P. Virgilii Maronis opera

111쪽

Tu ero, mea quem spatiis propioribus aetas Insequitur, venerande puer, iam pectore toto Aecipio, et comitem casus complector in omnes.

Nulla meis sine te quaeretur gloria rebus; Seu pacem, seu bella geram tibi maxima rerum Verborumque fides. Contra quem talia satur Euryalus Me nulla dies tam sortibus ausis Dissimilem arguerit; tantum Fortuna secunda Aut adversa cadat. Sed te super omnia dona Vnum oro genetrix Priami de gente vetusta Est mihi, quam miseram tenuit non Ilia tellus Mecum excedentem, non Oenia regis Acestae. Hanc ego nunc ignaram huius quodcumque pericli est, Inque salutatam linquo Nox et tua testis Dextera, quod nequeam lacrymas perferre parentis.

At tu, oro, solare inopem, et succurre relictae. Hanc sine me spem ferre tui audentior ibo In casus omnes Percussa mente dederunt

Dardanidae lacrymas ante omnes pulcher Iulus; Atque animum patriae strinxit pietatis imago. Tum sic effatur: Sponde digna tuis ingentibus omnia caeptis. Namque erit ista mihi genetrix, nomenque Creusae Solum defuerit, nec partum gratia talem Parva manet. Casu iactum quicumque sequentur Per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat; quae tibi polliceor reduci rebusque secundis,Dj0jtigo by OO JIC

112쪽

Haec eadem matrique tuae generique manebunt. Si ait illacrymans humero simul exuit ensem Auratum, mira quem secerat arte Lycaon Gnosius, atque habilem vagina aptarat eburna. Dat Niso Mnestheus pellem horrentisque leonis Exuvias galeam fidus permutat Aletes. Protinus armati incedunt quos omnis euntes Primorum manus ad portas iuvenumque senumque Prosequitur votis. Nec non et pulcher Iulus, Ante annos animumque gerens curamque Virilem, Μulta patri portanda dabat mandata; sed aurae omnia discerpunt, et nubibus irrita donant. Egressi superant ossas, noctisque per umbram Castra inimica petunt, multi tamen ante futuri Exitio Passim somno vinoque per herbam corpora sus vident, adrectos litore currus, Inter lora rotasque viros; simul arma iacere, Vina simul. Prior Hyrtacides aic ore loquutus: Euryale, audendum dextra nunc ipsa vocat res. Hac iter est. Tu, ne qua manus se attollere nobis tergo possit, custodi, et consule longe. Haec ego vasta dabo, et lato te limite ducam. Sic memorat, vocemque premit; simul ense superbum Rhamnetem adgreditur: qui sorte tapetibus altis Exstructus toto proflabat pectore somnum; Rex idem, et regi Turno gratissimus augur: Sed non augurio potuit depellere pestem. Tres iuxta famulas temere inter tela iacantes, Disitigo by OO JIC

113쪽

Armigerumque Remum premit, aurigamque sub ipsis Nactus equis ferroque secat pendentia colla; Tum caput ipsi aufert domino, truncumque relinquit Sanguine singultantem atro tepefacta cruore Terra torique madent. Nec non Lamyrumque Lamumque, Et iuvenem Sarranum, illa qui plurima nocte Luserat, insignis iacie, multoque iacebat Membra deo victus felix, si protinus illum Aequasset nocti ludum, in lucemque tulisset. Impastus ceu plena leo per ovalia turbana; Suadet enim vesana fames manditque trahitque Μolle pecus, mutumque metu fremit Ore cruento. Nec minor urTali caedes. Incensus et ipse Perfurit, ac multam in medio sine nomine plebem, Fadumque Herbesumque subit, Rhoetumque Abarimque, Ignaros Rhoetum vigilautem, et cuncta videntem;

sed magnum metuens se post cratera tegebat: Pectore in adverso totum cui comminus ensem

condidit adsurgenti, et multa morte recepit. Purpuream vomit ille animam; et cum sanguine mixta vina refert moriens. Hic surto servidus instat. Iamque ad essapi socios tendebat, ubi ignem Deficere extremum, et religatos rite videbat carpere gramen equos breviter quum talia Nisus sensit enim nimia caede atque cupidine serri), Absistamus, ait: nam lux inimica propinquat. Poenarum exhaustum satis est via iacta per hostes. Multa virum solido argento persecta relinquunt Disjtigo by IOO le

114쪽

Armaque craterasque simul, pulchrosque tapetas.

