장음표시 사용
91쪽
simulabas, eloquiti demonstrasti Bone Deus, quam frigida haee sunt; ct aenigmate quouis obseuriora lsed talia ferrea illa aetas serebat ingenia Parum comistum videbatur, quod non erat allegorieum hine non sussiciebat oratio, sed dieendum orationis vel sermonis Umba, nec placebat loquela, nisi adderentur sopuli. Quae omnia aeque absurda sint, ac si quis in vernaeula
illa, quae parce adhibita plurimum elegantiae eoneiliant orationi, eandem frigidam ct ridieulam reddunt, . . si nimis frequententur,maxime ubi non opus est has ampulla proiieere.
reiam XXXI. Reliqui tropi, inprimis METO-ν πρη NYMIA SYNEC DOCHE non tam ad ed. h. vigantiam orationi conciliandam, quam ad
excusandos veterum audiorum naevos Com-l arati videntur. d Nec tamen laude sua de-raudandae loquutiones quaedam metonymicae e)4 synecdochicae, fyiam dudum veluti ciuitate donatae. Verum4 hic adhibenda est cautio, ne, dum elegantes esse cupimus, vel profani, vel obscuri vel κακόθλοι apparea
d Duriuscule etiam veterea nonnunquam loquuti sunt, in primis poetae, quos naeuos ut excusarent rhetores, tropos inuenerunt. Qitis unquam a vitio atque κυρο- λοπία absoluerit illa HORATII, Carm. IV, 4. HI Eurus per ficulas equitauit unda, Quis non lingua lapsum dixerit CICERON ΕΜ pro Mareello VI dum ait: Gladium vagina vaeuum in urbanon uidimus. Et tamen non desunt antiquorum seriis piorum admiratores, qui haec tropo adscribunt,eoque solo
92쪽
solo nomine omnia excusant eorum vitia. Cons. DE RICI Art. Crit II, I. II, De Sie non ineleganter dicitur vario arte pugnare. QUI NCTI L. Ins. Orat. VI, 8. iuuenum Venus. in I T. de moribus Germ. XX. mecum Gratia quadam ae Henere dieitur. VI NCTI L. V. c. Silent diutius Musae Varronis. a C. Acini suas. . . comedere quem pro illas bona consumere L AVT. Et quid elegantius quaeso illis L IN. Epis. 6. Experieris, non Dianam magis montibus, ιιa a Mineruam inerrare. Eodem pertinentis notissima illa:
roga pro pace purpura pro regno, fines pro magistratu, laureave aurus pro victoria, Icelus pro seMesto, seruitia pro seruis. DReceptissimae sunt loquutiones syneedochleae te miro domo, mum'st pro gladio , mortales pro homini Aius, probrum pro stupro vel adulterio, miles pro miliatibus, centa pro plurimis Inprimis notari meretur, veteres, ubi desii si plurali loquuntur, non hocctantiae, sedmodestae caussa facere, quasi ι murauum
aliis communieare verint. Hinc quum canit VIRGI-Livs Aeneid. II, v. 89. Et notaliquodnomenque decusqua
I ERVI Us ad eum loeum addit: Nos, inqiiit, ιιι is, ad euitandam iactantiam. Nam si gulari dixisset, EGO GESSI, exelusisse ceteros videretur
Cauendum ergo I veprofani videamur, dum promi-seue consectamur tropos. Frigidiuamum est, ubique inculcare Vulcanum, lovem, Iunonen, Mercurium, huius generis alia. Ab his enim noxiis figuris, ut v cat AUGUSTINUI, merito abstinet Christianus, nisi eonstanti usu veluti in nomina adpellativa transierint. Sie nemo nisi nimium superstitiosus damnabit phrasea i sus Marte aliqui acere, aequo Ioue iudicarect similes alias huiuιgeneris. Verum nemo sanus Pro- habit illas iurandi formulas mecastor, mehercle, sed po , a quibus non abstinuerunt ANVTIVS,
93쪽
A Em B VI aliique viri eeteroquin dotassimi. IA C. THOΜASO Dissert. desili euntesmo Cavendum porro, II. ne tropos adfectantes vel obscuri Mκακοθλοι famus id vero iis maxime contingit, qui poetas sequuti longius a vulgari significatione deflectunt. Ne obseurius est illud CLAVDIANI de raptu Proia serp. II, in Sudata marito uti, pro fibula a mari to elaborata Obscuriora etiam sunt vulnus pro sagit- .apud VIRGIL Aen. II, v. 3 29 e VII. v. s33. hospes ardet pro hospitis domus ardet apud HORAT. Satis. I, s. Talibus qui in prosa utitur, obscurus fiet.
