neque interrogationem, quaestionis nomine donauis Nemo praeter te, qui falIere, M falli saepenumero suetus, in Hac quoque appella-gione ostitanter peccas. Aduertist 1ne aliquando animum, qxid Aristoteles liba . Topisorum , cap. . ubi quatuor genera attributorum Iecenset, te νgeminos tibi, institia & temeritate nobiles doceat Naua paululum Summo Philosopho ope Iam. Nemo nos , inquit, existimet dicere, quod aliis Dii proprium videlicet, definitio, genus, acclindens per se prolatum . propossis , aut problema sit. Eed quod ex his O problemata. er propositioner san An clarita Peripateticorum prince2s tuam Logi.

594쪽

ees hebetudinem poterat everberare An ita pes & fungus es, ut hic tam propositionem, quam problema pro quaestione ab Aristotele accipi, quamuis ipsis quaerendi modo problema Epropositione distingui ibidem tradit non cernas Enisce igitur praeceps , audaxque Grammatices philosophiae sole. thema simplex, seu terminum simplicem non esse quaestionem, sed quaestionem ex illo fieri. Nihilo felicius Argumentationem

definis, aisque esse, quum argumentum probans co loeatur cum themate coniuncto. Nam quid, rogo,

est thema coniunctum an conclusio sed quisita loquitur an antecedens sed quis ita ineptiit an sumptior sed quis ita nugatur aucucumer an pepo an rhaphanus ὶ sed quis

haec, de alia tua deliria auribus excipit, qui Logicis istis tuis amani js ferulam non imprecetur pQuis cedipus tuam huiusimodi finitionem adebtenebricosam percipiat iX. At exitum non reperiet oratio , si euncta tuae inscientiae Logicae exempla percensere velim. pauca nihilominus ex doctissimo Henrico V Vangnereckio excerpta , fidem reliquo Ium, quae hic praetereo, locupletem facile, opi nor, facient. Praeter quam quod plurima quoque alia tua in Dialecticam peccata absona, stblida , ridicula in meo Dentiscalpio palam de

tegam, ac penitus transverberabo. Vertim antequam hinc abscedo, quum tam multa, Scioppi, documenta de praeceptrice Logica , quan- ruam invita Minerva. enixus sis, nec tam deineris, quam peruerteris ; bellὶ equidem curio sus sum, quo pacto tandem tu ipse ea in usum reuoces, cognoscendi. sed quid ago quid ex .reto i infinitis planh experimentis , undique

tuorum librorum farragine exilientibus cin- A a 2 L.

595쪽

gor, obruorque. Quare ut tam consertam obsidionem commodε soluam,unum tantummodo ex

omnibus, sed luculentum deligo. XI. In tui 18. de sequentibus,

Generalem Iesu itarum Moderatorem Mutium Vitellescum ambitus reum agis , quod totius or- his arbitrium, ac dominatum occupare conetur. Immane omnino crimen Sed quo argumento id

probas Nam ego, & Iesultae omnes inficiamux constantissimh, simulque in sinu ridemus perliberaliter. Hora nulla est, inquis. QMd culpo , iam exculpo. An non enim in Societate tela Magistri in philosophiae . ac Theologiae Gymnasiis, domi commentata discipulis cunctis exeipienda patris Generalis seu permissu, seu iussu dictant Non abnuo. Sed quorsum istuc λ Ergo pater Generalis mox consequentiam , nescio, an tonitru , elicis, exprimisque in tali dictatione velut instrumento

ad υniuersalens totim Orbis Monarchiam, Imperis Maiestatem obtinendam utitur. Hic enimuero, Scioppi, hac tua inopinata consecutione, tanquam coeli fragore perculsus, totus er horre-seo, pili mihi surriguntur, vox haeret faucibus, caligant oculi, nutant pedes exanimis cado. Ecquis enim uniuerso quoque E coetu Peripateticornm non trepidet quis Dialecticorum non expalleis scat Ipsemet Aristoteles terga pariter vertet,su gaque sibi consulet. Vicisti. Generalis Iesilitarum Praeses acutissimo tui enthymematis venabulo traia tectus, tenetur. Retum est, peri It. Iam triumphum de hoste debellato agere potes amplissimum, iam insigni si laurea urbe in inire, iam victor in Capitolium inuehi, iam temptu lovis gratans, ouansinque intrare At tuo isto in triumpho pro laetis ae-elamationibus risu in tibi propinant e Susissimum, quieunque rationis sunt compotes, quod rationis omne vestigium sustuleris. Nam extra iocum,

596쪽

Seioppi, quis, obsecro, Caprimulgus tam bardus

id conclusionum genus e sivi capitis cucurbita , vlltu, extundat 3 O vos Coirsultores, & Scriptores oliticos , qui de regnorum subigendorum ratione tam operos h disputatis, potissima, omniumque

