Cornelii Nepotis vitae excellentium imperatorum

61쪽

s4 CORNELII NEPOTI sconsiliis obstitisiet fortuna, ut haberet, qua s geret ad salutem. Suorum autem e numero Z cynthios adolescentes quosdam eligit, cum a dacissimos, tum viribus maximis: hisque dat negotium , ad Dionem eant inermes, sic uti co veniendi ejus gratia viderentur venire. hi propter notitiam sunt intromissi. At illi, ut limen eius intrarunt, foribus obseratis in lecto Cubautem invadunt: colligant, fit strepitus, adeo ut

exaudiri posset foris. Hic, sicut ante dictum est, quam invisa sit singularis potentia, & miseranda vita, qui se metui, quam amari malunt, cuivis tacite intellectu fuit. Namque illi ipsi custodes, si propitia fuistent voluntate , foribus effractis

servare eum potuissent, quod illi inermes telum foris flagitantes vivum tenebant. cui quum succurreret nemo, Lyco quidam Syracusanus per R-nestras gladium dedit, quo Dion interfectus est. C A P. X. Consecta caede quum multitudo visendi gratia introisset, nonnulli ab insciis pro noxiis con Ciduntur. nam celeri rumore dilato, Dioni vim allatam, multi concurrerant, quibus tale facinus displicebat. Hi falsa suspicione duisti, immeren tes ut sceleratos Occidunt. Hujus de morte ut palam factum est, mirabiliter vulgi mutata est voluntas. Nam qui vivum eum Vocitarant, eundem liberatorem patri tvrannique expulsirem

praedicabant. Sic subito milericordia odio successerat, ut eum suo sanguine, si possent, ab Λ- cheronte cuperent redimere. Itaque in orbe ce- Ieberrimo loco elatus, publice sepulchri monumento donatus est. Diem obius circiter annos quinquaginta quinque natus 3 quartum post annum , quam ex Peloponneso in Siciliam redierat.

a magnitudine rerum gestarum, quam disciplina militari nobilitatus est. Fuit enim talis dux, ut non solum aetatis suae cum primis compararet ,

62쪽

XI. IPΠICRATE s. Ss sed ne de majoribus natu quidem quisquam anteponeretur. Multum vero in bello versatus, saepe exercitibus praefuit ; misquam culpa flua) male rem gessit, luna per consilio vicit ; tantumque

eo valuit, ut multa in re militari partim nova attulerit, partim meliora fecerit. Namque ille pedestria arma mutavit, quum ante illum imperatorem maximis clypeis , brevibus hastis, minutis gladiis uterentur. Ille e contrario peltam pro parma fecit, a quo postea pelta pedites appellantur ὁ ut ad motus concursusque essent leviores. Hastae modum duplicavit: gladios longiores fecit. idem genus loricarum mutavit, & pro sertis atque teneis linteas dedit. Quo facto expeditiores milites reddidit. nam pondere detracto, quod aeque corpus tegeret & leve esset, curavit. C A P. II.

Bellum cum Thracibus gessit: Seuthen socium

Atheniensium in regnum restituit. Apud Corinthum tanta severitate exercitui praefuit, ut nullae unquam in Graecia neque exercitatiores copiae, neque magis dicto audientes fuerint duci : in eainque consuetudinem adduxit, ut, quum proelii signum ab imperatore esset datum , sine ducis opera sic ordinatae consisterent, ut unguli ab peritissimo imperatore dispositi viderentur.

Hoc exercitu moram Lacedaemoniorum intercepit : quod maxime tota celebratum est Graecia. Iterum eodem bello omnes copias eorum fugavit. quo facto magnam adeptus est gloriam.

Quum Artaxerxes AEgyptio regi bellum in serre voluit, Iphicratem ab Atheniensibus petivit ducem , quem praeficeret exercitui conductitio, cujus numerus duodecim millium fuit. ' quem quidem sic omni disciplina militari erudivit, ut ,

quemadmodum quondam Fabiani milites Romani appellati sunt, sic Iphieratenms apud Graecos in summa laude fuerint. Idem Hibsidio Lacedae-nioniis profectus, Epaminondae retardavit inceptus: nam nisi ejus adventus appropinquasset, non

prius Τhebani Sparta abscessisient, quam captam incendio delessent.

