장음표시 사용
21쪽
B Theologicarum Institutionum Lib. LV. Cay. m.
dignus Deo est, in quo nullR e t aui mi Suspensio , ut cohortatione hac indigeat; etiam tu mente artificis si eloquentis supponit aliquos saltsim in i muginatione sua Praesentes, qui audiant, et messumtur opus. Caeterumo is faber fer re ius , Gait lignari s , aut quis sutor solus tuter artis instrumenta sedens, adjupante ipsum nemine, dicat lyse sibi : Factumus gladium , aueraratrum comPingamus t inquit Basilius Homil. IX.
O io. II. Verba Psalmorum Sedes tua Deus rusaeculum saeculi. Dixit Dominus Domino meo, etc. intelligenda sunt de Salomone , aut Ezechia, aut alio viro principe , Piem Propheta appellat Dium improprie ' sicut in Psalmo ipsos judicis ap
pellat Deos , Ego diri : Dii estis. Ergo non signissis
cant plures in Divinitate Persollas. U. Neg. ant. Ipsi met enim Judaei latentur , laudata Psalmorum verba non de Salomone , sed de Messia intelligenda esse. Sociniani vero id negare nullo modo possunt, cum Paulus Heb. I. 8. , et Christus Matth. XXII. 42. ea de Messia intelligenda esse doceant. Quod autem nomen Dei , et Domini non improprie ibi accipieti dum sit, patet ex conteXtu sermonis. Scriptura enIm,
Cum nomen Dei improprie usurpat, semper aliquid a dii, ne in errorem inducamur , sicut in laudato Psal.
LXXXL post ea verba : Ego diaei: Dii estis, et fili
Excelsi omnes :rstatim addit: oos autem sicut homines moriemini. Cum autem personam aliquam sine ullo additamento conStanter Deum Vocat, nouulsi proprie Intel-
Iigendum est; alioquin sciri non poterit quandonam de Vero Dro sermo sit. Hinc Irenaeus Lib. III. cap. G. Neque Dominus, inquit, neque Spiritus Sancitis, neque ostiat, qui nou esset Deus , de nitrve, et absolute
Deum nominassent aliquando , niSi esset verus Deus. Ο ic.ms. contra 2. In pari. Locus ille L Ioan. V. 7. Tres sunt, qui testimonium darit in caelo etc. supposititius est, nihilque inde confici potest. Etenim illa Versiculus suppositius est, qui in Veteribus codicibus Syriacis, Arabicis, Graecis, et Latin Is Praesertim manuscriptis desideratur, nec laudatus est a Patribus ; licet ad
xevincendos Arimus , Sabellianos, ali04que, contra quos
22쪽
tis disputabant, maxime esset opportunus. Atqui 1audatus versiculus in veteribus codicibus Syriacis , et Arabieis desideratur , ut patet ex Polyglottis Bibliis Wagdonis; nec non in Graecis , et Latinis, ut patet
ex manuscriptis codicibus, qaos consuluit Erasmus, qui hunc versiculum in sua Editione praetermisit ; et ex iis, qui asservabantur in Bibliothecis Vaticana, Bar- heriniana, Regia Parisiensi, Coibertina, Anglicana, San- germanensi est. ; nec laudatus est a Patribus, qui contra Saballianos , Arianos et . disputabant, Ergo et c.
