장음표시 사용
131쪽
Et tanti apud omnes gentes religionis virtus semper extitit, ut Reges ipsi curam sacrificiorum magni fice celebrandorum gererent, & multis locis Princia pes etiam Pontificatum gessere, ut Rex Sirie, & Palestinet, ut dicit Dion. Call. lib. 37. hist. & Octauius Augultus. Suet. in eod. c. 3 I. & Romani Regem sacrafkui uni crearunt,ut dicit Liu. in α.lib. Dion .lib. s. Sic Mathusalem l iit Rex, & Sacerdos, vi Samuel similiter Dux populi, & Sacerdos . Gen. 3 Reg. II. quod Sathan in ethnicis induxit, ut sic fallas religiones firmaret,ut dicit Nicolaus Papa ep. .ad Michaelem Imperatorem : Sic Reges Persarum sacris addicti erant, ut dicit Cic.Iib. r.de divin.& ut olim ungebantur Reges. I. Reg. 'IO. I 6. S 3. Reg 9. sic hodie multi non in capite, ut sacerdotes, sed in humero, quia potestas sacerdotalis est maior temporali. c. I. de sacra tinet. S Romani nil graue gerebat absq; sacrorum consilio,& qui
noua imperia etiam adipisci uoluere, nouas religiona species ad inuenere, ut fecit Ismael Persarum Rex, &Seriphus Marochi Rex, inter omnes autem religionuspectes , ut nulla uera est prster Catholicam Roma-vam, sic nulla ea magis Principibus fauet,cum eis noclum corpora, sed & animos subditorum subiiciat, rahens discolis quoque Principibus parendum. Ex quo sit, ut Christianus Princeps omni animi affectu religionis uirtutem amplecti deceat, non uero simul et se ita sentire, a Deo Principatum humiliter agnoscedo , Sob id eius numini se subiiciedo,& illius nomen,externo,& interno cultu adorado,ac debitum ei cultum
prsistando,Christi v icario obedientia prebendo, R
Jigiosos uiros fouendo,& eorum immunitatem consertiando,& apud populos eorum existimationem amplificando,tum eoru consilio,& opera utendo,eo eligendo qui doctrina, pietate,& prudentia prellant, tum ad mensam eos frequenter adsciscendo,& pr sentiam exhibendo sacris,dc diuinis ossicijs,diuini uerbi predicationi,
132쪽
rioni, Missae sacriscio, & sacramenta consessionis. αcommunionis,populo spectante, frequenter sulcipiendo pie in Eccles a & alibi orando, Ecclasas construendo,& collapsas restaurando, S liui ut modi praestando. quae religionem Principis demonstrant,unde apud populas maiori in reue eis a quoq; habetur. haereses, blalohemias,&omnia vitia extirpando, nec sibi usu ando quod ad Sacerdotes attinet, bona honores, & ministerium,ut OZiae contigit,qui ob id est lepra percussus. l. Paral. 26. . Reg. Is .RTullus Hostillius fulmine perculius: ut dicit Liu .li S. I. Plin. Σ. c. s 3. hist. nat. Ualer .lib '. c. I Σ. sic Anglia amisit religionem, dum qui dam eius Rex voluit sibi usurpare potestatem religionis,& se dicere caput Ecclesiae,& Iulianus apostata,occisus est, ut dicit Nicepti lib. ro .c. 38. quod & Mauritio imperatori contigit, ut dicit Ammon. lib. . de gestis Franc.c. Σ &Rotharis Longobardorum Rex,ut dicit Paulus Diac.lib. .c, is . Ur contra catholici Principes a Deo adiuti sunt, de magnis victoriis potiti, ut Constantinus Magnus, Theodosius, Iustinianus,& Carolu, Maguus, ac alii, qui religionem Christianam defend bant, cum optimum ab optimo defendi parsit,& ideo cum in humanis nil sit praestantius rcligione, Oportet eam sinam a vi defendi: ut dicit Lactant. lib. s. instri. cap. 2O. Fide itas etiam Principem maxime decorat, cumst iustitiae fundamentum, ut dicit Cic. i.& 3. Ossi c. &' inrsancti stimum humani pectoris bonu,ut ait sen .cp. 89. quiade & Romam in Capitolio proximam Ioui illa po- ς ρ ψη si nebant,tello Cat.Censori cum genus haec, S Rempu- 'ς ct blicam tueatur: ut dicit Cic d. lib. 3. & res pulchra sit, lingua cui sides insit,vi dicit Euripides,&pactis viola- . tis tollatur inter homine, commertior im usu S, ut d cit Cic.Drat. pro Q Roscio;quae nec regnandi caula ethviolanda vitave alia causa, et nec sit a te, ut dicit Sen. v.89. & turpius sit fraude lacerc, quam vi aperta, Vt
133쪽
inquit Tucid .lib. .quae & insideli data est seruanda, veait Cie d.lib. 3. R etiam perfidis in alio facto, ut dicit
Ambr. lib. 2.ossi c. peierantes .n. consequitur infamia,
R diuina vitio, ut inquit etiam Arist. Rhet.ad Alexan. cap I8. unde Attilius Regulus fide data hostibus,mai luit supplicium subire in Cartaginensi si manu, quam fidem datam reditu violare, & Alexander Macedocum ab eo res quaedam contra fidem data posceretur, respondit, eum qui Princeps esset, non decere a fide data discedere, & Rex Alphonius Hispaniae. tantum valere dicebat Principum verbum ad fidem seruandam, ut priuatorum iusiurandum , ut dicit Ant. Pan.
