장음표시 사용
471쪽
gare, & alia multa. Iamque linguae, quae a Latina defluxerunt, ut Itali ea Hispanica Lusitanica & Gallica, s urado dicant bellos odores & bellissimos sapores , significant horqm bonitatem
aut optimitatem , non vero Pulchritudinem . Nec Anglica exempla magis urgent ; Nam illud adiunctum fine ipsi iidem uisiuis
Lexicis explicant per pulchrum . cum dicitur de homine , a cum tribuitur odori, monent significare exquisitum dc optimum. io . Ha 'enus Adversariorum argumenta eversa sunt : Pr
positiqnem iam directe probo sic. Pulchritudo corporea non Potest tribui objectis sensuum tactus gustus & odoratus: ergo cum aliunde fine controversia tribuatur objectis visius & auditus , illa bene dividitur in ordine ad Qtum visum & auditum . Antecedens , quod pertinet ad tactam , suadetur ex eo , quoil per illum non excitetur de objecto idea entis ita boni , ut constet diversis partibus seu attributis. Nam objectum tactus est molIe aut durum, leve aut a sim rum , quod erit humidum aut sieciam, ea lidum aut frigidum , aut tactui ipsi contemperatum . Atque si tactui contemperatam sit, jam nulla excitabitur idea de hujusinodi qualitate, quia ne servabitur quidem . Si autem haec aut alia ex dictis qualitati-hus, quibus sit affectum observabitur, ipsius sensatio poterit ense molesta, certe quidem non producet delectationem propriam intest lectus: ergo cum pulchrum sit, quod plures partes habet , quarum cognitio delectet, illud non cadit in orietha tactus. ios. Quod pertinet ad objecta gustus & odoratus , imprimis. si bene animadvertamus, habet locum par ratio , ac de tacta dicta est; Icleae enim nascentes ex asse monibus utriusque sensus non explicant diversitatem partium in fila quodammodo com positione. Illu8 additur, quod non satis diuturna sint hujusmodi hona, quae fiant de genere boni delectabilis , & num quod pulchrum dicitur, videtur postulare quamdam quasi constantiam
sitae existentiae, ut conveniens apprehendo suorum attributorum,& eorum quasi comparatio cum se ipsis, & toto possit a nobis institui. Est tandem ea etiam particularis ratio , quod bonitas odorum & saporum alligata est individualltius circumstantiis sim jecti pio tempore praesenti , in quo illud versatur. Ex quo fit , ut ne idem quidem homo possit affirmare odorem aliquem aut saporem cibi vel potus alicujus esse sibi abselute gratum vel in
gratum . Quivis enim odor relate ad illum , cujus organum aliquandiu eo assectum fuit, iam nullus evadit, nec amplius Per ei Patar . Sapores autem qui nesciat cum condimento famis & sitis esse perquam suavissimos in rebus vilissimis: cum saturitate
472쪽
vero ingratos & molestos in maxime exq: ii sitis , ille poterit rem
explorare, quoties libuerit, di interea credere iis, quae narrantur de Dario, qui litiens in fiuga bib. t i) aquam turbidam ct
cadaveribus inquinatam , negans unquam se bibibe iucundius, dc de Ptolemaeo quodam ex Regibus AEgypti, qui comitibus non consequutis, dum iter haberet , cibarium in casa panem comedit profitens nihil visum illo pane jucanius , & de aliis ii in ilibus . quorum ibidem meminit Tullius.1o9. Confirmo totam hanc ratiocinationem ex s. Augustino, qui quaerens , quare illud solum , quod visu aut auditu pulchrum .eii, dicatur etiam rationabile , non vero quod gustum laetum & odoratum dela ictat; a) Nemo enim, inquit non rideatur , sdixerit , rationabiliter olet , aut rationabiliter sapit , aut rationabiliter molle es , censet caussam esIe . quia sola voluptas , quae hauritur per oculos aut aures pertinet ad rationem , quatenus sibi semper objicitur in hujusmodi objectis congruentia plurium partium diversarum , illud etiam observans , quod si partes non sint plures, pure rationabile illud dicere non sit mus, ut in forum sensuum voluptase id ad ration:m pertinere fateamur , sibi quadam dioeensa es at ae modulatio.
