장음표시 사용
341쪽
vel debitum proprium, quod ex pacto nudo debe- hamus, vel alienum. Neutro easu de iure eivili stricto aderat obligatio, praetor vero eam introduxit, quia graue est,fidem fallere, pr. h. t. Coninstitutum debiti propria hodie non habet essectum, quia iam ex primo pacto moribus firmiter obfici- ἀcti sumus; constitutuin vero debiti alieni hodie eum fideiussione conineidit, quoniam fideiussio apud nos per stipulationem non celebratur. Ratione personarum constituentium generalia ex rit. depactis lant repetenda. Ceterum sub voce pecuis 'mia omnes res hic intelliguntur, l. a. q. . C. h.t. Non debet autem confundi hoc constitutum promi s-rium eum constituto possessorio, de quo ad rit. do M. R. D. 3. XXXI. LIB. XIII. TIT VL
Commodatum est contractus realis,quo rei non langibilis certus atque gratuitus usus ea lege conceditur, ut illa res finito usu restituatur inspecie, V. I. a. I. quib. mod. re conre. Oblig. g. II. Debet adesse res no ungibilis, id est, pecios, in quo differt a mutuo, unde etiam dominium rei commodatae in commodatarium non transfertur, ut quidem rei mutuo datae, d. l. 2. E quidem S pecunia interdum commodari potest,
scilicet dicis causa, ad pompam ct osleutatio nem, Ut quasi sucum saetas ct imponas speeta-
342쪽
la6 m. Miu. Yrr. H. . . tori, Lq.st. h. t. ibique Gothosted. verum hie ea. sus rarior ct se non opus est, ut desinitio ad illum adplicetur.
I. II l. Datur res ad usum, in quo dissert a depo. sito. Vsus etiam debet em certus. in quo dissert a precario, de quo infra su peciali titulo, vel ita,
ut certum tempus vel expresse adiiciatur, vel ta- lmen, ut illud ex natura usus concessi colligi possit. Ergo res commodata intempestive, id est, anteis quam alter ea usus sit intra tempus conuentum, rem uocari nequit, L I7. h. t. Excipiunt DD. nisi nouas inopinata causa superueniat, ut commo dans re commodata ipse neressario indigeat. Quia enim tali casu res conducta reuocari potest, pro cuius tamen usu conductor mercedem soluit, Is. C. elocat. ergo multo magis res commodata, pro qua nihil soluitur. Fluit vero ex ante dictis e eonistrario, quod commodatarius quoque rem commodatam ad alios usus adplicare non debeat. quam ad quos commodans eam concessit, alias
furti usus subesset, g. 6. y de obl. quae ex delict. l. e. s. g. f. h. t. g. IV. Porro usus gratuitus: si itaque certa merces in pecunia numerata consistens promissa, Iocatio conductio: sin aliud quid praestatur, contractis innom in tus est, do v acias, I. a. I de locat. Honorarium quidem contractus naturam non
mutat, uti nee mandatum tale respuit, i. d. pr. Is mandat. modo tamen illud arbitrio di determinationi eommodatarii relinquatur di se in mercedem non degeneret.
343쪽
f.V. Commodari non solum potest res mobilis, sed etiam immobilis, imo etiam iura, V. g. habita-ιio, I. I. nee non res alienae, L . h. ad eo. Vt sur & praedo quoque actionem commodati habeat, si commodauerit, L IK. h. quod tamen non ita intelligendum. ae si vero domino praeiudicium hoe ipso inferri queat; sed quod commodatarius, quando ad restitutionem rei commodatae conuenitur, eam restitutionem sub praetextu, quod sit . res aliena, denegare nequeat. Esset enim exceptio de iure tertii. f.UI. Commodans in hoc contractu dolum s I tam culpam praestat, adiuuari enim nos, non de cipi beneficio oportet, I. 17. g.3. h. t. Vnde tenetur, si seiens vitiosa commodauit, ibid. π LIS. I. I. b. Commodatarius autem regulariter eulpam leuissimam praestat, quia beneneium accipit, s.' a. h.r. Exeeptio est, nisi forte cr) eommodatum utrius.