lib. I.de eius dictis,& factis apopht.s8. quae fides etiadicitur sanctissimum humani pectoris bonum,ut dicit
Sen.lib. .de benes. c. Io. & eius numen venerabile etase,idem dicit ep. 88.& nil ea vehementius Rempublicam continet, ut ait Cic.lib. 2.Ossi c. unde veteres templum ei dicarunt, ut discerent homines fidem seruare, ut dicit Halicar. in Leum pacta sint seruanda .l. I. T. de eonstit. pecu. illud. g. I. eod i .ex hoc. de luit.& iur.c. I. de pact.unde apud Aegiptios periuri capite puniutur, ut dieit Diod.Sie. lib. s. e. s. quod magis Princeps debeml iis nemo cum eo ageret, quae tamen cotra Deu, uel iustum non est danda, uel seruanda. r. Magnanimitas etia Principem virum maxime cois Magnania mendabilem reddit, unde Gneus Pompilius summe mi asyνm laudatur, qui cum ad Antiochum Regem a Romanis ei prinsta legatus esset destinatus, & is resposum differret, is madebet , O gno animo virga circulum duxit, eum adigens priuia Muniata quam ex illo circulo exiretavi responsum daret,& Lu- praularis eius Post humius, qui cum in acie vulneratus cecidis exemplis. set, nocte sequenti e terra surrexit, & tropheum clipeorum hostium resertum erexit,& Alescander a PI tarco commendatur in apophlegmatibus regiis,quod cum audiret patri omnia e voto sceliciter euenire, i
doluit, quod sui nil reliquum laciendam relinquere-
134쪽
tur,&Seuerus quoq; Imperator,quod frigoris, ct caloris patientissimus esset,& laborum contemptor, teste Herodiano historico. Temperantiae praeterea virtus, Principem maximὸ γιcommendabilem reddit, ut contra intemperantia cola Gmhὸν temptibilem lacit, desine temperantia prudentia caeca tiam reddatur, fortitudo enervis,& iustitia corrupta: Vnde eo, sepia Magnus Alexander summopere commendatur, quod Hi debὸ eum virginem pulcherrimam alteri desponsatam coe ea praelpis et, eam intactam ad virum cu magnis muneribus , , dimiserit teste Vegetiolib L .dere milit. Gellio lib. s. t cap. 8.quod de Scipione quoque Aphricano Valerius receset,& Trogus de Annibale Cartaginensi, S Cirus Rex Pantheam captiuam omnium rmos stimam vetuit ante se duci ne illius amore corripere ur, ut dicit Xenoph lib. s.& 6. Pa diae Ciri & Pericles Sophoclem collegam impensius puerum transeuntem laudatem , reprehendit, dicens Rempublica administrantem n6Dltim manus a pecunis lucro,sed & oculos a libidinoso aspectu continentes habere debere: ut dicit Plut. in
eius vita. Cic. I.ossi c. Max. lib. . c. s. cum aliorum facta grauia considerentur, Principum vero etiam minima, & ii vere Reges sint, qui sua corpora bene regere sciunt,qui desideriorum motus compescunt, & subiectas cogitationes lege rationis regulant I Reges, quias bi ipss praesident,&se Reges sciunt, Vt inquit Greg. super illud Iob e. 19. Reges regibus,& consulibus te rae, cum contra crapula,ebrietas,& luxuria haebetent.& Principem talia agetem coram populo contemptibilem reddant, cum sic adimitetur bruto, & facile populi contra talem insurgunt,no serentes,ut vir qui sensibus subditur, sibi domineuiti ut inquit Aristatb. 1 Polit. & quia id vitium no sine graui iniuria subditorum s ,maxime si erga nobiles exerceatur,ob quod Claudius Appius, de Heliogabalus, si in ut eum imperio vitam amisere.Liu.lib. s. Dec. I.Dio. in Heliogab. ut con
135쪽