I io. Γ Ulchritudo eorporea limitatur ad Qta obiecta visus lex auditus ex rationibus in probatione allatis , non ex ignota nobis voluntate Creatoris , & multo minus ex majori vieognoscendi, quae insit visui & auditui, quam aliis sensibus. I ii. Corollarium est contra Υvonem Andre , qui in hac quaestione, cur divisio pulchritudinis corporeae limitetur ad sola ob-jedia visus auditus 33 aliam, inquit, rationem non video , nisvoluntatem Creatoris: deinde eli contra alios multo stequentiores, qui pro ratione asserunt imperfect orem cognoscendi vim concei Iam aliis sensibus. s. Thomas hanc visus est afferre dicens illi sensius praeipue respiciunt pulchrum , qui maxime cognosci rivi sunt, scilicet visui ct auditur rationi deservientes , quem sequuti sunt D:dacus de Rosis s), Petavius. 6 , & Benedietus Bogacci. ubi de pulchritudine copiose dis Ierens dicit ) . Lavisa e l udito piu duli altri sensi partecipano dei ragion ole , ο
473쪽
ira. Sequuti hi mni praeeuntes sibi veteres philosephos , qui sensibus apertissime facultatem cognoscendi, dc etiam judicandi
tribuerunt. Ex quibus tamen non Omnes eodem modo' rem explicarunt . Epiciatus quidem & Zeno ipsismet sensibus tribuebant
vim cognoscendi, quia ut ait S. Thomas nullam distinctio- sem ponebant inter Iensum ct intellectum , ct utrunque corporea principio attribuebant . Mailrialis ae hi fuerunt . Hine ut habemus ex Tullio Epicurus sa) judicia rerum in sensbus posuit, AZeno tunc sensus sibi cognitionem essicere dicebat, quando impulsi ab objectis extrinsecis affetitionem hanc, ut ipse ait, com- Prehenderent comprehensionem appellans sinuem tu rebus , qua manu comprehenderenIur . Zenonem tamquam suum magistrum sequuti sunt aliqui Stoici . Ita Balbus unus ex his apud eumdem Tullium audiens esse , qui putarent pyramidem esse pulchriorem sphaera , reponit, illos novum oculorum judicium habere di & ali-hi oeuli. inquit, in iis artibus , quarum judicium es oculorum, multa cernunt subtilius: colorum etiam ct Agurarum tum venustatem atque ordinem, o ut ita dicam decentiam oculi judieant atque etiam aha majora; Nam ct virtutes ct vitia cognosiunt , iraium propitium , iatantem dolentem, fortem ignavum, audacem timidumque co-ensunt. Aurium idem ess admirabile quoddam artificiosumque judicium , quo iudicatur , ct in vocis o in tibiariam nervorumque cantibus , varietas simorum , intervalla , distinctis, ct vocis genera permulta, Et alter Stoicus Lucullus dicens s, in gustatu diodoratu intelligentia etsi vitiosa es Fadam tamen , tribuit simul &deprimit vim cognoscitivam dc jucscativam horum sensuum , di proinde illam aliorum non istum amrmat, sed etiam extollit. Atque nequis credat haec didia ab his suisse , non quia sensus Putarent vera praeditos vi percipiendi & judicandi: sed ut exprimerent sens0um asseetiones esse conditiones, fine quibus anima de quibusdam nec cogitat nec iudicat, haec habet idem Lucullus 6) cum vim, qua esset in sensibus explicabamus, simul l 'lud aperiebatur , comprehendi multa ct perei sensbus, quod forisne Gen. Pone non potes. ria.. His materialistis opposuit se Plato, sed inadequate. R Iiquit enim aliquo modo cognitionem sensibus, sed noluit illam procedere ab iolimet organis corporeis, sed a principio incorporeo, quod illis insidere arbitrabatur. Plato , sic S. Thomas di
474쪽
