장음표시 사용
41쪽
ῖδ' Theologicarum distitutionum Lib. IV. cap. R.
et pax a Deo Patre nostro : in Greco απο θεου sine articulo. Contra Filius Rom. o. 5. dicitur o θιος cum artiis culo. Ratio igitur , cur Ioannes Verbum appellans Deum, articulo non est usus , ea est; quia nomen Deus ibi praedicatum est propositionis ; Verbum vero subjectiam. S Ient autem Graeci articulum subiecto non praedicato pra ponere ; ideo Ioannes dixit θεος ηυ o λογος subjecto γος praeponens articulum. Moyses vero , et Judices Non absolute dicuntur Deus ; sed ille Deus Pharaonis, isti mortales quidam Dii , a Deo vero constituti super terram ; addit enim: pos autem sicut homines moriemini. Imo, ut'advertit Hilarius Lib. VII. de Trin. eo ipso , quod Moyses, et Iudices dicuntur constituti Dii , patet noti es μEe natura veros Deos. At de Verbo dicitur : Deus erat perbum. Nihil luculentius.
Objic. II. Sapientia, quae Verbum Dei est, dicitur
ereata Eerii. XXIV. 14. Ab initio, et ante saecula Creata sum. Et Prop. VII L aa. ubi vulgata legit: D minus Possedit me in initio piarum suarum, L . habent o κυριει επιταε, Dominus creaWit me. Ergo non est Deus. U. Dist. ant. Dicitur creata, creatione improprie di- via , quae Pro quacumque productione usurpatur , con .
Creatione proprie dicta , neg. Ex duobus textibus in obieetione prolatis unus alteri Iucem affundit. Nam Frao. VIII. 22. Textus Hebraicus . qui originalis est , et versioni LXX. praeserendus , cum Vulgata nostra comsonat ; habet etiim : Dominus possedit me , h. e. genuis, quo sensu dicitur Genes. IV. I. Possedi hominem Per Deum. lino in ipsa versione LXX. in aliis codicibus fortasse emendatioribus nonnulli Patres Graeci, ut Basi lius Lib. II. coni. Eunom. , et Gregorius Nyss. Lib. L. fiant. eumdem legerunt εκτησε possedit: et facile fuit
amanuensibus oscitantibus pro'εκτη τε scribere εκτισε.
Igitur ex hoc loco Prooerb. VIII. intelligitur quo sensu ipsa Sapientia Eceli. XXIV. de se dicat: ab initio .
et Grate Sassula creata sum, h. e. ab aeterno genita : nisi et hic in textu Graeco error amanuensitim subrepserit. Nς
inSolens est in Scripturis, ut creatio pro quacunque Produm Ctione usurpetur , ut Ierem. XXXI. 22. Creapit Dominussiorum super terram. Et sortabae si verbum lκτισε apud
42쪽
De Trinisate. 39LXX. ndu est amanuensium error , voluerunt interpretes eo verbo uti, ne Si adhibuiSSciat grg mmdi verbum , Suspica xetur aliquis in Filii Dei generatione cas imperfectiones , quae sunt in creaturarum generationibus. llis accedit, quod eum Sapientia de Se dicat: ab Oisio , et auis ε culta h. e. ab aeaerno creaba, Sum, nota potest iu-tulligi creatio proprio dicta ; quia nihil creatum est, et fortasse nec Creati potuit ab aeterno , ut in libro superiori diximus , et in sequenti dicemus uberius.
Objic. III. De Filio ait Christus Manei XIII. 3 a.
