Quintilianum eloquentiae fontem

191쪽

quae ad eiusdem rei rbationem Oia spectat. Vt siquis haereditatis glahoiem occidisse dicatisaereditate sinabas:& magna haereditate. dc pauperas: dc tum maxime a creditoribu S appellabaris ossederas eum cuius haeres eras: S mutaturia tabulas sciebas. singula leuia sunt oc comunia. uniuersa uero nocent: si etia non ut fulmine: tamen ut gradine. Quaedaargumeta ponere fatiS no e: adiuuada fui : ut cupiditas ca sceleris fuit: quae sit uis eius: ira quantu efficiat i animis horum talis affectio: ita de firmiora erunt ipsa: Sc plus hebunt decoris si non nudos. dc uelut carne spoliatos actus ostenderit. Multii etia referΓsse argumeto nitemur odii. cru hoc exmidia sit: an ex lauria: an ex abitu: uetus an noUu : aduersus inferiore piem an superiorem: alienu an Ppinquum. Suos habent osa illa tractatus: oc ad utilitarem partis eius qua tuemur refereda fui. Nec tamen Omnibus semp quaei uenerimuS argumetis onerandus est iudex: qa tedium afferunt: S. iidem detrahunt. neq; enim pol rudex credere fariS cste ea potentza: quae non putamus ipsi sufficere qui diximus . In rebuS uero apertis argumentati tam fit stultum: qinclaris limuiri solem mortale lunte inferre. Hi S ilde pbationeSaaIIclutar: quaS uo

cant: auectas ex aflectis: atq; Aristoteles qdem petetiis imu putat ex eo qdicit: li sit uir optimus: quod ut optima eitrita lora quicie . sed sequis tamen uideri. Inde enim illa nobilis Scauri defintio. Quintus , anus succonensis ait Aemilium Scaurum rem. p. po. ro. prodidisse: Aemil1US Scaurus negat: cui simile quiddam fecisse iphicrates dicitur: qui cum Anitophonte quo accusante similis criminis reus erat: Interrogasset an IS accepta pecunia rempu. proditurus est&:isq; id negass&. Quid igitur inquit tu non fecisses: ego feci. Intuendum autem quis apud quem dicimus:&1d quod 1li1 mmime probabile uideatur: requirendum . qua de re locuti sumus S Poemii 5c suasoriae praeceptis . Altera ex affirma tione probatio est. Ego hoc secti tu mihi hoc dix1R1. Et o facinus idignit: ec si initia: quae no debent deesse qdem or5nisi desunt muliti nocent: non tamen habenda sunt inter magna praesidia: cu 1n hoc eadem causa fieri ex utraq; parte similiter possit. Illae firmiores ex sua cuiusq; psona probationes: quae credibilem rationem subiecta habent: ut uulneratus: aut filio orbatus non fuerit: alium accusaturus Q nocentem: quando si negocium innocenti facit:l1ber6c eum noxa: qui admiserit. hinc Ac pies aduersus liberos quisq; necessarios auctoritate petunt. qtizestrum etiapotentissima argumeta: primo ne ponenda sint loco: ut occupent aios: an summo: ut idem dim1ttat. an partita primo summoq;: ut homerica dispositione in medio sint infirma:aut a minimis crescant: qtrae prOUt racio causae cuius* postulabit ordinabut uno ut ego ceseo excepto: ne a

192쪽

poterii Limis ad leuissima decrescat orati o. Ego hoc breuiter demostras lecontentus: ita posui: ut locos ipsos 5c genera q possem apercissime ostenderem . Quidam executi sunt uerbosius quibus placuit Pposita