δ' is inter inteructam 9 sensum , utrumlue tamen attribuit principio ineorpores. Hinc eius assecla Ficinus staruit sensius esse .potentias animae, quarum aliae aliis essent perseetiores. Dixi aliqua sepra f. 9s. bac Ficini opinione, quam nunc iuvat clastinctius referre, quippe proponit etiam rationes , quibus uti ponsent, qui contendunt visim & auditum participare quodammodo vim intellectivam ci , inquit, ad cognitionem oertinenter vires anima numerantur ratio viso auditin ossa riss gustas O' tactus. Trer ad corpus ct materiam potius . tactus scillare o gusiuro ratur: tres autem alia ratio videlicet ire visen auiutus ad Diritum pertinent . Tres primas tribuit Ficinus corpori , quia sensibilia tantum cognoscere existimat, tres autem reliquas spiritui, quia etiam quae sunt supra omnem materiam putat perci
pere , ut alibi ca jam adnotavi. 9uamobrem planum iam esse dicit , cur pulchritudo sit tri x-, visibilis , di audibilis iuxta tres celebres Graecomm Charitia 2 latuit Thaliam , & Euphrosinem, in quibus ingeniose reperit tristis muchritudinis figuras: Haee ille . ii 4. Fuit qui putavit non ita vere diei, quod S. Thomas in eo.
rum sententiam iverit, qui tribuunt organis sensbriis facultatem . cognostendi, selopterea quod non dixit abselute, maxime cognο- 'siliiυi sunt visis; π auditur di sed addidit rationi deservientes , ex quibus voluit colligi, ipsima non tribuere vim cognostitivam sensibus , sed significare, illis, & maxime oculis & auribus indige- ire animam pro statu sitae cum corpore unionis ad usium rationis , quae est vis faciendi cognitiones abstractas & universales . Equidem non Elum ultro accipiam benignam interpretationem ruae veritati tollat tantum adversarium: sed ad eam promovenam commemorabo quod alibi 3 retuli, haneri apud S. Thomam hoc dogma quod immaterialitas alicujus rei est ratio , quare sis eognoscitiva. quod siquis diceret ibi cognoscitiva dici pro intellectiva, oecur; altera ejusdem doctrina, in qua agens de anima brutorum certe non intellestiva, cui tribuit sensitiones & apperitiones , de sensetionibus quidem negat eas fieri per . qualitates corporeas, quae inquit s) requiruntur solum ad debia tam dist sitiοωm organi r & de appetitionibus dieit ad eas 6 r quiri Ipiritua is anima potentiam. Idem in quaestionibus disputatis nomen sensus cum Avicenna quem citat sumit pro vi sen-'
475쪽
436. . . . DE PULCHRITUDINE tiendi distincta ab ipso organo corporeo, hinc dieit ci) snspi
nihil cognoscit nis per organum eorporeum , & quem hic vocat sensem, paulo infra appellat potentiam sensitivam . ras. Nihilominus' non video quam vere de aliis quae am-tim occurrunt apud S. Doctorem negari possit. quod ea stii non significent sensis sumptos pro ipsismet organis cor reis cognoscere . Talia sunt haec ca 'tentia sensitiυa est actus organi cor poralis . ca) Padam cognsitiva virtus est actus organi corpo a-
Iis , scilicet senser . ) ocendum quod seMys proprius iudicat defensibiti peoprio iscernendo ipsum ab altir , qua ι adunt si a eodem sensis, scut disic rnendo album e nigro : sed discernere album a dulei no i potest visus , quia oporaet quod qui inter atiqua discernit, utrumque eun cat . Et alibi distrimen quidem inter vim cognoscendi sensuum , & intellectus in eo ponit, quod ς sensius non eo-gnoscis esse nis Db hic θ nune, sed intσllectui an ebendu e se ab .hlute, o secundum omne tempus a qood clarius 'alibi lic expresesit, ο) sensus qui est vis eo porauer cuniscit sinealιre 4ιod est deis
