장음표시 사용
181쪽
ST OE FLERI Ivs TINGE M. COMMENTA Rivs. S lA ui operationem,aut actionem quampia in haec inferiora,sive hsc pars sit uisi perceptibilis,sive non,& in hoc significatu dicimus ii.esse imagines aut est idem) ii.signa in ipso ultimo aut primo mobili puta in zodiaco eiusde .f. Aries, Taurus,Gemini,Cancer ecc.& has esse uisu imperceptibiles, licet aliqui garrisant lucidissimis noctibus in eo primo mobili apparere nonnullas imagines aut charaeteres ia. signorum. Et ad hoc picturas ostendunt, quod totu fabulosum iudico.Dein in ipsa octaua sphaera stellata ii. imagines zodiaci eiusde uisui aps parent,ec aliae plures, de quibus in subditis dices immo id adiicere libuit,imam Imagines coelines non uisu perceptibiles testibus uiris doctissimis nostro tempore) inueniri quipiςςnit.. in ipso coelo quiescente, quod Empyreu appellamus,& easipias suo influxu inmundo nostro producere effectus uarios,& miratu dignos, pro locorum diuersitate,& alio huius quiescentis coeli influxu, ad quod probanda multa inducut experimenta.Et primo authore Plini lib.s.ca.16.de Leonibus,tibi sic scribitan Plinius. Europa inter Acheloum tantum oc Nestum amnes Leones esse, sed longe uiri 'Qnς hus,praestantiores ijs,quos Africa aut Syria gignant.Haec Plini. Achelous sinest Epyri uideto abinEuro.Nestus a Ptolemaeo dicitur Nessus Thraciae fluuius nona Tab. Euro.Qubd igitur in hoc tractu terrae inter flu. hos contento pusta a latitudine 39. graduit usi in latitudinem 41.8c in longitudine fere 3. graditu B generantur huiusmodi Leones praestantiores uiribus, nulla causa sufficiens dari potest,quam influxus coeli immoti super hunc tractum. Nam si haec inesset
octauo coelo,puta in certis stellis de natura Leonis,propter motu eiusdem quotidianum,per totum hunc tractum ab oriente usque in occidentem, Leones nasci deberent,cuius oppositum videmus.Igitur. Idem lib.8.ca.i 8.de Camelis,sic. Camelos inter armenta pascit oriens,quoruduo sunt genera:Bactriae Zc Arabiae, differunt, qubd illi bina habent tubera in
dorso,hi singulaec in pectore alterumcui incumbant Bactria regio Ptolemaeo Bactriana. T . . Asiae,sub latitudine s. graduum usque 48 . Arabia laesiX o. Tab.Asiae,in latitudine ii graduum usque m 3o,ut supra. Et teste Virg.i.Geor.Grues nascuntur ad Strymonem fluuium Macedonie. Testes sunt Plini lib. .ca. io.ec Ptolemaeus i o ab.Euro.qubd sit fluvius Mascedo.Nostri asserunt hunc fluuiu esse Thraciae,subiacet latitudini ferme4α.graduum. Conclude ut supra.
C Rursus manifestarium est, in Hungaria procreantur maximi re ualidissimi Huneaffaequi, sublatitudine Q. Propemodum graditu, qui in alijs regionibuS eiusdem Equi magni. latitudinis minime procreantur:Igitur. Item in Mauritania innumerae quasi Simiat A cagitur.Et id genus complus xa possunt adduci experimenta . Quare concludunt a quiescente coelo hos uar rxios effectus in uariis terrae tractibus produci. Possunt consimilia experimenta sumi a uitibus,arboribus,fructibus ese. Ad imagines uero apparentes , uel stellis decoratas nunc uenso, de quibus primo Platonicorum sententiam detegam . Talemlegito pag. 6 . Ex his mox Pinfertur nonnullas Imagines esse uniuersales aut uniuersalioreS , ut sunt iuxta imaginestris Ptolemaeum 48. Alias particulares,ut facierum 36. Alias particulariores ut gra plices. Secundo loco contuendum, qubd in nostro proposito haec duum 3 o. nomina sunt synonyma. Coelestes imagines,eHgiesfigurae,formae,formatio 4 snes,stellationes,asterismi,simulacra,signa θc sydera.His uocabulis,imago,sor gna,stellatis,utiturvetus tralator Ptolemaei Dict.γ.Alma.cap.s. & Dict.s.ca .ec imago a recentioribus ualde usurpatur.