que utilitatem eoneernat, V. g. si Communem ami- . . cum ad coenam inuitauerimus, tuque eius rei m-xam laseepisses re ego tibi argentum eommodauerim, L IJ.pr. h. t. Vbi culpa leuis praestatur: aut χ commodatum commodantis causa principaliter contrabatur. v. g. si quis sponsae suae, vel uxori commodauerit, ut honestius culta ad se deduceretur, &e. ubi ultra doli praestationem nihil requiri. . tur, I. s. g. Io. h. t. f.Vil. et univero non praestat eommodatarius, . v. g. si quid senectute contingit, vel morbo, velta vi latronum ereptum est, I f. q. h. t. add. U. b. t. excipe, si res eommodata aestimata data α
344쪽
quidem venditionis gratia, Ly. q. s. h. t. quod taminen hic in dubio non praesumitur, quia contractus ad transferendum dominium non est habilis, vult. aestimatoria g. n. IlX. In communipericulo eommodatarius resi commodatas rebus propriis praeferre tenetur, l. s.f.η. h. t. idquo sine distinetione, utrum res propriae sint pretiosiores, annon, pretii enim quantitas siue maior siti sue minor, non variat obligationem. Dissent. Lavterhaeli. h. t. Aliud est, si de regulis prudentiae loquimur, quae praelationem rerum propriarum pretiosarum omnino suadent. Quam uis enim & tuno rei commodatae peremiae pretium commodanti persoluere necesse habeam; nihilominus tamen post factam hane solutionem adhue residuum aliquod retineo. g. IX: De expensis in rem commodatam faciis ita tenendum. indicar ad praesentem rei n- seruationem spem ntes, v. g. cibaria seruorum,cte. commodatarius fert, quia usum rea gratis hahet e magnas autem, ad perpetuam rei conseruationem facientes, v. g. quod valetudinis causa inpenditur, commodans restituere tenetur, L
f. X. Ex contractu commodati duae oriuntur actiones, una directa, altera contraria, quod in rubrica huips tituli: commodati vel contra, indi-gitatur. Directa datur eommodanti aduersus eominodatarium ad rem finito usu restituendam . eum accessionibus re damna forsan data resarcienda. Si duobus res eommodata . singuli pro
345쪽
e MMODATI, VEL CONTRA. 263 Parte obligantur, quia correalis obligatio in contractibus iu dubio non praesumitur. l. al. h. Lexceptio itaque est, si commodans singulorum fidem in selidum secutus. quod eX conuentione dependet, l. 9.j. de duob. reis. & de hoc casu etiam. accipiendus vlpianus in l. s. I. vlt. h. V. Lauterh. h. t. quamuis Vlpianus a reliquis dissensisse videa
tur. Heredes eommodatarii pro rata conueniuntur, nisi unus rem possideat & sie restituendi saeuitatem habeat, 13. g.f. h. g. XI. Contra tertium possessorem non datur haec actio quia personalis est, rei vindicatio tamen supinpetit. Exceptio est in iure Hamis ensict Lub4cenmota dicterium:.Haud mus haud Nahren.
id est. commodans ex manibus solius commoda tarii rem petere potest. idem iure SaXOnico cautum, Lanis. l. a. art. . quod hodie in Saxonia. non obseruatur, Mev. ad ius Lub. LI. rit. a. art. l. . n. ἰSDq. g. XII. Aello contrapia datur commodatario ad. nersus commodantem ad indemnitatem conse- iquendam, Lip. f. i. h. v. g. si res vitiosa commoda.ta, vel usus intempestiue reuocatus, aut commodatarius impensas maiores fecit, v. q.MICO IX. h.t. f. XII l. Hactei us de commodato, de quo Frid. Alb. Maulius seripsit. Quoniam vero in pandectis
hic prima vice de tali contractu agitur, in quo res 'inmm restituenda; hine tota materia depraesta-i tione culparum,cte. intuitu illius speetui aDD. . communiter hic proponi consueuit, quorum Ve-
. sigia proinde ct nos 1equemur.