XXXII. Haec de tropis magis Oratio-FER ne ornant figurae sed selectiores Plures
tionem ον enim unt, quae ViX quidquam venullatis ha
nant. bent. Aliae ad dignitatem potius quam ele- antiam orationi conciliandam aliae ad as-
ectus tantum excitandos comparatae sunt. Nos eas tantum, quae ad Ornatum pertinent,gyrecensebimus.
s Elegantissima e g. esto. ANTANACLA SIS, quum vox ehisdem adpellationis, non vero significationis, repetitur. CIC ad Attie Epis. IQ, i . sui ergi is culpa Brtitorum' minime iEorum quidem sed aliorum brutorum. Ita eodem exemplo dixeris: Malis me onerus, baut malis Elegans quoque II. ANAPHORA, quae eamdem vocem in prin-ς cipio repetit. e. g. CIC. Catil. I, r. Nihil te nocturnum praesidium palatii, nsbi urbis uigiliae, nihil consensus bonorum omnium, nisi hie munitissimus -- fendi senatus kιus,nihil horum ora vultusque monerunt. Commendanda III. EPANODOS, quum sententia a cute convertitur Ca C. pro Planeio XHIL Gratiam qui refert, habet, qui habet, refert. VELLEI. PATER C. II, suam prouinciampauper diuitem ingressus, eam divespauperem reliquit. IV. PARONON A MIA, quando voces eiusdem paene aut non ad. modiiu dissimilis soni coniunguntur. TERENT.An ra
94쪽
Andr. I, 3. Inceptio haec es amentium, non ara nitum. Et eodem modo2ixeris Tibiparata erunt verba, uini homini uerbera eum liberis magis quam libris resertum. Non Muersus binem, sed auersus processit NEP. Attie XVII. Philosopborum ita pereepta babuit praecepta. Eodem pertinet V IM AGO, de qua iam
DEΜETR. PHAL. obserilauit, nullam esse figuram, quae plus elegantiae adferat orationi. Est vero imago adsimilatio, protasi aeque ae apodosi destituta, facta per partieulas veluti, tanquam, instar , ct huius
generis alias. NE P. Hannib. I. Hic autem vehu bereis ditate relictum odium paternum erga Romanos sic coninfirmauit, ut prius animam, quam id, deposuerit. Fet o R. Praefra Caesare Augusto insaeculum inrumhaut tilio minus anni ducenti, quibus inertia Caesarum quasiconsenuit atque dee it, nis quod sub Traiano sinincipe monet lacerto , praeterspem omnium δε- neetus imperii q'asreddita iuueatura revirescit. IV. P Α- RADIAS TOLE, utim distinguuntur, quae confundi vulgo solent. ME, Epis, II. Non quiparum baisbet, sed, quiplus cupit, pauperes. VII. NTIΘET ON, quum contraria contrariis opponuntur: Ca c.