Bine Erasmus sui accessit Socinus ) Comment in ist. Ioan putat, hujus fraudis auctorem suisse meis
ronymum, cujus nomine extat Prologus in Epistolas C Donicas. At Ricardus Simonius hune Prologum meron mo abjudicat Hist. Critis. Texlus Moi Test. cast. I 8. quasi commentitium recentioris auctoris opusculum, ait I. h aversum primo in margine a pio aliquo interprete scriptum esse; deinde incuria amanuensitim irrepsisse in ' textum ; cumque Latini Constantinopoli potiti sunt sub Innocentio III. a Latinis tu Graecos codices suisse transfusum. Simondo 'adhaeret Clericus Part. In Art. D. Se t. I. cap. Iέ. et in Quae3t. Hieronymianiscv. 9-Η. Transeat Maj. Dist. min. Desideratur hic versiculus in aliquibus codicibus incuria amanuensium, et non laudatur ab aliquibus Patribus , qui mendosis usi fiunt exemplaribus, conc. Desideratur in omnibus codicibus , et a nullo ex Patribus Iaudatur, neg. Dixi transeat
major ; quia non librariorum, et Criticorum, sed Ecclesiae est definire , quinam sint Libri Canonici, et quae enuinae eorum partes. Porro Ecclesia in ConeiIio Tri-entino Sess.IV. declaravit Canonicas singulas Sacro-Tum Librorum partes, prout in Ecclesia legi consueve Tunt ; sicut legitur hic versus in Ecclesia Latina in o scio Dominicae I. post Pascha, et in Ecclesia Graeca, ut patet ex eorum Lectionario , latente Simonio ; nec poterat ad Graecam Ecclesiam manare error a Latinis , quibus Graeci erant tusensissimi, ab eisque tanquam Rhhaereticis, et hostibus cavebant: nec omisissent iis objicere corruptionem Scripturaei qum minora objecerint.
O uec sua tacier in utrague Eccle ia receptus esset
23쪽
versus, si fuisset salsus; pariare enim debuerat error, 'ut ait Tertulliatius Lib. de Praescriρ. Quod ergo spectat ad veteres Codices Graec iam
ΣΠiacos , et Arabicos . Cum sitit Versiones ex textu
Graeco original , non multum moramur ) legebatur hio
Versus in manu scriptis vetustissimis aule Latinorum expeditionem in Graeciam . ut testatur Co rectoriam
brorum Saeculo X. scriptum , quod in Bibliotheca
Sorbonica servabatur. Caloinus etiam , ct Leaa testantur aetate sua in melioribus Graecis manuscriptis extitisse. Robertus Stephanus ex sexdecim vetustissimis Graecis codicibus , quos consuluit, septem tantum in
venit , in quibus non integer versus deerat, sed tantum verba duo : in caelo : quae nihil sensui textus ossiciunt. Cardinalis almenius, conquisitis tandique, Praesertim ex Vaticana Bibliotheca , melioris notae codicibus , cum versum in Editione Complutensi anni MDX II. retinuit. Imo ipse Erasmus , qui in priori-hus editionibus eum praetcrmiserat , in tertia editione restituit ex volusio codice Anglicano. Calumnia vero, quam ipse in merono mum doctorent sanctissimum Pa- Titer, et doctissimum impegit . intoleranda prorsus est. Si ergo Prologus in Epistolas Canonicas est rein
Vera Hierona mi , quod probabilius est , conjecturae enim quibus eum Hierona mo abjudicant Simonius , et ΡΡ. Benedicit ni in Editione ejus operum , infirmae sunt ) putandum est, Neironymum cx. si de meliorum codicum eum versum retinuisse , et rc prehendisse codices , qui co carer iit. Quod spectat ad codices Latinos , negari non Pn est , in pluribus , et melioribus eum Versum iuveniri, ut testnntur Lovanienses in Editione Scripturae, quamnnno MDLXXX. , magno manuscriptorum Conquisito
numero, secerunt; ΡΡ. Benedicti ni in citatum Prologum Hieronymi, et otii. Sed quod caput est, et rem omnino conlicit, Cassiodorus, qui Saeculo V. conquisitis undique antiquissimis, et probatissimis codicibus , quanto maxima Valebat diligentia libros Sacroa Contulit, et emendavit . hiatio versiculum Jaudat in
Libro, quem edidit si eius anno MDCCXXI. . cui linius Complexiones in Epistolas, et actus Aposto-ν lorum
24쪽
De Trinitate. 2 a. Iorum. Patet autem codices , qui tempore Cassio loci erant antiquissimi , Vel ipsa Apostolorum tempora ultigisse , vel ab iis parum abfuisse. Falsum est autem , nullum ex veteribus Patribus hunc versiculum protulisse contra haereticos. Nam
practer Hieronrmum , de quo paulo ante diximus , protulit illum Cyprianus Lib. de Uuit. Eccl. cai'. 4. De Patre, inquit, et Filio, et Syiritu Sancio scriptum est : et hi tres unum sunt. Ubi autem Scriptum.
