장음표시 사용
371쪽
peculio prosectitio oritur, quia enim dominus &pater administrationem & negotiationem seruo, vel filio, concessit, hinc quoque cum filio pro una persona habetur & per consequens ex contractibus a seruo, vel filio, intuitu dicti peculii celebra. tis conueniri potest. Sed obligatur saltem peculiorenus,Vlterius enim non consensit, & deducit ante Omnia, quod seruus . vel filius ipsi debet, Ly. Τε. t. quae actio hodie raro instituitur. Pertinet huc Emanuelis Mendorae de Castro repetitio depeculio profectitio, aduentitio, eastrensi. LIB. XV. TITIL
Quando de peculio actio annalis est.
S. I. A Ctioni de peculio, de qua modo dixe-I mus, eadem ratione, ut aliis actioni hus ex contractibus, praescribitur. I. r. q. l. quam diu scilicet peculium durat. Postquam vero sertius manumissus, filius emancipatus, aut mortuus est,actio intra annum est instituenda, nisi illa actio alias breuiori tempore exspiret, V. g. redhibitoria intra sex menses, tunc enim ultra hoc tempus &hoc casu actio non durat, L .f. . I. a. h. t. LIB. XV. TIT. Q.
g. I. TN actione de peculio consensus praecederax patris, vel domini, aderat. Hic consen-
372쪽
sus ille ab initio quidem deficit, dominus tamen Vel pater,obligatur ex sequitate,ne locupletior fiat cum alterius damno. Debet ergo impensum esse ad necessitatem, vel utilitatem, V. g. Vt seruus, vel filius, se aleret ac vestiret secundum consuetudinem domini, LI. s.f. h. t. licet postea Casus superuenerit, II. I. 7. h. t. voluptuaria expensae huet non pertinent, d. g. g. 4. h. quod si tamen filius patri ipsam pecuniam dederit & pater eam luxuriose perdiderit, hoc creditori non nocet, L As. 6. h. S. II. Si dominus pecuniam acceptam seruo,vel pater filio iterum restituit. actio de in rem veris cessat, Lio. s. sisti b. t. Et haec omnia quoque applicari possunt, si liber homo pecuniam accupiat eandemque in alterius Vtilitatem Vertat.
IN actione de peculio aderat domini, vel pa
tris , consensus generalis & indeterminatus ;hic vero I perealis N ad certum negorium determia natus. Ergo idem iuris est, quod in mandato. Licet enim mandatum dirigatur ad personas I keras ct sic ab altero ex libera voluntate suscipiatur: iussus vero ad personas potestati nostrae subie- G1,v.g.seruum& filiumfamilias,quae ad exequen- . dum iuisum ex neresstate tenentur, interim tamen
373쪽
quemadmodum mandans mandatarii factum praestrare tenetur: ita quoque iubens illius, qui ius sunt eius secutus est. - . II. Supponitur tamen in hoc titulo, quod ille, qui cuin seruo, vel filio contraxit, tem re contractus iussum patris, vel domini ignorauerit & ex post facto saltem illum res uerit. Si enim dominus, vel pater, seruo filioue tamquam nuncio solum usus.& sic creditor iidem patris, dominiue simpliciter secutus est: contra patrem &dominum non datur haec actio quod iussu, sed ex ipso contractu aduersus illum direcla agitur. I. s. 1. b. t. Verum haec plus subtilitatis, quam utilitatis habent.
tractus firmiter celebrare possunt, La. C. b. t. etiam donandi facultatem habent. quia damnum exinde proueniens praeuident & sic ante susceptum negotium satis deliberasse censentur, L 4. g. l. h. t. interim tamen ex fideiussione non obligantur, imo ex nullo contractu, qui in aliorum fauorem celebratur, cum euentu tamen dubio. Vt scilicet damnum certo non praeuideant: nam hic mulieres propter sexus imbecillitatem excusan turi l. a. a. F. h. t.
