장음표시 사용
101쪽
Nil mortalibus arduum est, Coelum ipsum petimussultitia.
Qitanto eoncinnitis haee omnia solutiore stilo protulit cuNAEvs Si ct ipse C IAE EAE O aliique auctores veteres saepe usi sunt poetarum testimoniis alia veluti veste indutis. eeu pluribus exemplis in Variis Le. Etionibus passim demonstrauit M. ANT MURE.
Ap . A XXXVII. Sed sum ciant haec quidem de
mus ua Ornata oratione. Reliquum est, ut, quomo-rios diere1 do APTE dicendum sit, doceamus Quum in hβro enim aeque absonum sit, omni orationi eun-ι-hic dem charassterem,ac omni personae easdemisis, vestes aptare nostra omnino interes , varias dicendi formas vel charaeteres in numerato habere, maxime quum ita plerumque de illis
disserant rhetores, ut, quid sibi velint, scias cum ignarissimis. )
t Exemplo esse poterit DIONYSO LONGINI tractatus περ υ Leoue desublimitate euius nitidissima editio cum variorum notis imprimis B ILAVII versione Gallica cura I A C. TOLLII prodiit Traiecti ad Rhen. IIII XCIV. . Luculenter ostendit THOΜAS. Caute circa praecogn iur. IX, 8. ἡ)p. rii. nesciuuneum, quid scriberet, ct in quo sita esset illa, quam tantopere commendat, stili sublimitas: BOILAVIV in praefatione ad Longimιm singuit inter silumfιblimemesublime, Longinum de posteriore. nonprioriscripsisse arbitratur. At contrarium patet ex eo , quodsilum frigidumsublimi suo opponat Longinus 3. . suinmitianus inter dicendi genus sublime e grasse distinguit. I. m. c. I o p. 386.seqv. quod alii non fa-eiunt, nec imo entia suinctiliani perspicua es. Si tolum libellum Longini perlegeris, minus, quam antea, in
102쪽
M si FIAT LUX ET FACTA EST LUX.
quum tamensitas bie aperte Amplex sitis tenuis. Hi CLERICLBibl. Sel. Tom. X. Si ex scriptura adducendum erat exemplum siti vere sublimis i. e. gravis, cur non Esaias potius fuit adductusamitid grauius illo: UDITE COELI Hactenus HowASIUS. Qitum ergo ita eomparati sint plerique rhetorum libelli, de formissili, ut perlectis illis, repetere cogaris illa Demiphontis apud T E ME NIL Phorm. II, 4. v. 18. Fecistis probe,
Deertior fum multo quam dudum: dabimus operam, ut rem omnem quam fieri potest dilucidissime proponamus.
XXXVIII. Primo itaquc, quod ad breui Stilas L tatem vel ubertatem sermonis attinet, stilus comm .
let u Stilus LACONICUS1usto breuior, ac veluti abruptus est, in eoque consistit, quod plura intelligi, quam legi iubeat. X Hinc, nisi inter amicos, vix laudem aliquam meretur. y
u Omnes hae gentes Graee loquebantur, sed ita, ut mirifice inter se discreparent Laconibus, genti ambitiosae ae suspicaci breuis atque abrupta placebat oratio:.quisis breuis quidem, simplex, sed aeuia Matieis ventosum diffusissimumque dieendi genus Rhodii denique Asticis palillo uberiores, at inulto adstrictiores Asiaticis erant, adeoque prudenter orationis habitum etarmarunt, inter Atticam macilentiam di Asiaticam pingitedinem meditim. Vid. QVINCT IAN. Ins. Orat. XII, o ct a C. CRAGIvs de repubι Lacedaem. III, 6. s.
103쪽
τες, Laeones musta alligorice dicebant metum MessurLEEdem vero ratio, quae eos allegoriis occultare iussit sensa animi, etiam breue illud atque abruptum dieendi genus suasit. Hine idem D ΕΜΕΥ R. PHAL. au- , orest, eos aliquando ad verbosam Philippi Macedonis epistolam ita reseripsisse Διονυσιο εν Κορίνθυ, Dionasus Corinthi Plura hie intelligenda erant Philippi, quam legebat. Dicere volebant Lacones, non esse, quod se iactaret, Spartaeque minaretur Philippus, Fulgurepelui dari. Non diuturna esse solere Prannorum imperia. Dion um quoque, Siculis olim metuen- m, nune Corinthi vivere, in tanta rerum omnium penuria, ut ludimagistri muneresu atur Forsan infatis esse, ut eadem fortuna bilinum maneat, nisi eam risi sit aduersus bona sua, o opprimendae Graeciae consilia abiiciat Hideret ergo, ne et sis vitam imitaretur, cuius exitum perhorresceret. Vide quantum idearum tria ista verba Διονυσιος ἐν Κοριν Θω contineant y Hinc Laconiee nonnunquam cum Attico agit CICE- eum amicis PLINIVD LIPsIVS. Sed qimin Lacones semper habiti sint λαουσοι, nee vlla unquam eloquentiae laude floruerint: in C. Brut XIII. Aia ΓΘ N. Har. His XII so. absurdum esset, abrupto illo dicendi genere laudem eonsectari velle.