est, nisi tu laudato loco Iocinnis' Protulit otia in Eugenius Episcopus Carthaginensis in professione si dei , quum Domino Aoo. Episcoporum munerico Vandalorum Bogi obtulit , dicens : Ut adhuc luce clarius unius dioinitialis esse cum Patre , et Filio Spiridum,
Sanctum doceamus , Ioannis Eoavgelistae testimoui COmProbatur ait navDIue : tres sunt, qui testimoniti perhibent in coelo : Pater, Verbum , et Spiricias Sanctias : et hi tres unum sunt r apud Victor. Vilens. Lib. III. de Persecutione Africana. Insigue est hoo testimo uium. quippe editum a tot Episcopis Coram adversariis contentiosissimis. Protulit et Fulgentius iu Respons. Io. Objecl. Arianor. Leatias Ioannes Apostolus te
statur dicens Tres sunt , qui testimoniti m yerhibent in caelo , Patre, Verbum , et Syiritus S. : et hiri tres unum stitit. Quod etiam Beatissimus Mart)r CF-priantis in Epistola de Unitate Ecclesiae testatur, dicens etc. Protulerunt et alii, quos omittimus ; ex re gulis enim Criticae vel unum ρositioiam testimonium vincero debet sexcenta negatioα eorum Patrunt , allud quos hic versus uoti citatur , Vel quia aliqua eorum
scripta perierunt : vcl quia ipsi tu in ndosos codice4 inciderunt , ita quibus verbus ipse deerat. Inst. Ex concessis , nonnulli codices hunc Versum habent , in nonnullis deest. Cur ergo non potius judicamus mendosos eos codices, qui listuc versum exliis
bent , quam eos, qvi illo. carent IIV. Quia I.' facile fuit amanuensi hiis errare omittendo lautio Versum, impossibile vero illud addeudo. Cum enim uterque Versi Culus, septimus scilicet, et octavus ab iisdem verbis incipiant tres sunt, qui testimonium dant
25쪽
22 2heologicarum Insistutionum Lib. IV. cap. IV.
male oculo, ab uno ad alium Versiculum transilire: quod et accidisse in aliis Scripturae locis,. in quibus plures versus consequentes ab iisdem Verbis incipiebant , notant ΡΡ. Benedicti ni loc. cit. At contra impossibilis erat additio , non solum quia piaculum erat aliquid addere verbo Dei; sed etiam quia cum per totum orbem Scripturae exemplaria sparsa essent, facile erat detegere fraudem : nee tanta CODSetisione tota Ecclesia unius, aut alterius amanuensis additamenta, tamquam Verbum
Dei recepisset , aut ex margine in textum intrusisset. a. O Quia si citatum Versiculum septimum demas , jam mutila est Ioannis oratio, et ipse contextus Iacutiam ostendit. Ait enim V. 6. Spiritus est, qui testi cattir , quoniam ChriStus est veritas; V. 7. quoniam tres sunt , qui testimonium . dant in caelo : Pater , Verbiam , et Spiriuis Sanctus : et hi tres unum sunt ;V. 8. et tres Sunt, qui testimonium dant in terra: Sρμritus, et aqua, et Sanguis : et hi treS unum sunt , v. 9. Si testimonium hominum acciyimus, festimonium Dei majus est: quoniam hoc est testimonitim Dei, quod majus est, quoniam testscatus est de Filio etc. Deme versumstptimum, jam, ut patet, tota oratio non cohaeret. Objic. . Licet negari non possit, ex Novo Testamento demonstrari, Filium esse alio m personam a Patre
distinctam, neque id dissileantur Sociniani, quippe qui