locoru colum materia: quo quaeq; res modo dici posset ostendere . Sed niihi superuacuum uidebatur . Nam fere apparet quid in iniuriam: quid in auaritiam: quid in testem lamicum: quid pro teste amico Lcen. dum sit. Et de omnibus his omnia dicere infinitum est: tam hercule q sit controuersiarum quae sunt : quaeq; futurae fini quaestiones: argumenta: sententias tradere uelim. Ipsas autem uelut argumeto sedes : non me quidem omnes ostendisse confido: plurimas tamen . quod eo diligetius faciendum fuit quia declamationes ad pugnam forensem uelut praepi laris exerceri solebamus: olim iam ab 1lla uera imagine oradi recesserui. atq; ad sola copositae uoluntatem neruis carent non alio mediusfidius uitio dicentium : Q quo mancipio negociatores formae pueroF uirili tale eYcisa lenocinans. Nam ut illi robur ac lacertos: barbamq; ante Oia alia quae natura propria maribus dedit: parti exstimant decora quaeq; fartia si liceret forent: ut dura molliunt: ita nos habitum oronis ipsiuuantem:& 1llam uim stractae robustaeq; dicendi tenera quadam elocu taonis cute operimus: dc dii leuia sint ac nitida : quarum ualeant nihil interesse arbitramur. Sed mihi natura itueri nemo n6 u1r spadone se mosior erit: nec tam auersa tinu uidebitur ab opere suo prouidentia: ut

debilitas iter optima menta 1 tmec 1d ferro specios si fieci putabo: quod

i nasceretur m5strum erat: libidinem iuuet ipsum effoeminatum sexus mendaciumsiq tamen hoc continget malis moribus regnum: ut siqua

praeciosa fecit: fecerit 6c bona .Quapropter eloquentiam licet hanc ut sent1o eni dicamus libidinosam resupinam uoluptate auditoria 4 bet: nullam esse existimabo: quae ne minimu quide ati se iudiciu masculini incorrupti ne dicam grauis & sancti uiti ostendet. at uero statuarum Arrifices pictoresq) clarissimi: cum corpora qspeciosissime fingendo pseaendoue effingere cuperent: nunq tamen in hunc inciderunt errorem: ur Bachiam aut Megabuxum aliquem in exemplum operis assumerent

sibi sed Doriphoron 1llu uel mil1tiae uel palaestrae: alto' quoq; iuuenubellico' 8c athlaetarii corpora decorare eYistimauerint. Nos qui oratore studemus effingere non arma sed tympana eloquentiae demus. Ille igitic quem ist1tuimus adolescens qmaxime p6t c6 ponat se ad imitatio nem uetitatis: inittirusq; sequeter forensium certaminia pugnam: Iam 1 schola uicto iam spect et:& ferire uitalia aut lucci sciat. 5 praeceptor id

mamme erigat:8 Inuentu praecipue probet. Nam ut ad peiora iuuenes

laude ducuntur: ita laudari in bonis gaudent: nuc 1llud mal 1 est: quod

193쪽

necessatia pleruq; silentio transeunt. Nec i dicendo uidetur inter bona utilitas. Sed haec de i alio nobis tractata sunt opere: dc in hoc saepe repe

tenda. nunc & ad ordine inceptum reuertamur. DE Refutatione.

Efutatio dupliciter accipi potest . nam dc pars defensoris tota est

posita in refutatione: oc quae dicta sunt ex diuerso debent utrinqi dissolui: dc hoc est proprie cu1 in causis quartus assigna1ur locus: sed utriusq; similis condicio est . neq; uero ex alias locis ratio argumentorum in hac parte peti potest: q in confirmacionemec locorum aut sentctia aut uerborum 6c figurarum alia conditio est. affectus plerunq; haec pars mitiores habet. Non sine causa tame difficilius seper est: creditu. Quod Cicero saepe testat defendere q accusare: primum ' est res 1lla siplicior.