Euryalus phaleras Rhamnetis, et aurea bullis Cingula Tiburti Remulo ditissimns olim Quae mittit dona, hospitio quum iungeret absens, Caedicus ille suo moriens dat habere nepoti; Post mortem bello Rutuli pugnaque politi: Haec rapit, atque humeris nequidquam sortibus aptat. Tum galeam Messapi habilem cristisque decoram

Induit Excedunt castris, et tuta capessunt. Interea praemissi equites ex urbe Latina, Cetera dum legio campis in tructa moratur, Ibant, et urno regis responsa serebant, Tercentum, scutati onmes, Volscente magistro. Iamque propinquabant castris, murosque subibPnt,

Quum procul hos laevo flectentes limite cernunt; Et galea Euryalum sublustri noctis in umbra Prodidit immemorem, radiisque adversa resulsit. Haud temere est v sum Conclamat ab agmine Volscens: State, viri quae caussa viae quive estis in armis' quove tenetis iter Nihil illi tendere contra; Sed celerare fugam in silvas, et sidere nocti. Obiiciunt equites sese ad divortia nota Hinc atque hinc, omnemque abitum custode Coronant. Silva suit, late dumis atque ilice nigra Horrida, quam densi complerant undique sentes; Rara per Occultos urebat semita calles. Euryallam tenebrae ramorum onerosaque praeda Impediunt, fallitque timor regione viarum. Dj0jtjgsui MIO ORIe

115쪽

Nisiis abit iamque imprudens evaserat hostes Ad lucos, qui post Albae de nomine dicti Albani tum rex stabula alta Latinus habebat. Vt stetit, et frustra absentem respexit amicum: Euryale, infelix qua te regione reliqui 'quave sequar Rursus perplexum iter omne revolvens Fallacis silvae, simul et vestigia retro Observata legit dumisque silentibus errat: Andit equos, audit strepitus et signa sequentum. Nec longum in medio tempus, quum clamor ad aures Pervenit, ac videt Euryalum quem iam manus omnis Fraude loci et noctis, subito turbante tumultu, oppressum rapit et confitem plurima frustra. Quid faciat qua vi iuvenem, quibus audeat armis Eripere an sese medios moriturus in enses Inserat, et pulchram properet per vulnera mortem ΤOcius adducto torquens hastile lacerto,

Suspiciens altam Lunam, sic voce precatur: Tu, dea, tu praesens nostro succurre labori, Astrorum decus, et nemorum Latonia custos

Si qua in is umquam pro me pater IIyrtaeus aris Dona tulit, si qua ipse meis venatibus au Xi, Suspendive tholo, aut sacra ad fastigia fixi;

Hunc sine me turbare globum , et rege tela per auras. Dixerat et toto connixus corpore serrum

coniicit Hasta volans noctis diverberat umbras, Et venit aversi in tergum Sulmonis, ibique Frangitur, ac fisso transit praecordia ligno. Disjtigo by IOO le

116쪽

IIo VIRGILII ii Volvitur ille vomens calidum de pectore flumen Frigidus, et longis singuliibus ilia pulsat.

Diversi circumspiciunt. Hoc acrior idem Ecce aliud summa telum librabat ab aure; Dum trepidant, lit hasta Tago per tempus utrumque

Stridens, traiectoque haesit tepefacta cerebro: Saevit atrox Volscens, nec teli conspicit usquam Auctorem, nec quo se ardens immittere possit. Tu tamen interea calido mihi sanguine poenas Persolves amborum, inquit simul ense recluso Ibat in Euryalum. Tum vero exterritus, inena Conclamat Nisus nec se celare tenebria Amplius, aut tantum potuit perferre dolorem:

Μe, me, adsum qui feci yin me convertite serrum,

O Rutuli. ea fraus omnis nihil iste nec ausus, Nec potuit caelum hoc et conscia sidera testor. Tantum infelicem nimium dilexit amicum. Talia dicta dabat sed viribus ensis adactus Transabiit costas, et candida pectora rumpit. Volvitur Euryalus leto, pulchrosque per artus It cruor, inque humeros cervix collapsa recumbit. Purpureus velut quum flos succisus aratIo Languescit moriens lassove papavera collo Demisere caput, pluvia quum sorte graVantur. At Nisus ruit in medios, solumque per omnes Volscentem petit in solo Volscente moratur. Quem circum glomerati hostes, hinc comminua atque hinc

117쪽

Fulmineum; donec Rutuli clamantis in ore Condidit adverso, et moriens animam abstulit hosti. Tum super exanimem sese proiecit amicum Confossus, placidaque ibi demum morte quievit. Fortunati ambo si quid mea carmina possunt, Nulla dies umquam memori vos eximet ae Ο:Dum domus Aeneae Capitoli immobile saxum Accolet, imperiumque Pater Romanus habebit. Victores praeda Rutuli spoliisque potiti,

Volscentem exanimum flentes in castra serebant. Nec minor in castris luctus, Rhamnete reperto Exsangui, et primis una tot caede peremtis, Sarranoque Numaque Ingens concursus ad ipsa corpora, seminecesque viros, tepidaque recentem caede locum, et pleno spumantes sanguine riVos. adgnoscunt spolia inter se galeamque nitentem Messapi et multo phaleras sudore receptas. Et iam prima novo spargebat lumine terras Tithoni croceum linquens Aurora cubile: Iam sole infuso, iam rebus luce retectis, Turnus in arma viros, armis circumdatus ipse, Suscitat aeratasque acie in proelia cogit, quisque suos, variisque acuunt rumoribus iras.

