장음표시 사용
61쪽
posset explieatio fieri opinionis Philosophorum admittentium Coelos
consistentes , o solidos. De numero porro huiusmodi orbium magna quoque diissensio fuit. Eudoxus Lunae ac Suli 3 orbes partialesci caeteris quinque . concellit,ita 16.enu nerauit Calippus 3 Aristoteles his superaddidit Q. unde recensuit s. alij auxere hunc numerum usque ad O. V Em M qui Caelum admittunt fluidum , ab his omnibus se facili negotio liberant quare cum natura non soleat pluribus facere, quae tam commode paucioribus potest, urique commode seruari cim tortEcommodius possint praedicta phoenomena in illa sententia, ea certe propter hoc erit alteri praeserenda: at multo commodius seruantur omnia: in Coelo enim Planetae motu libero secundum ordinem a conditore, M summo moderatore praescriptum infallibiliter discurrere, ut nauis . aequore ad Naucleri ductum, facile intelligentur At hic iucundam quaestionem inserere non grauabor, an scit Sothoc tempore sit vicinior terrae,necne, quam tempore Ptolemaei Coa pernicus aestimauit Sole ad nos accessisse milliaribus germanicis 166 6sIlli subscribit Melanchion,addens Drum veluti Solem terram versus rι- traxisse, quia naturae faeta rea maiori calor, fomento.
r , E At scaliger ea sic suggillar, ut vel ipsa scripta spoViis, vel ipsos authoruiec . i. dicat esse easti κdos. Solutio pendet ex Astrologorum obser uationibus, quaecum non sint ea de re omnino certae , praestat creoete unum operui cum cum paucis asseclis decet pium fuisse quam constan tissimae caeterorum omnium id negatium opinioni velle repugnare; prei sertim cum nec eclypsum doctrina, nec Solis motio ea de posset sublistere; de tamen in his nihil abhinc Ptolomaeo innovatum, nihilque immutatum videtur Ex recentioribus, absurre res sane sunt, qui sie Solem descensurum praesagiunt ut hinc tandem mundus sit in finali iu-Vide dicio conflagraturus quasi eid incendium illud generale naturae lege, I ' es- non miraculo foret excitandum in cur hoc naturalius accidet, quam Cataclysmus, qui olim terram inundauit
ordine, Hilantia ma nitudine Caelorum
MVLτ de singulis Planetis dici solent ab Astrolore is, inae consulto praeterimus, quia non Astrologiam, stat Phyliologiam profitemur ea tamen ex Astronomia decerpimus, sine quibus intelligere Physica nesciremus:quaeque viaro possint ad pronundiorem Aitro
aeritur ergo hic, qualis Mordo colorum. Tempore Platonis, EcAristotelis ita putabantur Planetae constitui. Infimo loco ponebatur Luna 2 Sol . Mercurius A. Venus; s. Marsi ,. Iupiter; 7. Saturnus.
in Ana. cimander, Mutrodorus, diali in supremo Coelo collocaba ne
62쪽
solam; Luitam inseouente; deinde reliquas 1 stellas errantes atrandem ninfimo uellastixas. Alij alias sedes assignarunt. Ptolemaeus verbcum omnibus, qui eum secuti sunt, Astrologis , ali ter systema coelestium orbium disposuit nempe sic: infimo loco ponitur Luna supra quam Mercurius . . Venusi . Sol r. Mars 6. Iupiter; . Saturnus 8. Firmamentum id Coelum crystallinum io primum mobile. Ita communiter qua Coelos solidos arbitrantur. Ad distantiam quod attinet,notandum est eam per terrae semidia meistros solere copulari, o in quaquam incellae ninuum sint, probabilior tamen opinio fert terrae ambitum constat 262s; milliaribus Italicis, hoc est leucis Gallicis 3 12. .consequenter eius diameter constat 8; . miliaribus Italicis, W17 8s leucis Gal. semidiameter ver ir . milhItal. ac iis 2 leucis Gal.
Hinc explicipiis Ptole ei, ita orbium coelestium distantiam digessit Petrus dassendi.
distanti Venus mediocris Sol qua absuto Mars
a terra Iupiter Saturnus fixae
Qusad Magnitud. ex cassi ex Clauio, ex aliis.