proponIcur enim uno modo: uarie dissoluitur: cum accusatori facis sit pleranq; uerum esse id quod obiecerit: patronus neget: defendat: trans ferat :excuset: deprecetur: molliat: minuat: auertat:despiciat: derideat. Quare indirecta fere atq: ut 1c a1Yeri clamosa e actio. hinc mille flexus dc artes desiderantur : tum accusator praemeditate pleraq: domo affert. patronus etiam inopinatis : frequenter occurrit: accusator dat testem:

patronus ex ipso refell1t. accusator crim1num inuidia: 5 si falsa sit ma teriam dicendi trahit de particidio: facrilegio : maiestate : quae patrono tantum negada sunt. Ideoq; accusationibus etiam mediocres indicedo suffecerat: bonus de or nemo nisi q eloquerissimus fuit .Na ut quod setio semel finiam: tanto e accusare q defendere: q facere :q fanare uubnera facilius. Plurimum autem refert:& quid protulerit aduersarius: dc quomodo . primo intur intuendum est id cui responsuti sumus: Pprisisset eius 1udicii: an ad causam extra accersitum. Nam si est proprium aut negandum : aut defensendum: aut transferendum:extra haec in iudiciis fere nihil est. Deprecatio qdem quae est sine illa specie defension1s rara admodum :& apud eos solos 1ua1ces: qui nulla certa forma Pnuciandi tenentur: Qq ille quoq; apud Caium Cesarem dc t iuuiros pro diuersa' partium hoibus : a mones etia si precibus utunt: adhibent tame patro

cinia: nisi hoc fortissime desedentis est dicere. Qi iid aliud egimus Tu bero: nisi ut quod hic pol nos possemus. Quod si quando apud pricipeatiuue: cui utrum uelit liceat dicemus: d1cendu erit. Dignu quide morte eum pro quo loquemur: claementia tamen seruandum esse: uel tale pri mum Orum no erit res nobis cu aduersatio: sed cum iudice. de deforma deliberativae magis materiae Q iudicialis utemur. suadebimus enim ut laudem humanitatas potius quoluptatem ultionis concupiscat. Aphidiudices quidem secitdum leges dicturos sentetiam de cos eris praecipere

194쪽

ridiculum est. Ergo quaenei negari neq; transferi possunt: utiq; defendenda sint: qualiacunq; funt: aut a causa cedendum. negadi duplicem ostendimus formam: aut non esse factum: aut non hoc esse: quod factu sit: quae neq; defendi neq; transferi possunt uticy neganda: nec solu si finitio poteit esse pro nobis: sed etia si nuda ificiacio superest:restes est. multa i eos dicere licet: chyrographsi de similitudine litera' disserendii. Vtiqi nihil erit peius Q confessio. Ultima est actionis controuersia cum defendendi negaridi ve non est locus. i. relatio. Atq; quaedam sunt quae nec negari nec defendi nec transferi possunt. adulterii rea est: quae cum anno uidua fuisset . ienixa est: lis non erit. quare illud stultissime praeci κpitur: quod defendi non possit: silentio dii simulandum : siquidem est id de quo index proniiciaturus est. At si extra causam sit adductum:&tamen coluncitam: malim quidem dicere nihil ad quaestioem: nec esset his moiadu: S minus esse q aduersarius dicit: tamen uelut hu1c ssimu lationi obliuionis ignoscam. debet enim bonus aduocatus pro rei salute breuein negligentiae reprehesionem no pertimescere. Videndum etiam ait simul nob: s plura aggredienda: an amolienda singula. plura simul invadimus: si aut ta infirma sunt ut pariter ipelli sit: aut in molesta ut

pedem conferre cum siugulIs non expediat. tu enIm toto corpore eni,

tendum: dc ut sic dixerim detecta fio te pugnandu est. Interi si resoluere ex parte diuersa dicta difficilius erit: nostra argumenta cum aduersam' argumentis conremus: si modo hoc ut ualentam uideant effici poterit. Quae uero turba ualebul: diductata erunt: ut quod paulo ante dixi: eras haeres Sc paup:6c magna pecula appellabaris acreditoribus:&ossederas:& mutaturum tabulas testamenti sciebas. urgerit uniuersa: ut si singula quaeque dis lueris : iam illa flamma quae magna congerie conualuerat diductis quibus alebatur concidet. Vt si uel maxima fiumina in rivos diducans: qual1b5 transitum praebent. Ita* propositio quo secutam hanc utilitatem accommodabitur ut ea nunc singula ostedamus: nunc complectamur uniuersa. Nam interim i pluribus collegit aduersarius fatis est semel proponere: ut si multas causas faciendi quod arguit reo dicet accusator fuisse nos non enumeratis singulis semel hoc intuendii negemus : quia non quisquis causam faciendi sceleris habuit & fecerit.

saepius autem accusatori congerere argumenta : reo dissoluere expediet.