Formatio. Astetiscus,stellata sorma,sunt usitata apud Geor. Vsilmsec σ
182쪽
do Astrologiae ca.unico. Asterissimus ab ἁςil:ερος,id est,stella Ast,fimaatio effi, ogies uel stabilitio, hoc est, stellarum mihi firmatio S c. 'Sigmim comune est Hygino libro secundo. Plinio libro secundo cap. 1. ubi
ou diu, immeniis discreta altitudine,in duo dc septuaginta siqna. Oui,' dio primo Fastorum. Tempora cum causis Latium digesta per annum. L apsaque scib terras,ortaque signa canam. Et idem in eodem. Nos quoque sub ducibus coelum metabimur illis Ponemus te suos ad stata signa dies.
Sub illis ducibus,id esst,philo his & astrologis,qui de his disseruere,quos supra citauimus pag. 64. Chaldaeos, Perses, Indosocc. Quare de his docte scripsit Ouidius ubi supra. VFoelices animae quibus haec cognoscere primis Inque domos superas scandere cura fuit. Sydus generale est uocabulum, scilicet, plurium stellarum conuentus uel signum ex pluribus stellis compositum,ut Aries Taurus 8cc. Praeter caeteros Elege Victruvium libro s.ca.6.5 π. Apud quem etiam simulacrum tritum est.' Imago quid. Tertio loco considerandumqubd Imag'coelestis est societas aut coneteries plurium stellarum fixarum ad certum finem praeuisa ec ordinata.Ex hac dissi, nitione palam fit, quod nulla unica stella est imago. Sed duae stellae costituunt imaginem etiam uniuersalem,ut est canis minor.Similiter tres, ut Triangulus Sic quatuor ut equus prior 5 c. Constat etiam, quod planetae qualitercunque coniuncti aut congregati,non faciunt imaginem. Quarto Ptolemaei imaginum octo re quadraginta nomina,etiam uaria " unaquaeque s fellis adornetur hic adiungere non erit inutile. 'Frima ,ΠeS,graece γιο rappellatii componitur 13. stellis. Secunda Taurus graece ταυIoq, Rabet stellas 33. Tertia Gemini, Didymi, hi unos enim graeci, latine Seminus 18.
Duodecima Pisces,graece χθλq :Arab chigupia Imaginu septentrionalium a zodiaco appellationes sunt hae. prima septenMerio mino arctos micros,ursa minor 8cc,legito pag.54. 5 in eo offendes etiam meridionales.
Quinto,sciendum qi d coelestes imagines possunt reduci in hanc formula.
gittarius, Centaurus, Ursa minor, Vrsa maior, Equus maior,Equus minor, Canis maior, Canis minor, Lepus. Ad formam bestiingorum,id est, rarum aut belluara, hoc est animalium rapacitim, ut Leo,LUpUS,Draco.
Ad formam reptiliu & aquatiliu, ut Cance ScorpiO,Pisces Serpen Ophiuchi,Hydra,Piscis notius,Delphinus. Ad formam
183쪽
Ad formam humanam,ut Gemini, Virgo, Aquarius,Hero cules,Cepheus,Cam opeia, Andromeda, Perseus, Sers
gulus,Lyra, Ara, Crater, C Orona septentrionalis,Nauis, Corona austrina,Fluuius, id est, Eridanus. Sexto loco tractanda est coelestium imaginum defensio ec approbatio, de
quibus copiosa occurrit tibi materia,in nostris comentarus in sphaeram mundi. Septimo noscendum est, quod prisci authores etiam grauissimi, no eundem numerum, sed uarium coelestium imaginum usurparunt. Platonici enim quis Platonici hus Ptolemaeus Phelti. adsi ipulatur,numerant 8. primarias, uniuersales, aut Ptolemaeus. uniuersaliores imagines, quarum omnium nomenclaturas supra recitauimus.