C A P. III. Fuit autem & animo magno, & corpore, imperatoriaque forma, ut ipso aspectu cuivis in-

63쪽

tis ConNELII NEPOTI siiceret admirationem sui. Sed in labore remissiunimis, parumque Patiens, ut PBeoso in memoriar prodidit: bonus vero civis, sideque magna. suod cum in aliis rebus declaravit, tum maxime

in Amγntae Macedonis liberis tuendis. Namque Euridice mater Perdiccae & Philippi , cum his duobus pueris, Amynta mortuo, ad Iphicratem confugit, ejusque opibus defensa est. Vixit ad

1 eneetutem, placatis in se suorum civium animis.

Caussam capitis semel dixit, hello sociali, simul eum Timotheo , eoque judicio est absolutus.

Menesthea filium reliquit, ex Thresia natum , Coti regis filia. Is quum interrogaretur, utrum fluxis patrem matrem ne saceret; matrem inquit. l quum omnibus mirum videretur: at ille, merito, inquit, facio. Nam pater, quantum in se

fuit, Thracem me genuit: contra ea mater Λ-theniensem.

C A P. I.

CHABRIAS ATHENIEΝMS. Hic quoque

in summis habitus est ducibus: resque multas memoria dimas gessit. Sed ex his elucet maxime inventum eaus in praelio, quod apud Thebas fecit, quum Boeotiis subsidio venisset. Namque in eo victoria fidente summo duce Agesilao, fugatis jam ab eo conductitiis caterVis, reliquam pli langem loco Vetuit cedere, obnixoque genu scuto , Projecta- queJ liasta impetum excipere hostium docuit. Id novum Agesilaus contuens , progredi non est ausus, suosque iam incurrentes tuba revocavit. IIoc u1que eo tota Graecia fama celebratum est, ut illo statu Chabrias sibi statua inseri vo Iuerit, quae publice et ah Atheniensibus in foro constituta est. Ex quo facturn cst, utpostea athletae , ceterique artifices his statibus in statuis ponendis uterentur, in quibus victoriam essent adepti. C A P. II.

Chabrias autem multa in Europa bella administravit, quum dux Atheuiensium esset: in A

64쪽

XII. CHABRIA s. spmpto sua sponte gessit. nam Nectanebum adjutiam Proiectus, regnum ei constituit. Fecit idem Cupri , 1ed publice ab Atheniensibus Euagorae a vi utor datus: neque prius inde discessit, quam totam insulam bullo devinceret. qua ex re Atlieni Enses magnam gloriam sunt adepti. Interim licuum inter i Egyptios & Persas conssatum est. Athenienses cum Artaxerxe societatem habebant; Lacedaemonii cum AEgyptiis , a quibus magnas Praedas Agesilaus rex eorum faciebat. Id intuens Chabrias, quum in re nulla Agesilgo cederet, sua sponte eos adjutum prosectus 2Egyptiae classi praefuit: pedeliribus copiis Agesilaus. C A P. III. Tum praelaeti regis Persiae legatos miserunt Athenas questum, quod Chabrias adversum re gem bellum gereret cum 2Egyptiis. Athenienses diem certam Chabriae proastituerunt, quam ante domum nisi redisset, capitis se illum damnaturos lenuntiarunt. Hoc ille uiuatio Athenas rediit, neque ibi diutius est moratus, quam fuit necesse. Non enim libenter erat ante oculos civium suoruna: quod & vivebat laute,& indulgebat 1ibi liberalius, quam ut invidiam vulgi posset effugere. Est enim hoc commune vitium in magnis liberisque civitatibus, ut invidia gloriar comes sit,& libenter de his detrahant, quos eminere Vi- . deant altius : neque animo aequo Pauperes alienam opulentium in tuuntur fortunam. Itaque Chabrias, quoad ei licebat, plurimum aberat. Neque vero solus illo aberat Athenis libenter. sed omnes fore principes fecerunt idem: quo a tum se ab invidia putabant futuros , quantum a conspectit suorum recessi stent. Itaque Conon plurimum Cypri vixit, Iphicrates in Thracia, Timotheus Lesbi, Chares in Sigaro. Dillimilis quidem Chares eorum factis & moribus, sed tam euAthenis & honoratus & potens. C A P. IV.Chabrias autem periit bello sociali tali modo. Oppugnabant Athenienses Chium. erat in classe Charias privatus, sed Omnes, qui in m

gistratu erant, altistoritate anteibat; eumque magis milites, quam qui praeerant, aspiciebant. Quae res ei aeaturavit mortem. Nam dum primus 1lu-