XXXIX. Magis commendandum A TIC Μ dicendi genus, in quo multae ideae paucis acutisque verbis proferuntur.'
Tasis est stilus THUCYDIDIS, XENOPHONTIS, ARISTOΡHANIS. Ast, ouum LYSIAS VISAEVS exile quod
dam atque exsuccum dicendi genus inuen rint: a factum est, ut plures eorum imitarentur exilitatem, Ibi ipsis Athenis magis viderentur Attici, si siccam atque ab omni ornatu alienam dicendi formam sequerentur, quos grauiter reprehenditia C TRO
104쪽
a Virtutes ergo Attiei stili sunt Ι breuitas, II. omnis is moris te adfectationisfuga, III acumen, N. elegantia. Hinc praeclare monet C I C. Orat non sussicere, ut in verbis nihil fit inquinatum, abiectum, ineptum, durum, aut longe petitum: nee satis esse, si nihil in sententiis absurdum aut alienum, aut subinsulsum sit sed exigi etiam vires, lacertos, sanguinem, id est acumen de elegantem grauitatem. Ite Attie sunt illa LIN.
Epist. I, 3. Tu modo enitere, ut tibiipse sis tanti, quanti uideberis aliis, sitibifueris. Breuia enim haec sunt, refra, acuta, elegantia. Attica etiam illa Epist. I, 9. O recta neeramque vitam sis dulce otium honesumque ac paene omni negotio pulchrius I littus, verum feretumque vaec Aose quam multii enitis P quam multa dictatis Proinde tu quoque strepitum sum, inanemque discursum, o multum ineptos labores, ut primiιm fuerit oceas , relinque , teque sudiis vel otio trade.
Satius es enim, ut Attilius se eruditissim simul e facetissime dixit, otiosum esse, quam nibi agere. Sic
pleraque apud PLINIVΜ sunt breuia ab omni tu-3nore aliena, acuta, ae polita, id est ατῖκωτα, Tali etiam dieendi genere in Epistolis ad Attieum non infeliciter utitur CICERO, in historia SALLVsTIVAE, Thueydidis imitatorci nonnunquam etiam MENECA, quamvis is ob nimiam sententiarum frequentiam paullo tumidior videatur.
a Sunt quidem LI SIAS eiusque distipulus IS A RVS 'venusti scriptores, subtiles, puri, sed tenues admodum , ct inornati. Vnde QUINCTILIANVS praeclarus ingeniorum en se Lib. X. Instit. C. i. et L Fassubtilis atque elegans, ct quo nihil, oratori satis si docere, perfectius, ibi enim in eo es inane, ibit arce tum, ptiro tamensonti quam magno flumini propior. Duas itaque priores vid postremam stili Attici virtutem in hisce oratoribus mirati sunt veteres ast tertia illis plane defuit. Omnia enim simplicia sunt, exilia, sicca, ut vix quiuis ex plebe aliter potuerit loqui. Qiuun tamen multi maximam stili Attici virtutem, id est acumen, non animaduerterent factum est, ut non
105쪽
paucis magis placerent LYSIAS, SI SAEUS,
quam ipse DEΜos THENEI, aliique scriptores ατ- λωταῖοι. Atque hi demum Atticum dicendi genus in secitate atque exilitate sermonis quaesiuerunt. IC. Orat. VII.sequ.
Stilus AD XL. Attico dicendi generi e diametro t/ς opponitur ASIATICVM, quod omnium est uberrimum. b Paucas enim ideas multis verbis exprimit, ita, ut, si copiam atque bertatem tollas, vix quidquam, admiratione dignum relinqui videntur.
