장음표시 사용
331쪽
vel debitum proprium, quod ex pacto nudo debe-
hamus, vel alienum. Neutro easu de iure ei uili stricto aderat obligatio, praetor vero eam introduxit, quia graue est,fidem fallere, pr. h. t. Coninstitutum debiti proprii hodie non habet essectum, quia iam ex primo pacto moribus firmiter obstricii sumus ; constitutum.vero debiti alieni hodie eum fideiussione conincidit, quoniam fideiussio apud nos per stipulationem non celebratur. Ratione personarum constituentium generalia ex rit. de pactis sunt repetenda. Ceterum sub voce pecunia omnes res hic intelliguntur, l. a. q. . C. h.t. Non debet autem confundi hoc constitutum promissorium eum constituto possessorio, de quo ad rit. δειε. R. D. F. XXXI.
f. I. Conmodatum est contractur realis,quo rei non iungibilis certus atque gratuuus usus ea lege
conceditur, ut illa res finito usu restituatur inspecie, V. F. a. I. quo. mod. re conre. oblig. g. II. Debet adesse res no ungibilis, id es f. p cies. in quo differt a mutuo, unde etiam dominium rei commodatae in commodatarium non transfertur, ut quidem rei mutuo datae, d. l. 2. Equidem & pecunia interdum commodari potest, scilicet dicis causa, ad pompam ct osteatatio nem, Ut quasi sucum saetas ct imponas specta
332쪽
a Tm. 'IL TIT. VI. v . tori, L .sib r. ibique Gothosted. verum He ea. sus rarior ct sic non opus est, ut definitio ad illum adplicetur.
g. III. Datur res ad usum, in quo differt a deposito. Vsus etiam debet em certus. in quo differt a precario, de quo infra su peciali titulo, vel ita,
ut certum tempus vel expresse adiiciatur, vel tamen, ut illud ex natura usus eoneini colligi possit. Ergo res commodata intempestive, id est, ante. quam alter ea usus sit intra tempus conuentum, re. voeari nequit, L i7. s.f. h. t. Excipiunt DD. nisi noua s inopinata causa superueniat, Vt commovdans re commodata ipse neeessario indigeat. Quia enim tali easu res conducta reuocari potest, praeuius tamen usu conductor mercedem soluit, I s. . e locat. ergo multo magis res commodata, pro qua nihil soluitur. Fluit vero ex ante dictis e eo trario, quod commodatarius quoquo rem commodatam ad alios usus adplicare non debeat. quam ad quos commodans eam concessit, alias
furti Wiιν subesset, g. 6. y de obl. quae ex delirit. I.
S. IV. Porro usus est gratuitus: si itaque certa merces in pectinia numerata consistens promissa. Deatio conductio: sin aliud quid praestatur, eontractis innomin tus est, do isfacias de I
cat.Honorarium quidem contractus naturam non
mutat, vii nee msndatum tale respuit, i. d. pr. Τ. . mandat. modo tamen illud arbitrio ct determinationi eommodatam relinquatur α sic in mer dem non desedereti
333쪽
eOMMODATI WL CONTR rQf.V. Commodari non solum potest res mobilis, sed etiam immobilis, imo etiam iura, v. g. habitatio, I. I. nee non res aliena, LIS. h. adeo, ut sur & praedo quoque actionem commodati habeat, si commodauerit, L ch. quod tamen non
ita intelligendum. ae si vero domino praeiudicium hoe ipso inferri queat; sed quod commodatarius,
quando ad restitutionem rei commodatae conuenitur, eam restitutionem sub praetextu, quod sit res aliena, denegare nequeat. Esset enim exceptio de iure tertii. f.VI. Commodans in hoe contractu dolumulatam culpam praestat, adiuuari enim nos, non deis eipi beneficio oportet, I 1 7. s.f. h. t. Vnde tenetur, si seiens vitiosa commodauit, ibid. εἴ LII. g. b. Commodatarius autem regulariter eulpam leuis iamam praestat, quia beneficium accipit, i. s. a. h.LExeeptio est, nisi forte cr) commodatum utrius.
que utilitatem concernat, V. g. si communem amicum ad coenam inuitauerimus, tuque eius rei euram suscepisses ct ego tibi argentum commodauerim, L II. pr. h. t. vhi culpa leuis praestatur: aut et commodatum commθdantis causa principaliter contrahatur. V. g. si quis sponsae suae, vel uxori commodauerit, ut honestius culta ad se deduceretur, &e. ubi ultra doli praestationem nihil requiri. tur, l. s. g. lo. h. t. f Vil. sum vero non praestat eommodatarius, v. g. si quid senectute contingit, vel morbo, vel vi latronum ereptum est, I.f. q. q. h. t. add. U. b. t. eXcipe, si res eommodata aestimata data α
334쪽
quidem venditionis gratia, th t. quod tammen hic in dubio non praesumitur, quia contractus ad transferendum dominium non est habilis,
g. IlX. In communi periculo eommodatarius res commodatas rebus propriis praeferre tenetur, I. s. ls.η. h. t. idquo sine distinctione, utrum res propriae sint pretiosiores, annon, pretii enim quantitas λ ue maior sit, siue minor, non variat obligationem.