374쪽
f. II. Succurritur foeminis sine distinctione, an Virgines sint, uxores, an viduae, d. l. a. S. t. ibi: foeminis omnibus=. h. t. siue iurisdictionem habeant, sue non, haec enim distinctio iuri incognita, Dra. Stryk. ad Laute . h. t. voc. iurisdictionalia habentes, &Hering. ιυ fideius. c. 7. n. si . de iis foeminis loquitur, quae maiestate aut superioritate pollent. Iudaea etiam hoc iure singulari gaudent in iis locis,ubi ius commorandi publica autoritate ipsis a principe indultum, Schmet Uuden, quod secus in aliis locis. f. III. SCtum non solum foeminis ipsis proficit. Rd etiam heredibus. I. ao. C. h. t. & Mei oribus. I. ιη. eod. & se minae non solum habent exC ptionem, si ex fideiussione conueniantur, sed etiam, quamuis iam soluerint, solutum condictione indebiti repetere possunt. v. tit. de condi t. indeb. I. VII. Quod si fideiussio non sit facta in instrui mento publice confecto a tribus testibus subscripto, mulieres SCto non indigent, sed ipso iure t
g. IV. Si masculus farmina simul pro aliquo
fideiusserint, subducta scemina masculus insolidum tenetur, quoniam foemina ciuiliter non est soluendo, & alter scire potuit, vel debuit, eam firmiter intercedere non posse, LARpr.βῶMeius. Quod si vero duo, masculus & foemina, alterius obligationem per expromissionem in totum in se receperunt, masculus altem pro sua rata obligatur, ratione alterius partis autem actio aduersius priorem debitorem,qui per expromissionem liberatus suit, restituitur, I. S. C. h. t.
375쪽
DE SENATVS - CONSULTO UELLEIANO.
. q. V. Cessat SCtum, rὶ si mulier in dolo sia,
V. g. si scit, se non teneri, & tamen intercedit animo decipiendi. I. Io.'. A. b. t. V. I. a. f. s. eod. Item, si mulier tamquam in usus suos pecuniam accepit, alii tamen creditura, I. Π.A. h. r. ubi dicitur, quod alioquin nemo cum foeminis contraheret, quia ignorari potest, quid acturae
g. VI. Cessat a si mulierpos biennium fideius-
onem de nouo reperierit, quia tunc cessat ratio SCti. quod non satis deliberasse, sed per imbecillitatem sexus fideiussisse praesumatur; sibi enim imputet, si, quod inpius cogitare &euitare poterat, non secit, L aa. C. h. t. Est ergo hoc in poenam negligentiae statutum, S sic probationem in contrarium. non admittit, Unde a DD. ad species pra- sumtionis iuriss de iure referri solet. 9.VII. Cessat 3 si propia causa intercesserit,V. g. pro dote, cf. h. t. ecclesiasticis debitis, alimen. tis, &c. Tiraqueli. priuil pia cause I o. Meu.I. dec. u. item si creditor, apud quem intercessit, minor sit., I. u.F. de minor. V. tu. de Scio Macedon. s. R & debitor principalis non soluendo, d. l. a. quamdiu enim ille soluendo est, fideiussor hodie plane non Conuenitur. S. IIX. Cessat 1 SCtum, si mulier pro interera- one pecuniam acceperit, i. U. pr. C. h. t. tunc enim quodammodo in propriam utilitatem contraxisse censetur, & iura non debent esse venalia. Debet autem pecunia data alicuius momenti esse,quod ex circumstanciis, praecipue eX quan-
376쪽
ritate summae, pro qua fideiussit, diiudicam
f.IX. Cessat 6ὶ hodie in foeminis mereatricibus. siue separatim, siue cum marito Coniunctim negotiationem exerceant, Hering. d Uriussor. c. I. u. ηοε. seqq. Dia. Stryλ. o mod. b. t. s. 6. scilicet in Tebus ad mercaturam spectantibus, non in aliis,
f. X. Cessat denique si scemina intercedens SCto renunciauit, quod ex Lf. g.pen.Τ. b. t. dedi, cunt, quamuis ibi sit casus specialis. In praxi renunciatio valet etiam iniurata, modo certioratio aurium mulieribus competentium praecedat, Paul. Gallerata de renunciat. tom. l. s. c. s. Dn.
