장음표시 사용
191쪽
376 P. II. C. II. DE ORATIONIBUS.
vel enthymemata Praemissae deinde probantur Nisque ampli Mantur. Exemplo nobis erit, v RETIoratio II. Venetiis de laudibus litterarum habita. In ea ostendere conatur orator eloquentillimus permulatum ornamenti praesidiique optimas litteras reis biispublicis bene temperatis adferre. Omnem ergo adparatum e prudentia ciuili petitum ad duo summa ea. pita refert, demonstratque , I litteris pueritiam adolescentiam ad rempublieam praeparari, Ii iisdem uiros miles in administranda rep. aiuuari. Prius arguitientum in hunc redigit syllogismum I. MAIOR quodcimque ado centes ad virtutem praeia
parat , illud multum ornamenti praesidiique assertreip. ubi I. Ipsa propositio. II. aetiologia. Fayeitas Gim re p. asingularam felici Grate ac virtute dependet In MINOR Litterae adolescentes ad virtutem praeparant. Vbi I. Ipsa propolitio. II. Aetiologia Nanti I. pueritiam praeparant.
1. Aetiologia onformavi enim eandem ad humanieatem o virtute x. Illus ratior Et in semente spes messis, ita in rn situtione pueri pes vitaeposta est: U. Iuventutem praepararit. D aetiologi , nam abducum eam a voluptatum illecebris, o ad glariam excitant. II. Illustratio ab I. exemplo Themisoelis, qui Miltiadis ero. tbaeis excitabatur.
a fabulis poeticis, de Veneris imperio in de Iasone, qui iremm insidias Orpba braeuasis.
192쪽
3 exemplis G sint , Archimedis, Ionis, qui voluptatem e litteris ineredibia
III. CGF CL VII in Ergo litterae multum ornamenti praefidiique adferunt reipublicae. Alteriim argumentum MVRETVS enthymemati hui ineludit: L MINOR Litteris viri riuiles in adminiseranda republiea adiuuantur. Litterae enim usum suum e serunt. I. In pace. bi.
i. Aetiologia Politica enim omnes viri eluilis partes Uendit II. Illustratio, ab I obiectione. At possunt viri ciuiles aliena operavit. Quod negatur. II. Illustratio ab exemplo Manlii, cui eaeeusionis sulatum stecusabat, quod indignum putaret, ei capit ortunasque omnium committi, qui alienis oculis uteretur. non ebitis aut Aiaces , se Nesorus optabat. III. Secunda aetiologia. Noria tot bella ob ore los ponit , quum alias moaimi duces paveis ean. tum bellis interfuerint. IV. ertia aetiologia. Litterae ob oculisponunt etiarissimorum forti morumque ducum exempla. v. Qitaria aetiologia. Maximos saepe exercitus eloquentia velfitisve incitauit.
193쪽
i 1 8 . ILCII. DE ORATIONIBVS.
cedaemoniorum exercitum versibus inflammamc VII. Aetiologia quinta maximi ac celeberrimi da.ees eruditisuerunt.
III. Illustratio ab exemplis Architae Tarentini,-- Iissi, Socratis, Platonis Xenophontis, Periclis, Ibemistoclis, Epaminomiae, Scipionum, Lu- eum, Fabii, Marcelgi, Iulii Cassaria, Bruti. IX. Illustratio a lege Molenaeorum, qui bel victos
non aliter mulctabant, quam ut ne liberos suorlitteras edocerent.
R CONCLUSIO. Multum ergo ornamenti praesidii que litterae asserunt reipublicae. Vides, elarillimum illum oratorem non alio usum arti. ficio, quam quod nos hic commendamus, politissimam illam omposuisse orationem. Ε'ξεργο ιαν eius addere nihil attinet. Ecquis enim est, qui elegantissimas ΜvRETI orationes legendas, i in sinu gestandas existimet φαο, diis X. Accedit & hic EXORDIVM id- generalia que vel generale, vel speciale Modo enima persona oratoris,o modo ab auditoribus p modo a loco, q) modo a tempore 3 aliisque circumstantiis auspicari licet. Quae omnia
exordia generalia habentiano) alia sunt exordia, qitibus orator sese extenuat Ipse
C IC EAE O eiusmodi exordio utitur in oratione pro Sex. Roscis Amerino. Erat enim tum admodum iuuenis, nee dum euiquam praestiterat patrocinium. Mia 'ius ergo excusandi, qui extentiatione eiusmodi utuntur in onsessi hominum obstiirorum, quique milia admodum auctoritate pollent.10 legantissimum huius generis est exordium MVRETI, quo in oriatione II Partis utitur. Dicendum enim illi erat in splendidissimo senatus Veneti eonsessu, tr.