De die autem Elo oet hora nemo scit, neque Angeli in caelo, neque Filius , nisi Pater. Ergo si Filius aliquid
ignorat, Deus non eSt. υ. Filium Dei praeter divinam naturam assumsisse humanam in incarnatioue , ut suo loco dicemus. Quapro-Ρter nonnulla de se dicit ut Deo , sicut est illud: Ego et Pater unum stimus Dan. 3. 3o. Pater meus. USquomodo operatur, et wO OPeror. Iocn. V. II. Ego sum a Pha et omega , principium et finis, dicit Dominus Deus, qui est, et qui erut , et qui Mentiarus est Omniροtens Aρoc. I. 8. etc.' alia vero ut de homine , quale est praecipue illud Ioan. XIV. 28. Pater visjor me est: quod Vehementer urgebant Ariaui, nosque suo loco explicabimus ; alia denique de utraque dat via , ut Isau. III. 13. Nemo asce it in caelum , nisi qui descendit de ea D , Filius hominis , qui est in caelo. IIoc igitur posito , nonnulli Patres ad verba ta Objectione rccitata ha respondebaut Ariatiis. Filius ignorat diem iudicii ut homo, Cong. Ut Deus, neg. 'aude responsio sumit ad ob struenda ora Arianorum, et Socinianorum. Sed quia Filius neque ut holmo iguorat judicii diem , ut ostendemus suo loco , idco aliter distinguendo , respondemus. Fidua ignorat judicii diciti ut Deus , nego. Ut lismo , subdist.
Ignorat ut persona singularis . nego. Ut caput hominum, quibus eam scientiam non revolui, conc. Sictu Sacerdos in judicium vocatus ac rogatus testis , recte dicit, Se igno Tare , quae in consessione sacramentali audivit. Neque hoc. Cst alienum a phrasi Scripturarum, uv observat Augustinus Lib. L XXXIIL. Quaest. LX. Stetit enim scire Deus dicitur etiam cum scientem facit, sicut scriptum est: ten
cal pos Dominus Deus peller , ut sciat si diliga ir
43쪽
3 4o Theologicarum Instituitonom Lib. IV. Cap. V.
eum . . . Sic et cum dicitur neSCire , aut pro eo dia. Citur , quod usu GPProbat . . . . aut Pro eo , quod utialiter nescientes facit , quod scire inutile est. Objic. m. Ioan .SP. I9. Non Potest Filius ta se facere quidquam , nisi quod Miderit Patrem facientem. Ergo
minister est, et imitator a Patre pendens. Py. Dist. ant. Non potest a se sacere quidquam propter naturam, quam habet communem cum Patre , a
quo procedit, cono. Propter infirmitatem , aut subj Ctionem , neg. Quid superest, ait Ambrosius Lib. IV. de fide cai'. 3. , nisi ut per unitatem inseρarabilem Potestatis nihil credamus Filium facere , nisi quod Miderit Patrem facientem y qaia per inseparabilem unitatem nihil a se facit Filius ; quoniam nihil pult, quod Pater nolit :quod utique non infrmitatis est, sed unitatis. Igitur pro- Pter naturam cum Patre communem nihil facere potest , quod non facit et Pater i propter processionem a Patre nihil potest sacere a se , quia a Patre est.
. Eadem Verbi dirinitas, et conusbstantialis cum Patrena tura ex Patribus Anienicaenis ostenditur.
Ado. Iam supra innuimus , Non solum Socinianos , sed et Ricardum Simonium asserere, Patres Anienicaenos alienos fuisse a Verbi divinitate , quibus incaute magna ex parte aliquando adhaesit Pelaosus. Sed Patrum defensionem praeter Catholieos egregie peregit Georgius Bullus. Nos , ne tironum memoria Opprimatur , Pram CiPuos producemus tum Graecos , tum Latinos ; alio Num loca indicahimus.
