장음표시 사용
451쪽
DE PULCHRITUDINE SPIRITUALI ir
tibus, quae respiciunt non soluin naturam humanam, sed etiam singularem hominem , tempus locum & adjunctas circumstantias, ut praeclare exponit Andre , ubi subtiliter disquirit ci) differentiam inter honestum & decorum . Au pulchritudinem autem animae prout est causa vitae bene moratae adeoque hujusmodi actionum, spectant ea , quae his Veibis complexns est Tullius a , In animo pulchritudo voeatur opinionum judiciorumtur aquabilitas a consantia eum frmitate quadam sabilitate virtuum subsequens, aut
Tulebritudo eorporea bene definitur bonitar intrin ea obiecti vi ilis
seu audibitis , coalescens ex pluribus realiter partibus, qza per sui cognitionem delectat: atque ea in particulari, qua es hominis, bene determinatur dicendo e se bonitatem intrins in corporis humani quatenus visebiis es, quam eo lituunt plures realiter partes assecta proprietatibus frequentioribus apud homines , qua per sui cignitionem delectat. ARTI eu Lus I.
De Admersantibus propositioni . I. Λ Dversarios appello, qui alias protulerunt pulchritudinis corporeae definitiones, de qua longe plures circumseruntur , quam de spirituali, utpote de re sensibili. maxime de illa pulchritudinis corporeae specie . quae est hominis, de qua etiam qui in studiis non versantur, plus nimio studiosi aliquando sunt. Aliquas, quae mihi occurrunt affero . Prima sit, quae habetur in his S Augustini verbis, Pulchrum eorporeum est id , quod habet laudabiles mensiuras ct numeros o ordines in suo e inque genere, Haec incompleta est; Nam declarat Q-lum proprietates quasdam, sine quibus esse nequit bonitas corporis intrins ea. Et siquidem contenti limus ideis illis quibuscumque , quae auditis nominibus mensurae numeri & ordinis, an nob.s exci-F s s a tan
452쪽
tan inr, ea addit distinctionem quamdam in idea hujus bonitatis,
72. Huic definitioni accessit Crougas , qui dixit pulchritudinem esse varietatem unitatem regularitatem ordinem & proportionem coniunctim, cui stibscripsit Ignatius de Lugan , qui eamdem copiose declaravit in sua Poetica , Hispanice scripta & laudata a Trevol-tianis i . At in hac definitione illud imprimis adprobari nequit, quod non postulet Iam multiplicitatem partium, sed earum etiam
varietatem. At speculum & adamas pulchra communiter habentur , tunc istum quando carent partium varietate: & nemo in controversiam vocabit credo , an lux misermi candore per ibatium caeleste collucens sit pulchra, cum ipsemes Deus suae pulchrirudinis quasi imaginem quamdam daturus tapius in Sacra Scriptura dicat a Ego sum lux . Illud etiam reprehendi debet, qaod cum necessario ex Ordine & pro rtione plurium inter se inferantur unitas regularitas & varietas; Quis enim concipiat ordinem , ubi quae multa sunt, vel propter omnimodam similitudinem inter se poterant , quae Prima sint, esse ultima vel media, vel aliter 8 Haec omnia, inquam, juxta leges bonae descriptionis rei, quae suppleat vices definitionis , non sunt in ea numeranda nec exprimenda. 73. Diderotius 3 observans , illam a Crouga non at erri pro pulchritudine dumtaxat entis compositi, cujusimodi est corpus. sed Pro ipsa in genere pulchritudine , eamdem rejicit non Qtum propter obscuritatem tot nominum , quae non fuerunt antea a suo Authore e Planata, sed etiam quia non 'videt, quonam modo illa dici possit de iis, quae compositionem non praeses erant, ut de Uer-ho, sententia, una aliqua parte totius, quibus certum est vulgo tribui vel negari pulchritudo. Sed secunda haec impugnatio non est opportuna; Nam siquid vere non praeseserat multiplicitatem quarumdam partium , ex dictis q. 33. non dicitur pulchrum. 1ilare quae verba I sententiae vel pars una totius dicuntur pulchra, ideo dicuntur , quia plura in illis animo consideranda objiciuntur, ut mensura numerus ordo sonus aliaque . Secunda sit, quae pulchritudinem corpoream dicit esse unuPrmitatem cum varietate. Haec placuit Hurchesbnio . & suis as clis. Certe corpus, quod multis constet partihus, quae tendant adtinum aliquem quasi finem totius , idem est ac corpus, in quo datur convenientia partium cum toto, in qua consistit ex dictis alibi bonitas
453쪽
bonitas rei intrinseca : ergo unando uniformitas cum varietate hoc significet, haec definitio ex hac parte nostram confirmat.
