장음표시 사용
71쪽
minus quam priuati parietes:atque ita unus diras equentlysmas cis
tales vertit in busta suorum ciuium Bructuras vero lapideas, Mi gneas in cineremo minutissimum puluerem. Ubi verosupra terras an is ab smpta fucrunt omnia , terram ipsam vorabat incenditi; ita ut ea uti is p nit Asmitialibus , nihil superest tin e fis is f ss, vel
perpetuo, sulphur, quod ibi fiditur. Sic igitur fulna inibus cre-herri in is in nao rem pluuiae Deus olimvlaus est Sodomitarun1 scelera; proindeque ulnaen est teli m qio Deus non solum incendit sed etiam tremescit niuersum, quia V saepissime legi-nraus inlacris literis repetitam mervoriam cael stis diutus ignis,
cibo pridem si in inata fuit SodCmaeciditas e die red sinapios, Hiete. . , auertendos homines a sceleribus formidine poenae consimi Erech. 1s.s M. Fulmen etiam eii,quo Deus treta eL cit inferos; nam de hoc r. fitentur Pychagorei, non reclamant , sed potius collaudante 'β Aristotelem hac verba, lemadmotam fatoniat, qu meatingui 1 i 're r ignis, nec se es Hridore trepere, ut Pythagorei dictivi dii st. 1; narrem gratia tus, tiistini in tartaro, ut timeant. Sed etiam p na, Dal. t. 14.
qua Deus assidue plectit aeterno igne in inferno Cacodaemonem, a Gob significatur si h netaphora fulminum, qtite Deus 8 PQ i
mittit in Leviathan, his notis non semel antea PC qtre relatis, Idittet contra eum subnina; O ad locum alim cn ferentur: Coreius indurabili r quasi lapis O stringet se quasi malleatoris incres riadium subtasAsftierit, timebsent Anigeli erriti purgat miror. Sic itaque fulmei raci eo nil sum silc Ligr L in n. erit, incendit tantum, nempe Victimas oblatas, vel aera si punitorium, incendio mulctat peccatores, simul terrorem incutit uniuersas; adulsunt cauiste praecipuae ob quas Deus ille summitas fulmina mittit in mundum: Vt propterea sapienter dixerit Aenigmatissa noster in Gripho QUANDOCUMQUE AUTEM IVΡITER PYRONARCHAM lTTIT IN MUNDUM, VEL INCENDIT, VEL ETIAM TREMEFACIT UNI
VERSVM. Caeterum his etiam verbis mirifice connotat Autor Aenigmatis tempora, quinin loca, seu regiones , in quibos physi-
72쪽
ce fulmina gignuntur. Age utrumque nunc expiscemus . sed Primum tempora sane 'tempus aptum generationi fulminum duplex est; adierum, in quo quomodocumque fulmina fieri possviat alterum, in quo fulmina facile fiunt frequenter fiunt, oeVt plurimum fiunt. Si de priori tempore sermo sit, Autor illud nobis indicat nota illa, mandocunque, qua inde etari inate signi ficatur quaelibet anni pars mam eis quodam anni tempore rara fulmina fiunt, ac non ita facile tamen quovis anni tempore fie-qlib. se,. xi possitnt. Ita Plinius ait, si Hiem ac aestate rara fulmina fie-so ri; crebriora vere, lautumno. Sed de temporibu , quibus.