Patres , qui ante Nicaenum Concilium Forureunt, uri nimi consensur docuerunt, Verbum esse Deum,
Prob. I. ex Patribus Graecis. I.' Ignatius , qui primo meculo cum APωtolis vixit, et ipsum sortasse
44쪽
Christum adhuc puer Vidit , ut est aliquorum uiuio , Objit vero senex, et Martyr initio saecudi secundi, yio habet in Epist. ad Ephesios : Unus est medicus. Carua Iis et spiritualis, factus et non factus , in cinne Deus , in morta νila pera, et ex naris , et ex Deo : quae Verba non solum Christi, sed ipsius Verbi divinitatem directe ostendunt, quod appellat absolute Deum; et ne de sensu ejus nominis quaestio esset, ait esse non factum , quod non nisi soli vero Deo convenit. u.' Iustinus saeculo II. Ahol. II. Filium , inquit, raso Patri unioersorum , qui quod Verbum Dei Primo nitum
sit , Deus etiam existit. Eum autem numero, Seu Per-Sona , non essentia distinctum a Patre docet in Dial. cum Tr h. , dicens : Virtutem istam, quam Deum sermo Propheticus pocal, non ut solis lumen nomine tantum numerari, Derum numero aliud quiddam esse ratione e Fuisita supra paucis explicapi : Virtutem hanc dicens de Patre genitam pirtiate, et Consilio ipsius, non Per abscissionem, tamquam divertita esset Patris essentia Proiat alia omnia dioisa, et secta, non eadem sunt , uuae ante fuerunt, quam scinderentur. Idem docet aliis
in Iocis , ut in Oratione μαraenetica ad Graecos, quam ut genuinum Iustini opus agnoscunt eruditi sa) , et alibi. 3. ' Eodem saeculo Athenagoras , Praeterea, quae SuPra attulimus , in Legatione , sive Apologia pro Christianis ait : Filius Dei est Verbum Patris in idea, et e ca-cra ; ab Uso enim , et Per Usum facta sunt omnia', cum Pater, et Filius unum sint, ita ut Filius sit in Patre, et Pater in Filio , Per unionem , et Potensi- Niritus Siquidem mens, et Verbum Dei Filius Dei est Idem do-Querat eodem saeculo II. Melito Sardensis , Polycaryus , Tatianus, Theophilus Antiochenus , et ipsi SS. Martyres an Passione sua idem professi sunt, quorum Verba Pas sim rescri Ruinarius in Actis synceris.
4. Iraenetis saeculo III., discipulus Polycarpi, qui fuit Joannis Apostoli auditor, magnifice de Verbi divinitate
45쪽
Thoologicarum Inscitutionum Lib. IV. C . V. loquitur Lib. II coni. hacres. caρ. 43. ait, illud esso
aeternum : Non enim , inquit: in ectus es, o homo , neque semper coexistebas Deo, Sicut ρ ρrium ejus Verbiam Et Lib. IV. c . II. Quoniam qui de rubo locutus est Mia i , et manifestaseit, se erae Deum Patrum , hic est proentium Deus. Quis enim eSt piseorum Deus. nisi qui
est super omnia Deus, et Suster quem alius non est Deus I. . .
Qui igitur a pro 'hetis adorabatur Deus pious, hic est Miporum Deus , et Verbum ejus , qui et locutus est Mysi. Ipse igitur Christus cum Patre MiWOrum est Deus , qui et locutus est Musi , qui et Patribus manifestatus est.
Patrem , et Filium unum esse Deum , Per 7uem est ae. remitus. Et in Admonit. ad Gent. P erbum dioinum , qui est manifestissime perus Deus , qui est unioersorum Domino exaequatus . quoniam erat ejus Filius, et Veribum erat in Deo. Ex quibus Vides quam iniqua sil ccnsura Ioan . Clerici Eρist. I. Crit. contra Clementem alex
III. de Trin. cap. ., et Iluetio in Origenianis Lib. II. . Νο- risio Dissert. de V. Syn. caρ a. , Nat. Alcxandro Histia meo. III. Dissert. XVI. f. 2. , et aliis . tamquam Ariadisini parens traducatur , tamen tu operibus . quae nou sunt ab haereticis interpolata. Vcrbi divitii talem agnoscit. Ait enim Lib. I. contra Cels. Sun tia muneribus Ma
gi quae peluti symbola illi, qui ex Deo , et hominemo tali esset, ut ita dicam, comPOSitus, darent, Postquam didicerunt ubinam natus fuisset; ut regi aurum'. ut morituro rrham, ut Deo thus obtulerunt. Et Lib. IV. Quod si Deus immortalis Verbum, mortali corpore huma-Naque anima suscepcis , Midetur Celso mutari , et Gliam formam assumere, sciat ills , Verbum, natura manens Verbum, nihil eorum I mi, quae corpus, aut anima patitur. MuIta alia Ioca collegerunt Origenis defensores Sixtus
Senensis , Claudius Esyencaeus, Genebrardias, Halloi-xius, qui quatuor libris Origenianas Vindicias complexus est, et alii ; ex quibus constat, cum hac in parte non errasse ; licet in aliis ejus doctrina a mullis Episco- p., et demum a Coucilio v. Oecumenico damnatu Sit.
