Philosophia sacra, sive, Vita Divi Stanislai Kostka, Soc. Jesu, positionibus moralibus et philosophicis illustrata : ac ejusdem Divi, veri philosophiae sacrae magistri, praeviis apotheoseos honoribus humillime

121쪽

IN natus quidam homini musices amor videtur. Α

guere sic pronum est ex concinna corporis humani Compage , tot sibus , nervis, venis, arter ijs, Veluti

totidem organi fistulis, instructa quam Philosophorum

Princeps contemplatus, aureum illud flatum pronuntiavit: Animam esse actum cor ris organici Vix nascimur jam veritati huic se stragium damus. Suffcit , si utrices puerilia praecinant carmina , tristis ridebit infans, vel inquietus obdormiscet. Etiam DEUS homo in Verbum Infans musica delectari visus dum primo coelestes Choraulas, divinam in terris musicam audiri fecit. Nec Stoici ita severi sunt, ut caperatam frontem non serenent, si sorte audiant , qui ex arte minutim concidunt sonos,& canora velut in puncta distinguunto qui belle cadentes ad numerum charites , velut artis appendice ultimas , quosdam quasi concinnulos concinnant f qui ductum celerrime spiritum a sublime librant, jam ad

ima devolvunt aut retrorsum a medio cursu reprehendunt prorsum versum impellunt qui jam sistunt jam revocant, jam circumagim velut turbinem , Ut non ore, sed torno vibrariam crederes; qui improvisa demissione vocem introrsum flectunt surdaq : adam titillatione provehunt Qui exultartem cantus hilarata .em fractis itidem numeris, quasi tristitia temperantis qui sonos illidunt implicant, explicant, suspendunt, Variunt, producunt,

122쪽

suspiciis , trepidatione, modulatione , munitione , eoncenturi nunc plene , nunc gra Viter , nunc acute. Sed omnium maxime placent organa δε animi medicinae sunt, si Purpurato Patrjmajetano des Per aurium sensus quasi per animae vestibula, dulciter illabuntur delicate titillant; dulci latrocinio mentem surripiunt, miti quodam dominatu omnes affectuum chordas concitant Oigam sta Timotheus jam animum Alexandri ita accendit, ut esseratus in arma rueret jam mutato tono ita placavit, ut serociam poneret jam ita emollij , ut ad epulas properaret.

Quid multa 3 Alus quoque diratus implet. AEnigma olim fuit egressa ex forti dulcedo δά fortitudo ex dulcedine. Solvit hoc anigma lanislata , in quo dulcedo fortis, fortitudo dulcis est. tiam suavis aspectus est Quam amabilis consuetudo Quam blanda conVersatio Nemo hunc aspexit, cui vidisse lenaei, sat fucri P ne

moradivit semel qui adire saepius non optarit nemo ab hoc recessiri moestus nemo exivit iratus nemo divit analus, quem bonum non fecerit s nemo bonus, qui melior non redierit A vero non aberrat, qui divini spiritiis organum appellat. Nec solus potis est latentem continere , sed alios quoque piritus implet uod addo , commune est,& tamen illustre. Iliere, qui Roma in patriam reduces, gloriarentur , vidisse se Romam, fit tantSlatam. Fuere, qui adderent, vidi si se innocentiarn ipsam , suavitatem ipsam. Audacius aliquid dico, d absolvo. Verba tan ista imitantini gratiam viamCzm pene sunt gratia, externa ta- Π en, administra in crinae Illa sua viscit, ut animum subeat iubrilis, ut pervadari sublimis, ut attollati mode-

123쪽

sta, iri deprimat s congrua , ut voluntati se accomodet phlanda, ut delectet potens, ut ad uVet. cIm Stanis..ta sic delectabat, ut persuaderet sic persuadebat, ut vinceret; sic vincebat , ut non cogeret , dc praedeterminarct.

O Nec alibi magi facundus exstitit, quam si de dono religiosae vocationis sermo incideret. Tunc ita suaviter insinuare se auribus, Velinii animos noverat, ut ipsorum pene affectuum Dominus evaserit Novellus Religiosus. Voluntas audientium manebat Domina siti, simul fiebat subdita alteri. Manebat Domina sui ; quia trahebatur, quo volebat fiebat subdita alier, quia trahebatur , quo Volebat Stanislaus. Quanta haec infelicitas Juvenum Timothee Amarus est mundus, 3c diligitur. Putas, si dulcis esset, quomodo amaretur Turbatus est tamen amaturo quid fieret, tranquillus esset ' Flores mundi quomodo colligerent, qui a spinis non revocant manum me pici debe-hat hic mundus, etsi blandiretur, ciebus prosperis animum demulceret at postquam tot flagellis preni itur, tanta adversitate fatigatur, tot nobis dolores quotidi ingeminat quid nobis aliud, quam ne diligatur , clamat3 Mundus clamat ego de faciam Caro clamat: ego insciam diabolus clamat Dego decipiam ;Chrastus ilicii ego reficiam. Desipis planissime , si deficientes potius sequi Velis, quam reficientem. iam facilis in Religione via est ad vitam beatam multo dissicilius est, facere, quae muta

dus facit. Quid quiete otiosius 3 Quid ira laboriosius id

clementia remissius Quid crudelitatem g 1ti fuit, Vacat pudicitia, libido occuratissima est Oninium Vircutiam