194쪽
potuisset. ωmune exordiendi modum eadem oratione praeelare obseruauit, VRETVS. Nam ut in senatus, ita dein ipsius urbis di reip. laudes latius exeurrit. Siem v ME . ores II hi dicturiis de iretimeisione a ttempore, id est Kalendis Ianuariis exorditur.
X. sed elegantiora plerumque Iunt exor Exordia dia specialia, quae vel ab occsione dicenco di, o vel a re ipsa sipetuntur.
G v RET. orat. I. f. dicturus de philosophiae mora. lis laiidibus , exordium ducit ab occasione dieendi, munere sei ieet docendi philosophiam quod ei superiore an, rio, auspiciis pontificis maximi fuerat demandatum, Idqile fit duplici eri velis e , quemadmodum, vώRET. orat. I, r. de theologiae laucubus acturus statim in exordiotheologiam praecipua laude dignam esse de, monstrat vel inaeirecte, heu ceu vocant, ad hypo.
si quis de prii lentia doeendi acturus , in exordio ipsam commendaret prudentiam. A vero ea exordioriim genera videntur siauissima, quae vel a similitudine quadam, vel ab exemplo, ei deniqtie a testimonio elegantiore petuntur. Ita, Atat OR AG orat. H. exordium ditet ab elegantissimaeomparatione solici legum humanariim. v RE VI vero orationem I, o ab exemplo Croes ct symatonom Isa testimonio HVRlPIDI S tispleatur.
XI. Exordia quomodo disponenda sint, Din metiam vulgus rhetorum nouiti Praemissa enim THESI, statim additia AETIO LOGIA; tum porro Al ODO SIS, ac denique A A SIS 1 ubiicitur i, Solent tamen pratores, Opiae studiosiores, singulas fere M a par
195쪽
partes vel novis rationibus, vel illustrationibus quibusdam munire u)
o THESi rem proponit; AETIOLOGIA eamdem eonfirmat; APODO SI ad praesentem easum adplieat; BASIS denique viam ad propositionem munit. Exempli loco sit exordium orationis I. ΜURET I, quod ita disponitur: I. THESIS Theologia Augulari quadam a praeeia tua laude digno es. II. ET IOLOGIA. Nam mortalitatem nostram diuinae naturae arctissma colligatione deuincit. III. A UOM O SIS. De ea dicere iussus, bane Spartam non abs re defugi IV. B ASIS. AsnuncsemeI altum ingresso vela fremenda sunt. D Sie in eodem exordio VRETVS apodosin duabus fulei rationibus. Defugisse se ait dicendi munus, partim ob rei grauitatem, partim, quod vix sperare potuerit eam stili sublimitatem, quae digna videretur tanta rei magnitudine. Priorem rationem exemplo sophistae apud Hannibalem de rebus bellicis disserentis posteriorem testimonio PLATONI illustrat. Sed en ipsum exordium:
I. THESIS Theologia praeeipua laude digna est et Cum omnes mihisingulari quadam ae praecipua laude innividentur, qui in adsequenda honestarum artium scientia operam ct industriam stiam collacant tum ii praec/pue,
qui veluti maiore quodam numinis adfatu percus, ceteris omnibus inhabitis, ad diuinarum rerum intelligentiam omnes cogitationessum atque omnia sudia contulerunt. II. ET IOLOGIA: Nam mortalitatem nostram diuinae naturae arctissimaeofligatione deuincit Nam so eorum omnium, quae in hac immensa rerum uniuerstate cernuntur, numquodque naturabsui persulendi desiderio tenetur; θ animus noser, ad similitudinem diuinitatis
ustantoperfectior es, quont prosim ad Eud, ex quo ductus
196쪽
auso propagatus es, exemplar aeeedit dubitari profecto nonpotes, quin ea sit ovinium praestantissima fuc ras, quae, quoad ejus sieri potes, cum humavis diuina copulando, mortatitatem nostram, quantum istius imbeci rus patitur , diuinae naturas arctissima costigatιone δε-
I. APPLICATIO: De ea dicere iusilis, hane Spartam initio defugi De illius mihi Deustulis Lud bus hodierno die demandatum est is iis, quorum strepus
me plurimum alat, o pud omnes periaeque valere aebet auctorita sinon ureus quidemstillatim percensere omnes, a lore orationis eunusire conarer: quoa o imperare iniquum si seseipere temerarium esseto sed ut ex earum innumerabili copia pauca quaedam fellerem, de quibus hoc amplissimo loco uobis audientibus, eum a-Mem sua de re quum mecum Anitio ageretur, refugie-ham equidem tanti oneris magnitudinem.