46쪽
no Trinitate. M o. Gregorius Thaumaturgus , celeberrimus Origenis discipulus , in Confessione Fidei apud Gregorium Nysse
num in ejus Vita ) Unus inquit est Deus Pater Verbi
pipentis , sayientiae subsistentis et potentiae, etfrgarae aeternae, Perfectus Perfecti genitor. Pater Filii unigeniti
Unus Dominus; solus ex Solo, Deus de Deo . . . Potentia totius creaturae essectrix. Filius perus peri Patris , aeter
retis aeterni etc. Idem docuit alter Origenis discipulus Dio-vsius Aleinandrinus eodem tertio saeculo cluerisSimus apud Athanasium Lib. de sentent. DionFs.'Alex. ita ut mirum sit, Danielem Huetium Lib. II. origenian. cv. a. Gregorium Thatiniaturom, et Diovsium Alexandrinum Ariano veneno insectos asserere) Lucianus, et M thodius Martyres, et qui multis aequivalent, Patres Co cilii Antiocheui contra Paulum Samosatenum. Eorum Omnium testimonia vide apud Carolum Witasse , Bonue-εtim contra Iuritim , P. Cordemoi contra Socinianos,
Laurentiam Berti . Nicolaum Furnium a) ; et ex hete- rodoxis Georgitim Atilium in defensione sidei Nicaenae. Prob. u. ex Patribus Latinis. I. ' Tertullianus liricet nonnulli hac in parte eum aCcusent, nec multum negotii nobis facesseret , si errasset , cum in aliis quoque
ab EccIesiae fide desecerit, et in haeresim Montani lapsus sit ) de Verbo Dei haec habet Apolor. CV. 21
Hunc ex Deo prolatum dicimus , et prolatione generatum , et idcirco Filium Dei , et Deum dictum ex unia late substantiae ; nam et Deus Spiritus . . . . Ita de SPLritu Spirittis . et de Deo Deus , lumen de liamine i quae Verba , ut vides , symbolo Nicaeno inserta sunt. Et Lib. coni Prax. ca'. II. Omnia Patris nomina , et at tributa Filio convenire docet. Nomina Patris Deus OmniPotens , Altissimus , Dominus pir usum, Rex Israelis, Qui est . . . Haec dicimus et in f Ilium competis- , et in his Filium oenisse , et in his se Ner egisse , et sic ea in se hominibus mianifestasse. Et ibid. cap. 22. Di
cens Filius ) Unum sumus Ero, et Pater, Ostendit
47쪽
έ4 Theologicarum Institutionum I b. IV. Cap. III.
duos esse . quos aequat, et jungit. Et Lib. de Restir-reci. carnis: Est enim Sermo Deus, qui in e sigie DePConstiliatus, non raPinam existimas ii Pariari Deo. Alia ejusdem loca vide apud Aat. Alcaeandrum , et alios,
logiae Perilus in Varios errores declinaverit , in hoo tamen dogmate non dissentit a celeris. Nam Lib. IV.
cap. 29. Centitum obj clionem occupans , ait : Fiamtasse quaerat aliquis, quomodo cum Deum nos ianum colere dicamur , duos tamen esse assec eramus Deum Patri'm, et Detim Filium. Cui obiectioni respondet : Cum dicimus Deum Patrem , et Deiam Filium , non dioersum dicimus, nec utrumqtie secernimus ; quia nec Pater sine Filio esse Potest, nec Filitis a Patre secerni i si quidem nec Pater sine Filio nuncupari , nec Filius μωrrat sine Patre generari. Cum igitur et Pater Filium. faciat, et Filius Patrem, una utriqua mens , Muια
Quirin. c . 6. , Novatianus Lib. de Trin. cv. 3I. Arnobius Lib. I. adsiers. gent. , et ulli. 4.' Cum primum aliquod verbum excidit alicui ex Patribus Anteni caenis sive Graecis , sive Latinis , quod Verbi divi uitatem Iahelactare videretur , reclammarunt statim fideles , et alii Ecclesiae Doctores , ut .aocidit Dion)sio Aleae. , qui cum acrius Sabellianos iu Sectaretur , ideoque aliquibus visus esset non recte de Filii Dei divinitate sentire , statim accusatus est apud Dio Sium R. Pont. , apud quem illustri apologia se Purgavit. Atqui Dcmo reclamasset nisi totius Ecclesiaς iides eo tempore pro Verbi divitii late stetisset. Ergo. 5. ' Patres , qui.in Concilio Nicaeno definierunt.