124쪽

Tutela facilior esto sola vitia magno coluntur. Audi, quaeso, quas hominis Religiosi praerogativas Divus Bernariadus enumeret. Hic, inquit, vivit purius : quia in ordine Religioso nugae blasphemiae, di verbum otiosum reputatur piaculum. Convictus sociorum vere ad omnem modestiam compositus est &omnes Anguli spirant Angelos. Odit rarius quia positus in castro munitissimo , quod impugnari potest, non expugnari. Surgit velocius : Habet Patrem, qui sublevet verbis habet fratrem, qui sublevet

exemplis. Incedit cautius Avicula, quae laqueo capta semel elabitur, altera vice non redit. Norunt S vir , DEO sacri fallaces mundi hamos , evaserunt, nec redeunt cuique fit experientia cautela Magistra Purgatur citIus: considerat ignis lustrici poenas, hinc vel verbum acerbius, mollior offensa, risu, levior,copiosior caenula,aspectus incautior cogitatio tardius expugnata oculatisDei servis uberrimas lacrynaas , subinde S Sanguinem exprimunt. Irroratur frequentius : plantatus est secus decursus aquarum trudit unda undam vi gratia subsequitur gratiam . miscix securius nullae sunt curae saeculi ; nulla solicitudo vita . Verissime Κem pensis in omnibus requiem quaesivi ,3 nus' quam inveni, nisi in angelio cum libello. Moritur considentius qui semper ad mortem paratus est non poterit mors invenire imparatum. Vix unquam aliquis, nisi coelo praedestinatus, usque ad mortem inteligione perseverat, pron Un 'tiatum est Doctoris melliflui. Remuneratur copioseus qui centuplum in ista recipit vita quantum mercedis accipiet ira era ρ Finio cum Bernardo vere claustrum , fratres mei

vere religio est Paradisus. Qui potest capere, capiat

127쪽

DUplea domita una genus est, quihus impune datu tumentiri. Primi sunt Astrologi, qui Judiciariam exor Cent, S futura praedicunt, quae a libertate pendent πο-

steriores sunt Chymio , qui fumos venditant. Vel sola origa suspectos facit Ajunt, Chamum Noemi filium libros de Alchymia dudum filio Mista imo reliquisse. atqui orbi notum est, quod praestigiosus hic inferorum scru

tator magicas artes orco evocarit, ipsus ad Orcum revocandus.

Certe nulla foedior bellua ex arca natante illo stabulo, prodiit Nam illa inclusa castimoniam servarunt Chamus ipso in salo salax, vel in arca solutus, sanctissim ana illam saltilis onerariam lascivo concubitu polluit. Deinde si . denter assero, sciri non posse, quod Salomon ignoravit. Hic autem si Midae virgulam Domi habuisset, non tantis impendiis aurum ex Ophir convehi curasset sis, amabo, naturae Consiliarius intimus, quis spectator, aut assesIor adeo felix fuit, ut veram auri matricem perspiciat

Miror, si Lapis Philosophicus ad manum sit , quod nunquam bene numatum mundus viderit Alchymistam. Quin potius, hymico calente foco friget culinas Iroque similes, pannosi, de famelici incedunt sua priris S aliena dilapidant bona , quam Lapidem Philosophicum reperiant miseri ciniflones. Quoties grandi promissor hiatu aureos montes parturiit Nec tamen peperit aliud, quam ridiculum murem , qui principibus aurum roderet. Id solum lau-