65쪽

s3 CORNELII NEPOTI sdet portum intrare , & gubernatorem iubet eo dirigere navem, ipse sibi perniciei fuit. Quum

enim eo penetrauet , ceterae non sunt secutae. Quo facto circumfusus hostiuin concursu, quum fortissime pugnaret, navis rostro percussa coepit sidere. Hinc refugere quum posset, si se in mare deiecisset , quod suberat classis Atheniensum , quae exciperet natantis et perire maluit , quam armis abjectis navem relinquere , in qua fuerat vectus. Id ceteri facere noluerunt, quinando in tutum pervenerunt. At ille praestare 1ionestam mortem existimans turpi vitre, comminus pugnaus telis hostium interfectus ult.

XIII. TIMOTHEUS.

NIENsIS. Hic a patre acceptam gloriam multis auxit virtutibus. fuit enim disertus, impiger, laboriosus, rei militaris peritus, nequentinus civitatis regendae. Multa hujus sunt praeclare facta, 1ed haec maxime illustria. Olynthios& Byzantios bello subegit. Samum cepit, in qua oppugnanda superiore bello Athenienses mille& ducenta talenta consumserant. id ille sine ul- Ia publica impensa populo restituit. Adversum Cotym bella gessit, ab eoque mille & ducenta talenta praedae in publicum detulit. Cygicum ob-sdione liberavit, Ariobargantisimul cum Agesi-Iao auxilio profectus est: a quo quum Laco pe- Cuniam numeratam accepisset, ille cives suos agro atque urbibus augeri maluit, quam id sumere, cujus partem domum suam ferre posset. Itaque accepit Crithoten & Sestum. C A P. II. Idem classi praesectus circumvehens Peloponnesum, Laconicam populatus, classem eorum fu- 1vit. Corcyram sub imperium Atheniensium re- egit: sociosque idem adjunxit Epirotas, Athamanas , Chaonas, OmneSque eas gentes, quae mam

Te illud adjacent. Quo facto Lacedaemonii de

66쪽

XIII. TIMOTHEUS. s Atheniensibus imperii maritimi principatum concesserunt; pacemque his legibus constituerunt, ut Athonien 1es mari duces essent. Quae victoria lanisa fuit Atticis laetitiae , ut tum primum a P AC et publice sint factae, eique deae pulvinar sit institutum. Cujus laudis ut memoria maneret, Timotheo publice statuam in foro posuerunt tqui honos huic uni ante hoc tempus contigit: ut, quum patri populus statuam posuisset, filio quoque daret. Sic tu ta posita recens filii, vetereri

Datris renOVaVit memoriam.

C A P. III. Hic quum esset magno natu , & magistratus gerere desisset, hello Athenienses undique frenu sunt coepti. Defecerat Samus et descierax Iellespontus: Philippus jam tum valens LMace- ὼ multa moliebatur: cui oppositus Chares quum esset , non satis in eo praesidii putabatur. Fie Menestheus praetor, filius Iphicratis, gener Timothei, & ut ad bellum proficiscatur, decernitur. Huic in consilium dantur duo usu sapientia- quo praestantes quorum consilio utereturJ pateroe socer r quod tu his tanta erat auctoritas , ut magna spes est et, per eos amisia posse recuperari. Hi quum Samum profecti e sient, & eodenrChares, adventu eorum cognito, cum suis copiis proficisceretur , ne quid ab1ente se gestunx videretur: accidit, quum ad insulam appropinquarent, ut magna teinpestas oriretur: quam evitare duo veteres imperatores utile arbitrati, suam classem supprcsserunt. At ille temeraria usus ratione non cessit majorum natu auctoritati: & ut in sua navi esset fortuna, quo contenderat, Pervemnit e eodemque uel equerentur, ad Timotheum ti Iphicratem nuntium misit. Hinc male re gesta, compluribus amissis navibus, eodem, unde erat profectus, se recepit, literasque Athenas

publice misit, sibi proclive fuisse Samum capere, nisi a Timotheo & Iphicrate desertus esset. Ob

eam rem in crimen vocabantur. Populus acer, suspicax, mobilis, adversarius, invidus etiam Potentiae, domum revocat: accurantur proditionis. Iloe judicio damnatur. Timotheus , Iisquis ejus testimatur centum talentis. Ille odio ingra-

lx* ςditatis coactus, chalcidem se cuntulit.