tra Nicocles Rex Salaminae, nulla praeter uxorem tetigit, Sc Iulianus Imperator. Isocr. in Nicocle. ZOnaras in Teoph. curans magis bonus esse,quam videri,ut d. Sallust. in Catil. nunquam enim recte tecerit qui secisse cupit videri, ut dicit Velleius lib. 1. laus enim a vera,& interna virtute est sumenda, non specie rerum inanium, ut dicit Tacit. I 1. Annal cultu ideo modicus existens, sermone facilis, ore probo, animo verecundo, opum contemptor, recti pervicax, conlians aduertus metu, unius animi cultor, qui imperator est vitae mortalium: ut dicit Sallust. in Iug.&Tacit. . laist. ideo Prin .ceps alienis foeminis non copuletur, sed coniugio iungatur, non tamen ut uxor imperium regat, cum id indignum sit viro,& imperio. 2. Polit. c.7. recolen S quoque Romani imperii pernitiem suille pompas,& delitias, postquam enim delitiae ex Asia Romam venerunt ab i js victi sunt, qui prius contra ferrum erant inuicti, di alii permulti, qui ex luxuria interiere, te qua re supra, ubi de luxuria est actum, dictum est: unde Plato. lib. 1. de iusto, reprehendit Poetas qui turpia de Diis,& eorum amoribus dicunt, quod ea indigna sint Phincipibus, &subditis. Legum et obseruatio,maxime Principem decet,cuPrinci l. satius sit Rempublica legibus, quam bono viro regi, aes custodi ut quae nullae passioni obnoxiae snt, unde apud veteres νυ debet, commendat ir Torquatus, qui cum edictum promul- eur, ει quo gasset ne quis castra egrederetur, poenas sempsi de filio, qui id est transgrellius, teste Ualer. Max. S I. Reg. 18. Saul irruit in Ionathan filiii, qui contra patris pret-ceptum luerat, licet & aequitas sit seruanda, peccat nim Princeps qui conniuet flagit ijs, & dissimulat correctionem. Eccl. 7.& Prou. io. Rex qui sedet in solio, iudicio dissipet omne malum, ut tamen clementia ibi vigeat, ne incurrat id.Soph 3. Principes eius in medio eius quasi leones rugietes,&Mich. 3. comederunt car-αes populi mei, & pellem eoru desiiper excoria veruta
136쪽
Hae sunt virtutes praecipuae, quae Principem virum valde honestant,& eius existimationem,& apud popu
Quae ut conseruentur,&etiam augmentum acqui- rrant, nonnullas regulas obseruari par est, prima, ut
Princeps homines bonos,& doctos, quacuq; ratione Principe apud se curet habere, ut eorum consilio in populo re- V gendo utatur,& illis populi obediant,ut Principis eo- ιμr siliariis, csi lex illa quae non ex ratione, sed ex proprio
sensu constituitur, nequaquam mereatur, ut illi obediatur: Unde Imperator Tneodosius interrogatus, ῆd agere deberet,ut bonus esset, respondit, cum doctis mitinere sermonem habere, in mensa audire eos disceptantes,cum quieti se dat, cum illis legendo manere , S ab iis consiliu petere, ut enim nimis audax est miles,qui absque armis vult pugnam inire, sic Princeps, qui absque Doctorum cosilio vult Rempublica regere, quod & Marcus Aurelius Imperator semper obseruauit, remotis parastis, iocularibus, superbis,inuidis, iracundis, auaris, cupidis,libidini deditis, voracibus, blasphemis, ineri ibus, infamibus, stultis, contentiosis,& idem seruauit Cresus Rex Lidiorum, qui hominusapientum amicissimus suit, remotis, adulatoribus, lusoribus, comteis, superbis a superbi enim, nec suaues sunt in praecipiendo, nec patientes in iussis exequen- dis; insidis, nam domum,&Rempublicam in assiduis idissensionibus Quent; iracudis, quia si regant, magnsi subditis ob ire impetum afferunt nocumentu; auaris, quia in causa sunt ne Principes a subditis diligatur vi- .dentibus eorum familiares ad munera semper respicere; libidini deditis cum cor Principis angant ne aliquam ei infamiam irrogent; gulae vacantibus, cum 1
vino, & cibo oppressi apti non sint ad recta consilia praebenda; blasphemi ,qui enim in Deum publice est blasphemus, magis verendum est ne Principi occulte
137쪽