Aratus autem Solensis qui phaenomena conscripsit 48. recensuit. De equo Aratus. minori nihil scribens. Germanicus Caesar Arati interpres 44. posuit omisit tres Arati imagines, Cissi scilicet, Sagittam, Coronam meridionalem oc Canem minorem, scilicet,quia dumtaxat eius fragmenta ad nos peruenere, hae tres forsan excidere, deficit etiam a Ptolemaeo in equo minori. Rufus Festus Arati Paraphrastes supputauit 46. deest Corona austrina,&-risturi iuxta Ptolemaei numerationem equus minor. De Maul.Cicerone, qui Aratum Romanum fecit,no habeo quod numeε Μ.Tul.Cierirem.Nam paruum eius fragmentum superstes remansit. Marcus Mani suo Astronomico libro i .ca. . id est. 5.recensuit. mar.mani. Praeterni Equum minorem,& Coronam Notiam. Vitruvius libro s.ca. 6.oc . numerat in comentariis 43. Omisit Vulturem, mi uusu, Equum minorem, & Corona meridianam. In adiectis aut schematibus nume rauit 8.uti Ptolemaeus. Ausonius cuius carmina supra recitauimus calculat 43. deficit a Ptolemaeo Ausonius. in Equo minori,Lupo,Ara, Cratera, ct Coruo. Hyginus insuo poetico astronomico recenset s. omisit Equum minore & myginu
Author noster Proclus supputat addit Ptolemaeo Crinem Berenices, Plocius. Thirsolochii,Caduceum, ec Aqua aquarii. Verum comiscet, me iudice,si muluniuersales imagines cum nonnullis particularibus, de quibus mox dicam. Plini.lib. a. capi.4a.duas ec septuaginta numerat imagines aut signa, sed eos Plinius. rum nomina satis sicco praeterit pede. Contuendum igitur supra ex Platonicis placitis, diuis1mus coelestes imagi s ParticuIares nes in tres species.Puta uniuersales,particulares,Bc particulariores . In praesens geminae. tia militas facimus particulariores, quae non ad nostrum propositum, sed ad miriogenisesseruiunt.Vnitiersalibus autem potissimum Ptolemaei 48. diligenter custoditis . Particulares geminas esse dicimus,alteras ad duodecim signoruzodiaci facies sese extendentes, de quibus supra diiseruimus, eas 25. esse comes morauimus . Neque hae nostro tractaui seruiunt. Alteras autem particulares asserimus, eas, quae sunt Partes uniuersalium imaginum,quae ob certas quasedam causas aut notas proprias sibi appellationes uendicarunt, de quibus coinplura in subditis. J
184쪽
IN PROCLI DIADOCHI SPHAERAM IOANNIs Collibuit in primishic ex Plinianis commentarijs colligere in unam formus DIam,nomina signorum aut imaginum coelesi tum, una cum nonnullis stellaru appellationibus. Zodiaci signa Zodiacum sane circulum Plinius in uniuersum uocat signiferum.Eundem Hstr . Iib.secundo cap .in duodecim animalium secat essigies ,quas ustato signa apii pellat. De quo idem eodem libro cap. 8. 36. is. ec s. Eorundem aut signorum tanquam uniuersalium nomina passim ex eodem comportata sequuntur. De Ariete primo signiferi signo Jcribit idem libro a.ca.8.16.is.ec libro 18.ca,
Sunt etiam praeter tr.signa,iam numerata, in ipsiS quaeda particularia signa a Plinio exposita ,scilicet. Hyades aut Succulae siue Palilicia sydus lib. a. ca.3s.ec a milibro 18.ca .268c3uItem Vergiliae, uestis institoris, quas usitato Pleiades uocitamus Iibro a. m.
Praeterea commissura Piscum,libro i8.ca.31.Et nubecula oc aselli libro i8. ca.3 Adsunt Zi aliquae stellae, putastesta regia appellata Tuberoni in pectore Leoonis de qua libro ag ca.26.ecari Item Vindemi tor stella libro is. cap.a6.5 33. Signa&astha Spica libro 16.cap. 3i. septentriona, Signa autem septentrionalia Θc stellae Plini j iamiam adsunt. Septentrionest, 2 a. id est, septem Vrsae minoris stellae libro a.ca. a. MEt libro 6.ca.za. Item uertex septentrionalis 8c austrinus libro secundo ca. o. BOOteS libro Σ.ca. a. s.&libro 18.ca.a .Idem Arcturus de quo Iibroi.cap. F3s. .&α.& libro s.ca. r. Rursus libro inca. 8. Demum libro i8.cV.aG.ana8.as.3i. ec nonnunquam accipitur pro stella.
Corona septentrionalis libro i8.ca. Σ 8.&3 ι .& ibidem eius stella fulgens. Heniochus libro 38.ea.31. Particulare autem signum hordi dictum,de quo libro a .ca.39.Et libro a 8.ca. sisna 3 astha N 8.Accedit capellastella libro is .ca. 25. Enicas. meridionalia. Sequuntur signa meridiana 8c astra a Plinio de scripta. Et primo CanicuIa aut Canis libro a. ca. o. Iibro s.ca. 16.ec libro 14.ca. et S. Ac 36.libro ca.
Orion libro is .ca. 21. 25.ec ibidem eius gladius& αγ.3i.Et Orionis zona a S. ec ibidem totus exoritur.
185쪽
IT OE FLERI IUSTINGEN. coΜΜENTARI VI que Procyon lib. 18.ca.18 . &α9.Ibi Procyon uocati ircam cula,quod uerba satis Crinis Berenices libro L .ca. a. hoc nis Callimachus in septeno dicant.
Canopus stella lib. α .ca.γα. Et libro s.ca.a a. Syrius stella in ore canis lib., i.
