장음표시 사용
91쪽
septiestet ipse et a cum Respondente dicto taliam Cardinatis e nobilissima inter Romanas Cafarvis Familiases Ιχ. usi. Finhabita;
est i a Ueritas , honori propris. o. Si arguente dicaat etiam per transennam,ac veluti incidenter, conclusionem aliqua me propostis esse a tra Fidem versipere hos 4 aut errorem , siue etiam videri sequi
aliquid contra fidem&c. Ne lae responsione huiusmodi dicta omit. tantum, nec hic prauus de suis opinionibus sensus apud Auditores equibus multi quandoq; sunt parum periti, relinquendus. I. ιna. rit aptin esse Respondentem ad Responsionem adaequatam, urgeat Assiilens potius dissicultatem propos tam ab arguente, quam illam
de litare conetur: ita tamen se gerat, ut non videatur velle ipsemet contra Respoiadentem arguentis munus suscipere, aut arguent spatrocinium suscipere c. Uti erit aliqua breuiter suggerere Responitenti, quae ad mentem reuocata faciliorem, magis de tua.
tam responsionem etiam suggerere posse, arbitrabitur. 22. errenadu sedulo cum soleant de contreuersis inter Catholicos quaestioni. hu theses proponi, tamaua probabiles , adeoq; tanquam probabiliter defendendae; haud tali earum probabilitatem, licet quis ex argu entibus solueret omnes illis fauentes rationes: opus sorti, ut ostenderet, nullam plane adesse rationem, quae probabilem assensum extorquere posset solumq; adesse rationem leuiter, vel apparenter probantem; quod dissicillime quiuis euincere poterit, dum Viri insignes iudicio, ingenioq; tali fauent, aut adhaerent opinioni. Reco=deintur, Syllogismu duntaxat Demonstrativum solui non posse. χ: Ubi alιquandiu concertatum fuerit,ipse propositi argumenti vim vitimam exponens,iubeat Respondentem, si ad idoneus sit, soluere quaestio, nem, ac explicare interdum, sed breuissime, ad illam speerantia, maxime illa, quae negata, vel assirmata aliquam admirationem tria auditoribus peritis videntur excitasse. Non permittat autem difficul talem IIam ita agitari, ut non minus, quam antea, incomprehensa mancat; sed Respondens, vel ipsemet eam dirimat, elucidetque . . . Haud tuos imitetur, qui ad quamdam memoriae ostentationem in disputationis fine propositas Argumentationes simul cum allatis Re sponsiomta iterum repetunt;qui etiam videntur existimaret,illas ex.au ultorum memoria dilapsas fuisse. Si quid noui tantum, si quid ad maiorem veritatis elucidationem magis opportunum siquid ad dissicut latum nodos clarius,ac expeditius loluendos idoneum re vera cordatus , sapiensque Assisistens censuerit a se proserendum, id paucissimis declaret verbis in fine, vel cuiusq; Argumentationis , vel Disputa tione .2ς. Nullius precibus, et lautiimibus, veratia quacum, de Causa sinat
92쪽
sinat se impelli ad assistendum cuiquam, quem cognouerit haud essedoneum ad tuendas cum laude heses. Agita hic de honore tum Frenio, tum Respomum G tum oum saepissmiis cum sit in re grauissima,4 quae in fama etiam graue praeludicium afferre potest, nouerit se polse grauiter etia peccare, si ple, maxune ultro,& si absq; graui incommodo illud detrectare posset, tale munus susciperet,aut votum ferret pro committenda tali prouincia inepto homini. Si est in sua potestate eligere illos, qui Rei pontum sunt, seligat tantummodo illos, qui tum Ingenio,tum aeuis aufernos, siue suosIensus expiscan. di, ac memoria in repetendo aetumentatιones valentu neq; en tui omnes, licet ingeniosissimi, in illis duabus praestant facultatibus: at etiam sint potius Iuniores ac Imberbes; nam Barbatus, licet optime respondeat, non multam reportabit laudem , si non optime, vel non bene, dedecus, illudq; ingensvi sibi, & alijs comparabit. In electione autem a priuato caueat affectu α Non sit acceptator personarum in hoc, sicuti neque in maiori ope serenda uni Respondent l, quam alteri &C.