Catil. II, 3. Ex Me enim partepudor pugnat illinepetulantia hinepudicitia illinesvrum bine fides Dii Anefraudatio hine pietas illinc Reius bine consaniit; in uror bine bonefas illine turpitudo hine continentia illine libido VIII. ANTI METΛ-SΕΣΙΣ , quando propositio ita inuertitur, ut eonistrarius inde emergat senius. PLIN. Panem XVI Non
ideo uisisse videris , t triumphares, sed triumphare, quia vinceres. SE NEC Epis II suum legere nou possis, quantum habueris, sat es, babere, quantum legas. IX OEΤΜΩΡON, itum eontraria de eodem dicuntur. SEN Epis. II. Nusquam es, qui bμque es, Lo R. Histor. II, 6 Reuiuisentis imperi spes Fabiusfuit, qui nouam de Annibale victoriam commentus es, OLLE PUGNARE. PERIPHRAE SIS, qua rem unam multis ambimus verbis. NE P. Demis. I. prudentiam Themistoelis laudatu
95쪽
riis pluribus utitur verbis Celeriter, quae opus erant, reperiebat neque minus in rebusgerendispromtus, quam excogitandis, erat quod rede instantibus, ut ait nu-cγdides, veri irve iudicabat, o de futuris callidissimaeoniieiebat. XI. ΕΠΑN ΟΡΘΩΣΙΣ quae tollit, quod dictum est,' pro eo, quod imagis idoneum est, reponit. ΕΝ. cinis ad Marc. I. Patrem non minus, quam liberos dilexi ci excepto eo, quod non optabas supersitem : ecscio, an o hoc optaueris. PON. Epist. I, et ouod me longae desidiae indormientem exiscitauit,simodo issum ego, qui excitari posse.
Me tibis XXXIII. Plurimum quoque elegantiae formida inest orationi, quae ritus formulasque anti- πiq-ς qua es altis rebus sine adsectatione applicat i
h Praeclarum opus deformulis verbisque populi Romani solemnibus exstat, eonseriptum a BARN BRISSO.NIO Et nos quoque complures eiusmodi loquiitio. nes antiquas de solemnes explicauimus in antiquitatibus nosris Romanis, quae adilluserandum ius civile fa- erunt, Halae Magd. 8 ct alibi. i Vt exemplis nonnullis rem declaremus, antiqua formula in funeribus adhibita est ILICET AC TvMES . Eam eleganter ad herum accommodat Parme no seruus apud TER Gn. I, I. v. 9. actum es cilicet perilsi, eludet ubi te victum senserit. QVIS FISERIS, NOSTER ERIS, imperatorum erant verisba, transfugam recipientium in fidem. Ea vero, eleis ganter ad reeeptionem hospitis traducit VIRGIL.
suisquis es, amusos bine iam obliviscere Graios. ser eris. Confisain V. Seho ad b. I. Tales etiam sunt formulae: Digna res, propter quam vadimonium deseras. PLIN. His. Nat.praes aurem cui vellere, I R G. Eclog. n. v. 3. Omne punctum ferre HORAT. de arte poet. 3 3.
96쪽
343. Nec tu aram tibi nec deprecatorem pararis. TER. eout V, 2. v, 22. Censervitio vel Mepopulis rogis creatus , fascessubmittere scriptore proletarii uel capiat cens, diuideresententiam, ct aliae innumerae, quas exaritiwitatibus Romanis explicandas esse viri domad aractores veteres passim monent. Omnia enim haeeυeΙ ideo elegantissima sunt, quod ritus antiquos ae foris mulas populi Romani solemnes nobis in memoriam rein
XXXIV. Nec gratia porro ac venustatearent adagia, quae in omnibus linguis idem raestare videntur, quod in cibis condimenam. h Sed cauendum, ne promiscue o-anes linguae idiotismos, aut actorum iocos trouerbia esse existimes, i qua in re vel ipse R AI haut raro deceptus videtur m
0 Diei non potest, quantopere orationem ornent eiusmodi adagia Plerumque enim,ut ex xRISTOTELI notat SYNESIVS, illa sunt παλαιοὶ φιλοσοφίαe ἐν ταe με γραις ἀν ωπ-φΘορme ἀπολομένης ἐγκαταλε ματα , περ σωθέντα δε συντομια νω δε- θοτηὼ veteris philosophiae inter maximas homixum
ruinas intercidentis quaedam reliquiae, ob breuitatem dexteritatemqueseruatae. Qinim vero eiusmodi adagia sint instar condimenti facile patet, inuitiam insipidamque suturam orationem, adagiis insto pluribus respersam. Vnde recte monet CAVS SINUS de Eloquent.
sacra Opro . IR, 4. p. 39. Erit in bi ad iis obser
sandum, ne erebruis obscura admisceantur orationi re ovirile est divisiosum. Sed ubi res feret, cominmode quas geminulae purpurae inserantur maxime vero is pistolari silo, qui paroemiarum amoenitate eultius enite sic Vt exempla quaedam subnectamusci quid pulelirius est illis CICER. Epis. ad Fam VII, 24. Habes Sardos venales, alium alio nequiorem miliis elerantius illis TER ENTII Gn. II, 3. v. 29. At enim bat in m cudet fata Ita eleganter C IC. Leg. III, is.