128쪽

laudis Chyinicoru urnis dederim quod, dum metalla durisi

sinia aut fulminant, aut praecipitant an serni memoriam commode ingerant. Vel sola internos probat unda calores. Putabam, me tragoediam supra in fugiente Stanis-lao dedisse. Ut video, Prologus fuit; Λ nunc primum. tragoedia incipit. Furit enimvero Pater contemptum se, despectam matrem , derelictos cognatos clamat dolet, inustum rosapiae dedecus , quae per plura saecula feliciter florujsset. At enim quam inepte Quasi multum inier- sit, quos mafores habueris , si m es minor, quo ex sanguine fluxeris , si es decolor quo ex genere veneriS, si degener es. Praestat , anteces res minores esse in te majorem Praestat augeri in te , quam decrescere; nolo te Augustulum sed Augustum. Quid juvat, Jactare cinereS, unde venisti Omnis cinis ab Adamo atque hic anihilo est. Male explorantur alieni cineres , si ui foetent Malo, te ex tuo divitem esse Capit veritatem an Stanislaus. Aspirat ad propriam nobilitatem , ne debeat emendicaro alienani. in vilescit status Illustri , prensat Regium, DEI ibiequium amplectitur, cui servire regnare est. Sed surdo cano. Pergit indignari genitor. Jam degenerem vespam , iam ignobilem fungum vociferatur filium Tandem cum in absentem frustra fureret , ad insidias consu-git, Sest: teras exarat. In his ut citius noceat, tenerrim amat ut reditum persuadeat, viaticum accumulat sui etiam urgeat, minas intentat. Res mira laeviitas Patris visum acuit filio. Legit oculis Amorem humanum StanislatiS,

.divinum colligi in corde. Internos probat unda calo

res.

129쪽

res Nam ut ardorem cord s restingetleret. debebant cuialia quas olfundere. Paradigna a litterarum exhibeo, Timoth .re Velim, te attente legere. Tuo commodo feceris praecipita sententiam, fili. Etiam atque etiam considera, quid agas, quantum opus moliare. . Diu deliberandum cst , quod statuas semel. In ista aetatula, puer magis, quam adolescens, nondum exploralli, quid humeri valeant. Non praestabis adolescens ea, quorum oneri ne viri quidem pares semper vires afferre possunt Turpe est , ab incoepto pedςm reserre, M plenum dedecoris, desperata lictoria hast ana abjicere. Consuli ius non arripitur , quod aut cum ingenti

molest i a tenetur, aut non minori infamia dimittitur Delicate hactenus nutritus es; qui vitam post hac asperam vives Non licet, breVem hic comoediam cogitare, ut unum, aut alterum diem hanc personam sust in eas. Hic ultimus actous agitur, cum agitur anima. Longa erit Theatri hu)us mole -

1lia, δή ad purpuram redire nunquam Concessiim est . nisi ubi immortalitatem indueris. Institutum , quod am rete audio, novum est, cinsolita vivendi ratio. Reprehenderis: tacendum es Infamaris: ' dissimulandum. Vapulas sit flerendum. Atque haec non solum, cum naalc se ris, tiabeunda fortuna ; sed etiam, cum bene. Nullus apud

laos hominet purgationi locus etia in optima causa Necdam satis. Ita aliorum te voluntati, imperioque Obtempera. enecessum erit, ut ne tussire quidem , aut si ernutare aliquando, nisi impetrata facultate, tibi liceat. libere iis uses libere vivendum est. Ne avicula quidem adeo sine ratione, aut corde sunt, ut se ipsa caveis includant, di igno

a. bili

130쪽

bili morte occidant. Deinde illud prae alijs plus accepisti,

quod parentes Senatori ordinis, quod tales nactus sis majores Paucis verbis omnes simul enumero Gesserunt illi varios honorum titulos illustrarunt Sagum&Togam. Ignorat partem historiae Polonicae, qui ignorat decora geniis Koskanae. Esto , dissicile videatur, larduum , inter spineta Versari, non perstringi inter enses S pericula discursare, di non laedit at nunquid distacilia, quae pulchra Quid magnum est, si nihil concupiscat, qui, obscura Conclusus cella, nihil videt, desiderare quod possit i id

mirum, si pacem conservet, qui adversarium non X peritur Quid singulare, si nunquam irascatur, cui inter g nos commorari licet: Illa potissimum laudari virtus debet, non quae certamen detrectat; sed quae se contra insert audacior, materiem laborum putat esse occasionem gloriae.

Profecto nimis alta Philosophia est, a locuplete in pauperem, a nobili in ignobilem transire vitam. Mutabis immaturum Consilium , si sapis, Wredibis ad patrem qui praeter optimam haereditaten etiam Regum favores tibi promittit. Redibis ad matrem, quae dulces in amplexus separat. Redibis ad cognatos, qui spes amores suos dudum in te collocarunt Seio , quam reverens sis. Mino Patrem agere volui. Si nutum non observes , addo imperium. Istud si detrect es , Patrem exuo Iudicem induo.

Vincula te manent , de carceres DEUM estor , ut santum familiae inuras dedecus, non sino, non fero. Legistin, ut parentes ament: Simia sunt; quos tenere premunt, foetus opprimunt; perire volunt, quos deperire

se mentiuntur.