Nulla ex his utilia esse poterunt illis etia, stu Assinunt Arguentibus. Illi studeant peculiariter. I. Ut hi sint e petitioribus inter Scholasti,
cos&c. a. Vt hi sint habiles ad id munus , eo quod habeant eneringiam quamdam, modestam tamen , in arguendo, argumenti vim a se
sequantur, eam exponere, ac urgere norant; in arte Sillogistica sint vertati&c. 3. Ut nunquam eorum argumentatio interrumpatur,
dum apta fuerit, nec ipsemet Assistens unquam arguentis prouinciam suscipiat, dum bene arguens munere suo fungitur dirigat vero breuiter illum lolliri, cum opus fuerit Parum consulunt, duo in Arguentis, aliorumq; tonori , qui tales statuunt Arguentes, qui Disputationis initio vel obinutescunt, vel tanquam psittaci loquentes apparent, vel ad rem postea non loquuntur&c. q. Vt addat animos Arguen, ti, breuiter aliqua suggerat &c Iubeat illum silere, dum extra rem a gatur, verbaque solum multipli
93쪽
Petillustri, atq; Excellentissimo I. V D. Politioribus ac Philosophicis Artibus exculto
Veneto Ciui, Summae Integritatis Viro Quarum Sulcipit Patrocinium, Causarum Acerrimo, Disertissimoi, Propugnatoris sincero,atque sellicito ADvOCARIAE istali Advocato, Qui optimum, Prouidumque Parentem Semet exhibuit, exhibetque In Recta Filiorum Suorum
Fernardini, JO Jacobi, D 2 aptista Christophari,
arci senioni', Lauri, alii Francisci, Tum ad Pietatem, Tum ad Literas Institutione,
Ad Reu. D. Pauli velini Pij, Prudentisci Sacerdotis, Ae Excel. D. Jacobi Cadenedi Phil ac Med. Doch Qui a Nobilissima VicεNT1NA Ciuitate ad Cives Suos Modo Humanioribus Scientij insermados delectus est, Pecuniae Domino, non Custodi Et in Bene e Semeritos Gratissimor Perillustrique D.
Veneto, Patris , Principis aut Studiosissimo , AEque probis Moribus,ac Oeconomica Solertia reislati; in Multis Splendido In Multos Liberali: Animaduersones VigintiquinPePRO DISPUTATIONI PRAESENTIBUS
Placentinus ComeS, C. Eorum Beneuolentiae Memor D. m. D.
95쪽
t serat ad Disputationes libenter accedant,a e Viri primari maxime in seientiis, vel ognitate, vel Auctoritate hinc enim literarum studia fouentur, cum nobilis Auditorum Co.