Thronon stella libro et,ca. a. cca. 29.
Sunt nonnulli qui Lacteum circulum pro coelesti numerant signo, de quo
Plini lib.18.ca.20. de quo insea fusius dicemus. 'Habes igitur optime Lector Pliniana signa tum uniuersalia, tum particulas ria, quae si recte percensueris 3zaantummodo colliges Dic rogo,quo pacto nusmerantur duo S septuagintac Verum hic diligenter cognoscendum est, Plinio Uin ea praecipue assignatia signa, quorum ortus ec occasus cu Sole:inducit aut imbres,pluuias,grandineS, Ventos, tonitrua, tempes ales,aut id genus simile. Aut ea quibus anni tempora distinguuntur. Aut quibus delectis temporibus
agrorum cultura sit exercenda.Semina oc frugesserendae.Prata caedenda acres paranda-rbores insitione aut satione plantandae.
Sed ut Plinius author sane celebratissimus,omnibus illustrior reddatur,digessi, mus in numerum duo ct septuaginta signa iuxta hunc modulum an primis auo thore Ptolemaeo supputamus imagines aut signa uni uersalia 48. de quibus insuperioribus. His Callimachus addit CrinemBerenices , 8c alia Circulum aut Sertum Iunonis,quem Lacteti appellant.De quo Hyginus libro a. in fine. His accumulam us particularia signa,ec primo ex uniuersalibus zodiaci deprehenssa,ut sunt, Pleiades oc Hyades in Tauri signo. N ubecilla ec figura Assinorum in Cancro. Arcus 8 Sagitta,*fascia aut linteolum capitis Sagittarii. Item Amphora aut Urnaec Aquae effusio Aquari ,cum ueste manus sinio Et demum Lini siue Lineolae piscium. strae eiusdem. Secundo, ex aquiloniis signis uniuersalibus emergunt nobis haec particularia. Puta c put Algol in effigie Persei,ec Harpe aut ensis falcatus in eodem. Thronus,sella aut siliquastrum Cassii opeiae. Hoedi in sinistra feris manu Aurigae.
Tertio,ex meridianis uniuersalibus lisc excerpuntur,scilicet,Cingulum aut Zona, elisis, Collorobus siue claua,S corium bovis ex Orione. Item S cutum aut Cetra Sc Thyrsolochus a Centauro. Et Caduceus e flumis ne siue Eridano, ex primis sex stellis Coronae austrinae . His igit Arithmetice iunctis colliges indubitanter γα.signa,qubrum interpretationes, aut utilitatem ad scientiam :aut iucunditatem,aut delectationem asserent lectoribus. Iam satis de stellis syderibus locuti sumus, praeter ea,quae specialem peisit interpretationem, cuius rei praebebit nobis cap ut lectum pulchram ansam. Principium igitur huius manifestum est ex his,quae praediXimVS de imagiV Deelaratio hunum coelestium triplici partitione,qubd earu quaedam sunt sub zodiaco, quaes ius capitis. dam Aquilonia,quaedam Austrina.
In. Quae insignifero sita sunt et c. Author paucis se absoluit de nominibus De duodecim duodecim signoru, In eo quod dicit. Alibi diximus. Pasam est Proclum alios ligni. zodiaci. etiam seripsisse libros, ut supra in principio huius libelli diximus. Nos tamen
hic obiter quaedam ad icienda decrevimus. In primis,eorundem nomina Marcus Mani. lib. .ca. 4. metrice pulchrem Nominasigno Aurato princeps Aries in uellere fulgens numerat,sic. rum. Respicit admirans aduersum surgere Taurum Summista uultu Geminos S fronte tIocantem.
Quos sequitur Cancex,Cancrum Leo,Virgo Leonem
186쪽
, IN PROCLIDI ADOcHIs PHAERAM IOANNIs Aequato rum libra die cum tempore noctis, Attrahit ardenti fulgentem Scorpion astro' In cuius caudam contentum dirigit arcum, Mixtus equo,uolucrem missurus iam* sagittam. 1 um uenit angusto Capricornus sydere flexus. Post hunc inflexam diffundit Aquarius urnam Piscibus assiletas avide subeuntibus undas. Signa praepo xδ0git Vldudentes ultima signa. sterae orientia. in clo signR praepostere orientia,de quibus idem libro cap. inuod massigna nouem signis coniuncta repuQnant Et quasi seditio coelum tenet,aspice Taurum, Clunibus 8c geminos pedibus, testudine Cancrum
Signa carenae oriantur caetera membris
Fraudata inuenies amissis sydera membris. Scorpius in Libra consumit brachia,Taurus mi idit in curuo claudus pede,lumina cancro Desunt, Centauro superest,& quaeritur unum, bic noli ros casus solatur mundus in astris. Exemplo docet patienter damna subire. Omnis cum coelo fortunae pendeat ordo.