veritus ne idem mihi contingestiis, quod nobili olim sopbisae apud Hannibalem de rebushesticis Isma accurataque oratione disputant contigisse dicitur si homo adolescens, o et is ceteris rebus satis tenuiter instructus, tum in hoc genere penitus rudis, inter tot eruditi mos viros ad dicendum de rebus diuinis adgrederer. Istud etiam comis mouebat, quodpraeclare a Platone scriptum norram, orationi eriis rebus, quae oratione tractantur, quandam inter se cognationem intercedere oportere, ex quo facile intestigebam eonsequi, ut ad res diuinas pro dignitate tractandas diuinum quodiam requireretur oratistis nis genus.
III. B ASIS. Ast nune semel altum ingresso verba nimirum facienda sunt At sa quidem, re adbuc integra, fortassis maiore quadam cautione prouidenda 1. rint: unc quidem iamsemel altum ingressis, quae noscunque tempsas exceptura es, uela nimirum facienda
197쪽
18 PII. C. II DE ORATIONIBVS. sui H XII. Propositioni, quae vel basi vel apo-
ς'ptotist dosi subiungi, vel eidem innecti solet, ple
υhiis rumque accedit captatis, quam vocant, ben e/nsis uolentiae. Sed maiorem mihi laudem vidum dentur mereri, qui beneuolentiam potius di- cendi suavitate retinendam, quam multis
verborum lenociniis captandam existi
' Alit enim thema orationis ita est eomparatum, Ut auditoribus placeat, ct tune non erit, quod auribus insidieris, ct verbis sesamo a papauere parfis captes beneuolentiam, sed praestahit, dare operam , ut Melegante elaboratione Dipsa dicendi suavitate auditorum spei satisfiat. Aut ipsum thema vel eius tractatio fastidio est is tune parum praesidii erit in ista beneuolentiae captatione Fastidiosum enim est auiiuui iudiciisum, nee tam beneuolentiae, quam voluptati utilitatique obsequitur. Notum est, quid de A. Albino censuerit M. Cato, quum in principio historiae eius multi Verbis veniam gratiamque malae existimationis, si quid esset erratum, postulari legi et Tum enim Cato; Nae tu, inquit, Aule, nimium nugatores , quum malus culpam deprecari, quam culpa vacare. Nam eni-σm petere solemus, aut quum imprudentes errauimus, μουσώuum compulsi peccauimus. Ne inquit, oro te, qu perpulit, ut id committeres, quod priusquam faceres, peteres vi ignosceretur CORN NEP apud OEL L. Oct. Attic XI, 3
sunsi es XIII. In conclusone plerumque paraenes disit' sis quaedam ad auditores subnectitur, atque de affectus aliquis mouetur, Sed -- uendum, ne in rebus non adeo magni mo-mqnti tragoedias agamus, eoque in illud incidamus vitium, quod II APBNΘΥ1'ΣON
198쪽
vocari, supra P. I. cap. 2 δ 53. D monui
mus. I Atque eatemis recte post ARISTOTELEM
monent rhetores, in exordio regnare in tractatione λόγουe in conclusione παθη. Seilicet nostrae orationes veteriim illarum velut umbrae sunt. Olim in orationibus plerisque affectus erant eoncitandi magnis in laudibus tota Graecia erat PERICLES, qui non loqui sed fulminare dc in eorum mentibus, qui audissent, quasi aculeos quosdam relinquere dicebatur Quum enim isti oratores vel de republica dicerent, vel de ciuium capite, ct quidem apud plebem, quae non tam ratione, quam assecti bus, regitur facile patet ratio, cur ea oratio omnitim praestantissima visa sit quae affectiis quam vehementissilue moveret. Ast hodie non de eluium capite reformias, non de reip. salute aut interitu, sed de re-hus scholasticis declamamus, ubi frigida plerumque est nimia affectuum ommotio. 4 exemplum huiusmodi
ΠΑΡ EN ΘΥΡΣΟΥ desideras, dabit illud P
XIV. Denique in orationibus vel decla suasismationibus scholasticis quam maxime Blit ' habenda est ratio. x Conuenit vero huiusmodi orationibus stilus mediocris, y oratorius, et elegans, a perspicuus, nonnunquam etiamgrauis&concitatus. ' Recte enim obseruauit PLATO , orationi, iis
rebus, quae oratione tractantur, quandam interse cognationem intercedere oportere.