Quin ipsa adrectis visu miserabilexin hastis

Praefigunt capita, et multo clamore sequuntur,

uryali et Nisi. aeneadae duri murorum iu parte sinistra posuere aciem nain dextera cingitur amni),

118쪽

Ιngentesque tenent fossas, et turribus altis Stant maesti simul ora virum praefixa movebant, Nota nimis miseris, atroque fluentia tabo. Interea pavidam volitans pennata per urbem Nuntia Fama ruit, matrisque adlabitur aures Eurrali. At subitus miserae calor ossa reliquit: Excussi manibus radii, revolutaque pensa.

Evolat infelix, et semineo ululatu,

Scissa comam, muros amens atque agmina CursuPrima petit non illa virum, non illa pericli Telorumque memor caelum dehinc questibus implet: Hunc ego te, Euryale, adspicio tune ille, senectae Sera ineae requies, potuisti linquere solam, Crudelis nec te, sub tanta pericula missum, Adiari extremum miserae data copia matri' Heu, terra ignota, canibus date praeda Latinis Alitibusque iaces nec te tua su nera, mater Produxi, pressive oculos, aut vulnera lavi, Veste tegens tibi quam noctes sestina diesque

Urgebam, et tela curas solabar aniles. Quo sequar aut quae nunc artus, avulsaque membra,

Et lanus lacerum tellus habet hoc mihi de te,

Nate, resera hoc sum terraque marique sequuta 'Figite me, si qua est pietas in me omnia tela coniicite, o Rutuli me primam absumite erro.

Aut tu, magne Pater divum, miserere, tuoque Invisum hoc detrude caput sub Tartara telo: Quando aliter nequeo crudelem abrumpere Vitain. Disjtigo by OO JIC

119쪽

uo fletu concussi animi, maestusque per omnes It gemitus torpent infractae ad proelia vires. Illam incendentem luctus Idaeus et Actor, Ilione monitu et multum lacrymantis Iuli, Corripiunt, interque manus sub tecta reponunt. At tuba terribilem sonitum procul aere canoro Inerepuit Sequitur clamor, caelumque remugit. Accelerant acta pariter testudine Volsci; Et ossas implere parant, ac vellere vallum. Quaerunt pars aditum, et scalis adscendere muros; qua rara est acies, interlucetque corona Non tam spissa viris Telorum effundere contra

omne genua Teucri, ac duri detrudere contis, Adsueti longo muros defendere bello. Saxa quoque infesto Oisebant pondere, si qua

Possent tectam aciem perrumpere: quum tamen omnes Ferre iuvat subter densa testudine casus. Nec iam sussiciunt: nam, qua globus imminet ingens, Immanem eucri molem volvuntque ruuntque; quae stravit Rutulos late, armorumque resolvit Tegmina. Nec curant caeco contendere marte

Amplius audaces Rutuli, sed pellere vallo Nissilibus certant. Parte alia horrendus visu quassabat Etruscam Pinum, et sumiseros insert egentius ignes: Atmessapus equum domitor, Neptunia proles, Rescindit valliam, et scalas in moenia poscit. Vos, o Calliope, precor, adspirate canenti; Dj0jtigo by OO JIC

120쪽

Quas ibi tunc ferro strages, quae sunera Turnus Ediderit; quem quisque virum demiserit Orcor Et mecum ingentis oras evoisite belli.

Turris erat vasto suspectu, et pontibus altis, Opportuna loco summis quam viribus omnes Expugnare Itali, summaque evertere opum vi Certabant Troes contra defendere saxis, Perque cavas densi tela intorquere senestras. Princeps ardentem coniecit lampada Turnus,

Et flammam adfixit lateri quae plurima vento Corripuit tabulas, et postibus haesit adesis. Turbati trepidare intus, frustraque malorum

Velle sugam. Dum se glomerant, retroque residunt In partem, quae peste caret tum pondere turris Procubuit subito, et caelum tonat omne fragore. Semineces ad terram, immani mole sequuta,

Confixique suis telis, et pectora duro Transfossi ligno veniunt. Vix unus Helenor, Et Lycus elapsi quorum primaevus Helenor, Maeonio regi quem serva Licymnia furtim Sustulerat, vetitiaque ad Troiam miserat armis, Ense levis nudo parmaque inglorius alba.

Isque ubi se Turni media inter millia vidit;

Hinc acies, atque hinc acies adstare Latinas; Vt sera, quae densa venantum septa corona contra tela surit, eaeque haud nescia, morti Iniicit, et saltu supra venabula sertur; Raud aliter iuvenis medios moriturus in hostes Disjtjgsdi. IOOQ le