Ansmae qui in Formosos Phoebus geminos,Cyllenius Cancrum, luppiter o cum matre deum regitipse Leonem, Spiciferae est: Virgo Cereris,labricatacn Libra VVlcano,pugnax Mavorti Scorpius haeret, V enantem Diana uirum. Sed partis equinae
At*angusta fouet Capricorni sydera Vesta. At Ioltis aduersum Iunonis Aquarius astrum es LAgnoscit* suos Neptunus in aequore Pisces. audium, animas hominum quos ueteres Deos appellaint signa diaci incoler Et hoc potissimu , sectatoribus Christianae religionis est ealiena Immo Hebraeipias acra Ias ct Luna ac stela
Fibui, eonis, ef 'ς ' intinnibus inseruire uideamur, en fabuIamentum,habetnent allegosi 'mςI hix im quempia minime aspernandum.Eo praenotato Fabii, Tres allegoris Ethice,a Theologice Interpraetab
187쪽
est, Ethice C Oeconomice, in hut1c ferme OdtIm . Reducamus has tr. diuinas animas Pythagoricorum in eoru corpora, notabimus , ia.deos.Puta sit Pallas
in Ariete, Venus in Tauro, Phoebus in Geminis, Mercurius in Cancro, Iupi, ter in L eone,Ceres in Virgine, Vulcanus in Libra, Mars in Scorpione,Diana in Sagittario, Vesta in Capricorno, Iuno in Aquario, Neptunus in Piscibus. Hos deos duodecim per allegbriam ad oeconomicam ethicam aptabimus. Ad Oeconomia igitur quatuor acceriunt.i Oeconomu ,siue paterfamilia , o.hoi taruxor aut materfamilias, Familia,5c bona eXterna.
Pro Oeconomo congruenter seligimus fres deos. Puta, Palladem, Phoebu, ε Iouem. Pro uxore quatuor. V enerem,Mercurium, Vestam Sc Iunonem. Pro familia, Mercurium denuo,dc Dianam. Pro bonis externis,Cererem, Vulcanum, Martem Sc Neptunum. Oeconomii dii Singulis his quatuor membris singulos seleelos deos interpretabimur. Oes Pallas.conomo primo selecta est Pallas,quae a ueteribus sapientis dea dicta fuit. Platonici quidem per Palladem diuinitate,potenter simul oc sapienter,tum coelestia exornantem,tum quae sub coelo sunt, aedificantem descripsere,Inter astra praescipue Arieti praesidentem,oc aequinoctialis circuli ducem. Vbi politisine uige
reputarunt,motricem uniuersi uirtutem. Recte igitur congruit Oeconomo,
qui sapiens,prudens ex prouidens esse debet. Est enim Oeconomia species prudentiae. Couenit ct ei Phoebus, id est,Sol,qui teste Orpheo,oculus est mundi, Pho bus. Plinio cuncta uidens, regale lumen ec candela coeli. Sic necessum est Oecono* - .h mo, quod sit oculatus ad rem omnem Oeconomica. Qtiod belle indicat Aistoteles in Oeconomicis. Quidam philosophus interrogatus, quid magis imσpinguat equu Respondet, oculus domini. Et no minus cleganter Plini. lib. 18.ca.5. his uerbis.Et ideo maiores fertilissimu in agro ocula domini esse dixerunt. Et idem ca. s.loquens de agricola,si c. Saepius uentitate in agrum,Frontem dos mini plus prodesse,quam occipitium, non mentiuntur. Dominus sane ne is
gens s eruos facit negligentes. Audi Aristotelem dicentem. Impossibile est ne, gligentibus dominis,seruos sollicitos esse.Ecce.Deinde Oeconomo summope Iupiter. Jre o pus est deo, Iotie. De quo legito diuum Augustinu lib 4. De civi. Dei ca it.