ut econuerso solliciti maena illi prae aliis afferant eommoda; infamibus , quia Principes libere alios reprehendere non valent si domi tales serum; stultis & contentiosis, cum Principi damnum,¬am irrogent; adulatori bos,comicis,& lusoribus, cum Princeps amicus elle debeat veritatis, S in rebus seriis tempus consumere, non vanis, mendacibus,& noxiis. Secunda regula est , ut Princeps virium suarum tenuitatem prudenter celare norit, ac virium suaru, remota ostentatione, argumentum det, & plus factis, quam verbis vigeat, a iactatione sui cauendo, minus que de se, quam valet, praesumendo, & ab amplificationibus abstinendo. Tertia, ut fidem datam, ut supra, observet, & in rebus aduersis sit constans, quod indicat animi, & viri a magnitudinem Quarta, ut prouinciam, quae vires suis peret non suscipiat, nec quam ad debitum fi rem perducere tutus non sit, qui & a Drouinciis parui momenti suscipiendis abstineat, quod animi deiectionis in ditium id sit, & maxime initio Principatus negotia. suscepta magni esse debent momenti, cum inde futurorum fiat iudiciu , quae imperfecta ,si honorifica sint, dimittere non debet, ne initio videatur absque animi iudicio ea amplexus esse.Quinta, ut se ab alia ope consiliove pendere non demonstret, sic enim sibi socium,
uel superiorem in adminiitratione constituit, ic propriam arguit in ripientiam, sed prudenter bene consultis, ut a se comprobati , uel ad inuentis acquiescere. Sexta , ut non profiteatur se in alia re peritum, quam in ea quae Principatum administrantem decer, nempout bene regere norat subiectos, non uerd musicum, pictorem uel huiusmodi agere septima, ut res suas prudenter contegat, nec propria arcana facilὸ aliis reue-let, R in uita,& actionibus suis se uniformiter habeat, quod diuinum ouoddam sapiat. Octava, ut non ne
mutat ad Ulam solum spectantia, ab alijs,quam a uμ
138쪽
a is praestantibus agi. Nona , ut res magni ponderis non tractet ministerio hominum intimorum, uel ui tutis infimae. Decima, ut passim cum omnibus famialiariter se non habeat, maxime csi loquacibus, ne consilia eius ab ipso eruant. Undecima, ut fui copia quotidie,nee in qualibet actione, sed in grauibus tantum, di cum decoro praebeat, & habitu graui magis, quam
decoro,modesto, quam pretioso, utatur. Duodecima, ut uitet extrema, ut no sit praeceps, uel lentus,sed maturus,& moderatus, & potius lentus sit, quam praec psin seuerus, quam nimis humanus, ut di ciuitati utilior est amaritudo, quam dulcedo cum moderatione tamen coniuncta. Decimatertia, ut curet ut Omnia sua magnifice, & decore, ac perfecte agantur, tum ubi do conuiuiis, uel alia re agitur, maxime ubi de Dei cultu,Reipublicae bono, uel externa re agatur, ut & m inanimitate uti debet, magnanime se eum magnis haendo, & humaniter cum paribus, pluris ueritatem, quam opinionem faciens, enites quicquid ab eo progreditur,magnum,perfectum, cellens, mirum,S heroicum esse,multa agere no curans,sed pauca praeci ra,& excelsa. Decimaquarta,ut quae propriam maiectatem,superioritatem, S amplitudinem spectat, cum aliquo non communicet, ut quod attinet ad potestato leges condendi, belli,vel pacis gerendi negotium, monetas cudendi,tributa impone di, duces. uel magistratus praecipuos instituendi, quae tamen cum piis, & prudentibus consulet, an liceant secusve, qui &eseb nus non uideri curet. Quod autem ad alterum attinet caput, eas nempe uirtutes comparandas,qui populorum gratiam,am rem,&beneuolentiam conciliant erga Principem, ta- iners eae plurimae sint,ad eas tame reduci potiunt qua hominibus p cateris magis proficuae fiat: Inter ouas ct liberalitas primum obtinet locum, cum ea nil lic reinum naturae sit accemodatius : ut dicit Cic.lib. I.offo
139쪽