Contra Arium , Verbum esse Patri Oμoκτιον , utique ante Concilium Nicaenum floruerant, exeunte tertio Sae-ι Culo , et quarto ineuute ; eamque doctrinam a majori - , bus acceperant; alioquin quomodo tam cito , tamque universali cor sensu in re latiti momenti , nemine Teclamante , iacta esset in toto orbe illa mutatio doctrinae
imo cum signari non possit tempus , quo doctrina de erbi divinitate coeperit , argumentum est inpietissimum,
48쪽
eam ab Apostolis manasse. Ilio Socinianis haeret aqua ;Socinus enim epist. II. ad Radecium , et in Remons sed Vialvum contendit, usque ad Nicaenum Concilium so lum Patrem pro vero Deo habitum. Contra Vero in Epist. IV. seri ne sub ipsa Apostolorum tempora, ait, contrarium dogma invaluisse. In eadsm dissensione laborant ejus sectatores.
6 ' Denique nullum ex Anteni eaenis Patribus Ario visse , patet ex ipsa Arianorum honfessione apud Alexandrtim Alexandrinum in Epistola, quam resert Theo dorcius Lib. I. Hist. cap. 4. , et apud. Athanasiuni Lib. de S)nodis Arimin. et Seleuc. Nec unquam cum Cain tholicis contendetites concedere voluerunt, ut ex Patribus Antenicaenis quaestio definiretur , ut auctor est S crates Lib. V. Hist. cap. I. ' Quapropter iis semper Catholici doctrinae novitatem objecerunt, ut Athan ius Lib. de drer. Θn. Nic. Hilarius Lib. I. ad Constaut. , Basilius Lib. I. coni. Etinom. , Nysseuus Orat. IIL. etC.
Quod pudore suffundere deberet Sociuianos , qui putant, se invenire in illis Patribus, quod Ariani ipsis viciniores
Unus est Eusebius Caesariensis , qui Nicaeno Concilio adsuit, sed antea jam sorebat, de cujus fide merito dubitatur. Cum enim semper Ario saverit, et Arianorum saetionem adjuverit, non leve praejudicium est, eum Ariano etiam dogmati favisse : cum praesertim in ejus Scriptis multa sint duriora, quae in diis benigne excipi Posserat, at in amico Arianorum non possunt. Ideo eum accusarunt e veteribus Athanasius, Hilarius. Eρψha nius . Hieronymus, Photius, Zonaras , NiceρΛOVUS , MPhronius , e recentioribus Baronius , Petaoius etc. At eum excusarunt ex antiquis Gelasius Caesariensis, Thes. Philus Alexandrinus, Auctor Libri de duabus naturis Gelasio tributus. Gelasius M. Auctor Quaestionum Vet. et Nopi Test. inter opera Augustini ; ox recentioribus Ve xo Sixtus Senensis , Halesius , Diaρinus , ejusqtie censor et castigator Matthaeus Peti didier, et Bullus. Sed
quamvis vir iste magnus, in errorem suisset inductus, contra trasitionem trium saeculorum praevalere Non posset. Magna enim ingenia in magnos errores raPiuntur ,
49쪽
Theolo earum Institutionum Lib. IV. cmp. Vi
Moeriendum . Non patitur instituti ratio ut onmes Socinianorum cavillationes contra singulos Patres Ahateuicaenos excutiamus, opus enim excresceret in immensum. Sat erit primo generales afferre responsiones 3 deinde praeeipua quaedam objecta speciatim consulare. Sciendum igitur 1. ' Patres , qui ante natas haereses scripserunt, securius, atque idcirco aliquando minus com