Qtii a ueteribus dicitur omnis deus,mas re foemina,insignis tribus oculis,quostrum unus fuit in fronte, reliqui ut assolet. Triu horum oculorum ratio, prouis dentiam continet triplicem. Nam coelo imperare creditur, sedet apud inferos,oc in mari.Debet profecto oeconomus tres habere insignes oculos, hoc est,prouidentiam triplicem.In uxorem,tanquam sti periorem in sua Oeconomia, quano tractare debet ut ancilla, sed sicut sociam, quia no de pedibus, sed de latere uiri est formata Gene.Σ. Secundu oculum habere debet,in proles uidelicet,nus triendo educando, docendo fideliter. Tertium in familiam 8c externa bona. Praeterea secundo loco adest Oeconomi uxor, Materfamilias . Cui ut dis V f. ximus quatuord J selecti sunt.Verius prima,quae authore Hali Rages signitio Venus.cat mulieris, ocim primis,ut Firmico placet,formosas uirgines.Hanc prisciti se .plicem posuere.Parthenen,id est, Virginem coniugatam, S uiduam. Ueneris aute significatio estomnis decor,omnis uenustas, ornata uestimenta, auri subotegmine elaborati cultus &c. Venerem contendunt nonnulli dicita uenustate. Venus unde. Contra Cicero a Uenere uenustatem. Haec igitur dea rite adaptatur uxori Oeo conomi:Non prorsus propter uenustatem.i. pulchritudinem corporis, scd tues mistate gratiae.Venusta.i. gratiosa. Prouer.ii. Mulier gratiosa inueniet gloria.
Est aut uenusta re gratiosa, his dotata gratiis: puta Castitate, Sobrietate, P us dicitia, Verecundia,Taciturnitate, Pietate oc Discretione. Adhaec sunt plures S
188쪽
Ecclesiasticit S. Prouerbi orali Aristoteles. mercurius,
Aristoteles. IN PROCLI DIADOCHI sPHAERAM IOANNI Iatithoritates etia in sacris literis. Ecclesiastici scilicet . Non est coparatio mmm ae continentis. Et ibidem . Datu est Dei mulier tacita oc sensata.Et prouer; .Mulierem fortem quis inueniet, procul de ultimis finibus terrae pretium
Serui maiores Mercurius. ina Mu F CoaL Urnacu. Nppuca, latis est.
,ecundo accedit deus Mercurius.la c5munis est uiro 8c uxori, quo fit quod Al ologi affirmant eundem esse c5uertibilis naturae.Est autem Mercurius tesIte Vir.deus orationis,facundiae ct rector linguae , quare designat apta 8c a tam uoce modulationem pulahritudinem eloquentiae.Fuit mos ueterum Mercurium iuxta Venerem collocare.Cuius rei signum est,qubd in coelo coniiunctos habent orbes.Infero igitur ex sententia Aristotelis,Virum coniungi camuliere, propter generationis opus, puta proliri Sc perpetuitatem, quod fierinduit,ii utri proles non succedit,ac etiam propter utilitatem.Dicit enim xiltoteles. Coniunctio viri & Foeminae in animalibus irrationabilibus est soluu modo gratia prolis generandae, in hominibus uero, non solum illius etratia sed etiam alterius utilitatis. Mercurius igitur Veneri coniunctus significat conitiud pro se mone in primis indigere, adhortante ad id lainde Psalm i. Nolite fieri sicut equus remulus, in quibus non estino ritellectus .Longe sit ab eis omne lenonicium. dSequitur tertia dea Vesta, fida uxoris comes. Aristoteles in Oeconomicis leges statuit inter uirum dc uxorem,ut cesset iniuria. Vir enimno debet iniuriuari uxori, ne ipsa iniurietur ei, Quod etiam Pythagoricis placet. Vir enim orae oculis semper habere debet, & arbitrari uxore uelut supplicem a Vesta. id est Lare ducta, nullatenus inferre iniuria. Vesta pro Lare accipitur . Apud uia teres fuit sancitum,u supplices apud Larem sederent taci, Fuit enim Lar assidentibus asylum tutissimum.Ita Larem locum religiosum obseruabant avDIisca pro uiro& uxore. quo nihil mollius, recte mulieribus amollicie dictis aptatur.Dicitur tamen Iuno a iuuando. Et si aer mollis est,praes1tat tamen animantibus admodum, pro inspiratione-respiratione, Etiam ipsis Piscibus ut docet Plinius libros.ca. .per totum.Dico igitur ad propositu quod uxor adiuuare debet uirum,puta in rebus domesticis,nendrifusando te'
xend irgillum,malaxam gyrando,ct in alijs operibus,qus ad uirum no spesciant. Quod piadi indicat deus opt.maαGene. α. Dixit quo Deus, Noestho Fnum hominem eme solum,faciamus ei adiutorici simile sibi . Et de muliere forti Prouer.31. Manu suam misit ad fortia, Ac digiti eius apprehenderunt fusum.Et I commedit. Tobiae io.ca.Legimus qubd pater monuit
Seneca,generosos animos labor nutrit. Tertio loco,ad Oeconomia requiritur familia,id est,serui 5 ancilla. Gemis nos alitinguimus seruos,Maiores scilicet S minores.Maiores uocat Aristote.