h Initio Athenis tantum florebant eloquentiae sttidiar Postea etiam in Asia coli coeperunt. a C. Brut XIII. Essemel e Pirae eloquentia evecta es, omnes peragrauis injulas, atque ita peregιinata tota Asia es, vis externis oblineret moribus, omnemque /llam salubritatem --neae dicti nis, mi auitatem, perderet, ac laquipa n dedisceret. Hine Asiatici oratores, non contemnendi quidem, nee celeritate, nee copia, sed parum pressi, nimis redundantes. Add. LXXXXV. Postquam vero semel redundans illa orationis ubertas in deliciis esse eoeperat ipsas etiam Atherias inquinauit Unde PAE TAE O N. Satis. p. 3. Nuper ventosas haeccten-mis sequacitas Athenas ex Asia commigranis, animosque ruuenum admagna fur rentes veluti silenti quodam fdere affinit, JAnetque eo rupta eisquentiae regulaserit
cor obmutuit. Denique Romanos oratores Asiatine piae ibiduisse nouimus, maxime CICERONEM, qui saepe vix dicendi finem reperit. Vnde nee olim defitemini, quibus iste orator insatas umeras , uel
106쪽
quam non docti, edocti non insitati, sed imbuti sumus, visi vita nostra in aliquas insidias, sin vim, sin
tela, aut latronum, aut inimicorum, incidiset, omnis honesta ratio esset expediendae salutis. Quantum hieverborum i Et tamen paucissimae hae ideae tot verho. rum phaleris teguntur Ius naturale permittit moderamen inculpatae tutelae Asiatico ergo stilo haec expressit C IC E M. Eiecentioribus in orationibus suis pla. ne Asiaticus est, . Am T. MVRETVS qui ipsum nonnunquam CICERONE Μ copia videtur superare.
XLI. ressius Asiatico, Atticoque paullo S luimo
plenius est genus dicendi RIIo Divu, adeo que mediocritatem seruat,4 proportionem inter verba atque ideas. Vnde et maximam meretur laudem Ceterum non
melius hos eloquutionis characteres distinguas, quam si unam eamdemque propositionem diuersis dicendi sermis expressam, tibi ob oculos ponas. d
' Talis plerumque est stilus CORN NEPOTIS, C. IUL. CAESARIS, T. LIVII, quorum lectio ideo maxime commendanda est adolescentibus. Quam iustum orationis habitui conspicimus in illi COR N.
NAE P. Attie XII Vsus es familia, fitilitate iudicandum es , optima syorma, vix mediocri. Nam . que in ea erantpueri litteratissimi, anagnosae optimi, plurimi librarii, ut nepedisequus quidem quisquam efft, qui non utrumque borumpulchrefacere posset. Nihil hie abruptum, nihil redundans, nihil quod aut ad . di aut demi, saluo stili nitore possit. Et talem quidem
esse oportet stilum RHODIV Μ. ' Laudat statim Rhodium a C. Brat. XIII Rhodii oratores Vaticis saniores,er iliores Atticis. Et sane, quum Lacones iusto sim breuiores A latici nimis redundantes facile adparet, Attieum Rhodiumque dicendi genus esse ceteris omnibus longe anteponendum.
107쪽
d Esto proposi loci sudia optimarum artium perpetuo
nobis prosunt. Hanc Attice ita exprimit L IN Epist. I, 3. Reliqua rerum tuarumposite alium atque alium δε- minuinsortientur hoc nunquam tuum desinet esse, meIcoeperit. Idem Amtice eloquitur CIC pro Areb. VII. Nam ceterae res neque temporum sint, neq, ae tarum omnium, neque loeorum ibaeesudia adolescentiatim alunt, senectutem oblectant: secundas res ornant, aduersis perfugium ac solatium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant uobisc- peregrinantur, risieantur iam si ita dieeres suum reliquarum rerum omnium non admodumst diuturna posses, sola optimarum artium sudia omnium temporum ac locorum4se uidentur. Rhodius hie stilus esset futurus.
svi, XLII. Si quaeras, quodnam horum di-
νtim prae Cendi generum maxime probandum sit iam frendus monere me memini, nec Laconicum nec Asiaticum multum laudis habere. Danda tamen opera, ne quid invita Minerva tentemus. Alia ingenia ad CICERONI cuberta
tem, alia ad PLINII pressiorem stilum, alia
ad CORNELII NEΡΟTIS aut CAESARIS
medium characterem natura feruntur e Multum vero in cultiore Latinitate proficiet, quicunque naturam sequetur. Deinde in adolescentibus magis laudanda orationis reo dundantia, quam in viris, quos decet sensim amputare luxuriantem illam verborum siu
uam, vel ad Atticam vel Rhodiam dicendi formam sensim adspirare. f
e Nilo vero tendat ingenium, facillime eolliget ex ipsa auctorum lectione Solent enim ea nobis legentibus quam maxime sese probare, quae genio nostro conveniunt. Vid. vis N A S. Cautes circa praecognita Iur. IX, s p. 4.
108쪽
s Adolestentiam non dedecet illa verborum redundantia sed senectus aliquid grauliis desiderat. Et prosecto ipsa natura ita comparatum est, ut ingrauescente aetate eum in rebus omnibus, tum in verbis paullatim reddamur parciores. Notatu dignum est exemplum HORTENSII, de quo C IAE EAE O in Bruso XCR. fasquaerimus, cur adolescens magis floruerit dicendo, quam senior, caussas reperiemus veris as duas. Primum , quod genus erat orationis Fatieum , DOLESCENTIAE magis eonesum, quam senectutLEt paucis interiectis : Haec atirem, ut dixi, genera dirandi apturasunt ADOLESCENTI Bus: in δε-nibusgrauitatem non babent. hiemadmodum stilicet in puellae ornatu multa tolerantur, quae matronam parum decent ita in adolescentia laudem aliquam ha het diffusum illud orationis genus, quod partu probatur in senibus.