facile ac frequentia fili mina fiunt dissidet a Plinio Seneca, stari nat tuen aestate plurima fieri fulmina ccntra quem Plinio con- qu. c. I. sentiens Lucretius raro hieme, ac state scribit fulmina magis lib. feri tempore Veris, S Antumni crebriora lais metato, Autumnoque magis stellisse gentibus alta Concutitur oceli domus Undique, totaque trillis et Et quum tempora ierisforentia pandunt Frigore enim desunt ignes, ventique calore Deficiunt neque t tam denso corpore nubPI. Inter utrumque igitur quum coeli ter xpora conuant
P amfretus ipse anni permi cet frigus aestu '; a rum trumque opus est fabricanda adfulmina nobis. Socia Scilicet ad fularinuni generationem nec Jari concurrere de bet ignea exhalatio tamquam materia, b nubes densissima curum ultoraque vapore frigido,ac vento nubes concutiente , tam- quam caussa ciens quum autem lite duae caussa simul vigeat
in aere tum in autumnali, tum veri jD tempore, at hienae non ς- sit copia exhalationis igneae,aestate non consittant densi nube S, nec multi vapores aqtaei, nec venti;propterea fulmina raro admodum fiunt testate ac hieme; sed crebra na tantur vere , ac t lis. r. ca autumno quam sententiam coluit Plinius hisce verbis i ii 3 et , me as a te rara fulmina, contrari' decali liis , quoniam hi me
densatus aer nubium crassore corio P Iatur omnisque terraram exrhalatio rigens aegelida, quicqaid accipit ignei vaporis, extingua uuae ratio immunem Scythiam, circa rigentia a fulminum casuprastati e diuerso nimius ardor Aegyp um i quidem calidi sec- eique halitus terrae, raras admodum, tenuique est infirmas densantur in nubes 'ere autem autumno creb rasulmina, corrupti in
73쪽
utroque tempore anatis hiemisque cavis . Qua ratione erebra in
. it. lia, Ria mobilior aer mitiore hieme, O aestare nimbosa, sempe q dim modo ver vel autumat. Italiae quoque' rtibus iis qr a Se emtatone dic dunt adreps rem, qualis es Vrbis P Campa . stract/ιs, iuria hieme aestate fulgi rat, quod non in aliosHM. hanc steti facile dirimere po tua us, Icentes in autumno , ac verect et se fit Iaina qua rariditate, acaestate crebriora qualite me; q ita facilius est aestate cogi nubes densiores; nam tunc pauieti ita tali qualido magne qua n hienae sursuis ferri tau tui Titus Irsigre , Musatis sit ad Di riam liminuma saepius enim prius abavi eo vi pore suis catur ac extinguitur, quam adrnedium aeris regionem in qua fullina generantur, efferatur:
Plinius scar cretia S ratiosae: aThiba erunt eoru in temporum In
quibus frequontissime fulmina fiunt; quae suo ver. autumnus rat Se ecasolaia hiemem exclusit, in qua rarissima fulmina sitit; aestate na voluit Veri,&aut trinito coniungere, quia media possunt impune ad extremum viruirilibet reduci. Noster Aenigmatisti Senecae partes tuetur; insinuatque fulmi a potissimum gi-glii tu nisi vo tuo verno tum autumnali tempore, scribens, uri indo autem Iupiter Pyronarcham mittit in mundum, vel in en dat, et etiam tremefacit uiuersum incensio siqua dem denotat nobis tempus aestiuum; quando nos aut biens aeri incenditur, Mincendit incenditur a Sole, tum diu supra terram vigent . tum eam directis radi j semente qui in reflegione mire multi plicati nos ratem aerem atterunt, attritione spoliant humore, ae inducta siccitate plusquam nimium acuunt eius calorem prope
ad teneam naturam: ut late probauimus in opere de . t Uita. Tre ... me factio vero, Vitta loquar, indicat vernum, lautumnaletem
pus quia tunc in aere maxime Vigent venti, qui tremiseere faciunt non solum frondes arborum, sed etiam animalium corpora. Quid si x Plinio consentiens Aenigmatista respexerit ad o lyb 'conditionem Vrbis Romae, in qua omni tempore fulminat' 'Quid si tempus absolute, quo fulminare potest, adeoque quatuor anni tempora fa minum ortui nunc assigntae rhὸ nam etiam hiems tum ventis, tum laxime frigore viventibus tremorem incutit ut ideo dixerit Iouem mittere Pyronarcham in Mundum, quando incendit, nimirum aestate, quando trenaefacit Universum, siue ventorum vi, ut verno autumnali tempore,
siue etiam frigore. ut hiemali. Sed tamen loquendi modus, quo H noster
74쪽
noster Autor utitur, dicens, Vel incendit,vel etiam fremefacitum t crsum, satis exclii de re videtur hieme in quo tempore tremefa- sit quidem Iupiter, at nou etiam 1ncendit quare tria tantUm si nὶ Seneca nobis anni tempora designat Aen 1gmatista crebrior fui ininum geli elationi destinata; si iuum, invii O maxin US a d Orgignitur in uniuerso,& vernuin, ac autumnale in quortim temporiam utroque una cum ventis tremefacietibus, viget etiarii calor in aere quo verno quidem fecundantur alantaeaca inr' malia, Min venetem aguntur autumnali vero calore maturian turistidius maximeque sill mina fiunt cun in i ne veris, tum in autumni principio quae partos maxinio sapiunt natura uia statis proximae quam in incendro positan, tinnes experimur, b., bclic conci Aratu S, non sbitati ex Germanico Hare, cui
suum tetigit Solis radios accenditur rentas. ed etiam ex Tulliana translatione filii laetius, ac luculentius ita Namq; e pedes sub tir rutilo Itollimine clarct Fervidus ille Canis, sic tiarum ilice fulgens, Vere totospi 'ans rabido de corpore ani iam Aestiferos radiis erun)pit Letibusu ursTotus ab ore micansiac Itur Mortalibus ardor.