Caeterum illa multis de caussis ostenditur impersedia; Nam omissis , quod in hujusmodi notione non exprImitur ordo ad vim cognoscitivam , dico non intelligi, quid sibi velit hie sermo , Uniformitas cum Varietate , quando alia sit illius significatio ab ea ,
quam nuper Proposui, Si eniin quis nomine uniformitatis partium corporis intelligat, debere esse in illis rationem aequalitatis in extensione & figura , nomine autem varietatis intelligat debere esse in illis diversitatem utique in extensione & figura: imprimis fit sermo involvens contradictionem : deinde traditur definitio evidenter falsa in omnibus operibus naturae & artis , quae ad sui puleiaritudinem non selum non requirunt hanc rationem aequalitatis in forma Scsgura suarum partium . sed etiam respuunt, & ea pos1ta amittunt totum suum esse. Da enim aures homni ejus extensionis cujus fiant brachia. os eius figurae cujus sint manus, vel viceveriar & agnosce si potes non dicam hominem pulchrum aut de rinem . seclipsum mei hominem. Sin autem nomine varietatis intelligatur idem ac multitudo, jam uniDrmitas cum varietate idem erit, ac multitudo partium aequalium Atque hunc revera sensum Au res huius definitionis videntur intendere ς Nam amrmant, ciuadratum pauchrius esse triangulo aequi latero , pentagonum quaarato, hexago niam pentagono, & sic deinceps crescere volunt pulchritudinem auem numero partium: & rursias assii mant triangulum aequitaterum esse pulchrius scaleno , vel isbscete sed non aequilatero. At hqc
modo intellecta illa definitione , primo quidem patet nihil diei,
od aliqua ratione suaderi possit ; erunt enim , qai triangulum clumtaxat isbsceles dicent pulcnrius aequi latero,& quadratum quovis polygono : Deinde iterum quaeritur , quonam modo homo pulcher, ciijus singulae partes sunt re & nomine diversae . 7s. Tertia sit, quae dicit pulchritudinem corpoream esse dispositionem parrium cum proportione unius ad aliam & ad situm totum. Huic favet S. Augustinus dicens ti): Videbam in corporibus aliud esse quasi totani ct ideo pulchrum , aliud autem , quod ideo decerσι
monia ri apte accomodaretur ahmi sicut pars corporis ad universum Iisum; Haec pariter Proponitur tamquam confirmatio aliqua no-
frae: non tamen eidem praeponitur; Nam omis', quod in ea nulla fit mentio de ordine ad vim intellectvam , & eius delectatio nem , illud vocabulum proportio in hac re est satis Obscurum ; Cum enim proportio importet relationem unius termini ad alium , opus est determinare quantitatem aliquam in uno Proportionis termino.