Quoad tellas. c. mignitudinum differentias in illis agnoscunt sic, fixae ma gnitudinis. C. maiores V sunt ter
63쪽
Ita sol maximus: deinde stellaei.& a magnitudinis, tum Iuppiter, hinc saturnus, stellae reliquae, Mars Venus, Luna, Mereurius. Alii tamen alias huiuscemodi distantiarum, magnitudinum proportiones, ac mensuras assignant. At omnes quotquot coelo consistentes , firmosque,&indissipabiles statuunt, hoc velut axioma communis simu Mindubitatu ponunt, qud Loinnes coeli motus suos tam proprios, quam diurnos circa terram obeant, sola excepta eccentricorum deuiatim ne ratione cuius motus proprij Planetarum habent centrum paul di
V1κvM Ticho Brahe eandem quidem Planetarum constitutionem, idemque systema posuit. i. enim Lunam deinde Mercurium 3. Venerem Selem; Martem G. Iouem , T. Saturnum 8. Firniamentum collo t. Dit fert tamen a Ptolemaeo , iiij s. i. qubd Planetas solos vagari velit ita coelo , ne orbibus prorrijs a quod non admittat cristallinum, nec primum mobile distinctum a firmamento. 3. quod solem sic in medio Planetarum statuat, ut circaillum reliqui, excepta la
Quamobrem sic disponit sydera. Primum saluit haec illa: Firmamentum, Solem, .Lunam motibus suis pros iis circum terram gyrari: Saturnum ver δ, Iouem Martem Venerem& Mercurium circa Solem. Ita ut singuli sui ipsis propriis motibus, quibus nimirum aboe
casu reuoluuntur in Orientem' circulos conii iant, quorum centrum in Sole sit quemadmodum firmamentum Sci iuna describunt cit-culos, quorum centrum ita in tetrae meditullio. Hoc et insuper obseruabitur in tali systemate, qubd videscet circuli, qui conficiuntur a Venere in a mercur.o sint tot extra terram Lunam meque eas ambiant circulus ver Solis ambiat semper terram,in unam, diu Venerem mercurrim rar etiam Martem. quo fit ut Luna semper infra Solem , Venus, Mercurius longos circumactus supra Solem peragant; Mars ver d breuem aliquam partem suae biennis conuersionis infra Solemi inter Selemi terram transigat. Haec porrδ, t diximus, intelligi dcbent de circulis quos motibus suis propriis conficiunt: nam praeter hos singulis diebus spatio a . horarum ab ortu ad occasum reuoluuiatur circa terram cum hoc discrimine, qubdfirmamentum, Sol, Luna hos diurnos motu velut per se peragant caeteri verbilanetae non per se, sed a Sole circumducti.
Notat porr&hic Petrus Galliendi praedictum Tychonicum systema haud multum asystemate opernicano, disserre perinde solum ac si in illo systemate Copernieano inferius exhibendo fingas circulum, ius centrum sit in terra α circumferentia per Solem transeat. Sed praeterea Tycho a prioribus differt in distantia magnitudinoi Idarum. Nam tales ipse conminita tantia
64쪽
ae numero Caelorum. Cap. VIII. 1Distantia
Maiores habet. circiter Minores Maior Minor
I. Explicatur. Nilii est, quod tam ad scientiam de coelo pertineat quam
nosse an moueatur hoc, necne ideo necessarium duxi, huc veterum ac recentiorum ea de re opiniones referre. In primis moueri Coelum, stare verbierram adeo mentibus humaianis visum est euidens, ut oppositum quoui paradoxo παροδε ω ειν, dc Tomus Quartus. I
65쪽
quouis absurdo absurdius existimetur. Fuere tamenet etiamnum florent Attrologi haud ignobiles, qui moueri terram , solem contra, clafirmamentum tare asseuerauerint. Nam cphantus Pylli .lgo leus IcHeraclides Ponticus censuerunt terram in medio uniuersiriositam perpetuo circumgyrari spatio et . horarum, caeteros ver Planetas circa illam proprios alios motus peragere: adeo ut motus diurnus a terraiannuus i Sole menstruus a Luna peti debuissent. Sic primum mobile non admittebant quia neque Solem, neque alia sedera moueri motu diurno L. . horarum sed videri Solemi noueri ad motum terrae, dicebant. Hanc opindonem recens tiganusin Longomontanus re
Arista Pchus Solem in medio mundi collocanit velut sornacem immensam e cuius centro igne vortices continu euomerentur. Hinc eius calore vic m. quaeque corpora tare fieri Min orbem circumuolui assic ruit, ad eum serme modum , quo videmus in vertice camini quemdam corpusculorum turbini vi flammae circumduci. Item densiora corpora longius a Sole reiici, eaque nihilonainus secundum communem omnium circumuolutionem rapi. Ex his ergo principiis tale Systema construxit, quale postmodum approbauit Copernicus , ut nimiruterra inter Planetas lita circa Solem assidue moueretur. Itemque astra reliqua: eorumque omnium motus, cum suis omnibus regulari-t.Itibus e contrariis a nomaliis, quali natur.iliter ex dicta rarefactione non sine sngulari animi subtilitate declarauit. Idem tenuit Seleucus. Idem quoque Plato tenuerat aliquando, sed postmodum Letilivit, n- dein Timaeo terrae figuram cubicam assignauit, ut stabilem eam tale
Nicolaus opernicus Germanus Canonicus Torunensis abhincloo anni sin amplius hanc opinionem de motu terrae, ante quasi ab omnium mortalium animis communi decreto abiuratam. rest ituli dein
Card. Cusanus, tum Land mergius, Kepplerus, Galilaeus , Catthesi utela alij multi amplexi sunt. Est autem eiusmodi.