Deillimi per levem dictandi laborem iiisdem regnis potiendi turei ter omissa, imprudentes, aetardo si vos vero Pirincipes, vos Reges, vos Caesa res, quorsum ad vestras prouincias dilatandas tot militum copias conscribitis quorsum tam multo, ac numerosos exercitus cogitist Erratis. Ponite gladios, ponite arma. Scioppius a Clara valis te iubet. Parendum est. vertite nunc omnes teIaan calamos . nstrati pulueris thecas in atramenti

scriptorii pyxides, milites in discipulos I extemisploque uniuersum terrarum Orbem in vestram potestatem non acriter praeliando, sed leniter dictando, non sanguinem fundendo, sed papyrum tantummodb denigrando, ita fatidico scioppianae Logices oraculo spondente. ac ludificante, reis

digetis. Exemplum poscitis praesto est. Iesiuitae in scholis Philosophiae , ae Theologiae, suis discipulis, quae secum meditati sunt, Patris Generalis sui concessu dictant. Ergo Pater Generalis hoe

dictandi instrumentum . ad uniuersatim totivi Orbis Monarchiam obtinendam. ad aer. Ergo si vos quoque hoc utamini, votis potiemini. sic statuit, fiapollieetur, sic mandat scioppius, rerum Politi ea. rum magnus hariolus, Logicaeque artis summus mystagogus. Sed quis hanc tuam, vecors Protee. ingeniosam consequentiam audiens, non optimis iure hine colligat, te stultorum omnium principatum maximopere ambire, propediemque consecuturum Haec sunt nempe mysteria, & prodigiah tuae Logices medullis emedullata, quibus nihil insanius ulli Iudioni, aut morioni aliquando exin

XII. Min

597쪽

pars III. Capo. g. 2. De institiri

XLI. Atqui,scioppi, non hesultae dumtaxat. sed Dominicani quoque, Franciscam, CarIneu tae aliique Religiosi ordines sus Magistris hodie quo e annuunt , teste ipso mei Mariana, Quem in eadem tua Anatomia, pag Is . laudas, Pr - ζζzue si sura Lactunes dictent. Neque secus PIO- fani quoque Praeceptores , qui In Meent, priuatim domesticos inter parietes di arqΩlent Rogo nunc, quot oppida isti omnes tot seculis , quibus ista dictandi consuetudo apud

eos perennat, quot urbes, quot prouincias, quot regna inuaserunt, ac tributa pendere coegerunt Nugae. Ne ligulam quidem 'euiusquam attigerunt. At enim nugonum ter maxime, nisi tuae iees regulae egregie mentirentur, totum or-he taetratum ab infinita prope ista Dictatorum,

vel dictantium multitudine iam pridem captum fuisse, insessiumque, necesse omnino tore: XII I. Ouod porrb tuam Logices raediam Medicis. Iurisconuitiis, Practicisque Theologis conducibilem praedicas, Seioppi, nondum d Eugenio Lavandae a persitasisti, qui pat m, sciteque

tuam stropham ita exenterat. Mirare, quasio, hominem, qui ct Theologis praescribat nouin Abderites. muribvi O ranis praeficiend- , Iurisperitum non ne σάrim ,Aprasertim de pinguibin agatur,2 nam qui Haluetia latanter eoxit, qui, Pata.' medieamen tariam prositeri coepit, horum gnarus sit, oportet et δε da egum tractandarum peritia existimor, eius elientelagae rapum 'Midem tuto commiseris. Hactenus de tui

Lostices inscitia, .X I v. Nune quid in Rhetoricis possis, aut quae tuae neundiae vis sit . b qui Latina quoque oloquenistia Padiam, euiin usus erit, ut pNro, eleganter, oris natὸ. O copiose seribendi facultau paratur, , te eluiscubratama In Gramm. Padico,pag. 2I.

598쪽

egratam scribis, explorare operae pretium est.

At ego, Scioppi, tuam omnem prolam eloquentiam , dicendique v:m oratoriam nullam prorsus esse, non sane magniloquentia, aut copiosa Iongique oratione, Laconismo quam breuissimo. quem mihi quoque tu ipse in manum porrigis, H quidb vincam. Nam ex cunctis tuorum librorum

quisquiliis , quibus Editorum typos frequenter

contaminasti, quem mihi praebere. aut nominare potes, in quo germanae eloquentiae decus vectsplendescat i quem dic sodes, quem unum satitem appella, dc palmam illico lucrator. Quam -- quam in orationem elaborastia quem panegyricum concinnasti quid operis, in quo suadelam propitiam habuisse videaris . edidisti nihil penietus. In famosis tuis Codicibus ubique sine maledicendi procacitas, ubique mentiendi libido. ubique calumniandi impudentia mephitim Lectori inhalat. Haec tua natiua eloquentia est, haec tua genuina facultas , haec tua Haeretica facundia. qua incredibiliter excellis. Caeterum reginam itiniam rori, atque templorum, illam animorum dominatricem, illam populorum domitricem eloquentiam, ne per somnium quidem vidisti. Fallor. oculos in eam eoniecisti. At te ipsa auersata est. Illam tibi conciliare studuisti. Recusauit. Ad te multis blandimentis pellicere adortus es. Reiecit. Labore improbo, summaque contentione expugnare, atque ad te pertrahere conatus es. Cum somacho explosit. Quare quum spes eius tibi deis merendae & comparandae prorsus decolla siet, patientia in iram vers , illam iudibrio habere, trais ducere, execrari coepisti, vulpis AEsopicae ingenium Praeclare aemulatus, quae quod unguibus inuncare nequit, gloriabunda despieit.