XLIII Quemades dum vero hi oratio Alura nis characteres ad stili nistarem pertinent: si rim . ita, quod ad eiusdem qualitatem minet, adiud est MAGNIFICUM, aliud MEDIOCRI, aliud T EN V Edicendi genus, g cui totidem opponuntur dicendi formae vitiosae, stilus videlicet FRIGIDIS vel TVMIDUS, INCONST AN S vel INAEQUALIS, ac denique SICCUS. h Multa de his praecipiunt rhetores, sed, quibus perlectis, vix capies horum characterum dif- serentiam i Operam ergo dabimus, ut, quoad fieri poterit, dilucidissime & hanc
g Ita plerique rhetores, ct ipse etiam CICERO, Orat. adBrutum Lib. I. ct e poetis etiam Vso Nivs in cribo et
109쪽
Nec rei natura repugnat. iiidquid enim pulet, rum idetur, aut grande, aut mediocre, aut tenve est WENETR. PHAL. ainen de luelint XXXVI paullo aliter initiationem, quatuorque ponit dicendi genera, quorum primum vocat ἰσχνον sue tenue, alterum μεγαλοπρεπες, siue magniscum, tertium γλα2υρον eornatum, ct vltimum denique taxo, sine grave. Sed quum oratio magnifica etiam grauis atque ornata; atque ornata etiam magnifica esse possit primam diuisionem huic alteri uterito praefertinus. h Vid. Gaa L. MEI. Attic. VII, 4.i Oliam parum veteres rhetores hane stili differentiam ipsi uideantur intellexist is vel ex iis adparet, raei E-ΜETR PHALERE Vs de his chara neribus, Da O- Y MI AE LONGINV de stilo sublimi disserunt. Ille eam demum orationem putat magnificam , quae habeat numeros accurate dimensos, membra prolixiora dictionem circilinductam, verba asperiora, guras sonoras, vocales concurrentes, sententias graues. Sed quis haec omnia stilum magnificum essicere dixerita Paullo melior DIONYSIVS m NMI N VIa sed ita, vi nee ipse omnia exhaurire videatur Claristane hoe
docent exempla, quibus, quid sublime sit, ostendere vobiit. Sectione IV 8. magnam sublimitatem deprehendere sibi videtur in illis GENEs. I, 3. Fiat luxo facta es lux Alibi quaedam ex HoΜER allegat, in quibus, si caeca illa abesset antiquitatis admira.tio, nos quidem nihil temere, nihil magnificum esse.
S M ti. XLIV. TENVEM ergo, ut ab hoc or-nuis eique diamur, illum vocamus stilum, qui Latinus πρψ με quidern concinnus, sed minime ornatus
esth Nuda ergo haec oratio est, recta,&
110쪽
venusta, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Contra, si vel Latinitas parum pura, vel oratio parum concinna sit, nec sententiae quidem admodum graues subsint: nascitur inde genus dicendi SICCI Μ.lb
h Talis est stilus PHAEDRI, IVLII CAESA R I S, ct nonnunquam etiam CICERONI in epistolis adfamiliares Sies SVETONIVS raro vltra stilum tenuem adsitrgit. Ait hie Iul. I. Iulius Caesar diuus annum agens sextum decimum patrem amist, sequentibusque flamen dialis desinatus, dimissa G1μ-tia, quae familia equesri, sed admsdum diues, praetextato desponsatafuer ut Corneliam, Cinnae, quater consulis, filiam duxit uxorem, eae qua illi mox Iulia natas. Omnia hie Latina sunt concinna sed nullum vides ornamentum, nihil quod ingenium prodat. Atque ita sere semper humi serpit SUETONIUS.I Non opus est exemplis plura quotidie prela typographorum fatigant scripta quouis pumice sicciora. Modo enim Latinitas iis deest, modo concinnitas modo sententiae tam absonae sunt, ut sine indignatione legi vix possint.
adpellamus, quod concinnum,in praete diseris e rea ornatum est In quo si quis sibi parum νη 'πι- constans, puris impura concinnis diuoluta, ,εως ornatioribus incomta misceat nascitur inde μ'
LIS, quo vix ullus poterit reperu i absurdior.
Dabimus exemplum medioeris stili ex PETRONII Satirico p. seqv. Adolescens, qui ermonem babes non Pu BLICI SAPORIS, , quod rorissimum es, amas bonam mentem , nonfraudabo te arte secreta. Νι-