Id autem qu cd erit ab aduersario d1 stum: quomodo refutari debeat in. tu edum est. Nam si erit palam falsummegare saris est: ut pro Cluentio

Cicero eum que dixerat accusator epoto poculo concidisse negat: eodedie mortuum: palam etiam contraria & supuacua stulta reprehedere nullius artis est. Ideocy nec rariones eorum exempla tradere necesse est.

195쪽

Id quoci: obscura uo ant quod secreto & sine teste aut argumento dicit factum: facis natura fua infirmu est. sufficit enim quod aduersar1us n5

probat. Ite si ad causam non stinet. Est tamen interim oratoris emcere: ut quid aut contrarium esse : aut a causa d1uersum : aut incredibile: aut superuacuum: aut nostrae potius causae uideatur esse coitiftfim. Obi1cit Oppio l de militii in cibariis detraxerit asperum crimen: sed id cotra rni ostend1t Cicero: quia udem accusatores obiecerut Oppio :l is uoluerit largiedo corrupere exercitu.Testes in Comet1u accusator lect i a tribrino

codicis pollicetur. Facit hoc Cicero superuacuu : quia ipse fateat petat accusationem in Verre Quitus Caecilius φ fuerat quaestor eius ripbum Cicero ut pro se uideretur essicit: caetera quae Pponunύ c6munis locos

habet. aut eni coniec tura excutiuntur: an uera fit: an finiti6e: an Spria: aut qualitate: an inhonesta: iniqua:143ba :i humana: crudelia:&caetera: quae et generi accidui. eaq; no modo i .pposition1bus aut rationibus: di toto genere actionis ituenda: an fit crudelis ut Labienis 1 Rabiriu lege perduelionis inhumana: ut Tuberon1s Ligari Urrs exule accusantis:atqr1d agentis: ne ei Caesat 1gnoscat: superba uti Oppium epistola coctereusaei um: proinde praecipites infid1osae impotentes deprehenduntur. Ex quibus tamen fortissime inuaseris quod est aut omnibus periculo una: ut dicet Cicero pro Rullio. Quis ergo statuit unq : aut cui concedi sine summo omnium periculo potest : Ut cum iure potuerit occidere a quo metuisse se dicati ne ipse poste ius occideretur: aut ipsis iudicibUS: Ut POppio monet pluribus : ne illud actionis genus in equestrem ordinem admittant: nonniiq tamen quaedi bene contentatur: uel tanq leuia: uel

tanq ad causa nihil pertinentia. Multis hoc locis facit Cicero . Sed haec

simulatio interim hucusq) procedit: ut quae dicendo refutare n5 possumus: qua 1 fastid1endo calcemus . Quoniam uero maxima parS eorum

sim1libus c6stat: rima tu erit diligetissime: quid sit in quoq; quod assu/mitur. dissimile in iure facile deprehenditur: Est erit scriptum de rebus

utiqr diuersis r tantoq; magis ipsa rerum digeretia p6t esse manifesta. Illas uero similitudines quae ducunt ex mucis animalibus aut 1anrmis: facile est eludere. Exempla rerum uarie tractoada sunt si nocebunt: quae

si uera erunt fabulosa dicere licebit: sin dubia maxime quidem dissimi lia. neq; enim fieti potest ut paria sit omnia : ut si Nasica post occisum Gracchum demiatur exemplo Halae :a quo Melius est interia stus . Me lium regni affectatore isse a Graccho leges modo latas esse populares: Halam magistrum equitiam misse: Nasicam priuatum esse dicatur. si

defecerint omnia: tum uidendum erit:an optinere possit: ne illud qderect e factum. quod de exemplis ide etia de iudicatis obseruadii. Quod