mode locutos esse , eum se ita intelligi putarent , uti in Ecclesia Catholiea credebatur, ut advertit Hieronymus Apo g. v co t. Ru . dicens: Antequam in Alexandria, quasi daemonium meridianum , Arius nascer eur , innocenter quaedam et minus Carate locuti sunt. Idaque saepe inculcat Augustinus Lib. XVI. de Cio. eam a. et Lib. I. coni. Iulian. n. 22. et in Psal. Luza.' Patres , qui contru hareses scripserunt, aliquandoevisos esse in contrarium errorem declinare , ut advertit Theodoretus Dial. ML Ita Augustinus Ρelagianos imp gnans , ab iis arguebatur, quasi Manichaeorum Patro nus, et Cyrtilus Alex. Nestorium refellens , videbatur a versariis aut in haeresim Apollinaris impingere , aut Eu- chianismi semina spargere. Cum ergo veteres illi Patres Merum , Sabellium, Paulum Samosatenum consutarent, qui tres personas negabant, in aestu disputationis
nonnulla minus caute protulerunt , quae Videbantur pri ma fronte tres distinctas naturas adstruere. Sed cum quaestioliuno non esset de unitate naturae divinae 'quam 'Constabal esse religionis Christianae basim , sensu Cain Ileo intelligendi simi de tribus personis, quarum distin otionem illi haeretici negabant. 3.R Cam Filius a Patre sit genitus , et Spiritus fametus ab utroque procedat, et ex hac Processione oria tur distinctio personarum ; Patres , ut distinctionem illam
Contra haraeticos probarent. Processiones personarum maxime urgebant. Hinc vocabant solum Patrem Deum
peculiari quadam ratione αντ εον , quia ipse est fons , et origo Divinitatis, ut Patres loquuntur: non quod divinam genuerit naturam , quod absurdum est, sed quod
ipse sit aliarum Principium Personarum , sive principium
50쪽
Dν Trinhale. pium sine principio, quod et Paulus Apostolus Leit ut
observat Chosostomus Hom. V. de Incomprehensibili. atque eadem ratione aliquando Patrem dixerunt ca sani , et auctorem Filii , nomen cauSae latius pro pri Cipio usurpantes. Imo ratione originis Patrem Filio majorem , siVe priorem dixerunt. 4.ς Cum missio in divinis, ut suo loco dicemus, sit processio unius personae ab alia , babens adjunctum ess ctum aliquem temporalem , CX. gr. creationem , legis promulgationem, incarnationem, gratiae effusionem: hine
illa persona mitti potest , quae ab alia procissit; Pater Vero mitti nequit , quia non procedit ab alio : Atque hac ratione docent veteres , solum Filium suisse visibilem , Patrem vero invisibilem, rursus Filium esse P
pientia. Filius , Verbum , Sermo etc. Putarunt veteres ;varia illa nomina eidem personae tribui, sed varia ratio ne , ac sensu. Sicut enim in nobis etiam silentibus est ratio , et sapientia ; sed verbum est cum aliquid mento Conci Pimus, sermo Vero Cum cogitata ore Proterimus ;sio dicebant illi, ab aeterno quidem fuisse Filium , quat nus Ratio, et Sapientia dicitur ; sed tuno extitisse sese monem , cum Pater , quae ab aeteruo disposuit, extra se protulit in mundi creatione ; tunc enim dixit, et facta sum omnia. Atque hinc explicatur quo sensu non nulli Patres dicant, Sermonem, et aliquaudo etiam βι-lium non fuisse ab aeterno.
semper sensu a Veteribus usurpata sunt 3 aliquando enim ουσιαν , et g υτιν usurpant pro persona : wππασιν Vero Pro natura , aliquando Vero sensu Conuario, Ninc non temere putandum est, Veleres tribuisse Fili b aliam a P tre naturam ; quia fortasse dicunt eum habere aliam