Hic ubisi pariter cum Sole lumini cali Extulit, aut patitur silorum tegmine fitis ira Suspensos animos arbuna ornata tenere. IJὶ aestatis ardor tantus est, ut Ommii nicet incendium et in γε proximis sibi tensoribus verss. autumni quae insuperania. gnis ventis,aestate silentibus, maxime perflantur: quare signincaturus Aenigmatista fulmina potissime fieri tu in aestate, qua n. do viget incendium in aere prope terras absque ventor via coniis motione tum etiam autumno, ruere, quando vel incipiente,
vel nondum extincto calore,uigent in aete vcnti validiores, L
75쪽
FANDO AUTEM IVPITER PIRONARCHAM MI TIT IN MUNDUM VEL INCENDIT, VEL ETIAM TREMEFACIT UNIVERNVM.
QVibus not. et lam miro artificio nobis designa Mundi
plagas, in quibus fulmina filia . tium enim quemad-lΓod uim caelum ambici , ita terr ae globus in qui laque supremas regiones diuidatur, qua S Zona Sappellant quarum diraeten. peratae dici intur'. bitabileS, quod i ijs freqientcs habeant de conina odas habitationes animalia E mition pollentia,turn arat onis expertia; tres vero te inperiem non habentes quod ex tre mae duae procul a Solei in i a frigiditate perpetuo rigeant,ruci innium ne dia se inret D folii it: Per torrida niti io et si di-C itur,nirinci pani Urinhδbirabilcs Q 'Od rara disi ciles, S incomnaodas habeant habitationes; non quod intulias omnino possinthὼbitationes irabcre; caeso sanen do dicitur incorruptibile. Α- r. cael. t. r itoteli, quod non facile corrumpitur eti9 nisi iam priciter cor δι' rumpi valeat Dpossibile, i od non facile, neque cito, aut bet.cael. t.
hcne feri potest: dc quibus Lonis pulchre Virgilius, Ouidius δὲ
Maro quideli, MPa, . ras linque tenent caehim Zonae quarum una corAsico Semper Soli rubens, tori ιda sim per ab sui Ouam ci .ctim extremae dextri suaque trahuntur Caerulea glacie concretae, atqm imbribus atris Has inter, mediamque, dua mortalibus agris DIunere conccoue Diuum . . . . . .