67쪽
Primo suppollit Solem et Te in centro uniuersi,cii ta illum immediate
Mercurium, deinde Venerem', . terram simul cum Luna, 4. Martem, s. Iouem. 6. Saturnum, tandem firmamentum collocat idque immo
h. Ait solem a suo centro numquam discedere , moueri tamen circa illud orbiculariter, atque ita circa suum axem reuolui intrauites 17. id quod admittit, ut macularum, quae insole deprehenduntur,varietatem explicet. I. Solem ita circa se gyrantem, quaquauersus radios in orbem pariter iaculari, qui vim quoque habeant pellendi caetera corpora ni se mitis, ves diGrmius prout ea minus vel magis resistunt. Planetas verbneque graues esse, neque leues, ideo de facili rapi ab illis radijs , al circumgyrandum impelli. sic tamen ut quo planetae Soli sunt propiores, e propitis quoque velocitatem motus solis participent. Hinc Mercurius; mensibus Veims s. terra cum sua Luncis Mars duobus an .nis Iupiter i Saturnus O . . Terram in medio Planetarum esse videlicet interVenerem Sc Martem, esseque Planetam sicut resi quos quinque lumen solis reflectere, non qua parte mari operitur, sed despotius qua sicca est; ab illa quoque Lilis lumen ad lunam usque reflecti ripsiusque Lune maculas esse umbras
quas vel ex terra recipit; vel ex obiectu montium aut concauitatum,que ipsi Lunae in sint; ita Gai Dus eiusquesequaces S. Globum unum confici ex terra, aqua, aere, igni& Luna Lunaque esse terrae id quod stellae sat et bites Ioui de Saturno; ita ut ea circa terram
reuoluatur,ncut astra Iovialia,circa Iouem cum tamen planetae se Mercurius, Venus, Terra, Mars, Iupiter, saturnus circa solem circumeant. 6. Terram triplici motu cieri diurno scit . annuo ac motu inclinatio is nisi otus diu us est, quod ab occasu in ortum spatio 24 horarum conuertitur circa proprium suum centrum . axe eius manente immoto, aἀeum modum, quo caro in veru voluitur veru enim , est velut aris circa
quem caro vertitur &tota ipsa si essiue illustratur de calefit ab igni
singulis circumuolutionibus. Ita dum terra mouetur, eo motu sol immotus licet videtur moueri ab ortu ad oceasum: inde noctium dedi eruin vicissitudo emergit cla c. Annuus est , quo secundum signa Zodiaci mouetur. Eo iugiter mutat centrum: axem, quia tota progreditur in orbem, secundum successionem signorum Zodiaci, talem ambitum δέ excursum sacit, qualem secundum communem hypothesim solii se per annum peragere censetur. Ideo ille ambituscomplectitur totuillud spatium , quod Venus o Mercurius pererrant motu proprio: designatur circulo ... . P. invocaturque ouis magnus. Hoc motuatinuo explicantur diuersae anni tempestates , desperinde res omnes eueniunt, ac si sol ipse permodi una circa terram circuiret, ut communiter creditur solumque hoc interest,qub terra dicatur oppositum sequi ordinem. Nam ut sol videatur repedare per Zodiacum ab occasu ad orturnae trahunc circuitum debet facere a b ortu ad occasum proceden-
68쪽
do. Item ut sol appareat ex cancro in leonem discederes, terra debet ex Capricorno in Aquarium progredi, quae sunt signa opposita , ut holus. Motus denique inclinationis non tam motus est, quam solum determinatio: modificatio motus. Nam solum significat statum positu. ram, quam seruat terra in praedictis illis motibus, quae talis est, ut terrae axis nunquam insinetur ad Polum Zodiaci sed axem suum, axi mundi: c aequatorem suum, aequatori mundi semper parallellos seruet ut in figura conspicitur ubi Tona illai ransuersa punctis collineata est signum Zodiaci: lobuli in illa descripti terram de lignant in diuersis eius partibus uitam dine punctis notata ab A. ad P .est axis mundi: linea transuersa quae medium hunc globum secat, aequator mundi est. In Mobo terrae linea illis duabas parallelas&s militer notatas vides . easque semper eodem modo penitus obuersas. Ea quae est rarallela Axi mundi, dicitur axis terrae; quae vero aequatori mundi parallela est, aequator terrae. . Totus ille orbis magnus secundum Copernicum respectu Firma menti censetur ut punctum. i. si ab extremis illius orbis nempe ab N. de