rona alacritatem Disputantibus addat: Eaque de causa etiam illi, qui minlis sunt versati in Disputationum materiaci haud existiment, inaniter insumptum fuisse tempus Disputationibus datu. Reeονd tu noanulo Je aliquando teneri posse ad haec Ciuium in Selen. iijs Commoda procuranda; ac se saepius longius etiam tem us ter re in ludieris, confabulationibus,alijsq; similibus nollius plane ponderis, de utinam haud noxiis animae,vel corporis etiam dec mu ne videri potest aequiuinast, ut dum quis plures annos priuato aliquarum studio scientiarum dicauit, per horam aut duas fructum ex illore. portatum palam proferens audiatur λ . Solummodo ιui, qui versati sunt in materia, de qua habenda est Disputatio, invitenturci Solet enim imperitis esse molestissimu ibi adesse, uniq; Disputantibus po- tilis impedinento; nam hi confabulantur cum alijs, de quandoque etiam cuperiti,qui sibi sunt proximi, caeteroqui silerent, nec isti interdum collocutionemsubterfugere queunt; manibus, pedibusque non raro strepitum excitant;omni opera contendunt,ut Dii putatio nibus D uior,quam par esset, finis imponatur &α Primamitamen aliqui vir ,licet minus docti,vel etiam indocti forent,vltro ob ecram di, ut a Isnt disputationibus eorum enim praesentia non solom illas cohonestat, verum etiam ad illarum quietem, alacritatem mirifide conducit 3 mi Motur,tempore opportuno adsint, potiusq; pH- ueniam, quam postponant tempus p-sgnatu, Viriq; Primariin minatim. Si hora hi congrua non adsint, molestia nec Duis caeteris Ruditoribus insertur, quorum non pauci quoque e Disputationis loco recedunt in tempus quandoq; valde incongruum disputatio difire itur; statutum illi tempus decurtatur dec. I aliquod re vera hisce P timari, Viris, sine quorum pi sentia haud initiori Diputat ni di uor, impedimentum intercedat, quo minus dii putationi adsint,op
portuno tempore moneaut ne expectentur; vel iubeant initium dari
Disputation b. s adfutura quantocius dec. s. Siquviam e Prima ijs Viris, siue Dignitate, siue scientia quoq. non tinant Diiputationi hos intereue, nausilli inuitandi, nisi piobabilis spis sit, quod sine
tune adsuturi . Superuacanea tua huiuuuodi officia inuitantibus, inolestaq; inuitatis. Si quandoq; etiam hi prointiant adesse dii putationibus, Omnem illas iunterfugiendi occasionem arripiuntde Si accedant,dum inuit adsint, eoi iam praesetitia Disputantibus Pru Mutibus haud potest elle undequaq; iucunda. 6. m ex Aud,--erua priuata caula velit decu tarimnpus Inputationi prefixit, conluctuinque Potius non accedat ad Disputationes, si accedens
96쪽
uidet, re t id eueniat, eo quod ipse e Disputationis loco recidere cogatur,indeq; vel omittenda Dii putatio, vel breuissime perfici eda. v. arent M sibi locoquitq; sedeat.vitandata quibusdam maxime,
contentiones nonnullae de loci Dignitate Suam tamen Dignitatem, ut Viri nonnulli illustres, siue ex Genere, siue ex ossicio, siue ex Doctrina ut tueantur, aequum est. Comendabile est , ut exceptis quibusdam, quibus iam certus locus omnium suffragio debetur, ab illis,qui inuitarunt, vel qui inuitatos excipiunt, certa sedes caeteris no statuatur,sed liberum taciant quaticumq; adeundi sedem: raecauendum tamen illis, ne sedes occupentur a Viris plebeis indoctiiq;. simul, vel ne primae occupentur ab illis, quibus secundae essent magis congruae&α Fit enim quandoq; ut vel inuitati, vel qui disputationibus eisent honori ci dilcedere cogantur,eo quod sue Dignitati pares non haheant sedes, vel etiam nullas habeant 8 S capta disputatιone quis accedas, velitq; illi ad exitum usq; adesse, si fuerit maxi h ex invitatis,& cuius praesentia exoptatur a Disputantibus,se det conspectu ill rum, quorum cura est excipere inuitatos suae vero tribuat morae, si non congrua sibi quandoque tribuatur sedes &α Expedi tamen habere extraordinem sedes aliquas semper, quae selectis quibus da in viris sero quandoq; accedentibus distribuantur. 