454쪽
Atque haec quaeritur , undenam destinenda sit , seu qua ratione determinanda 8 Aliqua certe ad sui pulchritudinem requirunt partes inaequales , & dissimilas , ut corpora organica , alia contra , aequales & similes, ut aurum gemmae aqua. Praeterea proportiostpponens quantitatem non invenitur habere lacum in omnibus , quae pulchra dicuntur, etiam in linea pulchritudinis corporeae . Sic qui nigris oculis est , pulchrior censetur illo , qui minus nigros ha- Dei, etsi magnitudo oculorum par sit in utroque. 76 luarfilius Ficinus contra eamdem definitionem obsicit inter alia , quod cum I proportio cuncta includat equoris composita mem bra , neque si in fingulis, sed in cunctis , sngula membra per se pulchra non essent: Unda nonnihil sequitur abs dissimum, ut qua suapte nasura sipecios non Dra, pul brusinem pariant. Sed haec object o nullius momenti est . Sicuti enim negatur abstruam esse , ut singula elementa vocum , quae per se non faciunt sensum, hunc simul convenienter unita pariant, ita negatur , absurdum esse singulas sUrsim partes, etiamsi cle se pulchrae non sint parere pulchritudinem . Numquid absurdum est, in uno dumtaxat termino non haberi pro. Portionem P Necesse igitur est , ut pulchra non sint singula seorsim simpla , si pulchritudo importet proportionem , quae ex sua notione excludit hujusinodi singularitatem a 77. Quarta sit, quae addit tertiae suavitatem coloris . Sie Tullius pulchritudinem corporis humani definit: a Esse quamdam aptam Auram membrorum eum coloris quadam savitate . quem non semel
imitatus est S. Augustinus 3),similia de hominis pariter pulchritudi-- ne dicens. Similiter S. Basilius ), pulchrum , inquit, eis quod
in membrorum compositione concinne ae decenter aptatum es, atquσessorestentem babet gratiam . Huc etiam iacit, quod dicit S T no-mas s). Ad pulchritudinem tria requiruntur: primo quidem integritas sue perfectio, quae enim diminuta sunt , hoc ipso aurpia sunt: ρο dabita proportio sive consonantia: ct iterum claritas. Unae qua habent L colorom niιrdum . pulabra esse dicuntur . Ubi effugere volvi S. Thomas ter num sta vitaris attributum colori , & elegit potius terminum claritatis, quod at hi pariter Reit clieens 6 : Tvlchritudo corporis in hoc e inimi. quod homo habeat membra corporis bene propor
a tonata cum quadam debila corp0 Is cur tate . Contra illos, qui hanc cael ris praelarrent. valent quae contra
saperiorem dicta fiant, & haec alia praeterea. Quaenam est ista c.'
455쪽
ioris suavitas , vel quimam est color , qui sit visu suavis Flavus plaeet in auro, viridis in pratis di sed uterqtie generaliter displicet in vultu. Ipse idem color , qui placet in vultu humano aliquibus, minus placet aliis. Ita Eur aeos vultus candidus simus A rubidus: contra vero Comorinenses niger delectat; & candor ipse , qui nobis placet in vultu civium puerorum & feminarum , minus placet in illo militum &rusticorum , quos malumus fuscos, & 9uau ambustos spectare , quibus exemplis excluditur etiam claritas coloris , tamquam requisitum essentiale ad pulchritudinem visibilem . A R I c u L U S IL . Argumenta pro propositoης - 28. D Ropositio probatur, quia allatae definitiones pulchritudi-. nis corporeae in genere , & hominis in specie semcienter satisfaciunt legibus bonae definitionis, quippe exprimunt , ut oportet, genus ultimum k differentiam specificam sui definiti . . s. Atque illa in particulari, quae est definitio pulchritudinis hominis , quam debemus Buffieriq i sic declaratur. Homo apud
Europaeos habitu corporis nec nimis carnose nec nimis aracili: colore albo, quem roseus rubor Irerfundat: coma denuori & modice crispa maes rtim in extremitatibus, genis non vacuis neque obesis, sed plenis & shcculentis et facie longa potius quam rotunda : fronte spatiosa r oculis amplis & nigricantibus: nasis nec simo nec aquilino , nec crasti nec longo, sed recto & gracili: ore exiguo r labiis subtilibus ac rubentibus et dentibus albis , neet exilibias nec separatis et auribus mediocriter longis : manibus nitentibus &quasi torno politis: digitis paulo lon ioribus cum unguibus latis albis & simul subrufis r trunco strictiori in superiori parte seu pedi re , paulo autem laxiori in inferiori seu ventre et femore decenter carmis: cruribus ornatis sura concinne turgenti: & statura sex eis- citer paImorum dicitur pulcher. Atque quando bene is habeat 'quod exponit Lessus de ratione, quam inter se postulant Partes corporis humani , nimirum ta) ut longitudo ad latitvssinem ι pia . aderasimem qua Dctatur asuper te dors eC ndum lineam rectam adsuperficiem pectoris derupis, ad cubitum quadrupla , ad extemsonem utri ue bracbii aqualis: vςI quod magis minute disit Marsilius Ficinus , 3 nasi tres in longum dispositi, vultus unius impleant longitud nam : aurium utrarumquesemicirculi una conjunm oris aperticis
