Sancti Aurelii Augustini ... opera omnia multis sermonibus ineditis aucta et locupleta

171쪽

piorum luxus et sacrilega SuperStitio Convinceretur, proferre sorsitan non debemus Lege vel recole in eisdem libris quam prudenter di8Seratur, nullo modo potuisse scriptiones et acti0ne recipi comoediarum nisi mores recipientium Consonarent cita clarissimorum virorum in

Republica excellentium, et de Republica disputantium

auctoritate firmatur, nequissimos homines fieri deorum imitatione priores, non sane Verorum, Sed salSorum atque siclorum.

V. At enim illa omnia quae antiquitus de vita deorum moribuSque Conscripta sunt, longe aliter sunt intelli genda atque interpretanda sapientibus. Ita vero in tem plis p0pulis congregatis recitari hujuscemodi salubres interpretationes heri et nudius tertius audivimus Ouaeso

ut tam aperta et ianifesta non sentiat Tot locis pingi tur sunditur, tunditur, sculpitur, Scribitur, legitur, agitur, Cantatur, Saltatur Jupiter, adulteria tanta committens quantum erat ut in suo saltem Capitolio ista prohibens legeretur Haec mala dedecoris, impietatisque plenissima, Si nemine prohibente in populis serveant. adorentur in templis, rideantur in theatris, cum his victimas immolant a Stetur pecu etiam pauperum, Umhaec histriones agunt et saltant effundantur patrimonia divitum, civitates florere dicuntur Horum plane forum non terra fertilis, non aliqua opulens virtus, sed illa dea Flora digna mater inventa est, cujus ludi scenici tam effusiore et licentiore tui pitudine Celebrantur ut quivis intelligat quale a monium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non VeS, non quadruliedes, Non enique sangui humanus, sed multo SceleStius pudor humanus tanquam immolatus intereat.

VI Haec dixi propter ii 0d scripsisti, quantum tibi

172쪽

aetas iiii proxima est, cluper te, ut patriam tuam incolumem ac lorentem plinquas Tollatitur illa omnia vana et in Sana, On Vertantur liomines ad verum Dei cultum moreSque a Sio et si OS, tun patriam tuam forentem videbis, non Opinione Stultorum Sed Veritate Sapientium cum liae patria Carnalis generationi tuae, portio uerit illius patriae, Cui non Corpore, sed fide nascimur; hi

omnes sancti et fideles Dei post labores velut hyemales vitae hujus intermina aeternitate florebunt. Nobis itaque

cordi est, neque Christianam amittere mansuetudinem,

neque perniciosum deteri imitationis exemplum in thacivitate relinquere. Quomodo id agamus, aderit Deus si eis non ita graviter indignetur. Alioquin et mansuetudo, quam Ser Vare Upim US et disciplina, qua uti moderate nitimur impediri potest, Si Deo aliud in occulto placet, sive judicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum, sive etiam Vehementiu ira Scenti, Si non Correctis, nec ad Se con erSis ad tempUS esse Voluerit impunitum.

VII. Praescribit nobis quodammodo ruderitia tua de persona episc0pali, et dicis patriam tuam non levi populi sui errato prolapsam quod quidem si juris publici rigore metiamur , debet plecti severiore Censura Sed episcopum, inquis, a non est nisi salutem hominibus impertire , et Pro Stal meliore a USi adeSSe , et apud omnipotentem Deum Veniam aliorum mereri delictis , Hoc

omnino SerVare Onam Ur : Ut Se eriore e Sura nemo

plectatur, neque a nobis, neque ab alio ullo interceden tibus nobis; et alii tem homini blas Cupimus inal ertire quae posita est in recte Vi Vendi elicitate, non in malefaciendi securitate Veniam quoque non tantum nostris verum et aliorum instamus delictis mereri, quod impetrare niSi pro correctis omnino n0n possumus. Adjungis εtiam et dicis, Quanta possum supplicatione deposco.

173쪽

ut si defendenda res est, innoxius defendatur , ab innocentibus molestia Separetur.