Vtque duae dextra caelum, totidemque sinistra n Fn-T.rrte cant Zona, quinta est ardentior illis. Sic onus iaciusum numero distinxit eodem Cura Dei, totidemque plagae tellure premuntur: L arsim xae media est, non est habitabilis ae lud hae tegit alta duas: totidem inter utramque locavit,
Teniperiemque de rit mista cumfrigoreflamma Vt apud neminem autorem legere potui sub Zona boreali con- Clusa intra circulum arcticum audita tonitrua, factave fulmina;
76쪽
sis glacie commorantibus ad Nouam Zemblam , Ephemeri aegaeris omnia momenta narrantes diligentillime descriptae nulla e lib. r. ca via quam fulminum mentionem habuere, quum&e Plinium au- ' diuerinius asseuerantem, Scythiam & circa pol una rigentia loca naturam habere immunem a fulminuria casu ita iure possumus Vtramque Zonain frigidam,areticam, an tarcticam ortu fulnunum ineptam ea ratione asseuerares' quod ex ijs terris pauca e halatio ignea sursum tollatur cum ni ulto vapore aqueo; a quo contrario prius extinguitur quam ad sublimem aeris medi re-g onem perueniat,'bi fieri posset materia igiendi fulminis . ., De legione torrida intra tropicos controuersia non leuis est, 11 p. ciny a, qtiam Plinius videtur fulminum generation priuare, dicens ob nimium ardorem non permittentem nubes crassas densas fieri, fulminum procreationi necessarias, Aegyptum esse immune cita casu fulminum. Dalccham pius Plinio comitem dare sa-o de sufer. tagit Plutarchum,quasi hic. Aethiopiam testetur immunem' i iste pariter a lininibus. Ceterum Franciscis Ahrare et in Ae- Amn.ae ih. thiopia tonitruum magnum audiuit & Plutarchus potiusta DC ' serat in Rethiopia Lilia ina fieri; scribite lam,' onfulmen in thiopia formidari, non tem moti m in Galliaci non quia ibi talia non rant; sed quia gentes illae talia non metuunt; quod de Cel-
, , hie. Iis i Aristoteles dicebat ' de ic furentibus ac insanis. tium .ip., igitur Aethiopia sit in Zona torrida; iam ab ea Zona nemo iure
K i. mag. queat fulminum generatione Ola nino tollere. Sed ut eius Zomor si is nae varias habemue regiones alici quide ivsiccas, alias aquarum
ubertate pollentes; ideo non tota fulminat: sed quae aquis a Dfluens multos vapores sursum halare potest in densa orum nubium consistentium. Quare licet Aegyptus, Marenos Libyae deserta,ob aquarum penuriam suo aeri caussam fuhDinum procreatricem non tribuant; Aethiopia tamen,&alia regio multiplex intra tropicos aquis abund in fulminum caussas promouentes habet; unde torrida regio fulminibus absolute priuari non debet. De Zonis vero temperati extra Tropicos nulla
dubitatio est, consentientibus omnibus; operimentoqvotidiano id comprobante, regiones temperatas frequenter sui minibus quati. Noster Aenigmatista non obscure Ioea fulminum generationi dicata nobis insinuat, dum ait, Iouem iron arcam in Mundum mittere, quando vel incendit; ecce Zonam incendio torridam; vcIeriam cum incendio tremefacit, ecce zonas tenM
77쪽
peratas, in quibus, ut ait Ouidius, habetur ista cum frigore stamina. Denique vero his eisdem verbis
A DOCUMQUE AUTEM IUPITER PYRONA CHAM MITTIT IN MUNDUM. VEL INCENDIT, VEL ETIAM TREMEFACIT NI-
AEnigmatista nobis insinuat admirabiles effectus fulmi
num omnes ad duo suprema genera redigi pose; siue ad duas supremas caussas; quae sunt incendium, seu combustio de tremefactio, ut ita dicani, seu motus. Porro mirabiles fulminum effectus recensuit Aristoteles, Plutarchus,Seneca; Plinius, alii. Aristoteles quidem inquiens, si autem in ipsa nube multus te tu .meteor, nisis extrudarui spiritus, hic sitfulmen si quidemialde te efuerit, Q. I.