456쪽
circulam faciant: idem quoque conjunctio superciliorim sciat: longi rudo nasi longitudinem labii compleat , aurisque smiliter : gemini ocu
lorum orbes unum aequent oris hiaIam : captia orito proceritatem corporis comprehelidant: eamdem quoque mons et brachiorum in latum ex-rensio, quibus similia habet Benedidius Pererius i) . homo inquam in quo haec sint, erit persediae pulchritudinis, & qui aiunt pingi
possit , scilicet quia inter plures homines ma or Pars allorum accedit ad has dispositiones, minor vero ab illis recedit, vel per exces sum , vel per defectum. 8o. Exemplum esto in statura, in qua observare possiamus non stium in ampi issima civitate, sed in integro etiam regilo tam DPgmae S, quam gigantes raros esse . Illud vero m hac accidit, quod nimia hrevitas corporis, etiamsi caetera adsint , videariar tollere ab homine decus pulchritudinis; venustus enim aut oelegans dicitur, ut jam observavit Aristoteles ab , non vero Pulches. qui cum apta omnium membrorum canibrmatione sit pumilio . quatis celebratur ab Academia scient- Paras an I7 6. in observationibus anatomicis ille, qui in aula Regis Poloniae & Ducis Lotha tangiae educabatur , qui altitudinem pollicum az., & pondo uncias septem supra libras novem non excedebat. Contra vero proceritas , ceteris non deficientibus pertinet ad augmentum pulchritudinis humanae: Nunquam enim si laudare aliquem velimus , omittitur hujusinodi proprietas si in illo sit, ut constat ex Pythagora, qui credidit se celebrare Herculem , dum ut refert Gllius eminentem illius magnitudinem collegit ex parte sexcentesima stadii Olympici, Quae dicebatur ejusdem pedi aequalis, & multo magis ex illo quod de Saulesii pra q. I. ex Sacris Literis retulimus,& aliis pluribus quae adducunt Franciscus de Mendoeta in suis ad citatum de Saule locum Commentariis ) , &Jo. Pineda in suo salomone is . Huius autem ratio est , quod ex stlito majori magnitudine corporis humani apte conformati conjicimus proportionalem in animae pariter dotiabus excellentiam & inferimus majorem aptitudinem ad ferendos la-hores, sine quibus nihil magnum homo exequitur, a qua aptitudine notio virilis pulchritudinis non praescindit, ut Ohservat Aristoteles i) , & confirmaes qui reserunt plurimis gentibus in corporiι maiestare venerationem esse. magnorumque operum non alios capaces existimari , quam quos eximia Decie donare natura dignara eis. Quare cum in seminis comparate ad viros flatura minor plerumque sit &
457쪽
appareat, ideo castigate loquutus est Tullias, dum i ukbriiudinis, inquit. duo genera sunt , quorum in altero venustas est , in alte ro dignitas : θ venustatem muliebrem tacere debemus, dignitatem vi
81. Ex hac interea Bumerii definitione emitur soliuio illius quaestionis, cur apud AEthyopes Pulcher dicatur homo , cui color niger labia crassiora nasu 2 depressiis : apud Sinenses vero pulcher habeatur ille . cui color subrusus oculi exigui & semiapem. ti: apud populos Borealiores pulchri sint qui cculis sunt caesiis S capillo flavo r& quidam Alpium incolae, qui si rumosi communiter sunt a pueris, non aliter ipsi sentiunt de iis qui sti uinisca rent, teste Palla viaino a , quam nos de pumilis aut strabonibus, ita ut quae sunt pulchritudines Africanae , Boreales , &Alpinae habeantur apud plerosique populos Europae, tamquam deibimitates quaedam. Scilicet unaquaeque gens gratam habet eam partium dispositionem ,. quae apud lingulas communior est . Per eamdem rationem intelligitur , quare diversidi requiranturdotes in pulchritudine hominis pro diversa cujusque aetatis sexus natus conditione: Unde nascuntur vatiae ipsius species , ut alia sit pulchritudo pueri, alia virginis , alia viri, alia senis , alia ducis , alia senatoris, alia doctoris.