tuas lineas ehas, parallelas duxeris adfirmamentum, nempe ad dem. distantia ipsius G. ad H. pro uno puncto reputabitur,s quacumque parte magni orbis terrae conspiciatur. Hinc tres instantias soluunt a. est huiusmodi, ex quocumque puncto cerrae, quocumque tempore videtur tota medietas caeli. Ergo est in medio uniuers. Respondet Copernicus negando consequentiam, quia magnus orbis est veluti punctum respectu coli. 2. Instantia est haec: cum terra non variet axem suum, necesse est ut
dum ipsa motu annuo progreditur , semper aliud: aliud punirii firmamentirespiciat, quod tuo polo respondeat, ut dum est in N. respicito dum ver in Q respicit H. ergo videbitur respicere diuersum potu,
& sic mutare suam pontionem quod eri contri experientiam. Respondet Copernicus talem quidem variationem contingere sed non postet nobis percipi, quia tota latitudo huius variationis nequit maiorpuncto
videri. 3. Instantia si terra mouet circa solem per circumferentiam magni Orbis, cum erit in parte versus P. tanto remotior erit a stellis Firi xxx- menti quae sunt versus H. A. G. ergo stellae illae multo minores ex ea parte videri deberent quam ex parte M. quod tamen est falsum. Respondet Co pernicus hoc non sequi quia cum distantia illa, non debeat censeri maior puncto, variatio aspectus noli potest eme senubilis.
Ita tenetur ipse natet Saturnum c Firmamentum immensam quanda vastitatem admittere atque haec de huius opinionis explicatione satia. Nunc paucis quibiis praecipue argumentis innitatur, videamus.
69쪽
Hi afundamenta huius opinionis exponuntur
MVιτ sunt quae prς dictam opinionem verisimiIem reddunt,prς.
cipua haec sunt i rimo, qui contrarium sentiunt, coetuntur admittere velocitatem in primo mobili, quae omnem omninoidem superet, ii enim firmamentu, vi vult Clauius ambitu suo continet oi 7 62Soo.milliaria, id est, circiter 3 si S 7soo leucas Gallicas has spatio, . horarum percurrit, sequitur singulis horis debere confici I isi Si I. Leucas, breuissimi pii Isus spatiolo soco. leucas amplius , cum tamen obseruauerint aliqui fulgur vix unam leucam conficere unius pul-Ωs interuallo. lino Lant Dergius vult hoc eodem spatiolo 643o oo.millialia germanica pertransiri. Quid, si adhuc aliud coelum firmamcto superius xvastius admittaturaquis ob portentosam illam ariditatem non stupeato at si mouetur terra, caetera tranquillius currunt,stellae fixae manenunt immobile Merrantes non circuibunt terram, sed terra motum
divinum exequente ipsae solum proprium interrupte prosequentur,. nempe Saturnus Io. annis Iuppiter ra. c. Idem dicendum occultet de Cometis qui videntur eundem cum stellis peragere circuitum. 2. Iuxta communem II 3pothesim videntur astra modo regredi, modo stares tum huc, deinde illuc stupenda disserinitate discurrere: de alta quando in ahum sustolli velut in immensum , alias proxime ad Lunam deprimi: at uniuersia haec irregularitas tollitur, per motum telluris anu uum: ltupentque ij qui eam opinionem sequutitur, quam recte omnia
quamque congrue omnibus Pliae nomenis conueniant.