terminatum per materiam, intelis tur Hro qui est vir a materia
absiluta , cognoscit universiale, quod est abstractum a nauema : rationem vero maioris perfectionis cognnscitivae in visu auditu, quam iii aliis sensibus , in eo constituit. qail visus I auditus nunt apti ad operationes suas exercendas per Qt i in rccesetionein specieram intentionalium , quas supponit ab objectis imprimi in Omni potentia cognoscitiva creata , quin ip i sensu, aut ipsorum objecta patiantur ullam aliam in se immutationem; neque en in oculus videns colorem fit coloratus, sicut tartus tangens calidum calefit , neque ut objectum coloratum fiat vultile, opus eli aliquo modo alterari, quemadmodum hoc requir. tur in iis quae
spirant odorem sensibilem: Vissus, sic ille , quia est a sue immutatione 'naturali organi re obiecti est maxim Diritualis o perfectior inter omnes sensus ct pos hoc auditur . God inferias ita repetit, ut simul approbet 8 quod hic jam docuerat. Mitto alia , quae alibi is similia occurrunt . II 6. Quando non possit negari in allatis testimoniis tribui as Doctore organis senseriis vim cognostendi illud meminitie oportet, quod idem tamquam regulam generalem statuit, quod Circa opiniones PbiloQphicas, quarum falsitas in comperto jam est , & nihilominus apud Sanetos etiam Doctores reperiuntur ν
476쪽
tur, si) Sancti bae tradiderunt , non quasi aprenter , sed sicut utentes his, qua in Philosi, phia didicerunt, unde non sunt majoris auctoritatis. quam dicta Pol piraro , ' quos sequuntur .iI7. Htiusmodi regula attendenda est non iluin in scriptis Patrum, qui sententiis scholae Platonicae , cui studuerunt, passim utuntur, quin proinde dici debeant iisdem addidit , ut volunt aliqui, quibus Brucherus ca) contradicit apud Trevolitanos 3ὶ,std etiam in ipsis S Thomae libris, qui quemadmodum adver tit Card. Palla vicinas in quadam epistola ad Card Roberti ',
cum scriberet ea aetate , qua peripateticam Philosephiam Academiae omnes profitebantur, Theologicas asse ietiones per rationes naturales secundum recepta Aristotelis dogmata plerunque comprobavit, non quia depravato sat temporis genio voluerit indulgere ut censu t c onstantinus Grimal di apud Benedictum Hletinum ipsius impugnatorem O, neque quia eadem habuerit pro abs , lute veris, quae luit ipsis Aletini 6 cum pi risque peripatet .cis gratuita assumntio , & ipsi S. Thomae ut vidimus opin lita, seu ut facisius stu. ΓΟΩrnm animos sacra etiam do rina imbueret, delibatis tantummodo propriis ipsi principiis, quae sint Auctoritas Scr: pturae Conciliorum & Patrum. am con- , suetudin m insistendi rationi bas magis, quam linius nodi auilioritatibus laudabiliter . ut idem Pa lavicinus alibi )shadet, constanter retinuerunt Scholae Theologicae , tum quia homo idem est ac ens ratione utens: tum quia veritates Fidei opus est de-sondere contra Ethnicos & Haereticos, quorum primi soli r tioni innituntur . secundi vero Scripturas tantummodo, & qui .
dem ex parte recipiunt, caetera non curant.
I 8. interea siicuti argumenta Pro propositione , cujus est hoc corollarium probant frustra attributam esse visui & auditui vim cognoscendi majorem , quam aliis sensibus : ita argumenta, quae excludunt omnem vim cognolcendi a materia ; al. bi 8; pro- Polita aperte clemonstrant vim hanc cognoscitivam plusquam saIso su:sse excogitatam.
477쪽
NUMERI INDICANT PARAGRA PRO S.