ta acutiSartibus, aut ossiciis,quae petunt solertem ac diligentem prouisionem Vt sunt in nostro prosito,Magistri curiara,Archigramate Scriba Censores'
Coqi Pistoxes Apothecarijsiue Celtarq uini, Cereris di c. Minores aute Disanam Dea uendicant. Sed missis his plurimis Dianis, ea acceptamus,que Dea yluarum re nemorum prsdicabatur,arcum S pharetram ferebat, cincta semPer incedens,uenationibus inquietam operam dabat, quam plures Lunam dis
189쪽
xere.Cui Dianae sitie Liuias subsimi, naancipia, mercenarii dc operari LVt sunt Cursores,Agricolae,Fosiarn, Cementarit,ec id genus plures. Hi ob 1diqised lauhoriosi 8c actuosi sunt,nominari possunt Centimanti Hi servi tum maiores tum minores debent dominis in commissis sibi esse fila Serus quid tesdeles,bona eorum conseruare,imminentia mala pro uirili amouere.Sint etiam dQmino, in praeceptis domini intelligentes,ut quae domini moneant,recte intelligant,ei quae intellexerint cum diligentia exequantur.Hoc pacto erunt decentes in obit
seqvijs:non enim decet seruum iussa possibilia,cauillationibus protelare. Vnude dicitur.Non sit tibi seruus medicus,Propheta,Sacerdos. Domini ad seruos tali uti debent prudentia, ut sint loquendo placidi, ne dui, Domini ad selerioribus ilectis exasperentur. Nimiam tamen familiaritatem fugiant,in mans dando discreti,ne nimis laboribus grauentur:sint in remunerando benefici. Aaristoteles.Oportet seruis dare opem Zc uictum. Idem secundo Poli. Multi serui, quandoque deterius seruiunt paucis. Item
Ecclesiastici 33 . Mitte seruum tuum in Operationem ne uacet, multa enim inisquitatem docuit otiositas.Sat est. Quarto requiruntur ad oeconomu bona externa:per quae in praesentia uo Bona externa.
Ivimus significati,opes,diuitias,praedia,uillas,oppida re arces. Aristoteles promo Poli. geminas facit diuitias,naturales,scilicet,& artificiales.Naturales sunt possessiones rerum . Artificiales sunt possiessiones pecuniaris. Et idem io. Ethi. dxi Homo felix siue sapies indiget aliqualiter rebus exterioribus, quia natura per pse non est sufficietns speculari,sed oportet quod habeat corpus sanum θc cibum
maratu, ec reliqua . Quia ut idem testatux primo Poli. Sine necessariis ims Aristotelia.
Pro his igitur oeconomi bonis, seligimus quatuor deos.Ceres est prima,qus Cςxς . frugu dea putabatur, a Cicerone lib.de Natu.deoru.Dicta Ceres, tanquam geres, a gerendis fructibus . Haec profecto est oeconomo necessaria pro se & suis. Cuius promptuaria esse plena frugibus debent S c.Ιn quaestione obiecta septe
Graeciae sapientibus, Quaena domus foret maxime felix Respondet Pittacus,e eam praetulit. ae tum necessariis,tum redundantibus superflueret. Vulcanus secundus deus,necessarius ualde rebus oeconomi.Est autem is geminus,primus qui igni praeesse putatur.Est igitur Vulcanus ignis,qui ab Eubrio praedicatus est omnium bellariorum esse iucundissimum, quare non ab re oeconomo pergratum . Ex Platonicorum placitis triplicem colligimus ignem, coelestem,scilicet,ec infernum,ac intermedium.Coelestis ignis qui stellis inest Triplex igni. diculur enim lumina stellaru ignes) lucet,expers tamen est incend 3. Infernus autem caliginosus arbitratur, quasi incendium quoddam expers luminis. Ignis autem inter coelestem Θc infernum,lumen habet cum femore. Ignis aute usus uarius fuit,apud diuersas gentes.Chald aei numinis uice ignem ignis usus coluerunt.Μedi oc Assyrii barbaricos ei tribuerunt mores, non religione usty , adeo deuicti,sed uerius formidine, cum omnia absumit. Romani Vestae deae templum rotundata struxere forma, in quo perpetuus seruabatur ignis: Ves statis appellatus. Et Hebraei usum habuerunt ignis,pro holocaustis offerendis,& cremandis Hebris ex mandato De ut legitur Leui.ca. 6.Ignis in altari semper ardebit, quem nuo triet sacerdos subiicies ligna mane per singulos dies.Et post pauca.Ignis est iste Perpetuus,qui nunquam deficiet in altari.Et ad idem eodem libro ca.o.in fine. Item nostra religione, per omnes orientis ecclesias,quando Euangelium Iesgendum est, acceduntur lumina, iam sole rutilante: non utique ad fugandas
tenebras, sed ad signum laetitiae demostrandum.Quare Matth.M. cadegimus.