97쪽
III, 16. utitur prouerbiosum in Nulo mouet. Alia exempla, maxime in epistudis, passim prostant. t Adagdim stillaetes dictum acutum vulgari omnium ser-
ω vione tritum, quodplerumque ad factum aliquos amoenum avt ritum veterem, aut simile quiu respieit. Ada gia non sunt, I quae nihil habent acuminis, v. c. bene compositum par, similissimili aurit. Nee II hoc nomen merentur unius vel alterius auctoris dicta, quantumuis acuta Si S V E T. Octav. LXXXVII. notauit, Augustum quotidiano sermone usurpasse illaci Ad Ralendas Graecas , id est, nunquam. Contentisimus hoc Catone, id est, contenti simus praesentibus Helocius,qurem asparagi coquautur, id est, cito. Sed haec quum Augusto fuerint propria, vix adagia dixeris. demeensendum III de linguae idiotismis, aut veterum poetarum sententiis. e. g. actum agit, luctus numerat, festu lente in id tanto dignuiu feret bis promissor hiatu P agno conatu maximas nrigas agit Elegari. tia haec non carent, sed non tamen sunt in prouerbiis punenda. m multas poetarum sententias, multos idiotismo pro. verbiis adseripli TR A si v s qui dedisse operam videtur, ut multas potius hiliades, quam selectio. res paroemias colligeret. id Io C LAE BDιliotb ebois Tomo I.p. I.
loco adhibitae maximopere ornant orati nem n Sed litesquoque cauendum, ne quid nimis, o aut ne vulgaria quaedam de moribus praecepta subinde inculcando, egregii quidquam dixisse nobis videamur. p)n Sententiarum hae virtutes sunt, . ut acutae sint, II. ut rotundae, i. e. concinna periodo conclusae, III ut sapientiae aliquod praeceptum complectantur. Tales sunt illae s ENECAE de vis beat. XXX. Sententiam
fm rimul sequi, non vita es sed factionu. Eae δε
98쪽
Bene'. III, i . Gratum hominem semper effetum
delectat ingratumsemel. Ast si dixeris: Omnium rerum primordia aprecibusferi debent, vix hoe sententiae nomen merebitur. Sapiens quidem est hae praeceptum, sed nee acutum nec rotundum.
tentiae in oratione non debent fiequentari, ne magis vitienδpraeceptores, quam rei actores videamur. Add. v vim de commut rat dicendi II, 7. H. p. ASO .p Nescio quid vulgare sapit sententios eiusmodi, quam
vocant, eloquutio. Vulgus enim quam saepisti me uti. tur sententiis, quamuis parum aeutis. Vnde eomiei personis vilissimis sententias quam plurimas tribuere solent. v. e. TERENT Auar. LI. Ostiam inducit, libertum frugi, qui paene ubique domino respondet, adhibitis sententiis. Recenseo te domino beneficia, respondet Isbae commemoratio, quasiexprobratio es immemoris beneficii Referente deinde illo filii sui institutionem ct genium, nulli rei admodum addimimi iterum respondet Sosias Marbitror, adprime in vita esse utile, ut ne quid nimis Laudante dehine filii in parandis colendisque amicitiis lolertiam : denuo philosophatur Sosias Sapienter vitam insiluit, namque hoc tempore obsequium amicos p veritas odium parit Naris rat inde Simo, quomodo occultos filii amores deprehenderit, rationemque reddit, ureum tum haut obiurgarit. Quid hie Sosias Denuo philosophatur, ct ex ingenio suo depromit sententiam. Recte putas iams illum obiurges, vitae qui auxilium tulit, quid facias illi, qxi dederit damnum aut malam ' Talia vulgo semper in ore sunt. Vnde stilus eiusmodi sententiosus parum placet ceu ratioribus dicendi magistris. Vid. ivi Ne TIM Ins. Orat VIII, 3. qui etiam , . Se , necam reprehendit, quod rerum pondera minutis is sententiirfregerit.