non aduri propter tenuitatem, quod Poetae clarum vocant Statilem minus, adures, quodfumidum uocant Istuc. n. propter tenuitatem fertur, propter Belocitalcm aute praeuenit pertransire, a=itcquam ignia o moram faciens denigret: hoc aiatem tardius colorauit quidEm, noua litem exussit, sed praeuenit pertransiens. Quipropter est resistentia qui e patiuntur aliquid, quae autem non nihil ut clypei iam aeramentum quidem liqὶι .ctAmfuit: lignum autem nihil passum s it propter e vim raritatem praeuenit spiritus pcnetrare, pertranseare Et per ue si menta militer, non combussit, sed uelut attritionemfecit u re quod hac omnia spiritus int,pada νn est, oe extatilbus. imirum fulmen, quum sit halitus igneus tenuis, velociter adius, si impingat ii corpora porosa,& cedentia,ea noni incendit adurensiatilla penetrans non moram in js trahens adustioni necessarian ;scd tantum velut atterit , ac tremefacit si vero in corpora densa resilientia, inpedito eius transcursu moram trahens illa incenditatic 'iquans,aut adurens. Pluta chus autem dicens, m Habent enim multa etiam alia Dimen tonitru eorumque pra m V m .sue nruprationes miracula, quorum aut omnino nequeunt cognosci, aut dissi pos qu. culter intel untur causiae etenim quod uiderisolet, prouerbioque
materiam dedit bulbus iste me tubere loquitur non paruitate sua fulmen efugit,sed quod uim habere ei aduersantem vad cri sane solet prouerbium de bulbo, quod ex Aristophanentum Strepsiades ingrediens Socratis Scholam,admiratus discipulos prono capi min Nebu te terram spectantes, respondenti cuipiam, lis.
78쪽
ias erunt quae habet teria Sterpsiades. Bulbos scilicet Q S unt, rei dc ra ne quid istius Vos angat, ita enim noui ubi sint magni boni.' in 'Cψ' tum o anicula inueni detrectanti coitum , - vmas duabus ib par esse nota possiset, obi)cit, mi deuorauit, ulborum ollam: nam; lib. 13. bulbos irritare Venere iii, te ita turd p Martialis inquiens, cp I um sit anus coniux, ct sint tibi mortua membra.
laliud bulbis, quam satur esse potes. testatur Paraemio graphus &χ Dioscoridesκui sunt niuitibulbiqlib. Dea species , sed omnes habent acrimoniam , calore Venerem Ri- Τ mulant; quem ad Nodum ersica de qua r Collina ella, tib Excitet ut Veneri tardos eruca maritos.
h. i. Sed tamen eo loci non agit Dioscorides de tuberibus bulborum
nomine, verum de planta ruin radicibus bulbosis i nam de iube resim natura Dioscorides agens hoc solum dixi r, Tubera rotun-fΠ ς- da padices sunt, ne caule, sine soli's, fauesentes, uere fodi intur: cruda est' cocta eduntur. neque his vllam tribuere possumus actimoniam, quum potuis inspida sint neque caliditatem Veneris excitatricem Masina potius frigida imis veneremque non calorci sed flatibus excitant; secti us natura Galianus ita. Tub eri de ii rassa0q se radicibus, auribulbis sunt annumeranda, ut quae nullam , seu ca. 63 qualitatem habcant insignem proinde qui ipsis tuntur, disintvr ad condimenta excipienda quemadmodum. aliis qua vocant insipidi, innoxia, O ad gutium aqmis . ut bus omnibus est commvne,ut alimentum , quod ab ipsis in corpus distribuitur, nullam insignem habeatficultatem,sed subfrigidum quidem sit . uicennaemioque. M Tubera funt ex subst .antia terrea plus , O aque minus; se in ipsis est aereitas, subtilitas pauca; Osunt priuata sapore. aca bos. Sautem putamuSea fulmine non laedi tum ob figurae rotunditatem, corpulentiae paruitatem tum potissime quoniam adeo den lana substantiam non habent, ut futili in resistant; sed ab illius halitu tenuissimo impune penetrantur, ut alia omnia porosa ; quae statim dijcit Plutarchus inquiens, sicut ficus, 'in etiam crvitnli marini pellis, ut fertur, atque aena, quibus e Postu. a. trema velorum inducunt nauicularis. Sunt enim haec omnia O- rosa,&non resistentia fulmini; quod praeuenit ea pertransire priusquana ipsorum substantiam incendat, adurat solum ea penetrat innoxie, ac veluti tremefacit. Addit, quas etiam o
79쪽
laudat pluuias cum roditru inter omnet, aquas ' quod, mox sect. , Idi.