8a. Iuxta methodum , qua definitio onlchritudinis visibilis disti nictior reddita est , emi potest distinctior pariter definitio pulchritudinis audibilis. At opus est prim distinguere senos in
naturales , ut vocis humanae: & artificiales , ut iustrumenti, vel
concentus musici . Qua distinctione posita diei potest , bonitatem pertinentem ad pulchritudinem seni naturalis esse in illisiosius modificationibus , quae communiores sunt in ea linea seus cie. Ita vox clara dicitur pulchra, quia inter plures loquentes maior parsi accedit ad illam vocis aletionem , minor vero recedit. Hinc intelligitur, quare vox hominis, quae pulchra dicitur in sua regione & apud sitos, non Elam censeatur minus pulchra, sed ibriaste etiam absona, & turpis ab hominibus alterius linguae , nimirum quia 'illa recedit a temperamento vocis
apud ipis consueto. 83- Circa pulchritudinem Eni artifieialis A quidem compositi promoveri potest claritas iptius definitionis cleterminando . in
quo consistat a se rus bonitas, quae certe est quaedam modificatiomni, atque dici cum Rogaecio ia) potest . esse proportionem inter tonos. componentes, qui sunt partes illius concentus , con-
458쪽
mis Iraribur , recalυa stonte, pilosis humeris. rspandis cr&ribus, ut de illo ait S. Hieron unatas ci), quasi exponens , quod Plato dixerat eum sa) Satyro persimilem ad pectu suisIe, certis eum vitiis credidit ded:tum , quae si Socrates sal Ius est illa sibi in . , sed ratione a s Bjecta, idem alii etiam melioris sormae, qui candide loquuti sint , dixerunt . . 87. Contra vero ex pulchritudine corporis inferunt perditos mores illi , qui qtuasdam Ruthorum pro .itiones frequenter obtrudunt, ut ex Poetis illam Plauti 3 Nimia est miseria pulchrum esse hominem nimis, & illam Ovidii Lis est cum forma magna pudicitia reui consenat Horatius Rara es concordia forma atqua pudicitia: Ex Patr: bus autem adducunt Tertullianum, cuius est s aso Puctui pulchritudinis luxuria i Et S. Ambrosium latentem quod 6 Pulchritudo i a ct gratior corporis frina ni is 'equenter inmitium, quam defirmitar trabit . Proserunt etiam historias Sanctorum , q ii pulchritudinem sibi insenitam a se modis omnibus
amoverunt tamquam virtutis impedimentum , ut compertum est de S. Alexandro . qui cognominatur Carbonarius , Propterea quod eum esset ceteroquin liberaliter educatus, elegit carbonariam artem , Per quam pultaritui surdibus carbonam insecta obtegeretur , ut ait S. Gregorius NyIIenus iuxta versionem Laurentii Silanii in vita S. Gregorii Thaui naturgi , quam ex versione Gentiani Herveti retulit etiam Surius 8ὶ, ejusilemque partem aliquam Italice redditam Menochius 9 in sitis Storeis inseruit. At quis non videat male hos interpretari haec effita , Per quae Autliores illi majus quoddam extrinsecum luxuriae periculum dumtaxat inculcant, non vero hujus etiam determinati vitii, aut Perditae vitae argumentum ullum proponunt.' Io Sempetr paLebritainem duo pericula comitantur superbia o lascivia dixit S. Antoninus & in hunc sensiam stimi debent aliorum dicta , si possint, aliter vera non sitiat, sed ut ait S. Chrysbstomus ii inutilia verba sunt, icere hanc prrdidit forma , huic pulchrituD causa 'it interitur. Non pulchritudo causa es : Absit, opus enim
459쪽