Vlli. Accipe breviter quae commissa Sint et Oxi OS ab innocontibus ipse discerne. Contra recentissimas leges 27 , Kalendis uniis sust paganorum Sacrilega SO- lemnitas agitata est, nemine prohibente, tam in Solentia usu, ut quod nec ullatii te inporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem pro I Sus Vic antes res transiret ecclesiae. Quam rem illicitissimam atque indignissimam clericis prohibere tentantibus , eccle Si alapidata est. Deinde post dies ei me Oct O , Cum lege notissimas episcopus ordini replicasset, et dum ea quae juSSagunt, Velut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. ostridie nostris ad imponendum perditis metum

quod videbatur apud Acta dicere volentibus publica jura

negata sunt. Eodemque ipso die, ut vel divinitus terrerentur arando lapidationibus reddita est qua transacta continuo tertiam lapidationem , et postremo ignes ecclesiasticis tectis atque hominibus intulerunt unum servorum Dei, qui oberrans CCurrere poluit, CCiderunt, caeteris partim ubi potuerant latitantibus, partim qua potuerant fugientibus, Cum interea ContrUSUS atque coarCtatus quodam loco Se occultaret epi Scopus, ubi se ad mortem quaerentium Voces audiebat sibique increpantium quod eo non invento gratis tantii in perpetraSSetit scelus. Gesta sunt haec ab hora serme decima usque ad noctis partem non minimam diem CompeSCere , nemo Subvenire tentavit illorum, quorum ESSegraVi S POSSCtat Ct Orita S, praeter unum peregrinum , per quem et plurimi servi Dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus per quem clarum factuni est quam facile illa vel omnino non sierent , Vel coepta desisterent, si cives, maximeque primates ea fieri perficique vetuissent.

174쪽

lX. Proii te in universa illa civitate noli innocentes a noce litibus , Sed minus no Cente a nocentioribus poteris sortasse dis Cernere. Nam in parvo peccato illi sunt qui

metu i territi, naax inaeque ne offenderent eos , pios iuillo oppido plurimiana posse , et inimico Ecclesiae noverant, Opem serre non au Si Sunt Scelerati autem Omnes,

quibus etsi non ficientibus, neque immittentibus, tamen volentibus ista commis Sa Sunt SceleratioreS, qui Om- miserunt sceleratissimi, qui immiserunt. Sed de immis

sione Suspicionem putem HS SSe non Veritatem , ne ea

discutiamus, quae nisi tormentis eorum , per quo inquiruntur . iuveniri Omnino non possunt. Demus etiam veniam timori eorum qui potius Deum pro episcopo et servis ejus deprecandum , quam potentes inimicos Ecclesiae offendendos esse puta 'erunt. Quid eo qui restant, nulla-ne Censes disciplina Coercendos, et proponendum existimas impunitum tam immanis furoris exemplum Non praeterita Vindi Cand pascere iram nostram Studemus; sed misericorditer in futui una Consulendo satagi mus. Habent homines mali, ubi et per Christianos non solum mansuete, Verum etiam utiliter Salubriterque plectantur. Habent enim quod corpore incolumi vivunt habent unde vivunt, habent unde male vivunt Duo prima salva sint, ut quo poeniteat Sint hoc optamus, hoc quantum in nobis est, etiam impen Sa opera instamus. Tertium ero , Si Deus Voluerit, tanquam putre noxiumque reSecari, Valde misericorditer puniet. Si autem

vel amplius voluerit, Vel ne hoc quidem permiserit: altioris et prosect justioris c0nsilii ratio penes ipsum

est a nobis Curam ossiciumque portet impendi, quousque videre Conceditur, depreCantibus eum, ut animum nostrum approbet qu0 Culaeti Volum USAESSe Consultum,

175쪽

nihilque fieri sita a per itos, iiod et ii obis et Ecclesiae

suae non expedire longe melius novit ipse quam nos. X. Modo cum apud Calamam essemus ut nostri iutam gravi dolore vel Consolarentur a filicti, vel sedarentura CCenSi quantum potuimus quod in tempore oportuisse existimavimus, cum Christianis egimus. Deinde etiam ipsos paganos, mali tanti Caput et Causam , petentes ut ab eis videremur . admisimus, ut a OCCa Sione admoneremus eos, quid a Cere deberent, Si Saperent, non tantum pro rem OVenda praesenti Sollicitudine , verum etiam pro inquirenda salute perpetua. Mulia a nobis audierunt, mulium etiam ipsi rogaverunt: sed absit ut tales Servi simus , quos ab eis rogari delectet, a quihus

noster Dominus non rogatur. Unde pervides pro vivaci tate mentis tu se ad hoc SSe nitendum Servata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut peteros deterreamus eorum imitari perversi latem, aut C dsteros optemus

eorum imitari correctionem. Damna quae illata Sunt, vel tolerantur a Christianis vel resarciuntur per Christianos. Animarum nos lucra , quibus acquirendi Cum periculo

etiam sanguinis inhiamus, et in loco illo qua stiosius provenire, et aliis locis illo exemplo non impediri desideramus Dei misericordia nobis praestet de tua salute gaudere.

