장음표시 사용
411쪽
sa , que deseando este habia de Don Alonscii laadministracion de la justicia entre sus subditos,
hiro acabar de recopilar , I concertar et politico, y legat Libro, ita mado las silete Partidas, que et Santo Rey Don Fernando su padre ha via laee hoc amen Zar, que son las Leyes, con que se gOVier' nan los Reynos de la Corona de Castilla , y de Leon : de tal forma , que si Salazar se contento con decir , que et Santo Rey cometio a los doce ConseJeros la Recopilacion de las Leyes de sit Reyno , y que pudo quedar se en terminos la comission de pura ordeia, sim llegariel caso de quo se practicasse ; Gariba y las stipone principiadas entiem po de Sara Fernando, y acabadas en et de Don Alonso et Sabio su iiij o : con que a I grani disere iacia entre lo que dicen uno, y otro. Is Don Di ego Ortia de Zuniga, s) enco miando las celebres obras det Rey Don Alonso
en los Annales Eclesiasticos, y Seculares de Sevi'lla, reflere , que mando hacer , o hi Zo varias obras, y Libros como Legislador , como Philo sopho, como Astrologo, y como Historico : como Legislador , acabando et famoso volumen de Ias Partidas, que comeneo Sari Fernando. Confir
412쪽
maesto misimo Pedro Marte en sus Dialo oos de la Historia de Portu gal. 63 6 A vista de tantas autorida des quatqui era
creera fer temerario negar, que en tiempo deSan Fernando se huvi esse empe Zado la celebre obra delas Partidas; pero me persuado , que sitntantos Aupores, que ite vela da opinion refer ida, se convera cera et mas incredulo , de que lo contrario sea lo mas cierto. Don Rodrigo Sanchez,
Obi sipo de Palencia , dice, que Don Alonso sie
aplico a cosses grandes : porque assii como Moyses dio Leyes a los Hebreos, Licurgo a los Lace- demonios, Solon a los Athenienses , y Nuina Pompilio a los Romanos, det misino modo Deeste Rev dado a hacertas, mandando que en suReyno se leyessen las de los Romanos, aula que
7) Leges enim Romanas in Regnis suis legi fecit, licet mi nime eis subi iceretur. Demum ex omnibus summa moderatione , ae aequitatis ratione septem Libros, quos Partitas vocant, insiluit. Rodericus Sanctius cap. I. pari. 4. Hi p. myior.
413쪽
no se sejetaba a ellas, 7 de lodas compilo et Libro de las siete Partidas. Si Don Aloii δε no huviera sido et pri me ro, que formo las Partidas, no te atribu yera Don Rodrigo la gloria de primer Legislador , sino ladiera a I Santo Rey Don Fernando su padre. Nitam poco afirmara , que mando Don Alonso, quo se leyera en su Reyno et derecho de los Romanos, y que finalmente las instituyo , antes, si es tu vieran principiadas en tiempo de San Eernan do , no usurpara la gloria a tan gran Mona rca doliaver comenZadotan utis obra: y siendo assi quo no hace memoria de tal empressa en ta Vida det Santo Rey , se convence clara mente no haver este Monarca da do principio a las Partidas ; y se evidencia mas, de que et cita do Autor est rivio su Historia en item po de Don Enrique Quarto, a node 1 69. que se puede decir , que havian passadodos tentos a nos, y enton ces no podia obscurecerse la noticia de quieta era et Compilador de lasse te PartidaS.
8 Don Lucas de Tuy escrivio tam bien laHistoria hasta et Santo Rey Don Fernando, faunque en ella hace los marores elogios de tangs n Monarca , no te atribu ye la qualidad de Legislador Don Alonso de Cartagena 8ὶ no refiz-
8) Hic fecit componi Partitas , quarum Legibus Regnum regitur. Cartagena Anace ex si Reg. Hi p. cap.8q- n m.7.