A Braham cur iussus sacrificaresilium I 84. Academici nihil affirmabant I6s. &
Actus bonus forma liter 33. & bonus materialiter quid 32. 3 . 36. Bonus formaliter praesupponit iudicium certum de licito ipsius exercitio et 6. Ad aettis bonos aliquomodo naturaliter impellimur 369. Actus humani desumunt speciem ab obiecto 1 Adamantes quomodo .aestimantur
Adiaphoria Religionis stulta Scdamnabilis 23 o. & seq. Agrippa Henricus Cornelius scientiam & artes depressit 36o. Amicitiae notio et o3. Qiiid ea postulet 38δ Amor aliorum pars est felicitatis naturalis 368. t Amor Dei. U. Charitas . Ansaldus Castus Stoicos bene impugnat 384 Apelles haereticus Indisserentissa
Appetibilitas rei est aliqua ratio di. gnoscendi bonum 78. Appetitus notio Ia, Nullus habetur
Argenti dotes loἶ.Arillides exul propter iustitiam 3II. Aristippus praecursor Epicureorura Aristoteles an utilitate dicat esse rationem boni moralis is T. Artes excolere necessarium ad felicitatem naturalem ψo3.
in uditus delectat solos intelligentes Auguli inus S. non ponit felicitatem vitae in sola virtute 3 o. ad idem sentiat de Academicis 6s. Aureum seculum divites habent
478쪽
Baji errores aliqui a8o. & seq.Bayle quis fuerit 3a . Fuit De ista
2 23. 2 6. 2s9. Bonum morale potuit in opinione 26.
Beati plus gaudent de bono Dei , quam de suo 8o. Beatitudines Evangelicae 373. 38s-389.
Beatitudo non consistit in delectatione aut gaudio 3so. Beatis re indifferentista 2 28. Bella inter Christianos de Religionea 6. Bona aeterna s . Bona animae & corporis s3. Bona aliqua extrinseca 3c intrinseca requirit felicitas huius vitae 3s Z. Bona ibrtunae 6o. 6I. male adhibita evadi .at mala 34 Bona hominis maxima media & infima 6O.
Bona subiectis a se di itinetis γο- Boni delectabilis definitio 42. Boni displitatio cur instituatur Q. Boni divisio in honestum delectabile& utile est optima II9. Boni et imologia ignota a. Boni idea communiter confusa I. Vnde ea nascitur 9-Boni moralis ratio non est lex civilis
16o. Qui id dixerint i 6o. Sc seq-Nee est obsequi appetitui i6o. Boni utilis definitio sa. Bonis praedicta tribulatio in vitae
Bonitas non bene definitur per appetibilitatem sed bene per eonvenientiam unius cum altero
2. 72. Sc quidem realem 7;. Idem non significat ac entitas 67.quam vis ab ipsa non distinguatur realiter 68. Bonitas ad alterum in qua convenientia consistat 83. Bonitas delectationis obiectiva non distinguitur in re ab honestate naturali a99. sed di ilinguitur per rationem 3OI- Bonitas moralis fundamentalis I7. i. I 0. formalis & materialis 3 s.obiectiva ai. obiectiva per te 23. Haec non dependet ab ulla lege
blica vel privata utilitate acia. dc seq. Obiectiva per accidens a S. Haec admitti debe ago. & seq. Bonitas primordialis Sc fundamenta lis I Bonitas transcendentalis est bonitas hosestatis naturalis I .R seq. Bonitas utilitatis est rebus extrinseca , & a bonitate sinis provenit
Bonum a se & ab alio R. Bonum alteri vel per se ipsum vel
per aliud Ia8. non semper est bonum in se HS. Bonum commune & privatum s s. Bonum delectabile non est connexum cum honestate morali sa. Est spe
le respicit naturam cognoscentemia 6. Sc potest in una eademquere reperiri ῖΟωBonum honestum moraliter quid. I .
479쪽
Bonum honestum natural iter quid Π.Bianum in te est bonum alteri s. Bonum in se datur 9 o. quod non semper eis bonum alteri 92. Bonum metaplaysicum physicum &morale 22. Bonum morale actuale. 32. materia
' te 3 a. formale 37. obiectivum I9. vel per accidens et s. vel per se a a.
vel secundum quid , vel simplici.
Bonum morale obiective tale potest evadere malum morale actuale 2Φ. 28. ἶ Bonum morale per se non dependet ab ulla lege is ' i 67. M seq. nec ab opinione hominum i 8s. &seq. quod aliqui dixerunt Isa. nec mensuratur ab utilitate a
Bonum per se amabile , R in gratiam alterius I 2 . Bonum proprie dicitur de honesto
moraliter, & de delect bili 3Συ& seq. Bonum reciprocatur cum ente 99. sed nor cum appetibili m76.