docent, Filium, nempe Christum, utpote purum homi-HLm , esse personam a Deo Patre distinctam ; tamen Spiritum Sanctum esse distinciam a Patre personam neque ex verbis Christi Man. IV. , neque ex sermula Baptismi, neque ex Epistola Isau. I. Cay. V. 7. Probari potest. Non quidem cx Verbis Christi Ioan. XIV. ; nam sicut Christus ait , Spiritum esse alium Paraclitum ,εeu consolatorem ; ita etiam David Psal. XIII. de virga et baculo Domini ait. Virga ilia et baculus tuus ,
ipsa me consolata Sunt. Quis autem dixerit, eas esse personas a Patro distinctas Non etiam ex sormula
baptismi; sicut enim Paulus Act. XX. 32. ait: Commendo pos Deo, et perbo gratiae ipsius; et Ephes. m. 32. Confortamini in Domino, et in potentia pirtutis ejus, quibus locis conjungit cum persona Del ejus opera-ii Ques , quae personae non sunt i ita etitam sorma ba-
26쪽
De Trinitnte. 23ssismi intelligi potest in nomine Patris, et filii , eloirtutis Dei. Non denique ex verbis L Ioan. V. 7. nam sicut in versu P. dicitur : Tres sunt, qui testimonium dant in caelo : Pater, Verbum , et Spiritus Sanctus: et hi tres stinum sunt ; ita etiam seque uti versu dicitur : Tres sunt, qui testimonitim dant in terra : syiritus, et aqua, et Sanguis et hi tres unum sunt. Atqui ex his verbis non cruitur, spiritum, aquam, et Sangu nem esse tres personas ὸ ergo nec ex prioribus cruitur, Spiritum Sanctum esse personam a Patre distinctam , 5ed tantum aliquam eius operationem. Ergo. U. Neg. ant. et similitudines allatas. Ad Im. enim dicimus. longe disparem esse rationem inter laudata Psalmi Verba, et ea , quae habentur apud Ioannem. Ibi enim dicitur Spiritus testificari , arguere , clarificare , loqui quaecumque audierit : quod non nisi personae subsistenti convenire potest; et distinguitur praeterea Personali pronomine εκεινος ille: Ille docebit, ille te stimonium perhibebit , ille αrguet mundum, ille quaecumque audiet loquetur. Et haec loquendi ratio eo statis est in Scripturis ; ita ut si liceret eam ad figuratum sensum transferre , nullus esset, qui non Posset
in alienum sensum detor lucri , locus ; ct Scriptura potius ad decipiendos , quam ad docendos homines
Composita videretur uteretur enim Nomine Spiritus ,
quo nomine.utique persona aliqua intelligitur.; eum Omnibus caracteribus' personalibus ansigi iret ; nullum daret Iocum spiritum in suusu figurato intelligendi , et tamen sensus figuratus csset. Ipse Filius dici possetuon esse persona. At contra laudata Psalmi verba, et
alia Scripturae loca , in quibus per prosopsPου moperationes personaleS rcbus inanimatis tribuuntur, Statim fguratum sei sum Praeses trunt. Ad am. Decio dicore potuit Apostolus : commfrido MOS Deo , et perbo gratiae '. confortamini in Dominciet in potentia oirtutis Utis', sensus enim est, DOS COIn mendari , et confortari in Deo, ut per verbum gratiae suae , Suamque Potentiam nos, servet. At in uomine idem est, do in auctoritate λ auctoritas autem est Per Sonae , quis enim sanus dixerit : in auctoritate 5πιe
eias Regis, aut pirtutis ejus t ac prolude cum dicitur
27쪽
24 Theologica m Institu nem Lissi. m. cap. LIT
in nomine Spiritus, sicut in nomaene Patris, et Fura, tertia persona intelligenda est ι nec potest nisi insulae virtus Dei significari.