Eththenaeus,adicunt quum bquae autumam, magis toniti a ali x cae sunt quod magna inbera nascantur; atque quum maxime maxi- ' η a illa siquidem praecipκa generati is causa esse v/dentur:quasntro late aiscussimus in opere de Spontaneoi Viventium Orto brob. α sed breuitςr hic Pliatarchus apte sebnectens, Multo auram magis . . . probabile essi uralibus o filiuinalibus aqui , ca*- Σαι et νιbus alte penetrantibus terram , conuerti itaque laxariin . minaquomodo calores quidam , humores sanguine in corpore iuversecuta glandini strumare iura. Quare fulmina consulunto tutis incremento tuberum tum tremefaciendo, scilicet aperieti- terram tum incendcndo,nempe calefaciendo, 'concoquendo tuberum alimentarem succum . Gyddit mox Plutarchus 'Ipse memini apud nos fulmen ineidisse in domum, multa mira sita fecisse; nam ct inuis e doljillusis consumpsit Euisdem is 'minitin Plinius inquiens, emum fulmen est quod clarum νο erit, ea.
cant, mirifica maxime natura, quo dotia exhauriuntur intact ope ii.
rimentis, nullaque alio veristio relicto. Nemperi Arii teles, metes. de consimili fulmine dixit, extralationem tenuiuunt tpiritui su J ς ε ignitam penetrare porosa corpora,nec in iis tamdiu morari vera incendere valeat, sed potas earentem vini substantiam , suadensitate resistentem, ac uiminis praepetes cursus retardanthia ab igne consumi quare fulmen idem incendit vinum bito de uti penetransvicumque tremeracit dolium . Eamdem His
80쪽
bas elusiam MFet,superius apud Aristotelem allitam, qἡod adii
, i. ' cit Plinius, Aurum, aes, O argentum liquatnr, sicculis ipse S 'nullo modo ambunis , ac ne confuso quidemsigno cera; quia vi0 lento fulmini frustra resistere tentant duritie ac densitate sua confisa metalla; per suos poros iter expedituna exh bent sacculi, de cera mollis; fulmen autem, seu Pyronarcha, hoc est fami
obductum erat,tolliquauit fulminis materi . via fini ta quum sit,potuit iuxta dormientem hominem eereurrere illo intacto; ac solum aes,qubcingulum eius extrinsecus obducebatur,attin- ger atque incendendo,ut dixinius,colliqua rh ham saepe vidimus fulmine parietem iis um tenuisitica rima satiscere, vicinis rimae partibus intactis Eamdemque prorsus ratio em dabis ei, quod subdit Plutarchuy, audio etiamfulmen prope militem Piu templam macustodiebat. decidisse, ea keorimque adustis loris. -
uum aliud malificium intulisse Nisi lora fuerint ex corio denud fissimo sulmini moras ne Xente dixe r. fulme spe fuisse fu-Το QEi, midum Vt alti Aristoteles, adeoque crassiori materiani tum ea, , atque lora, porosa quantis inlibet,adurens: sed placet ratioprior de loris densioribus, ob ea, quae statim addit de eodem fulmine Plutarchus, Et quum argentei caliculi iis ligneis repositi essent opereulis, ligno incolumi argentnm colliquatumfuisse inuentum nempe Iupiter tenui piron arca incedens colliquauit durum ac densum argenti meta tum at tremefeci tantum pqnnm operculorum incoIumi substantia . Sed iiod addit plu-
earchus, Id omnium maxime mirum en, quod omnessere compe tum habemuν, corpora de coelo tactorum putredinis expertia perae rare: - lti enim ea neque cremant, neque defodiunt; sedIepiment, mrcvm eta relinquunt: ν videantur perpetuo putredinis Vacuas m. i. . . . ,εurapaeam Clymenen refellans, qu de Phaetoiste disti, - τι 'convalle computresὶιt riuus.
tu item h b hanc Euripidis opinionem, sed etiana Senecae sententiam , qui dicit i fulmine icta viventium
. R irorpora intra paucos dies 'erminare Cererum a Plutarcho