Stryk. V mod. b. t. f. t7. seqq. f. XI. Hactenus de intercessovesceminarum pro extraneis. Quod si pro marito intercedant. ipsis in specie succurritur per auth. si qua mulier. Q.ad Scium Velleianum, & foeminae eo casu non Obligantur, licet ex interuallo intercessionem repetam, d. auth. neque etiam renuntiationi effectum tribuunt DD. nisi sit iurata, ubi in electoratu Saxoniae corporale iuramentum requiritur, idque in iudicio praestandum , dacis Sax. norιisgas. alibi vero etiam verba: bν dem mort der edi genhoahrheu, sufficiunt, Dn. Stryk. Psmod. h. t. s. ro. seqq. g. XII. Sed quid, si uxor post mortem mariti pro eodem intercedit. id est, eius debita se solut ram promittit pro liberanda eius fama atque fide, quaeritur: annon tunc renunciatio sine iura
377쪽
BE SENATVs - CONSULTO VELLEIANO. 299 neuto valida st y adfirmatur, quia eo casu omnino cessant persuasiones & blanditiae, quibus mariti uxores non solum ad intercedendum, sed ad renunciandum quoque alias inducere censentur, v. Meu. p. 7. deci av. Autores ad hunc titulum pertinentes sunt: wihelius de contractibus mulierum, Maestertius de Scio Velleiano. Leschasserius, autor Gallus, de renunciatione Velleiani, qui tractatus inter opera eius reperitur a P. ras. adP. NI. Andr. Laubineyer & Franc. Duarenus deSCto Velleiano.
g. I. Ompensatio, quae etiam pariatio dicitur in I. f. g. 3. L deosndin. indeb. est mutui debiti inter se facta contributio, vi cuius illud ipso iure utrinque tollitur. Est vitandi circuitus S dissicultatis causia introducta,quoniam alias duplex solutio pecuniae utrinque dehitae fieri debuisset, Il. 2.3. f. h. t. g. II. Lodum toties habet, quoties Vtrique de hetur res, in quam non cadit adfectio herialis ,& sic perinde est, sue quis rem suam retineat. siue aliam a debitore soluendam. Vel praestandam, accipiat, V. g. s debetur utrinque pecunia aut aliares fungibilis, sinae quantitas, v. ι. q. C. h. t. auuge nus aliquod. Non obstat, licet unum debitumst Vsurarium, alterum non , aut usurae diuersae
378쪽
debeantur, IIl.&ra. h. t. Compensatio enim fit quoad concurrentem quantitatem. E contrario
autem compensari nequit, si debetur species, aut factum, horum enim inaequalis est aestimatio. g. III. Res, quae iuxta β.pra L compensantur, debent eiusdem qualitatis esse. Ergo debitum utrinque liquidum iam esse, aut in continenti liquidum fieri debet, V. g. si de tuo debito ex instrumentis probandum est. V. I. g. r. C. F. t. Si utrinque etiam debitum purum, unde qund in diem, aut sub conditione debetur, compensari nequit, . 7. pr. h. t. sufficit interim, licet Hebitum sit naturale tantum, id est, ex iuris naturae dispo- . stione, V. g. quod nudo pacto pronaissum, V. I. L Τ. b. t. g. IV. Perseme, inter quas compensanio instituitur, debent esse mutui debitores, aut, si ruauis, mutui creditores . nam utrumque diuerso respectu dici potest. V. LII. q. r. h. Ly. eod. hiniC si tutor
nomine pupilli petit, compensiatio debiti proprii
eidem Opponi nequit, Lall. h. t. quod multis aliivexemplis ex Maestertio illustrat Laurerba ch. h. e. g. V. Intuitu debitorum, quae compensantur, nihil interest , si ue ea proficiscantur ex contractu, .Vero vel quasi, V. g.Io. I. de act. I. s. s L C. b. e. siue ex delicto, nam & in hisce dolus curn dolo compensatur, si pecuniaris, id est ad interse pria
ceptio est, quoad contractus in deposito, quod Compenseri nequit, licet in quantitate consistat, L l . c. b. r. item , si quid debetur ad annua salaria
379쪽
. '. DE COMPENSATIONIBUS. 3 ori magistratibus &c. persoluenda, item ad alimenta.