3 ijdem volunt in hac eadem sententia multa explicari facillim λ,quae vix ac ne vix quidem secundum communem Hypothesim expediri valeanti. Hi cur Planetae semperna oppostione cum tole, Retrogradi ori coniunctione, directi videantur cur item in oppositione maximi appareant, secus in coniunctione cur Saturnus frequentius, quam Iuppiter, xij quatia Mars retrogredi soleant: denique cur soliae Luna nunquam
retrogrediantur,i similia multa haec omnia dicunt mirifice consentire cum hoc solo annuo terrae motu, ita ut ea sic uniformiter reuoluta, terisque stellis proprium suum circuniactum semper codem tenore re gulariter prosequentibus, necesse sit ea onmia phaenomena obuenire. . Haec opinio multo melius proportiones caeloru , eorumq; motuum demonstrat, quam opposita. In communi enim hypothesi Luna, major est Mercurio is minor Venere,in haec sole, sol maior Marte: hic in Ioue: qui maior Saturno est: quid perturbatius 'at secundum Operni cum sequitur iste ordo. Mercuriua minor Venere; haec terra; haec Marte; hic Iove; hic Saturno.Qusadmotum etiam major seruatur proportio in hac quam in illa sententia: Quia quo Astra sunt minora , o propio
rasto primo de principali mototi nempe soli , ech velocius mouentur
70쪽
Id quod non potest in comesunt vulgari syllemate illi inrari. s. Sic inquiunt multb melius explicatur astus maris , alioquin inex
Alia multa eiusmodi solent in confirmationem dictae opinionis adduci ut quod quies tanquam nobilior, debeat potius concedi coelestibus quam terrae c. Quibus addunt nihil posse obijci, quod non facile soluant. Namin primis nihili faciunt experimenta, quae petuntur a sen- sibus: quod coelum videatur circumvolui, terrx vero stare, hoc soluunt ex A ristotele attestante rem videri mobilem, siue moueatur ipsa , siue
oculus. Icleo qua naui deuehuntur,existimant recedere littus, ac mo. ueri, cum tamen oppositum eueniat.
Deinde, si dixeris eo motu raridimao, Quo quaelibet pars terrei singulis horis conficere deberet pluiquam 36 4 leucas, unde velocius curreret quam glans bombardica etormento bellico explosia. dissipari debere terram ipsam disturbari homines, dirui aedificia, ventos intolerabiles excitari,i cc Respondent terram pollere virtute magnetica, quaterrena omnia quasi reuincta teneantur,item moueri sima aerem cirrumstantem denique nihil timeri debere huiusmodi,eo quod omnia imul uabili motu, eademque circumuolutione circumducantur. Si addideris te,vt lapis sursum emissus non posset ad perpendi. ulum recidere, Respondent id quidem fore, si aer non moueretur sim lcum iaciente sed quia mouetur ad motum terrae, etiam ad eundum otiam promoueri lapidem versus proiectorem. Idemque contingere in naui concitatissima, ubi si quis recta sursum iecerit lapidem,is illico perpei diculariter ad pedes eius qui iecit,recidet. Si dixeris tetram non posse congrue inter stellas reponi: cendum . auium esse medium mundi negant ipsi Gomma imo iunt,qui velint Planetas et omnia globo terrestri assimilari: astra quae videntur fixa. esse quasi totidem alios mundos, quibus lingulis suis snt soles, eosque, esse qui videantur, stelle que nuncupentur. terum solum medium terrae est e centrum grauium terrestrium. Et quo maliquot sunt textus seciae scriptur , qui contrarium asse runt, didunt scripturam loqui de rebus, prout apparent, non vero uti
Conclusim totius huius quaestionis cum refutatione praedicti stematis.
AGi τλτis sic hinc inde his opinionibus quid superest, nisi ut concludamus in his omnibus certi nihil polle constitui, ut rectissime elim Bioa dixerit stolidissimos esse Astronomos qui cum videreno possint pisces iuxta se nantes in littor ilius eos qui in coelo lunt videre ei ctent de sane vix turris altitudo ceti potest instrumenti j iii regulis