67쪽

Hujus post mortem quum populum judic11 sui

paeniteret, multae noVem partes detraXIt, ecdoce in talenta Cononem filium ejus ad muri quandam partem reficiendam jussit dare , in quo fortunae varietas est an adversa. Nam quos avus Conon muros ex hostium praeda patriae restituerat, eosdem nepos, Cum summa iKnominia familiari reficere coaetus est. Timothei autem moderatae sapientisque vitae quum pleraque possimus Proferre testimonia, uno erimus contenti; quod

ex eo facile conjici poterit, quam charus fulsfuerit. Quum Athenis adolescentulus caussam diceret, non solum amici privatique hospites ad eum defendendum convenerunt, sed etiam meis Iason tyrannus , qui illo tempore fuit omniumrotentissimus. Ille quum in patria sine satellitius se tutum non arbitraretur Athenas sine ullo Praesidio venit: tantique hospitem fecit: ut mal- Iet se capitis periculum adire, quam Timotheo de fama dimicanti deesse. Hunc adversus tamen Timotheus postea populi jussit bellum gessit: p Miaeque sanistiora iura, quam hospitii, et te duxit.

Haec extrema fuit aetas imperatorum Atheniensum , Iphicratis, Chabriae, Timothei: neque post illorum obitum quisquam dux in illa urbe fuit dignus memoria.

C A P. I. Venio nunc ad sortissimum virum, maximique consilii, Ommum barbarorum: exceptis duobus Karthaginiensibus, Hamilcare, & Hanniba- IQ, de quo hoc plura reseremus: quod & obicuriora sunt eius gesta pleraque, & ea, quae Prosvere ei cesserunt, non magnitudine COPiarum, sed consilii, quo tantum non omnes superabat, acciderunt, quorum nisi ratio explicata fuerit, res apparere non poterunt. DAI AMES patre Camissare, natione Care, matre Scythissa natus, Primum militum numero fuit apud Artaxerxem,

corum, qui regiam tuebantur. Pater ejus Canii G

68쪽

Lares quod & manu fortis & bello strenum &rem multis locis fidelis erat repertus haLuit PrΟVan iam partem Ciliciae juxta Cam,ad eiu

nus Iungens Primum , qualis emet, aperuit in

que nic multas millibus regiorum Interfectis ma-

quum castra jam intrassent, pressi I ghe 'ειοδCItusque reliquus conservatus re . .s 2 d T ribu Iob praesse coepit. Erat eo tempore Thyus d nanes Paphlagoniae, antiduo ge

co bello a Patroclo interfectum ait. Is regi dicto audiens non erat: quam ob causiam nollo eum Persequi constituit, eique rei praefecit Da-

mes Omnia primum experiri voluit, ut sine a mis propinquum ad ossicium reduceret. Ad auem

eum clam interiicere voluit. Erat mater cum

uue Vlangiae desertus esset, nihilo segnius Dei

C A. C A P. m. usus secti ne prius fama ad regem, quam inse

Inscus, eo, ubi erat rex, venit: posteroque die

Σηys ii, 'sti' Naaelini corporis, terribilique acie, quod & niger, & capillo Ionaeo. bari,

trapae rem gerere consueverant: ornavitaue et-

cultur

69쪽

cet Co NpLII Naso TIs cultur ipse agresti duplici amiculo circumdatus,

hirtaque tunica, gerens in capite Pleam ven toriam, dextra manu cimam, sinistra copulam, qua vinctum ante se Thyum agebat, ut si feram hestiam captam duceret. Quem quum omnes Prospicerent Propter noVitatem ornatus, ignotam queformam, ob eamque rem magnus esset concursus, fuit non nemo, qui agnosceret Thyuna, resque nuntiaret. Primo nor accredidit. Itaque harnabazum misit exploratum a quo ut rem gestam comperit, statim admitti jussit, magno-Pore delectatus cum facto, tum ornatu: in primis quod nobilis rex in potestatem inopinanti Venerat. Itaque magnifice Datamen donatum ad exercitum misit, qui tum contrahchatur duce