196쪽

autem posui referre: quo quicque accusator modo dixerit: huc ptino :ut sti est minus efficaciter locutus : 1psa eius uerba ponans': sse acri dcue hementi usus fuerit oratione : eandem rem nostris uerbis mitioribus

Pseramus: ut Cicero de Cornelio codicem attigit: Sc protinus cia quadi defensione: ut sti pro luxurioso dicendu sit: obiecto a est paulo liberalior uita: sic dic pro fordido parcum: pro maledico libera dicere licebit. Vtillaunil committendum cit: ut aduersariorum dicta cum sua confirma

eludenda: apud exercitum mihi fueris inquit: tot annis forum non attigeris: abfueris tam diu S cum tam longo interuallo ueneris: cum tisqu1 in foro habitariit: de dignitate c6tedas. Praeterea dec6tradicti 51bus interim Polli crimen exponitur: ut Cicero pro Scauro contra Bostarem facit: uelut orationem emersae piis imitatus : aut pluribus Ppositioni bus iunctis : ut pro Vareno . cum iter per agros Sc loca sola facer&: cui opuleno in familia anchariana 1nc141sle dixerunt: de1nde Populenuoccisum esse: 1llico Varenum uinciram obseruat se : dum hic ostendem quid de eo fieri uellet: quod est utique: si erit incredibilis rei ordo : ocipia expositione fidem perditurus : interim per partes dissoluitur: quod cotextu nocet: dc pleritq; id est tutius: quaeda contrad1ctiones natura fut ingulae id ex tis non eget. Comunia bene apprehedunt non tantum:

qa utrius I sint partis: sed qa plus prosunt res podenti. neq; eni pigebit:

qa saepe monui: referre. Comu ne: q prior dicit cotrariu: quo aduersar1us beue uti pol. at cnim no uerisimile e tantum scelus. M. Cottam esse c5.

mentum: quid hoc uerissimile est latum scelus Oppium esse conatum. Artificis aute est 1 uenire 1 actione aduersari: quae iter semet ipsa pugnet: aut pugnare uideant quae aliquado ex rebus ipsis manifesta sunt: ut in ca Caeliana Clodia: auru se Caelio c6inc disse dicit: quod signit magnae familiaritat1s est. uenenti sibi patum : quod sumi odii argumetum est. Tubero Ligar1um accusat: in is 1n Africa fuerit:& queritii ab eo ipse in Africam no fit adm1ssus. aliquado uero praebet eius rei occasione minus considerata ex aduerso d1centis oratio: quod accidit praecipue cupiditas sententia': ut ducti occasione d1ctai n6 respiciant: qd dixerant:au locupraesente n6 totam causa intuent. Quid tam uideri p6t contra Cluetiuq censoria nota. Quid ta contra eundem Q filium ab Egnatio corrupti 1udicii: ' Cluentius Oppiatium circunuenisset crimine exhaeredatum. At haec Cicero pugnare iviceos hedit. Sed tu acti cossederes ceseo dil1gcter: utrum censorium iudiciu graue uelis esse: an Egnati 1 si Egnatii leue est. quod ce res de caeteris subscripserunt. Ipsum enes Egnatium:quem tu graue esse ius de senatu eiecerunt. Sin autem censorum hunc Egnatium