Dissent. Lauterhaeli. h. t. Aliud est, si de regulis
prudentiae loquimur, quae praelationem rerum propriarum pretiolarum omnino suadent. Quamuis enim & tuno rei commodatae peremiae pretium commodanti persoluere necesse habeam; nihilominux tamen post factam hane solutionem adhue residuum aliquod retineo. g. IX. De expensis in rem commodatam factis ita tenendum. Modicas ad praesentem rei n- seruationem spectantes. v. g. cibaria seruorum,cte. commodatarius fert, quia usum migratis habet: magnas autem, ad perpetuam rei conseruationem facientes, v. g. quod valetudinis causa inpenditur, eommodans restituere tenetur, I. IS. s. a.=. h. t. g. X. Ex contractu eommodati duae oriuntur actiones, una dimeta, altera contraria, quod in rubriea huips tituli: commodati vel contra, indi- lgitatur. Directa datur eommodanti aduersus eommodatarium ad rem finito vis restituendam eum accessionibus Zc damna forsan data resar
335쪽
Parte obligantur, quia correalis obligatio in contractibus iu dubio non praesumitur, l. al. ins h. t. exceptio itaque est, si commodans singulorum fidem in selidum secutus. quod eX conuentione dependet, Ly.j de duob. reis. & de hoc casu etiam accipiendus vi anus in I. s. I. vlt. h. V. Lauterh. h. t. quamuis Vlpianus a reliquis dissensisse videa
tur. Heredes commodatarii pro rata conuenium
tur, nisi unus rem possideat & si e restituendi saeuitatem habeat, LR. g.3. h. g. XI. Contra tertiumpossessorem non datur haec actio,quia personalis est, rei vindicatio tamen suppetit. Exceptio est in iure Hamburgensi& Lube-eensii xta dicterium: Haud mus havd Instabren. id est, commodans ex manibus solius conanaod intarii rem petere potest. idem iure Saxonico cautum, Lanis. La. art. s. quod hodie in Sam . non obseruatur, Mev. ad ius Lub. LI. rit. . a . n. tS ' LXII. Actio 'contra is datur comm versus commodantem ad indemnitare quendam, Lip. Id. h. v. g. sirra vita, vel usus intempestiue reuocam tarius impensas maiores serit, V. Tq. XII l. Hactei ustis Alla Maulius seripsit. hic prima vice de tali i
336쪽
nem s executionem factas idem ius non habet, mRieliter dee. y1. n./73 sqq. Iure Saxonico cautum,. ut res furtiva fiseo cedat, si dominus intra annum s diem illam non repetat, Landrachi I. a. art.M. . tit. des. R. D. I. XI. eons omnino Claudius de Marc. Lyhlaina de condictione furtiva.
QVoniam iure Romano nomen actionis ex primere neeesse erat, leges autem actionabus nouis non semper speetale nomen tribuebant; hinc nomine generali opus erat, quod est randictio ex lege, edatae proinde datur illi, eni obligatio ex lege noua quaesita est, illa tamen lex non cauet, quo genere actionis eXperiamur. v.g. in pacto donationis agitur ex IIF. g. vlt. Qia donat. v. Huber. inpra Iere=. b. t. s. a. Legem novam aliquid dicunt,quae post LL. Xll. labb. lata, Gothosted. ad un. h. t. De eondictione ex moribus, v. g. in pacto nudo. item ex statutis, v. Mornaeius ad L vn. Τ. b. Si praetor nouam actionem introduxit, voeatur actio
in factum, L M.1 depraeseri ve . H. Donellus docondictione ex lege. LIB.
337쪽
dia eondit' o iocose a nonnullis actio naves sanorumi dieitur, utpote quae peetaniam nu meratam seeum non ferat, Mornacius ad i. .st hin De ratione denominationis nihil eerti habemur. Aliqui a Triticio autore condictionem nomen agis cepisse existimant, qui tamen Triticius nullum nomen inter Romanas familias inuenit. Alii putant, interpretes in disputationibus de aestimatione Terum triticum semper exempli loro adduxisse, quia hoc est praestantissitna frumenti species, Sehit t. ex. 2q. q. fg. S. II. Recte obseruat idem Schil terus d. m. 24. f. ol. nomen quidem eon dictionis huius in foris nostris non audiri, ipsam tamen rem nihilominus adesse. Nam eon dictio triticaria nihil aliud est, quam actio ad interesse, quae competit illi, cui res qualiscunque, excepta solummodo pecunia numerata, debebatur, aduersus illum, qui hanet rein iusto tempore non dedit, tradidit, vel restituit,ad interesse soluendum, quanti scilicet res sui Dset eo die, quo dari debuit, aut si de die nihil
eonuenit, quanti tune, cum iudicium acciperetur. I. t. ση. β. h. t. H. Donestus de condictione trit
338쪽
LIB. XIV TIT. IV.Cod. III. I8.