38. Iidem gravius putant se alguere ex quibustiam s. Scripturae locis. Alterum est : I Hesti uum cordis boni , is faciem bonam dissetis invenies cum labore, quasi ibi invicem committanturbonins sive pulchritudo faciei cum honitate cordis sive morum,& amrmetur rara horum inter se conjunctio . Sed huiusmodi senos i notus est probatis interpretibus, qui , ut Cornelius a Lapide , noc unum significari dicunt per ea verba, quod dissicile est invenire faciem , quae est signum animi sive cordis, constanter hilarem atque tranquillam. Alterum est a) Gigantes erant syper terram , postquam in tresi sunt Filii Dei ad Ilias hominum , ilia3ur genuerunt. Isti sint potentes a secula , viri famos : ergo proceritas quae est pars pulchritudinis hominis con:ungitur cum improbitate. Sed postquam S. Augustinus de iis imit, 3 bor propterea placuit Creatori pru-cero c6rpore generari, ut etiLm Uendaretur non salum pulchritudianes rerum, verum etiam magnitudines Ο Ρrtitudines eυνοrum non
magni pendendas a sapiente, quis audeat In illam consequentiam deicelidere, & pioceritatem corporis non dicam statilere , sed coniicere aliquo modo elle quoddam argumentum improhitatis. Tertium est: Non es specier ei, neque , dicitur de Christo: Se illud is) Deciosius forma pra Iliis hominum. S. Augustinus advertit 6 non secundum carnem ictum esse, sed un miseriem I ritualem , cui consentiunt Patres perquam multi, quorum testimonia adducit Jo. Pineda 7 , qui negant Christum sui si pulchnim aso Eia, quasi hoc modo melius intelligeretur , quod esset s8 Sanctus . in x 'enr, impollutus, segregatus a peccatoribus . Sed haec non sunt ad rem , quia multi alii Patres . quibus accessit magna interpretum vis, & Theologi communiter . quos ipse Pinecla ibidem . de Menochius sui citant pulchritudinem etiam corpoream fuissE in Christo propugnarant, eam stitem , maxime deceret illius conditionem , atque munus persenam . ut cum Pineda loquar , qui egregie lianc controversiam pertractavit .
460쪽
ARTI cu LUSII. Argumenta pro propostisne .
8ρ. II Robatur. Si pulchritudo corporea inferret pulchritu, dinem spiritualein in linea morali , hoc esset , vel quia homo pulcher liber non-elIet a necessitate aut physica aut morali agendi malum morale, vel quia etiamsi esset sie liber , saltem a pol feriori constaret plerosque saltem pulchros bene moraliter agere: Atqui non potest dici γ imum, quia nullibi ha-h'tur, datam esse pulcnris noe privilegium , ut liberum arbitrium . habeant ad shlum .aum morale. Neque potest dici secundam, quia falsum: ergo vale itudo corporea non inseri Wilchritudinem spiritualem in linea in ali . Idem argumentum malato dumtaxat nomine pulciaritud nis spiritualis In oppositae de r. Initatis valet pro altera Proseo .itionis parte, pro qua gravius ur-- getur minor ejuslem promittio , quatenus agit de libero. a r hitrio , quia noc inelle homini ad nonum morale definitum est a Conciliis, ut a Tridentino i nulla adhibita exceptione aut distinetione inter pulchros & deformes - - - rm. Quatenus vero alia minor negat a posteriori constare pulchritudinem Coryoream conjungi saltem plerunque cum pulchri-:tudine morali aut opposita deisrmitate, suadetur l. quia iis , qui congerunt exempla pro alterutra parte, opponi pollunt totidem
alia pro opposita. Itaque fuit quidem vetus Josephus AEgypti arbiter a decorus aspectu . & simul castitate praeclarus: At etiam ' ca Absalon, vir non erat pulcher in omni I rael ,' attam n nequissimus fiuit Sc 'irrieida In Vatinio ex Velleio Paterculo deformitas corporis cum turpitudini certabat ingenii : At in Socrate cum maliis corporis vitias praefiligebat Ethicae perse-. Etioris exenseum . In Domitiano mς Suetonio M in Traiano ex Plinio in ejus j egyrico , emittibi, erat : at in primo mores scelesti . in miro honesti si tandem cujusvis tempori L historia sitas recenset pulcherrimas sim, dc impurissimas Laides& Citherides, celebrat etiam suas Q rma simul&sanctitate praestantissimas Saras & Judithas. .in east m perina sive sermose
sive turpis yrm diversis tempore bona & mala hon raro inveniatur. Ita Titum Uespasiantim , quem ab egregia Brma laudat Sue. toni , magnae quidem virtutes decorarunt , eum esset imperator τ