176쪽

EPISTOLA XCI P.

Dolia inae eximiae et merito praestantissimae, atque in Chi isticharitate honoranda filiae ITALic F. 28), AUGUSTINC MepiScopuS in Domino Salutem.

Aligustinus Italici vidum , consolans illam super obiturnariti, ac refelle λὶ eorum Pinio=iem , qui dicebant, Deum rideri oculis corρorci3.

I. o sol iam litteris tuis verum etiam ipso reserente qui pertulit comperi multum te flagitare litteras meas credentem quod ex eis Consolationem habere plurimam possis. Tu itaque videris quid exinde capias, ego tamen eas negare vel differre non debui. Consoletur autem te fides et spes tua . et ipsa charitas quae diffunditur in cordibus piorum per Spiritum Sanctum, cujus nunc aliquid pro pignore accepimus, ut ipsam plenitudinem desiderare OVerimit S. Λon enim te desolatam putare debes cum in interiore homine habeas praesentem ,hristum persidem in corde tuo : aut Sic te Contristari oportet quem- ad inodum genie quae Spem non habent , Cum Veracissima promissione peremus nos de hac Vita, unde migratiari quosdam no Stro migrante non amisimus , sed praemisimu8 ad eam Vitam esse Venturos. ubi nobis erunt quanto notiores, tanto latique Chariores, et sine timore ullius discessionis amabiles. II. Hic autem etsi conjux tuus, cujus abscessu Vidua diceris tibi notissimus erat, sibi tamen notior erat quam tibi. Et unde hoc , cum tu ejus Corporalem faciem videres, quam ipse utique non Videbat, nisi quia notitia nos

Alia ut quae autem et erat, nune II 6. - Seripta circa hoc tempus.

177쪽

tri certior intus est, ubi ne imo scit quae sunt li ominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est sed cum venerit Dominus, et illuminaverit abscondita tenebrarum , et a nifestaverit cogitationes cordis , tunc nihil latebit proximum in proximo , nec erit quod sui quisque aperiat. abscondat ahenis, ubi nullus erit alienus. Lux vero ipsa, qua illuminabuntur haec omnia , quae modo in Ordibus Tecunduntur , qualis aut quanta Sit, qui lingua proserat, quis saltem infirma mente contingat Prosecto lux illa

Deus ipse est quoniam si Deus lux est, et tenebrae in On non sunt ullae , , Sed lux mentium purgatarum , noni Storum corporis oculorum. Erit ergo tunc mens idonea. quae illam lucem videat quod nun non luna eSt. III. Hoc autem Culus videre Corporis neque UI GP0test neque tunc poterit. Omne quippe quod oculis corporis conspici potest in loco aliquo sit nece88 est, ne ubique sit totum , sed minore sui parte minorem I0CUm CCupet et majore majorem. Non ita est Deus

invisibilis et incorruptibilis Qui solus habet im-n Ortalitatem , et lucem habitat inaccessibilem quem D nemo hominum vidit nec videre potest . is Per hoc enim videri ab homine non potest, per qu0d Videt homo Corpore corpora. Nam et si mentibus piorum esset inaccessibilis non diceretur re ACcedite ad una o et illuminamini 3 et si mentibus pior uni esset invisibilis, non diceretur u Vidi bimus eum sicuti est .nciam perspice totam ipsam in Epistola Joannis sententiam si Dilectissimi inquit . dii Dei sumus et nondum appa- η ruit quid erimus. Scimus quia cum apparuerit Similes Dii erimus quoniam videbimus eum sicuti est β. , In tantum ergo Videbimus, in quantum similes ei erimus in uia et

178쪽

nunc si lanlulia non videnrii, inquant uni dissimiles sumus. Inde igitur videbimus unde similes erimus. Quis autem dementissimus dixerit. Corpore no vel esse, Vel suta ros esse similes Deo In interiore igitur ti Omine ista similitudo est; qui renovatur in agnitionem Dei. Secunduli imaginem ejus. qui creavit illum. Et tanto efficimur similiores illi quanto magis in ejus cognitione et charitate proficimus uia etsi exterior homo noster Corrumpi, tu , Sed interior renovatur de die in diem ita sane ut in hac vita quantuscumque provectus sit longe ab Sit ab illa persectione similitudii iis quae idonea erit ad Videndum Deum sicut dicit Apostolus. Facie ad faciem'. ni quibus verbis certe si corporalem faciem voluerimus yCCipere, OnSequens erit . ut etiam Deus talem habeat s iciem Cet sit aliquod intervallum inter nostram et ipsius, cum eum videbimus facie ad faciem. Et si intervallium. utique sinis, et membrorum habitus terminatus, et Caetera absurda dictuque et cogitatu impia quibus animalis homo, non percipiens quae sunt spiritus Dei, fallacissi- nais vanitatibus luditur. IV. Dicunt enim quidam eorum , qui talia garriunt,