Bonum sibi in triplici sensu dicitur
70. Bonum transcendentale I 2. Bonum verum & apparens p.
Boisueti Junioris opinio de charitate
sium delinabile & utile ia . &s a. delectationis sunt capacia
Bus verius non bene definit bonum delectabile 43. nec bonum utiles . nec bonum morale o.
Burtam aquil opinio quaedam reiecta 38 IoAEci a nativitate hilares sunt Cantus cur placeat 3I2. Carati vallor Io8. Carpocratiani bonum in opinione ponebant Irῖ. Cartesii di ilinetio felicitatis a beatitudine 62. Callelvetrii opinio de origine asse eluum in audiendis tragoediis 3ST. Callitatis vindicia: as T. . Catilinae parriciis una I 09. Charitatis obiectam formale 227. Charitas per Auguilinum est etiari amor boni 232. Chubb. 222 Cicadarum origo ex fabula 46. Clericus Joannes 229.2ss. Collins Antonius a l O. Concordia necessaria ad felicitatemnationis qΟ l. Conscientia en onea potest esse recta ethice, non logice 236. Aseq. Conscientia mali affligit 188. Conscientia recte formata quid aps& seq. ea eit regula Proxima a ctionis bonae 294. Sc 29 . Coia stantini lex contra gladiatoress 6. Converti unum cum alio quid significet 9s Corporis robur requiritur ad felicitatem nationis ψοΟ. Creaturae quomodo sint bonae Deo 98. Cultus Dei externus est revelatus x6 . R necessarius a o. 26s.
480쪽
DAmnari omnes non Christi aianos quomodo non sit certum' . as 3. & seq. Damnata propositio aliqnando est . propter unam sui partem fla. Decalogi sola observantia non sus1-- cit ad salutem 27o. Definitio bona non requirit solam convertibilitatem cum definito De istae sunt qui Deum agnoscunt , sed non colunt, & animam esse
Delectari magis possunt homines , quam bruta 4s. Delectatio ex visu auditu & odoratu non cadit in bruta 47. Delectatio formalis 298. & objectiva quid 299. Delectatio mentis maius bonum squam illa corporis 336. Si seq. Delectationis intellebualis species . Huius solum capax natura est felicior 3O T. . Delectationis sensibilis species 48. Hae sunt remedium alicujus molesiae 3o7. & seq. & possunt evade-
Demosthenes iniuste reprehensus a Tullio i36.1ψ , Deus est bonus in se, nec dicitur b
, nos sibi So. Est sibi susscient i sit
Dictamen conscientiae quid l82. 'D ionysius Syracusanus iato habitus r 302. D .isio cur fiat I 29. Divites habent aureum seculum Divitiae semes vitiorum , & etiam
virtutum se q. Earum contemptus quando laudabilis 26. Dolor non est malum quo 348. ad re. medium peccatorum qualis debeat esse as8. 266. & seq. .
Donatistae fuerunt Indisserentista:
ECelesia Catholica non errata 89. Encyclopaedia uno in loco ponit summum bonum in vacuitate doloris es alibi in voluptate Ia6. Em & bonum disshetae sint per rationem 8I .& omne ens est bonum in se 93. & bonum alteri 96. &II . & etiam malum alteri IIo.& seq. & habet modum speciem& ordinem II 3. Epicureorum doctrina gr . Cur ipsi studeant Iss. Errant pHnente .summum bonum in voluptase
33s. & seq. sunt infelices in hac vita 3 9. ae seq. V. Voluptarii Epicurum qui accusent Ir9. & qui
defendant 32Ο. Error malum quoddam est yss. Universalis & perpetuus non datust ' 88. quomodo dicatur aliquando bonum 86. Esse non semper est bonum So. p
Felicitas in hac vita non est quid Chimaericum 8s: Ab omnibus adipetitur 6y. in quo consili t 34