197쪽

quem pater censoria suppraescriptione exhaeredauit censores in senarii: cum patrem reiecissent retinuerunt. Illa magis uitiose d1cuntur : 'acute reprehenduntur: argumetum dubium pro necessario: c6trouersii pro confesso: comune pro pluribus : pro proprio uulgare : superuacuus eru1s constitutum contra fidem. Nam & 1lla accidunt parum cautis: ut crimen augeant: quod probandum est: de facto disputent: cum de au/ctore quaeratur:impossibilia aggrediantur: pro effectis rel1nquat uix du1ncohata : de homine dicere: q de causa malint. hominum uitam rebus assignent: ut siquis decem uiratum ac set: non Appium. manifestis non repugnant:dicent i atrier accipi possit. sumam quaestionis non in tueantur:non ad pKeposita respondent: l unu aliquando recipi potest rcu mala causa adh1bitas extrinsecus remediis tuZia est: ut cit peculatus Veries reus fortiter :& industrie tuatus contra Pyratas ficiliam d1citur: Eaedem aduersus contradicino nes nobis Oppositas praecepta sunt. Hoc tamen amplius: l circa eas mulci duobus uitiis duier is laborant. Nam

quidam etiam foro tanq molestam rem Sc odiosam praetereunt. Etenipieritq; quae coposita domo attulerunt: contenti s1ne aduersario dictit. oc si licet multo magis:in schol1s in quibus non solum contradi ctiones Omittuns:ueFetiam ipsae materiae: sic pleru* fingunt: ut nihil dici pro altera parte possit. Alii diligentia lapsi uerbis ecia uel sententiolis o bus respondendum putant:quod est: dc infinitum:&superiora: noeni causa repreheditur:sed actor: que ego si per u1deri mallem sic disertum: ut si dixerit: quod rei profuerit: ingenii creditur laus esse non causae: siqua do forte non laedat: causae no ingen1i culpa. Itaq: 1llae reprehensones: atat obscuritatis equalis 1n Rullu filii infantiae in dicendo: qualis in Pisonei scitiae rerum uerborumq;: Sc Insul 1iacis etiam: qualis in Antonium ac commodantur: ut Iustis Odras . suntq; utiles ad conciliandum iis Quos inuisos facere uolueris odissi. alia respodendi patronis ratio:& aliquado tamen eorum non oratio modo: sed uita eciam: uultus den1q:: incessus:

habitus: recte incusari solet. Vt aduersus Quintium Cicero no haec solused ipsam etiam praetextam demistam ad talos insectariis est. Presserat enim turbulentis concionibus Cluentium Quintius . No unu eleuadae inuidiae gratia. quae asperius dicta sunt: eludunt: ut a CiceroneTriarius. Nam cum Scauri columnas per urbem pulustris uectas esse dixit. Ego porro iquit: qa albanas habeo columnas: clitellis eas apportaui . Et ma dis hoc in accusatores concessu est: qbus couiciari aliquando patrocinii fides cogit. Illa uero aduersus OR: oc recepta dc no humana coquaestio:

si callide quid acuisse: breuisse: ol scurasse: d1sbilisse dicunc Defestionis quo p permutatio reprehenditur saepe: sicut Appius aduersus Cluetita:

198쪽

Aeschines aduersus Ctesiphontem : Cum ille C1ceronem lege usurum modo : hic minime de lege diei ururn Demosthenem quaeritati : Decla

maiores uero in primis sunt admonendi: neu contradi ctiones eas ponat:

quibus facillime responderi possit et neu 11b1 stultum aduersarium fin/gant: facimus autem l maxime uberes loci popularesq; sententia: nas cuntur: materiam dicendi nobis quo uolumus ducentious : ut non s 1 t1lle inutilis uersus : non male respondit: male enim prior Ille rogarat. Fallet haec nos i foro c6fuetudo: ubi aduersario no 1pli nobis res podebi mus. A1unt Aetium interrogatu : cur causas no ageret: cu apud eum In tragoedus tanta uis esset: optime hac reddidiIle ratione: st illic ea diceret rquae 1pse uellet: in foro essent dicturi aduersarii quae minime uellet. Ridiculum est ergo in exercitationibus: quae foro praeparantur:prius corgitare quid resp6dexHq quic quid ex diuerso dici possit . Et bonus prae ceptor non minus &scipulu laudare debet: siquid pro diuersa: si siquid