R maxime re una quos munificentia uinci indigniuit est,quam armis. Salluis in Iug. teste, & Sen Traecesciit, Decet timere Caesarem, sed plus diligi, & lib de breuit.uite, melius,inquit, imperjum beneficiis,quam armis custoditur, omnium enim dulcissimum est acci, Pere, eodem teste lib. de beneficiis; idque maxime in principio imperii, Princeps agere debet, sic enim fir-- matur imerium. ut ait Tacit. 1. Atinat ob id summo amore dilectus est Titus Imperator, qui ob eius humanitatem delitiae seculi humani est appellatus,& Alexander, a quo cum numisina peteretur, ciuitatem donauit,subiungens eum decere, non quid ille accipere,sed quod ipse dare deberet, tesse Sen lib. 1.de bene- sc ijs. & Xenophon in Pa dia Ciri, Ciri thesauros ait . esse amicos, quos donis assiciendo sibi conciliabat, sit liberando miseros a .miseria cleemosynas illis elar-piendo, ut egit Constantinus, Carolus Magnus, Theodosius imperatores, Ludovicus Gallorii Rex,& alii, qui immensas eleemosynas in pauperes erogabat, uel uirtute praeditos beneficijs assiciendo, quod geritur sine inuidia dum bene meritis donatur, & ingenia praeclara ad uirtutes accenduntur , ut secit Carolus Magnus, Teodosius, Iustinianus, & alij. In liberalitate tamen exerceda modus est adhibendus,& cum iudicio id agendum, ubitae enim la*i: ionis comes est poeFitentia, ut dicit Plin lib. .es'. ideo eum modo dare debet, no immodice largiendo, at inquit Sen. lib. q. de benef. c. 3 . ne si aerarium per ambitionem evacuetur per scelera suppleatur, ut dicit Tacit. 2. Aia n. nec omnibus dando,sed meritis. non intuitu luxuriae,cum sic peccetur,& meritis iniuria fiat, ut dicit Tacit. I.his .ut nec una uice dare debet, sed se sim ouod donare uult, tum quia sic qui beneficiti recipit magis uincitur dum sperat noua se consecuturu, Se liberalitas cum modo peracta magis etscax est ad conseruaudam beneficio affecti beneuolentiam. Iustitia
140쪽
Iustitia praeterea summani uim obtinet ad beneuo- α lentiam populorum erga Principem promouendam, iustitia enim Regis est pax populortim , immunitas V pq Pirbi ,munimentum gentis,gaudiuin hominu ;&ius, que 'μς' di aequitas sunt uincula ciuitatum, ut dicit Cic. orat. qμρt φρψ pro Rabirio,&, remota iustitia, Regna nil sint nisi magna latrocinia, ut ait Aug.lib. q. de civit. Dei cap. 4. &
.harbarum est id , in inama fortuna illud esse aequius quod ualidius: ut dicit Tacit. lib. I s. Ann. & contra regium id, cum omnia possis, nihil tamen credere lic re. nisi laudandum , ut inquit Cais. Ualer. lib. Io. &Xenophon de Ciri expedit.lib. . cum iustitiae seruan dae causa bene morati Reges sint constituti, ut inquit Cic. lib. 1.ossi c.&ut subditos ab aliorum insidijs tueatur δε custodes recti, ac iustitiae ministri, & interpretes sint: ut ait Euseb. apud Stobatum sermone de magistratu, uiua enim lex est Princeps, & sine iustitia nullus Rex bonus esse potest, nec iustitia sine lege: ut dicit Diotogenes lib.de Regno. Sc sanctus Gregor.lib.7.
Cp. o. nec sine ea Respublica conseruari ualet. E cles. I . Prou. I ,. s. Polit. cap. 7. 8ζ 8. nec exiguus hominum caesus, nec patua etiam domus sine iustitia stare potest, ut dicit Macrob. lib.de mia. Scip. & Cipr. lib. I r. abusionum: & iusti; ia in causa est, ut Princeps ametur, honoretur, S colatur, ut ait Plut. in Aristide. eaque Principes Deum imitari a fierit Augustus apud Senecam, quaeq; a Principe seruanda est in se, & in aliis, cum is custos debeat este, ut nec opulenti iniu- sitim aliquid patiatur, nec incipes contumelia afficiatur: ut dicit Philosophus s. Polit.c. Io. & ut iustitia,cui iussibet uita, fama, & honor seruetur, quam Romani ita caluere, ut ob id moti Falisci , magi quam armis uicti,portas eis aperuerint: ut ait Liuius i ib. s . Plut . uCamillo. Valer.lib. s cap.s.& eodem medio Pirrhum ad pacem impulere,eum monentes ut caueret sibi ab