et Plerumque enim non tam ob insignem aliquam utilitatem, quam ad ostentandam eloquentiam habentur. Turpe ergo esset, dicendo infantiam prodere, quam taeendo potuisses dissimulare.
199쪽
184 P. II. c. H. DE ORATIONIBVs
rum placent orationes Polonorum, quae semper cothur,no incedunt, nee PHILIPPI ELANCHTHOPI I S, quae vix ultra dictionen tenuem adsurgunt. Vid. No RHO F. Pobbis. I, 6, 3. 3. p. 27I. 1 Cons. supra Part. I. eap. a. Vix ergo publici saporis
HAWERI, qui poeticam potius quam oratoriam exprimunt facundiam. IVST. IPSI I orationes elegantiores purioresque sunt eius epistolis, adeo ut eas
nonnulli Lipsi suppositas existiment. Vid. V IN C. P L AN C. de Pseudon. p. 2I9. Q De hoe stilo vide supra Part. I. cap. I Cauendum tamen ne nimium elegantiae studium in sophisticam, ut ita loquar, vaniloquentiam euadat.' Vide supra Part. L c. II Quoties stilieet affectus mouendi. Adde tamen, quare superiore paragrapho monuimus. pcrae pretium itaque fuerit optimos hie recensere
Oratores, quos renatis litteris floruisse constat. Pri. mae itaque partes merito Μ. ANTONIO URE-τ o deferimus, cuius eloquentiam etiam Ii S. MC-L IMAE R in Excerptis Puteanorum I AN NI C. R THR. Pinacotb. III p. 7 . admirantur. Proximi hui sunt C AI A, de cuius opusculis praeclare meritus est celeberrimus NI C. HIERON GVND-
LINGIVS noster, AON PALEARIVS M. ANT MAIORA GIUS, DIONYS PETAVIUS, PETR. O. PER PINIANVS Hispaniis, de quo IAN NIC ERYTHR. Pinae l. e FRANCISCUS AVASSOR, IO. CASEL L. VS, PETR. CVNAEUM AUG. VCHNER VJ Reliqui tantum non omnes lonse infra medio-eritatem subsimini.
200쪽
P. II. C. III. DE PANEGYRICIS. 183
I. Panegyricus quid sies II. n viri sapientis fit, seribere penegyricos soli. Qitinam e veteribu eiusmodi ora. i. tiones scripserinta IV. Quinam e recentioribus V Quotuplices sint orationes panegyricae VI Earum Brgumenta ex historia petenda. VII. Singula argumenta eonstat loco communi de historia. VIII. Qiio- modo loci communes elaborandi IX. Qitomodo historia X. Qualis stet panegyricorum stilus VXI. Quid in exordiis 2 conelissionibus obseruandum
ONES PANEGYRIC AS, a iam uis ad supra obseruauimus Est vero P A. μ'
laudem personae illustriosi magnifico elaborata, os in splendido auditorum congressis
. Panegyrieae dictae sunt hae orationes, οτι πάντας η γυρον quia omnes congregabant, ut recte obseruat SC A. LIG. poet III, ros. Tales conuentus Athenis erant Iudi quinquennales, de quibus D S. H A LI C. Fragm. Met. I. sed de quatuor illi hidi Graeeiae, Olyn piet Nemei, Pythii Isthmi panegrres licebantur. SAE A L. de art. poest. I, 23. Quum vero in eiusmodo conuentibus etiam orationes in laudem virorum ilhistrium S bene de patria meritorum haberentur oratiin Ones istae dictaesunt paneoricae. Mimnes ergo panegyricae orationes sunt laudatoriae, sed non omnes laudationes sunt orationes panegyricae. Solemnis enim esse debet huiusmodi oratio ιχ hine in inagna quid in celebri ate haberi.