X v. At tu reclamas quam maximλ, meeumque

599쪽

s 8 pars III. Cap. 7. g. r. De inscitia

quod hane probrosiae repulis notam nullo teste, nulla tabula, nullo chirographo tibi audeam Inurere. Egone, seloppi, sine ulla fide quicquam affingam tibi nulla mihi ad probandum, quod eΚ- probiaui, tabula suppetit 3 Dissutatio de Rhetoricis

Exercitationibu/. tua se esse pugillaria vociferatur. Nullum chirographum ad manum est in ea quot verba numerantur, totidem tua sunt chirographa. Nullus testis in promptu ὶ Tiipse hic testis ocu- Iatus omni exceptione maior ex Nam in eodem libello ita distrie pronuntias: a In oratione polienda multo, eum labore dimetienda occupari, Geminatum , minime, matura iudicj viro dignum videri. At quid, inconsulte Grammatice, blateras Facultas purE, eleganter, Ornath, Zc copiose scribendi , quam tuae radiae Latinae eloquentiae usu parari tradis, null6ne laboris impendio, nulla orationis politura, nulla rhyt morum cura creatur 3 soluaaς negligenter agentibus contingit oscitantiis hus, atque indormientibus obuenit indiligentiis hus, incuriosis, ac supinis per otium, di segnitiem ingeritur o amentiam l elegantia, & omatus dictionis, sine quo non existit eloquentia, ultro ae sponte sua e calamo fluit sine numerorum concinnitudine essiorescit sine reconditis,exquistisque sententiis nitescit o ineptiast & leporesisti ae lumina sine studio, sine cultu, sine commentatione,sine sedulitate, sine accuratione ex inerti,

di festinato stylo de subito emicabunt o insaniam Nihilominus polire ac dimetiri diligenter

orationem, hominis otiosi, mollis, atque emce minati negotium esse tu arbitraris. O stuporem id delirium , Qvid ergo malum i Padiam Latina

eloquentia de facultate pure, eleganter, ornate, se compioie scribendi tu ipse fabricas ut viros emcemines ut emollias animos ut virtutem enerues ut sapientiae

600쪽

pientiae articulos omnes malacisses Flagitium nequissimum. At non tam rei ipsius, in qua nullum peccatum est, quam peruersae mentis,& consiti I. Cur vero oratio expolita. multoque Iaboredimensa .effoeminatum hominem tibi Stoicorum ductori maximo sapit nempe quia sermonem tuum expolire nescis, incultum, agrestem, siquatalidum, inamoenum, pcedore obsitum, velis nolis. usurpare cogeris. Haec genuina caussa. Tetigi aeupunctum. obmutesce. Qia' pacto autem, quum eloquentiam ignores, tamque intestinas cum ea exerceas simultates, hanc alios tu doceas, Latinaeisque eloquentiae radiam cunctis pollieearis i Et putas tu Lectores omnes adeo bardos, ut hane tuae non eloquentiae, sed loquentiae, non Paediam, sed Sycophantiam non odorentur XVI. Eugenium certe Lauandam a non fefel-

Iisti, qui tuam istam Paediam egregi E ita interpremtatur : Per esiquentiam Lector , intellige hoe loes loquentiam, c-- faca itatem ipse sibi toto vita tempore natura ductu parauit: praeipue veri in tibellu exercuit -erbose , inscite, calumnior/, veteratori. . seruis ingenio, impure, impudice, copiosissimu absque delectio mendaese eitra verecundiam, O religionam. Hine Diis sola amiel indigerat Mediat inum, O Baeularium. In eun-dιm recte usurpaveru illud Probi, seu Sallusu e sal, Ioquentiae, seqientiae parum. Aes a de caussa viri sapientuin Remanis coronis Scionium Loeotuleium dixerunt, hoc M. in verba proiectum, blateronem, O loquacem, euius lingua, ut cum Gellio loquamur lib. I. cap. Is .

tam prodiga instenisque est , ut taeterrisu colluuione verborum riuat semper, 3c aestuet.

XVII. ut vero aliquid paulo lenius, seloppi. ego de te enuntiem, cui obluctari non possis; proinfecto tua dicendi vi, & quacunque facundia. quanquam multorum urbes vidisti, di mores hoα