9. U. -vuli Diputati ibus praesentes suturi adsuerint, in statuto consideant loco ; fit enim non raro, ut multi qui accedunt, dum nullum in Disputationis loco sedere conspicuint, alio diuertant, ac postea vel non reuertantur, vel tardus accedant; ex quo Oriturivi Disputationis tempus proin trahatur ultra praestitutam horam, vel tempus illi praesignatum in minuatur&α Io NMllus ante peractam omnino Disputationem nisi necessitas vere urgeat quam interdum explicare etia elata voce par erit e Disputationis loco recedat. Id Graue solet esse Disputantibus nominatim,quas illis haud satisfaciant; alios ad idem allicit perturbari olet quandoq; Disputationis series illius'. alacritas saepiubme minui c. Expediret, ut nonnulli qui discessim serent,verno a accederent, vel extra Auditorum Coronam se collocarent. Ita praecis
pudicauendum ab Arguentibus; non solum quia ipsi precipuas partes in Disputationibus obtinent; verum etiam quia, si qui primo aringuit loco abeat, antequam secundus,vel tertius argumenta tua ahi luerit, significat, se hosce paruo in pretis habere, toluitique in pretio habere propria , quae interdum potuerunt esse etiam leuitsima , vel parui ponderis &c. a. Inter se non colloquantur, vel nonnis breuiuanae attentos temet praebeant, licet minus periti sint a multis periti habebuntur nonnulli, s taceant,attendantq3 Lalaad inιer se dupum
tent eorum munus est Dii putantes audire. Peracta dilputatioue,s velint, disputent. Nomissiliscol, ut Sapientiorcs appareant, cou'
97쪽
suit,etiam tu proximis auditoribus disputationem ineunt de eadem materia,de qua eprium est disputari; imbaliqui ad alias quoq; defleo, tum materias Iet. Haud viam ipso, vel getti, nedum voce, si nil cent sibi non arridere Argumentationesimpositas, Responsione3 allatas&c. Maxim,si sint viri,qui iudicium serre possint. Intratis, smum id est nominatim tum Arguentibus, tum Respondentibus,qui inde erauiter perturbari queunt, ac minus accura se postea prosequi argumenta, responsaque anum. Peccant interdum facilius inhoe , qui caeteris sunt imperitiores ad aliquam maioris peritiae famam sibi aucupandam. q. ga nullum sue Arguentem, siue Respondemtem ea beneuolentiae argumenta palam exhibeant,ut velint, vel Misguentem,vel Respondentem iuccumbere Solent hF Disputantium animos deijcere Pelias qvidem videm fatiendum Respond-i; nam iule est, qui oppugnatur,4 in quem argumentorum tela contorquentur. Is . Nec Defendenti Refmηsionem nec Arguenti Argumentatione ullam luggerant; non eli id Auditorum munus. Superbi quandoque animi specimen id foret,quasi Auditor aliquis velit esse comunis omisnium Magister. Si tamen Vir prunarius in Doctrina,&cui palmam caeteri omnes deserant, aut merito deserre deheant, nec id ingratum fore putet, Responsionem aliquam Desendenti, imo inmitenti, cum eos nonad rem, vel minus apte norit respondere iuxta eorum Principia tamen) lubmissiori pro viribus voce, sino longe ab illis r
motus sit, suggerat; haud videtur arguendus semper. 6. ιον
menta proponantur Catholicae Fides Dogmata vere oppugnantia, liceta inris vere Catholicis , si Defendens, aut Ausistens nullam, vel non adequatam responsionem illis afferre videatur, periculu probabile sit ne auditoruin animis,s maxime si hi sint multi, ac minus periti, vel ad sint viri magnet auctoritatis, aliquis prauus insideat tentus cir ea Catholica Enata: δε-u Auitum, si idoneam rei ponsionem haribuer; peripectam eam in meatum proferat, licet id minus gratum esset futui um Respondenti, vel Assisienti agitur enim de ride pia, cuius patrocinium quilibet tenetur 1uicipere Ante ceteros quidem teneb. tur in hoc casu Theologus praeleus. 7. Plausumfac an , cum vident Rei pondentem ac Arguentem persecte tuas explere partes Addit id concertantibus alacritatem , maxime si plaulum LactangPeratiores Sumcit id Vultu pistolum prauerre: Aliquandiseris