Ad 3m. Dispar etiam ratio est Vorsus octavi, et Septimi. Nam praeterquam quoia illa clausula Versus 8. hi tres unum 4unt, in plurimis deest codicibus, ut te-Blantur Lovata ses Correctores , et Innocentius III. p. cum Marthae de Celebr. Missar. . advertendum CSt, nullam ex tribus, Versu 8. commemoratis , esSe Personam , nam spiritus, aqua, et sanguis ex Augu-atino Lib. u. coni. Maximis. cap. 22. est Spiritus RChristo in Cruce emissus, aqua , et sanguis ex ejus mortui latere fluentes: quae testantur Christum CSSe Ue Tum hominem contra haereticos ejus temporis , qui id Negabant. Ac proinde periculum non erat , ne aliquaeX iis Pro persona acciperetur. Sed in versu I. esebum, et Spiritus conjunguntur cum persona Patris, et dicitur quod. tres sunt ; et hi tres unum sunt: quis ergo adeo caecus , ut non videat ibi tres personas 'Inse. Ideo virga , et haculus Domini, spiritus, aqua, et sanguis, et cetera non possunt intelligi de persona, quia statim unusquisque videt, operatioties personarum
iis tribui per prosopopoejam. Atqui idem dici potest de Spisitu Sancto. Nam Spiritus nomen saepissime in
Scripturis usurpatur pro vento , aut aliis rcbus, quas clarum est, Non esse PerSouas, eX. gr. Pro Voce, Pro Virtute , et ener is, pro vita etc. quae colligit a Dan. Clericus 'pari. II. Art. it. Sect. I. cast. 5. USurpatur
etiam ipsum nomen Spiritus Saneti pro gratia Dei ;sicut eum dicitur Marc. I. 8. Ille baptizabit oss Sρῶ- ritu Sancto ; quis enim dixerit, haptiZari nos per3ona divina y Denique cum dicitur Spiritus Dei, id ipsam
spiritalem Dei naturam significare videtur : Sicut cum nos dicimus spiritum hominis , non intelligimus Per-βonam aliquam ab homine disi inciam, Quam compa Tationem instituit Apostolus L Cor. I L. O. Quis enim hominum scit quae sunt hominis , nisi spiritus homi- minis, qui in ipso est y ita et quae Dei sunt , nemo cognopit , nisi Spirittis Dei. Ergo. By. Neg. min. Ad Conflam. Dist. ant. Usurpatur Pro rebus, qua. couolgi noμ eo e perβυuas, .cd semper Bd
28쪽
t e Tr&Dateo msditur aliquid, quo distinguatur a persona Spiritus Sm-cti , cono. Nihil additur, sed dicitur absolute Spiritus
Sanctus , neς. Quoties igitur nomen Spiritus pro rebus adhibetur, quae personae non sunt;semper aliquiὰ additur, quo ad res . illas coarctetur ejus nommis siguificatio. Sie cum dicitur Isaiae XL. I. arefactum esse foenum,
quia 4piritus Dei sui est in eo, unusquisque videt,
accipi hic spiritum pro vento urente. Sic etiam cum dicitur Syiritus procellae , nemo nescit intelligetidum esse de vehementi tempestate : et idem dicas de aliis Scripturae locis. Sechnumquani Syiritus Sansitus, Prae sertim si in Graeco ar,iculus praecedat το πνευμα αγιον,
de alia re intelligitur 4 quam de ipsa Spiritus S. pes Sona, ut observavit Didymus Lib. I. de Spiritu Sancto. Neque coiitrarium Evincitur ex locis in objectione recitatis. Nam Marci f. 8. eum dicimur baptigari Spiritu Sancio, ipsa persona Spiritus Sancti intelligitur , non quia baptizamur persona divinar sed quia per metonymiam tribuitur pratiae ipsum Spiritus Sancti nomen , qui eam infundit: sicut eum lux dicitur sol, Ria a sole diffunditur : et Lex Μosaica , librique rophetamin dicuntur Moyses , et Prophetae Lus. XVI. 29. Habent M osen, et Prophetas : audiant illos. Cactcrum gratiam distinctam esse a Spiritu Sancto , tauquam esseclum a causa , patet ex Apostolo Rom. V. 5. charitas Dei di usa est in cordibus no- atris per Spiritum Sanctum. Comparatio autem InStituta ab Apostolo L. Cor. II. II. in eo solum Sila est, quod sicut interiores hominis cogitationes nemo novit
nisi spiritus ipsius Itomiuis ; ita etiam abscondita Dei mysteria nemo novit , Disi Spiritus Sanctus e sed ipse Apostolus disparem rationem innuit ; nam de bomine ait : spiritus hominis, qui in ipso est: at de Deo : iritus qui ex Deo est s subdit enim post laudata Verba: nos autem non Spiritum hujus mundi accepi mus , sed Spiritum qui ea Deo est , sive procedit. Quis autem de antina hominis dixerit : Spiritus qui ex homine est Obic. V. Soriptura ubique praedicat Dei unitarim; idque etiam naturali iuruiue notum est. Ergo nouires Per. Ouus. H. Neg.