XXXVI. Mirifice quoque bi nonnulli ANHi mplacent versibus & hemistichiis poetartura, V Iμε
99쪽
bemisse quae ubique orationi inserciunt.q Sed quemadmodum horum usus ieriodorum concinnitatem perimit. ipsius stili grauitati repugnat ita vix laudem mereri videntur versus prosae admixti, nisi vel testimonii causa, r vel ob insigne sententiarum acumenis inserantur, quod ipsum tamen rarius fieri debet. In eviantiore sermone re
ctius eceris, s dicta eiusmodi poetica solutiore sit exprimas n
q Talis est recentiorum quorundam stilus, inprimis L DPSII, BAVDO, dce theologis D AN HA WERI, FR. SPANHEMII aliorumque, qui diei non potest, quantum sibi frequentissimo illo versuum atque hemistichiorum vi placeant. Et veteribus D DOCHRYSOs ToΜVs hoc dicendi genere delecta. tus est.
o Testimonii caussa quosdam poetarum versus saepe adhibet C DC EAE O in libris philosophielsis rhetoricis,
maxime ex ENNIO,&EURIPIDE. Nec in epi
stolis desunt exempla. Vid. s. adfam. I, 9 ubi sex versus integros TERENTII Eunucto inserit, ut Sapis.lX, 26. XIII, 16. Eodem exemplo poetarumteis stimonia ad partes saepiuscule vocant SENECA, de P Lama V s. sed non nisi in seriptis didacticisis epistolis. In litterario enim puluere, ct inter amicos
haec loeum inueniunt. Sed in orationihils, ubi gravitas stili utramque paginam facit, non temere eiusmodi flosculis utendum DEΜOSTHENES sane, CICERO PLINIV in orationibus suis a poetarum testimoniis vel plane abstinuerunt, vel ea mutaruorationis genere protulerunt Pauculi versus leguntur
in Ora in Pison. XVIII. ct pro Muraen. XIV.s Inest enim nonnunquam poetae cuiusdam dictioni ali
100쪽
quidaeuminis, quod mutato versu periturum videbais tur. Ille non indecorum exit, ipsum versiim inserere, si eum iis agimus, quorum ad palatum sunt eiusmodi lautitiae. Si s ENECA de Ira II, 36. D frigera
septentrionemque vergentibus immansurea uenia sunt,
suaque simillima steti. Et ps L ML Facile prouorabas mala absistia aece dolor, quem tolerabilem esse dicebas risee mors, quam contra multa animose loquutus es: sonant flagella, gladius micat: e animis opus, Aenea, n-epectore'mo. Utendum ergo his versieulis rarius, ct maxime I ire epistolis ad familiares, non aeque in elaboratioribus, quales sunt, e dedicatoriae ad viros magnos seriptae, II in seriptis didacticis, si eum eiusmodi hominibus no- his res est, qui auctoritati permultum deserunt iis que enim, Cui recte ait, Η Ο Μ prooem Fundam. iur. nato omnes hodie gustu secteriano es tintur. Abstinendum autem ab iis in panegyricis, ct in omni oratione graui, quales sunt theologicae, eluites. Certe parcius S modestius his inspergendi sunt versus. D Ut exemplo rem illustremus: v NA vs in Satira Menipp. Sardi venal. p. II. haec habet Profecto hospes nec quidquam Deus haee spatia sedesque ab orbe uestro abscidit, stamen vos terrae fines transilitis, e
hae ignota acperegrina visitis. Nihil deinceps morta- Iibus arduum erit, eoelum ipsum adibitis tandem, o quidquidpraeterea homini, dum in terra vitam agit, negatum es. Nemo ignorat, HORATII haec omniinesse, qui libro I. Carm. Od. III ita eanit:
Nec quidquam Deus abscidit prudens Oceano duoetabili Terras Atamen impiae Non tangenda rates tranfiliunt vada Et paucis interiectis :