A Ctio praee ens eompetebat,si res debita iusto A, tempora non suit praestita: praesens autem, si non soluta eo loco, ubi solutio promissa erat. q. II. Λd ius Romanum autem distincte intelli gendum, supponere debemus. quod in hae materia diuersitas inter eontractus b.f. ct stricti iuris de prehendatur. Sestieet in eontractibus bonae fides iudex pedaneus ex aequo & bono iudieandi di ar. hitrandi facultatem habebat. etiamsi contrahentes de easu aliquo singulari nihil pacti erant, V. tit. de reb. cred. I. V. & ergo, si in tali eontractu debitor iusto tempore promissa non implebat, actici ex ipso eontractu instituebatur, V.g. ex locato,emmio, ree. & se praesenti eondictione opus non erat. per textum expressiim in L I. ALI. III. Ast vero in eontractibus & iudieiis friam iuris iudex pedaneus ad verba eostrahentium praeesse adstrictus erat, nee ultra progredi pol rat, quamuis aequitas hoc postulare videretur. V. d. tu. de reb. ered. g. V. si ergo quis v. g. stipulatus erat, vel in contractu mutui promiterat, ILb. t. quod eentum Lipsae soluere velit, ille vero ad loeum contractus non veniebat: stricto
339쪽
Iure In loeo domicilii actio institui non poterat. quia de hoe nihil pacium inter partes. Sed qu viam hoc iniquum videbatur. non posse scilieet sipulatorem ad suum peruenire. si promisior ad
eum lorum, in quem daturum se proinisisset, nunquam aecederet, quod vel data opera faceret, vel uia aliis loeis neeessario disi ingeretur, hinc praetor praesentem actionem introduxit. I. r.=. h. t. g. IV. Instituitur illa in foro domicilictamquam toro generali. v. tu. de iudie. I. XIII dieitur villis in I. r. ins h. t. ct arsuraria in L a. pr. h. quia iudex ex bonore aequo arbitratur. S.II. ydea L aDD. adiectitiae qualitatis. Si enim in Ioeo, ubi A. Iulio faetenda, agerem, actio ex stipulatu,vel eon. dictio ex mutuo competeret ; quod si autem info-xo domicilii debitorem eouuenio, vocatur actio ex sipulatu. ex mutuo, Usc. de eo, quod certo loco. 3. V. Iudex in arbitrando interesse actoris eo fider t. Si ergo v.g. traiectitiam peeuniam dedi,
Ephesi recepturus, ubi sub poena debebam pecuniam, vel sub pignoribus, ct distracta pignora
sunt, vel poena commissa mora tua; in hane arbiti ariam actionem, quod interfuit, veniet & quidem ultra legitimum modum usurarum. Idem est, si in eo loeo solebam merees comparare, Vbi ct tueri cessantis ratio habenda. I. a. s. S. A. h. t. 1'. eod. cons tu. de Uur. I. XIII. I. VI. E contrario etiam, si reus in loeo eon- uento soluere paratus est , actor autem in sorodomicilii agit, rei ratio habenda ct quantitas minuenda, si interruisset rei, v. g. Ephesi potius
340쪽
solvere,quam eo loco, quo conuenitur, d. D. g. h. t. non antem video, quomodo defendi possit. quod adserit Lauterbach. h. t. rei etiam tNne r tionem habendam esse, licet in mora fuerit, morosus enim 'onquerendi causam non habet. .
I UII. Loenti hactenus sumus de eo easu, si Is lepe est obligatio. Quaeritur autem de alteris natiua y distinguendum. Si alternatiua est i eorum. v. g. si promisisti Ephes, aut Capuae, debitor habet electionem, in quo loco soluere velit. quamdiu scilieet a creditore non conuenitur: post ea autem in eo loeo solutio facienda ubi aetionem creditor itistituit. I. a. h. t. Si alternatiua est rerum. v g. Stichum, aut Pamphilum dare promisisti. debitor faevitate eligendi gaudet s.f. h. t. Si denique alternatiuq est mixta, rerum es locorum ιδ. v. g. Ephesi decem. aut Capuae hominem, creditoris iterum est electio, ub1 petat, I. a. f. a. m. f h. si ergo debitor anto soluit in alis
terutro loeto, creditur acespere tenetur.
g. IIX. Si quis ita promisit: Ephesi re Capuae: diuisa est obligatio, ita ut Ephesi una, & Capuae Q. tera dimidia peti possit, I. a. s. . h. H. Donellus doco, quod certo loco. : ι .. - ,
onstitutum nihil aliud est, quam ite rarum pactum. constituimus autem ε vel l