414쪽
re, que en item po de Don Fernando se princi Diarcui a componer las Parridas, y afirma , que Jue Don Alonso, qui en las initituyb. Dei misiamo senti intento son et eruditissimo Don Di ego de Covarrubias, 'ὶ y Choppin ro) Todos
Van conformes , en que Don Alonso fae et primero, que mando componer las se te Parti
' Confiesso , que la autorid ad de los referi-dOS CS argumento negativo : pues de que digantiaver sido DonjAloniose et Compilador , 'no ni e-gan , que en item po de Don Fernando su pad rese principiasse la coieccion de tan celebre De rectio; mas no obstante , sit a cada uno se debedar lo que fuere sillyo , no es licito usurpar a Don
Alonso la gloria , y et a plauso , que por primer
Covarrubias lib. DRariari cap. I Linum. F. isto Choppin de injimio Franciga tib. a. nu . II) in animum duxit 'magnum illud opus is magno patre suo Perdinando Tertio , qui in palam coepit, ct saneti cognomen promeruit ut ipse refori in desiderdium serio aggredi , ct Justiniani imperato, is vestigia sequutus, non solμm Jus Civile Romanorum , et erum o Sacrorum Canonum sine iiones,
415쪽
blemas a firma , que Don Alonio hieto siem preni e mori a de tan grande Obra, porque tanto la ha- via desea do et Santo Rey Don F et nando et Ter cero su pad se con que es cierto , que no la comenetb: lo uno, porque no dixera SolorZano,quelo havia deseado , sino que lo havia principiado. Lo otro , que confessando haverse promulgado et ano de 126 o. aula que en esto se equivoco,porque en et reserido ano fue la institvcion delFuero Real) es visio , que se deben atribuir a Don Alonsio , porque se principia ron, y acaba ron en siete a nos, como consta dei misimo Proe mio , b Prologo de las Leyes: y si las hvviera co-mennado Dori Fernando , se segnia , que la compilacion havia durado mas de Ocho , pues Do a Fernando murio en et de Ias z. que hasta sesentavan ocho an os a mi en tender cumplidos.
Io Pero lo que tota linente me faca de la duda, es et expressado Proemio de las Leyes de Partida. En et dice Don Alonso , que la obra se comen Eo Vis pera de San Juan Bauti ita , a los quatro a fios an dados de su Reynado. Assimismo refiere lascausas, que te movieron a componer las referi
416쪽
378 Libromercero de la Historia
Nos , que to ficies smos. Luego es constante , queno hieto, ni principio Don Fernando la obra, porque en ton ces no dixera Don Alonso , que loqui iera facer, e mando a Nos, que A sciessemos. Ya la ver dad, n uestro erudito Don Nicolas Antonio si ii solo concede at Rey Don Fernando et Santo la gloria dei pro yecto, pero a Don Alonso a tribu Ie la execucion, y principio de las Parti-das: conque por estas rarones, I porque ningu-no de los Autores antes det ano de I soo. dice, que Don Fernando Euviesse compilado parte deellas, debem os creer, que es em pressa de Don Alonso su hi jo , cumpliendo et mandato de su pa-dre , como lo a firma en las palabras dei Prorogo, que que data referidas: yasis ino se a tribu Ia a no-ved ad , si he procuratio insinuar la ver dad en esto punio, porque et Apostol nos manda, que a quieta me rece et honor, se lo demos: 13ὶ es digno de tanta gloria Don Alonso, y sa padro et Santo Rey Do a Fernando no lae necessita, pues fabe-
mos gora la Verda dera. siet y Azo uis s quae vulgaris fama est) discipulis iisque , ut
uparet, praestanti stimis debemus magnas illas uiυinarum atque humanarum omnium rerum Tabulas auspicijs Perdinandi Terti j conceptas, Alphonis X. sapientis abfalatas , quod jus Al-pbon omseu septem Partitum a numero Librorum , seu Pamtium vulgo nuncupamus Nicolaus. Antonius in Praefat. Biblioth. nova Hisspanicae. . csia in Reddite, cui timorem , timorem , cui bonorem , b οπο rem. D. Paulus lisola ad Rom. cap.. IS..