incongruum etiam elata aliquantulum Voce dicere, Ossam ne, m
98쪽
Lictis, multoq; magis verbi minus de his,quae quandoq; iaciundi
in illos, qui longius qua p r fur i, argumentationes propositas prosequuntur, reuoceti c. Roget potius ipse, cu inaniter vere Areueris .esit insistere argument: s, ut desistat elici Consultum omnino iset, ut quando Diiputationes adire cuiq liceret, designarentur quida in homines, qui hosce molestissimos, indecorosq; motus in quibusdam personarum generibus impedirent. Culpa non rarti est adiem benda illis quorum precipue iunt partes in Disputationibus , nam nonnul- iis, qui pronae sunt compotes minoris peritie inscientia,de qua initur Duputatio, solent hi incongrui auditorum motus esse grati, aliqui , dummodo sedes appositae in loco disputationis no sint vacuae .quodlibet hominum genus in iis collocant aliivltro etiam tacite prouocant auditores, cum vident se nimis urgeri , vel non sibi occurrere ulteriore argumentationem, vel responsionem e. s. cum exposita
di sinas adhuc, tunc maxime significent Sapientes Audiores, sibi gratum elle, ut arguens non desistat, imo urgeatur magis con- frua' prae . tu responsi Innuere tamen poterunt aliquando, ut rem ilia contrahatur si vero arguens plus aequo, inaniter, synon m stolum adhibitis vocibus, vel non ad rem prosequatur argummentutu, si sint alicuius Auctoritatis Viri, significare poterunt minde to a quo signo, ulteriorem prosecutionem sibi ingratam esse, his. mamiciq; rogare etiam illum, ut desistat, locumque his concedat. Q. Minuam rudi m erant, multoq; minus illud publicent Prudem tes Auditores de Diiputationis exitu antequam illa fuerit persecta. loluit esse instar Piophetarum. Incerti sunt Disputationum, instar mllorum, exitiis. Quandoq; feliciorem exitum sortiuntur ilis, quae. ankliciorem habiturae, nec irrationabiliter omnino, videbantur &e contra De Diiputantium Peritia,ve Imperitia ex una, vel altera Dil putatione non est quidem firma omnino e manda opinio nam praeterquam aliqui viri, licet Sapientiissimi, sunt minus aptim iputationibus, quae quasdam animi,corporisq; vires exigunto aliqua Dccurrere queunt initio, vel in progressu Disputationis,quae mentum alio quasa necaesiarib auocent nec eadem semper adest mentia vigilantia Demoniaues, cicerin& mmenu ipsci aliquando dormitare vitaiunt. ι --HMausibi minus arridere aliquam respinisio mi allatam,vel argumentationem propositam, si non integra a dierin uiaequentia enim,que vel Arguens,vel Respondens, vel As nitens addene, sepe poterunt deciarare,ulas fuisse congruas. Preter quam cum ipsi Audi ores aliis innitantur Principin saepe, minus tam Pleuter centempowωnt, illas non ruisse congruas quae se ipsa m riint congruae numinatium Principiy. Ab hoc maxime caueant.
Qui venati in scholarum, vel Controuersit, de qu
99쪽
inime Disputario, Principiis Respondenti non annuant veIeapite ipso,ut aliquam propositionem, vel concedat, vel Neget, vel Di- νωι;eum hoc sit A leviis munus; nisi saltem si vir omni excep. tione in doctrina maior, ,e talis habeatur: Hateret, cum quis noest valde versatus in Principi; talis questionis varii autem lunt eam ridem quoq; thesim propugnandi modi in eadem quoq; Schola citer. xorem fac e Defendentem inducere potest. 23. Feracta visputati- laudent laudandos. in quibus laudandi sunt,pro uiui cuiusq; meis rito, non tamen adulatorijs,vel valde amplificantibus utatur verbis, dissimulent, si minus apte illa processerit. Haud prudens Auditor im tetur illos, qui siue apte, siue inepte munus suum obierint Disputantes, illos laudant Saphnter pro more inmιιιιb. 2. c. 2. at Illave.