346쪽
I. XIV. Damnam in rebus alienis datur vel me alterius dolum,uel per eulpam,vel casu euenit. Do- Iureonsistit in proaeres laedendi alterum, & hie in
omnibuS omnino eontractibus praestari debeta V.F. de R. I. nee valet conuentio, ne dolus futurus Praestetur,d. U. D7.embr. quia ad delinquendum
g.XV. Culpa proaeresin quidem coniunctam non habet. consistit tamen in negligentia, quando quis non satis eircumspecte eirea res eustodiendas, administrandas, expediendas, cte. versatur. Gradus quidem diligentiae ct sic quoque ei oppositae negli- 'gentiae intuitu singulorum hominum stat infinitae; quemadmodum vero alias in iure non habemus megulas fimpi iei ter uniuersales sed illae ab eo,quod ostplurimum fieri solet,desum vir: ita quoque meodem fundamento tres gradus diligentiae re eulpae constituuntur, ita tamen, ut re hie punctum. prout alias in moralibus, latitudinem aliquam ha- beat, id est, paulo maior, vel paulo remissior diligentia in singulis hominibus nouum gradum non
s.XVI. Duo eulparum gradus exinde desumum eiar, quod homines vel iam constituerintro iam familiam, vel rei domestica curam nondum habeant. Posteriores regulariter communem solum diligentiam in rebus suis adhibent, id est, quamuis non statim sint prodigi,minus tamen rara tangu tuta quam priores, et ideo, si quis ne quidem hane diligentiam adhibeat, eulpam latam admittere diis ritur , Las. s. a. Laau. prist . de V. S. v. g. si quis noctu
347쪽
noctu ossia aperta relinquit: si effundit, vel deiieit in eum loeum,ubi vulgo iter fit vel ibi laeulis ludit: si ignem adfert in eum locum, qui stramine, aut foeno repletus, cte. de reliquis arbitrabitur iudex, vi in aliis easibus. LXVII. Patres familias iterum sunt duplicisa neris. Alii, ct tegulariter quidem. mediam adis hibent diligentiam in sedibus custodi dis, agris
tendis, rebus adseruandis, cte. id est, ita proe dunt, prout alii eiusdem conditionis homines pro-eedere solent. & fi hoe non faciunt, culpa leuis de ipsis praeditatur, Iro. σίου.pr.=ῶa .rur.
g. XIIX. Ahi vero patresfamilias sunt diligentissimi , id est, maxime ad rem attenti, seu uno
Verbo, auari. quieus iam rerum suarum nemini. Committunt, ted ipsi illas adseruant.noctes insomnes transigunt, de lecto saepe surgunt metuentes,na
forsan suri vel latro, thesauris insidias struxerit, de ita in similibus. Uno verbo, qui neminem, nisi morte sua. exhilarant. De his ex merito diligentia summa, vel exactissima. ct e eontrario de iis, qui eandem non praestant, culpa leuissima praedicatur.
g. XIX. Λdsimila hactenus dictorum ita sit
ex ipsa aequitate naurali. Settieet regula I. haec est: quieunque alteri beneficium, vel officium humanitatis praestat, ab illo salua aequitate nihil vis rius, quam riuo eulpa lata praestatio exigipotest. nescio enim,qua fronte accipiens maius quid urg
348쪽
ro velit. Ergo eommodans & depositatius dubpam latam solum praeliat, v. l. s. s. a.st h. t. Liatis. CA desura. v. tamen et fprari. dis . h. t. dis Ix
I. XX. Regula II. est: quicunque ab altero beneficium accipit, ille adprae sandam culpam leui mam obligatur, quia iniquissimum esset, ut alter,
qui beneficium exhibuit. eius oeeasioue damnum incurreret. Exemplum est in eommodatario Ecdeponente. d. l.f. s. a. h. t. non Vero in eo, qua precario accepit, hic enim latam solum culpam praestat, l. 3. 9.I.Τ. de precar. quia repetitionem rei aeceptae singulis momentis expectare tenetur. ct se exiguam utilitatem ex illa re percipit. g. XXI. Regula III. quotiescunque alter alteritontrahentium nullam beneficium praestat,sed mutuae praefationes assunt o toties neuter aliquid peculiare praetenderepotest sed uterque culpam leuem p flat, e. g. in emtione- venditione, locatiorin conductione, pignore, &e. d. LX. s. a. h. t. l.as.