190쪽
IN p Roc LI DI A DO CHI S P Η AE R A M IO ANNI sitirgines 1llas euangelicas semper habuisse accensas lampades. Et Lucae ii. ad Γ, apo frolos dicit tir. Sint lumbi uestri praecuacti,&itIcernae ardentes uana ambus uestris. Et Ioan s. Pe Ioanne baptistansse erat Icerna ardens<icens. Et ites Him Lucsi1.Veni mittere ignem in teream,& qiud uolo nisi qubdaccendatur Et quoties de luce fit mentio Ioan.1.r.3.cac Ut sub typo luminis corporalis, ista ostedat bir de quo Psal. H8. in litera Nun legimus,Lucerna pedibus meis uerbutuum domine lumen semitis meis.Qtiibus omnibus id addendum est,homi, ne in ob id,quoniam coeleste oc immortale animal sit, ne solum uti. Jui nobis
Ignis N aquae rei mortalitatis argumenta datus est . Qitia ignis e coelo est,cuius natura quos ρ tac M.' mobilis est,ct sursum nititur, uitae nostrae tenet rationem. Caetera uero ansematia cum,dum tota sint mortalia,tantu modo aqua utuntur, quod est elemem
tum corporale ait terrenum, cuius natura quia item mobilis est, sed deorsim vergit,figura mortis ostendit . Proinde nec coelum pecudes suspicissi,neque re*ligiones sentiunt, quoniam ab his usus ignis alienus est.His expositis, Oeconomus ignem praeseitim medici in suis habitationibus, ob multimoda eius usum tum quo ad se suos, tu quoad externa bona iugiter fouere & nutrire debet,
sub huiusmodi tame custodia,5 ferme more Medoru oc Assyrioru. Ne ipsum Esuos dic sua absumat. Secudo Vulcanus a poetis fingitur faber Iouis,eo quod ei fulmina cotra Gigantes fabricauit . Et etia accipitur pro mulcthere,eo quod ferrum p ignem molliat. Fuit idem etiam faber Coronae Ariadnes,quam ex ali
o,Eiatio. Pro bro accipi debet.BOno enim inconomo Pro conseruatione aedili,atrium, oppidoru&c,is Vulcanus adesse debet.Qubd si optas noscere negligentem ecdesidiosum oeconomum,animaduertito aedes suas, ec postquam ingressus fue/ris,uideris parietes casum minantes, pauimenta habentia anfractus, tabulatare laquearia dis luta, ualuas ct ianuas a iuncti Iris solutas,tecta stillantia,fenesstras fractas, ecfornaces fumantes, mox concludito oeconomi nomen in eo homine periclitatum.. It D ms est Mare,qui bellis preei Aristoteles in Oeco.Nunta oportet
ortitote es. doma esse sine custodia,sicut nec ciuitatem. Idem . Polliticorum. Ciuris non confrabit ex una parte, sed ex multis . aliarum una pars est Agricolae.Secun*da artifices manuales. Tertia negotiatores circa forum. Quarta JHercenarii.
iinta propugnatores armigeri,quos necessarium est in ciuitate existere,si Fnon debeat subiici inimicis. Bonus enim oeconomus tempore pacis cogitat de bello:munit igitur suas possessiones,oppida,arces,turres ct c.armis bellicis pusta tormentis, bombardis, balistis, fundis, petrariis cum omnibus requisitis ecetiam loricis,cassibus,roracibuS,scutis, cetris & c. armiReris,custodibus uiriliabus S c. De his uideatiar Vegetius de re militari. PNeptunus, dominus maris S aquarum, quasi naniuntIS.
N , uisu, libx den tu deorrim, asserit Neptunu a nando dici.Est igitur Neptu
Aqua. oeconomo est summe necessaria, ob id, qubd eius utilitates lonisge uidentur ignem prscellere. Sunt enim multa animalia,q us sine ignis degant usiti,deget aut sine aqua nulla. Qtsed si fuerint sine humoris potestate, exhaussta exucta a principiorum liquore, arescunt S deficiunt Nein plantae ipse
aut herbs florent citra aquae humectationem. Qtrare Pindarus rectissime opis natur, aquam esse optimam. Habeat igitur Oeconomus, fontes, puteos pisci fias, piscium uiuaria,aquas fluentes A c. 'Post Iongam fatis superi digressionem,ad incepta redimus de duodecim ignis zodiaci materia,S annectere libuit uersus ipsius uenerabilis Bedae. Veisius Bedae. Mirλ prorsus paganorum oc saeua dementia,