v antissi a prae iam Humanitas Uoeatu Inuicem quatiae-q. laudan. di, cum eis indecora in theatratis, er Daeνὰ instuatι Sctios auena , rum disrum permet sma MI ιs; superuacua enim videtur cura,an labor paωνMa quicquid underintlaade. Quae licet pro Oratore ab illo allata fuerint, accommodari queunt non tantum oratori Chrimano vnde satis prouide habetur in fine nu. Instruc ri pro Concionatoribus Societatis Iesu, ut postrangulas Conciones a Scholasticis S . intra priuatos parietes habitis, Piefectus Concionum mmmu, in quo destinarint, conmendem verὸ condemnent; tum superis tum P fectus , quae commendatione , aut condemnatione digna videbunta 3 Ab Hy4, ad γενως non pertinet, Bramine permutantur, necfacurio immodκ eos lauaara in Mei ἐωνpere Et prudenter P. Claud. Acquau tu ut de Form cauison M. Mar346I3 nu. 4 ait, Etsane Iuuenibus animos addere, ted Prudenter Oporte t, ea laudando, quae recta in bona spe sunt m. sta, non tamen dismulatis erroribus, ut scilicet meliores evadant,vidum per aetatem licet, ad persectionem recta contendara verum
etiam Disputantibus; neq; enim hi immodice,& vltra meritum laudandi sunt a Viris, maci me in scientiis illustribus, qui debent eale pricaeteris maxime ingenui,&quibus quidem gratissimum esse debet, ut Disputationes certe, & multae habeantur, sed ab illis, qui vere sint ad illas apti ae ex quibus reportetur molumentum aliquod literatorum ei publicie. Multae quidem iam solum ex coluetudine quadam habentur,4 non raro a minus idoneis , ac ineptis eu ad nonnullas quidem multi accedunt, tanquam ad Comaedias, vel theatraliaquedam spectacula&c. Et a non paucis pleriq; recedunt capitis dolo . rem, mentisq; obtusionem, indignatiionem interdum contra Disputantes, vel etia nonnullos ex Auditoribus nimis molestos, minuiq; modestos reportantes Hasne commendauerit Prudens, ac Sapiens Ruditor Est verum quidem, nullam iniri Disputationem posse , ex qua tu adique fructum non haurire queat,ad errores altem praeca
100쪽
uendos similes. ΣΦ Sides sum Auditor Doctus citca Disputatio
nes iam habitas petatur, memor sit tum sinceritatis , tum caritatis λω etiam Iamia, si praesertim ex illis decernendum sit qu, spectans Lad Decus,vel Dedecus Disputantium: Nam scuti potest suffragium serre pro illo, quem aptum ceteroqui scit v. g. ad Do ratum, licet' in Disputatione non probe se generit neque enim huiusmodi iudicia instar Ciuilium, vel Criminalium habentur, idem ut plurimum tu dices sunt ipsimet Prosessores ac Magistri ita potest reprobare is aliquando illum,qui apte se gesserit,dum aliunde re vera ineptum ad Doctoris munus nouerit, nam fortuito id accidere potuit; poteritque etiam teneri ad id, si exploratum sibi omnino sit, conuenisse cum arguentibus, incubuisse tantummodo in studitam certarum 4 paucissimarum quarumdam quaestionum , quas solummodo agitandas non aequis artibus ex urna extrahi et am curauerit, plurimorum favores, ac patrocinia quaesijlse c. Imὸιni temporum circumstanti js, hoc est, in tanta Doctorum multitudine, ex qua literatorum Respublica
ingens dedecus reportat in Italia nominatim, in dubio standum esse videtur pro negando potius, quam concedendo suffragio; publicum enim, maioritq; ponderis bonum priuato, minorisq; ponderis pri-
ualete debet. Et hoc quidem maxime in Doctoris Theologiae,ac Medicine gradu decernendo seriandum videtur. Multi quidem culpam in hoc illis, qui iuuenes curant ad Doctoratum euehendos, sine promouendosadscribunt. Viderint illi. Consulant Tum Conscientiae sun Tum Honori Privato Tum Decori Publico Academiarum ti Quae emolumento cuiq; enimuero preserenda. Disputationi loco recedentes, vel Domum reuersi , si sint periti, reflectant supra argu mentationes, sponsionesque auditas Uideant An rectes An Aptiores proferri potuissent, An quid non ad rem, non congrue dictum e Durrum quandoque seorsim vel Respondentem , vel rinistentem , si quid minus intelligant&c. Exitus denique domores