417쪽
CAPITULO XIII. DE LA INSTIT ION DEL FUERO
i EXO dicho en et Capitulo antece- dente , que et ano de os 6. se principio la insigne obra de las Partidas, y segunconsta en et Prologo , ne concluida a los siete anos and ados despues de comen Zada pero mediando en este tiem po la institvcion dei Fuero Reat, me veo precisado a hacer un parenthesis, en et quat sede una sucinia noticia de este de re
cho, y se coloque en ta clase dei tiempo , que le
418쪽
eu Romance , di cle est uandὸ bacer et puero de las Le-Ies , eu que assumo mo brevemestre in schas Leues de thyde, echos, e di)lο por Lυ , e por Derecto , a por Fuero is tu Cludad de Bargos, I Otras cludades , 7 Villus del ubde Castilla. Prueba evidente , por donde sedemuestra , que et e stabiecim lento dei Fuero Real tu vo su principio en et medio tiempO , quese instituyeron las Partidas: porque si estas no seacabaron hasta et ano de 63. es indubitable , queat tiernpo , que se formo este , se e staban componiendo aquellas.
3 La breve dad con que se es abiecto et Fue ro Reat, esta demostrada en to que queda referi do , que expressa la Chronica , y los Privilegios det misimo Rey Don Alonsio , que lo manifiestata, parato quat aduci re algunos, que justisquenloque asseguro. Et primero concedi do por et diolio Rey , y que se halla en et Archivo det Excelentis simo Sehor Duque de Medina Sydonia a la Villa de Niebla, dice assi Sepau quantos este Frni legis ieren , como Nos Don Alonseo, por la gratia de Dios, si de Castilla , de Toledo, de Leon, de Galicia , de Seruilla , de Cordova, de Murcia , de Jaen , a det a
419쪽
DAMOSLE EL LIBRO DEL NUESTRO FUERO, QUE NOS FICIES SEMOS , porque
se ju guen en todos cinos ludos comunalmiente , e tam biendos delus illus , como As de las Aldeas. Este Pruvilegio esta hecho en Sevit Ia et ano de 1263. que es Io misino en la Era de I 3o I. at ano undecimo
det Reynado de Don Monso, y en et que se aca- baron las Parii laS. 4. Auia despues de haver visto este , he tenudo noticia cierta dei que se halla en Escalona en ei Archivo det Excelentissimo Marques de Villena. En et habia assi et mencion ado Rey Don Alonso: Porque fallacemos, que tu Villa de Escalona non habile Fue o cumplido , porque se 1un a se assi como uebie,
420쪽
381 Libro Ter cero de la insoria
dauos , damosses, e stto garistiter AQUEL FUERO, QUE NOS FICI ESSE MOS cou conjejο de nuestra Corte , esicrito eu el Libi O , F seettido con nuestro Selis. Expidiose eite Privilegio en Sevilla et dia e . de Marro , Era de I 29'. que corres ponde at de 126 I. Argumento claro, segun la secha, que ya estaba et Fuero institutdo, pues tanto dan aetatender a quellas palabras, que Nos siciessemos: yse comprueba , que en et misim Oanode 126 o. eaque se instituyo , sic acabo, promulgo, y dio amuchos Puebios.s Otros machos documentos se eiacuentran,
con que justificar et assunto et, pero no es mi intento sier molesto , y mas quando ad uago dos, que si ruen de relevante prueba. Que motivo tu-vi esse et Rey Don Alonio para acelera resta obra de las Leyes dei Fuero , no me parece dificii ave riguar : porque aunque es verdad, que en ta delas Parti das se iba a estabiecer uia Derecho conrim , que nesse suficiente para et regimen de loda la Monarquia, no obstante la instiluciondet Fuero pedia una pronia execucion, y la de lasParti das, como em pressa de mucho tiempo , nosse fragaba a la necessidad, que eniGnces ocurria.
Y que sea assi, se demuostraen et Prologo , quehizo Don Alonsio en et Fuero, porque allidice: onde conritene at Rey, que ba de tener sis Pueblis en