Sc. II. C. I . t. intuitu delictorum excipitur casus,
si quis ex capite spolii ad restitutionem condemna
tus, I. I S. a. C, D. ibique Gothost. g. VI. Sed an Asco, vel reipublicae petenti exce
ptio compensationis opponi poteriti ii ex con tractu agitur, compensatio locum habebit, V. I s. C. h. t. i. 46. S.F. J.- iuri si ci. modo eadem ratio debeat . I. r. C. h. t. ibique Gothosi. quod hodie . adplicari potest, si V. g. camera aliquid a me petat.& ego compensare velim, quod accisa mihi forsan debet. Deinde excipiuntur etiam quidam casus, ubi compensatio locum plane non habet, quales sunt, si debetur ex veetigalibus, ex causa tributorum, frumenti, vel olei publici, quod cauta anno. naria dicitur, l. 3. C. h. t. l. 46. I. s. F. de iur. Asci. De causa salariorum in I pri c. dictu . f. VII. Ceterum compensatio 'so iure fieri diis Citur, V. g. I. h. t. quo ipso hoc non indigitatur, ael si exceptio compensationis non sit adleganda in iudicio; hoc enim omnino fieri debet, quoniam
illa exceptio hoc respectu meri facti est ; sed hoc
solum volunt leges, quod compensatio,postquam rite opposta est, vires suas non demum exserat ab eo tem p e, quo quis eam adlegauit. sed ab illo, momento , quo mutuum debitum contraetum est . g. So. J. de adi. l. q. C. h. t. unde usurae statim deis sinunt , l. 7. C.' de solui. l. it. ra. F. L q. C. h. t. fideiussores & pignora liberantur, L .st. ἔα C. h. t. mora non committitur, V. I. u. ff. de R. i
380쪽
. & supra tu. si ager vectigal. s. n. in . Gothost. ad I. 4. A. h. t. g. HX. De eo disputant: an compensatio fieri possit, A ribitor se soluere velle iurauit δ distinguunt, Vtrum debitum mutuum tempore iuramenti praestiti iam adfuerit; annon , priori Casu Comispensationem non admittunt, sed solum posterio- νι, v. Maestert. de compensat. qu. ra. & alios apud Lauterbach. b. t. Nos vero inter Vtrumque Casum nullam diuersitatem deprehendimus, nam& qui iurauit, se soluere velle, Ubi debitum mutuum iam aderat, is reuera soluit, si compensat Se, sic iuramento neutiquam contrauenit, nequς e iam in dubio exceptioni sibi competenti renun. classe videtur. Omnia argumenta, quae ex utraque parte adduci possunt, late recenset Ser phin. de Seraphinis de priuil. iuram. priu. 74. anum.37. Usquc ad n. ta 7. & quamuis ille autor in negativam quoque. d. n. 127. inclinet; deinde t meri n. I r. sqq. tot limitationes subnectit, ut de tota regula nihil plane residuum maneat, V. g. n. 44. non esse quidem locum compensationi, bene
I. IX. Hactenus de compensatione. Adfinis ei est retentio, quam propterea Lauterbach. s. r. compensationem temporalem vocat, sed valde abusive. Retentio enim in speciebus etiam & rebus diuersi generis locum habet, quod secus erat in Compensatione, V. I. II h. t. Ita quamuis in deposito compensatio sit prohibita, I. V. h. t. retentio tamen depositario conceditur propter impc