Phamabazo &. Tithrauste ad bellum AEgyptium ,

Parique eum, atque illos, imperio esse justit. Po- 1lea vero quam Pharnabagum rex revocavit, illi summa imperii tradita est. C A P. IV. Hic quum maximo studio compararet exercitatum, AEgyptumique proficisci pararet, subito a rege litterae sunt ei missae, ut Aspim aggrederetur, qui Cataoniam tenebat. quae gens jacet supra Ciliciam, confinis Cappadociae. Namque Alpis saltuosam regionem , castellisque munitam incolens, non solum imperio regis non parebat; sed etiam finitimas regiones vexabat,& quae regi portarentur, abripiebat. Datames, etsi longe aberat ab his regionibus, & a majore re ab

trahebatur, tamen regis Voluntati morem seren-- dum Putavit. Itaque cum paucis, sed viris somtibus , navem conicendit: exiitimans, id quod

accidit,sacilius se imprudentem earva manu Orpressurum, quam Phratum, quamVi S ma o ex e

citu. IIac delatus in Ciliciam, egressus inde, dies noctesque iter faciens, Taurum transit, eoque, quo studuerat, venit: quaerit. quibus locissi Aspis: cognoscit haud longe anelle, Pros

ehumque eum venatum. quem dum se Eculatur, adventus ejus causa cognoscitur. Pilicias, cum

iis, quos secum habebat, ad resistendum Aspis

comparat. Id Datames ubi audivit, ama sumit, suosque sequi iubet: ipse equo concitato ad hostem vehitur, quem Procul Aspis conspici eas ad

70쪽

XIV. DATAM E s. case serentem, pertimescit, atque a conatu resistendi deterritus, 1 e se dedit. Hunc Datames viactum ad regem ducendum tradit Mithridati. C A P. V. Haec dum geruntur, staXerxes reminiscens, a quanto bello, ad quam Parvam rem principem ducum misistet, se ipse reprehendit, &nuntium ad exercitum Acen misit, quod nondum Datamem prosectum putabat, qui diceret, ne ab

exercitu discederet. Hic priusquam perveniret, quo erat Prosectus, in itinere convenit, qui Aspim ducebant. Qua celeritate quum magnam he'nevolentiam regis Datames consecutus e 1set, non minorum invidiam aulicorum excepit, qui illum unum pluris, quam se omnes, fieri videbant. Quo laeto cuncti ad eum opprimendum consenserunt. Haec Pandates, gazae custos regiae, Minicus Datami, perscripta ei mittit. in quibus do-Cet, eum maguo fore sericulo, se quid illa imperante

in E 3pto adversi aucidisset. Namque eam esse ccnsuetudinem regiam, ut casus adversios Dominibus tribuant , seeunaeos fortunae sua. quo fieri, ut facile im rellantur ad eorum perniciem , quorum ductu res male gesta Nuntientur. Illum Bos mafore fore in discri- mirae, quod quibus rex maxime obediat, eos habeat

in iei mos. Talibus ille litteris cognitis, quum jam ad exercitum Acen venisset, quod non ignorabat ca vere 1 cripta, desciscere a rege con1Ktuit: neque tamen quicquam fecit, quod fide sua est et indignum. Nam Mandroesem Magnetem exercitui praefecit: ipse cum suis in Cappadociam discedit ; conjunctamque huic Paphlagoniam occupat ue celans, qua voluntate esset in regem : clam cum Ariobarzane facit amicitiam, manum comparat, urbes munitas suis tuendas tradit.

C A P. VI. Sed haec propter hiemale tempus minus proΩpere procedebant. Audit Pisi das quasdam copias adversus se parare. filium eo Arsideum

cum exercitu mittit. Cadit in prielio adolescens; proficiscitur eo pater, non ita cum magna ma-Mu , celans quantum vulnus accepisset ; quod prius ad hostem pervenire cΠpiebat, quam de re

malo gesta fama ad suos perveniret: ne cognita

silii