Τ. de R. J. g. XXlI. Hae sunt regulae generales. Nunes incialia addenda. Lata culpa aequiparatur dolo,
L ages F. de C. S. LIa. β. depos. l. s. s. N. F. ut inpos . leg. sed hoc solummodo procedit, quando
de interesseniuato agitur, non autem, quando de poena publica instigenda quaestio est, L 7. . ad L. Corn. rificari s. 1. J. de Fuss. tuet. In criminalibus enim, quando v. g. propter dolum ultimum supplietum dictatur, propter culpam latam ultra fustigationem non proceditur.
349쪽
q.XXIII. Culpam leuem deseripsimus in I .XVII.
quando quis non facit ea, quae diligentes patresfamilias nee re solent. Hae e a DD. culpa leuis in abstracto vocatur. Alia vero est culpa leuis in concreto, id est, quando non respieitur ad alios homines, sed ad cum solummodo, qui obligatus est, quod scilicet ab hoe intuitu rerum alienarum maior diligentia exigi non possit, quam talis, qua lena in rebus suis adhibet. Exemplum habemus in societate & rerum communione. Socius quippe
de se queri, sibique hoc imputare debet, quod parum diligentem sociuin sibi adsumserit, I
defciet. quae quidem ratio ad rerum communio nem adplicari nequit, quia ibi socius non ex libera voluntate adsumitur; interim tamen prior decisio manet, L G. s. I fam. hercisci quia socius a communione recedere debuisset, ubi alterum parum diligentem esse cognoscebat.
s. XXIV. Regulae in s. XIX. XX. s XXI. positae
procedunt solum in iis contractibus, ubi minobligatione est. Nam si factum ab alteroselopraestandum, culpa leuis exigitur, quo pertinet negotiorum gestio, tutela & mandatum. Λd dubia hic occurrentia, quod nempe aliqui in negotiorum gestione di mandato culpam leuisssimam requirant,partim iam respondimus tu. de negot.gest. g.III. cs in vfpract. dis. h. t. dis. IIX. partim qu que infra tu. mandati I.VI. nos iram mentem viterius explicabimus.
350쪽
q. XXV. Restat casus fortuitur. qui nemini podi
est imputari & sie a nemine etiam praestatur. LX.' s. 4. Τ. h. t. l. V. infm de R. I. Exceptio ii est. nisi quis eum ea sum expresse in se reeeperit, L 7S. vlt.Τ. de conre. emi. ubi tamen de insolitissimis, qui non singulis annis, sed rarissime eueniunt, non tenetur, quoniam de his probabiliter non cogitauit contrahens. χ Excipiunt. nisi mora, vel culpa casum praecesserit, sed tune non amplius est eas fortuitus. s. XXVI. De dissensionibus DD. eirea gradus eulpae v. Uprassidis. h. t. dis. IIX. Ceterum liue pertinet Bargalius de dolor Boeerus in comm. ad Las. β. de R.I. Meiar de culpa in contractibus prae- sanda: Nieol. Burgund. de periculo eulpa in contractibus: Sebast. Medices de casibusfortuitis e Bureli. Edenus depraestatione damnorum culpa e
suquefactorum, se. LIB. XIII. TIT VIL
s. I. IIgnus vel sumitur pro speeie ruris in re, nx tiri de diuis rerum β. XIV. de quo infra Idr. XX. vel pro iure ad rem, id est eontracha, quisgnificatus in praesenti ad nos pertinet. I. II. Est itaque pignus contractus realis, quo debitor ereditori rem aliquam in seeuritatem erediti tradit. ut eadem soluto debito in speeiezesutuatur, η. I. quo. mod. re conre. obL Si itaque