pro sua parte acriter excogitauit. Rursus aliquid i scholis permittendusemper: in foro raro. Nam loco a petitore primo cotradictione ut1: qui pollamus ubi uera res aptur. Cum aduersarius adhuc n1hil dixer1t incidunt tamen pleris in hoc uitium uel consuetudine declamatoria: uel etiam cupiditate dicendi: dantq; de se res podentibus uenustissimos luius: cu modo se uero nihil dixissemec in stulte dicturos : modo bene admonitos ab aduersario: dc agere gratias adiuti sint locat. Frequetis time uero id quod firmissimum est: nunq his responsurum aduersarius uisier quae proposita non es lent: nisi scirent illa uera esse: oc ad fatenduconscientia esset 1inpulsus : ut pro Cluentio Cicero. Nam hoc persaepe dixi tibia sic renunciari: me habere in animo causam hanc praesidio lepildefendere : ita ne est ab amicis imprudentes uidelicet prodimur . Et est nescio quis de iis quos amicos esse arbitramur nobis : qui nostra consilia ad aduersarium deierat. Quisnam tibi hoc renunciauit quis

tam improbus fuit s cui autem ego narraui s nemo ut opinor in culpa est: nimirum tibi istud lex ipsa renunciauit. At quidam contradictione non contenti: totos etiam locos explicant: scire se hoc dicturos aduersa nos : Ita perlecuturos: quod faci iam uenuste teporibus nostris elusit Vibius Crispus uir ingenii iucundi S elegant1s . Ego uero inquit 1sta

non dico : quid enim attinet ilia bis dici. Nonnunq tamen aliquid simile contradictioni pon1 potest : siqui ci ab aduersario testationibus

comprehensum in aduocationibus iactatum : respondebimus enim rei ab 1llis dictae : non a nobis excogitatae: aut ii id gelaus erit causae: ut pro ponere possimus certa: extra quae nihil dici possit: ut cum res furtiua in domo deprehes a sit: dicat necesi acie eit reus: aut se ignorante illatam:

199쪽

aut depositam apud se: aut donatam sibi: quibus omnibus etfam si proposita non sint: responderi potest. At in scholis recte : 6c plenaribus

contradictionibus occurremus : ut in utrunq; locum id esst primum &secundum simul exerceamur: quod nisi fecerimus nunq utemur con tradustione: non enim erit cui respondeamus. Est S illud uitium nimnisolirit1:5c circa omnia momenta luci antis: suspeetam enim facit iudici

causam oc frequenter: quae statim dusta omnem dubitationem substulis sent:dilata ipsis praeparationibus fidem perdunt: quia patronus &aliis crediderit opus fuisse : fiduciam igitur orator prae se ferat: semperq; ita dicat: tanq de causa optime sentiat. Quod sicut in Cicerone: Omnia

praecipuum est: nam illa summa cura securitatis est similis : tantaq; 1noratione auctoritas: ut probationis locum obtineat dubitare nobis non audentibus . Porro qui scierit: quid pars aduersa : quid nostra habeat: ualentissimum facile iudicab1t: qu1bus maxime rebus uel occurrendum sit: vel 1nstandum . ordo quidem in parte nulla minus affert laboris: nam se agimus : nostra confirmanda sunt. Primum : tum quae nostris opponuntur refutanda: si respondemus: prius incipiendum est a refu

tacione. Nascuntur autem ex iis quae contradictioni opposuimus: aliae contradictiones. Eunti interim longius : ut gladiatorum manus: qUae

secundae uocantur: fiunt 8c tertiae : si prima ad uocandum aduersarii letum prolata erit. Et quartae si geminata captatio est: ut bis ecia cauere:

bis repetere oportuerit . Quae ratio oc ultra ducit: Sed illa etiam quam supra ostendi simplicem ex affectibus: atl ex affirmatione sola proba tionem recipit refutatio: qualis est illa Scauri:de qua dixi supra . Quin nescio an etiam fiequentior ubi quid negatur . Uidendum praecipue utriqr parti: ubi sit rei summa. Nam fere accid1t : ut in causis multa dicantur: de paucis iudicetur: in his probandi refutandique ratio est: sed adiuuanti uiribus dicentis oc adornanda. Quant1bS enim sint ad

dicendum quod uolumus accommodata : tamen erunt infirma : nisi maiore quodam oratoris spiritu implentur. Quare & illi communes

lori: de testibus : de tabulis: de argumentis : aliisq; similibus magnam uim animis iudicum asserui. Et ii proprii: quibus factum quoq: lauda

mus : aut contra iustum uel imustum docemus : maius aut minus: si

perius aut mitius. Ex his autem alii ad probat1onem singulorum argu mentorum faciunt: alii ad plurium: alii ad tot1us causae inclinationem. Ex quibus sunt quae praeparent animum iudicis:sunt quae confirment. Sed praeparatio quot aut confirmatio aliquando totius carita est: ali quando partium. Et proinde: ut cuiqr conueniunt subiicienda. Ideoq;

minor inter duos diuersa' secta' uelut duces non mediocri c6tetione

200쪽

quaesitu : singulis ne quaestionibus subuciendi essent loci: ut Theodoro placet: an prius docendus iudex 4 mouedus: ut praecipit Appollodorus

tanq perierit haec racio media: & nihil cum ipsius causae utilitate sit de/liberandum . Haec praecipiunt: qui ipsi non dicunt in foro : ut artes a secum ociosisl compositae: Ipsa pugnae necessitate turbentur. Quibus constet epicherema:& quibus refellatur. . '

Anq; omnes fere qui legem dicendi quasi quaedam misteia tra

diderunt certis non inueniendorum modo mentorum locis:

sed concludendorum quoq; nos praeceptis alligauerunt: de quibus breuisti me praelocutus : quid ipse sentiam 1dest quid praeclarissimos

Oratores fecisse u1deam:non tacebo. Igitur enthymena: 5 argumentum

iptum idestrem quae probationi alterius adhibetur appellant S argu menti elocutionem: eam uero ut dixi duplicem ex consequeritibus quod habet propositionem et comunci ams ei protinus probationem : quale pro Ligario: causa tamen dubia: quoa erat aliquid in utraq; parte: quod probari posset et nunc melior ea iudicanda est: quam dii adiuuerunt. Habet enim rat1onem dc propos 1l1onem: rum Labet conclusionem. Ita est ille imperfectus syllogismus . Expugnantibus uero quod eciam solum enthymema quidam uocant. fortior multo probatio est. Tale est Ciceronis pro Milone: eius mortis sedetis ultores : cuius uitam si putetis per uos restitui posse nolicis:quod quidem etiam aliquando

multipl1cari solet: ut est ab eodem & pro eodem reo factum . Quem

igitur cum aliqua gratia noluit: hunc uoluit cum aliquorum quaerella: quem iure : quem tempore non est ausus . Hunc iniuria iniquo loco: alieno tempore cum periculo capitis non dubitauit occ1dere. Optimum aute uidet ethymemacis genus cu proposito dissimili uel c6trario: ratio subiungitur: quale est Demosthenis. Non enim siquid unq contra leges factum est: idq; tu es imitatus. Iccirco te conuenit poena liberari: quod e contrario damnari multo magis. Nam ut siquis eo' damnatus esset:

tu hoc non scripsisses: ita damnatus si tu fueris n5 scribet alius. Epiche rematos:dc quattuor'quini & sex etiam factae sunt partes a qbusdam. Cicero maxime quin y defendit: ut si propositio: deinde ratio eius tuassumptio: dc eius *batio: quita complexio : quia interim 5 proposition5 egeat r6nis:&assuptio *bationis .m6nuqetiam cu plane opus n6 sit

quadripartita:& tripartita& bipartita quoq; fieri posse raciocinatione.