29쪽
26 Thoologicarum Institutionum Lib. m. cap. LILI'. Neg. cons. Licet enim in rebias creatis , ubi unaeSt natura , ullam etiam personam esse oporteat ; id tamen i des docet, verum non esse de natura infinita , quae una est in tribus porsonis. Etsi antem nos id naturali lumine directe iniciligere non possumus; tamen
ipsa naturalis ratio uos edocet 1. ' Don valere argumentum , ct comparaxionem a linito ad infinitum ; 2. si varietas ingeniolum inter ipsos homines essicit, 'ut unus clare percipiat, quae alius hebetiori ingenio intelligere non valet; multo magis Putandum est, meu-tem divinam multa clarissime comprehendere, quae mens hominum percipere non potest. Idcirco si ine. ptus esset homo ingenii rudi oris , qui negaret quidquid ipse non inteirigit, licet ab homine docto , nec
mendaci asseratur multo magis ineptus esset , qui negaret quod a Deo constat esse revelatum , licet ipse non intelligat. Instant hic Sociniani, et innumera sophismata promunt , ut probent , Trinitatem personarum esse rationi contrariam. Nos tamen istas eorum tricas infra dissolvemus, ubi expendemus, an Mysterium Trinita-
Objic. V L. coni. 3m. Part. Si priorum saeculorum Patres Trinitatem personarum in divinis credidissent , et scripto docuissent, utique Gentiles ipsis objecissentyel deorum numerum, quem Christiani passim iis ex-Probrabant , itaque par pari retulissent , vel salto mArgumenta innumera, quae unicuique cogitanti de hoe mysterio veniunt in mentem. Atqui neutrum secerunt. Ergo et C. H. Neg. min. tum quia non omnia supersunt scripta eo tempore a Gentilibus contra Christianos, et a Christianis contra Gentiles ; tum quia . ex scriptis , quae supersunt , constat, gentiles , et haereticos revera utrumque objecisse Christianis , ut patet ex objectionibus Celsi apud Origenem Lib. coni. Ceti. , ex Oh jectionibus aliorum Gentilium apud Iustinum Aseolor. I. , ex objectionibus Praxeae apud Tertulliatium Lib.
30쪽
ostenditur, tres personas esse consubstantlales , h. e. habere eamdem naturam diMinam.
Adoretendum. Q Tatuta Trinitate personarum, demono strandum modo est , tres illas per- . Bonas esse consubstantiales, hoc est eandem habere Dumero substantiam , et naturam divinam. Quod primo hic generatim exequemur de omnibus simul personis ;deinde ita sequentibns capitibus sigillatim idem de α-Naquaque ostendemus persona, hoc est personam Filii, et Spiritus Sancti esse consubstantiales Patri, quem habere unam, et individuam Daturam divinam, Demonegat.
Tres Personae Pater , Filius , et Spiritus Sanctus sunt consubstantiales , hoc est eamdem habent . dioinam naturam. Est dogma fdei. Prob. L. Mawth. XXXmR I9. sormam baptismi
prascribens Christus, ait: Euntes docete omnes gentes, Baptizances eos in nomino Patris et Filii,. et Syiritussiancti. Non ait in nominibus, sed in nomine, hoc est in una eademque trium personarum auctoritate. Atqui quorum auctoritas una est , una etiam debet esse natura ; nam si una persona increata esset , alia creata, non una eademque esset ambarum auctoritas ; sed in una esset naturalis , essentialis , et infinita ; in altera esset supernatur iis , accidentalis, finita, ac derivata. Ergo etc. Praeterea per eam formulam devoventur homines , et consecrantur simul Patri, Fblio, et Spiritui Sancto sine ulla distiuctione , atque discrimine. Ergo corum debet esse eadem natura divina; sacri lcgum enim esset consecrari hominem simul Creatori , et Creatnrae, eum Deus honoris sui Zelotes sit Exod. XX. 5. nec illum cum rebus creatis communicari paniatur. Ergo.
Prob. II. ex celebri loco Ioannis Epist. I. Cay V. I. Trer runt , qui testimontam dant in caelo : Pa