sicut ad me potuit pervenire nos Deum Videre nune mente, Uri Corpore , ita ut etiam impios eum pari modo asse Verent esse Visuros. Vide quantum in pejus prosece

r ut dum sine limite timoris vel pudoris, hac atque illac vagabunda sertur impunita loquacitas Antea dicebant Carni suae tantum hoc praestitisse Christum . Ut corporeis oculis Videret Deum deinde addiderunt etiam, omnes Sanctos receptis in resurrectione Corporibu S. Odem modo Deum esse visuros nunc jam istam pos Sibilitatem etiam impiis donaverunt. Douent sane quantum volunt et quibus Volunt. iam quis audeat contradi Cere

179쪽

li ominibus de suo donantibus u Qui enim loquitur men dacium , de suo loquitur . Iu autem cuna his qui Sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuos sed cum legis Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum, videbunt; D intellige impios non Visuros neque enim beati et mundi corde sunt impii. Item cum legis Vi-

demus nunc per speculum in aenigmate, tun autem

facie ad faciem intellige inde nos tunc visuros acie

ad faciem , unde videmus nunc per speculum in aenigmate. Hoc autem utrumque interioris hominis munus St,

sive Cum in ista peregrinatione adhuc per idem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate , sive in illa patria Cum per speciem contemplabitur : pro qua Visione positum est, si a Cie ad aciem. V. Audiat caro carnatibus ebria cogitationibus: u Spi-D ritus est Deus, et ideo qui adorant Deum , in spiritu et a Veritate Oportet adorare . D Si adorare quanto magis videre Quis enim audeat assii mare Dei substantiam Corporaliter Videri, cum eam noluerit corporaliter adorari ySed argute sibi videntur dicere, et quasi interrogando premere : Potuit Christus carni suae praestare, ut OCUES corporeis videret Patrem , an non potuit Ut si non potui SSe reSponderimus, omnipotentiae Dei nos derogasse

proclament: si autem potuisse ConCeSSerim IIS, argumentationem Suam ex nostra responsione Con Cludant. Quanto

jam t0lerabilius desipiunt, qui Carnem Sserunt Con Versum iri in substantiam Dei et hoc futuram esSe quod Deu est, ut sic eam salieni videndo Deo faciant idoneam. nunc tanta diversitate dissimilem. Quam vanitatem Credo istos abigere a fide sua , fortasse et ab auribus. Et tamen si interrogatione de hoc similiter urgeantur, OSSit-ne Deu hoc, an non efficere possit utrum ejus potestati

180쪽

detr 'hent. Si non poSSe responderint an io futurum fatebuntur Si poSSe ConcesSerint Quomodo ergo exirent de lioc laqueo alieno, sic exeant de suo. Deinde cur solis oculis corporeis Claristi, hoc donum attributum esse Contendunt, non etiam Caeteris Sensibus Sonus ergo erit

Deus, ut possit etiam auribus percipi Et halitus erit, ut sentiri possit olfactu sit liquor aliquis erit, ut possit et bibi Et moles erit, ut possit et tangi INon, inquiunt. Quid ergo An illud potest Deus et hoc non potest Si non posse dixerint. Cur derogant omnipotentiae DoL Si posse

et nolle responderint, Cur solis oculis favent invident autem Caeteris sensibus Corporis i hi isti An quo usque volunt, desipiunt Quanto no melius, qui non eorum insipientiae terminos sigimus, Sed ut desipiant prorsus, nobi mus VI. Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. Sed si aliquando irruerint auribus tuis, haec interim eis b=ge . et quid respondeant non pigeat te rescribere ut potes. Ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces visio Dei promittitur. us' si per Corporis oculos erit frustra ad eam per i

piendam Sanctorum animus exercetur cinis Vero tam perverSe Sentiens animus non in se exercetur, sed totus in

carne est. Ubi enim tenacius habitabit et ixius , nisi unde se Deum visurum esse praesumit Duod certe quantum malum sit intelliguntiae potius dimitto tuae quam longo

sermone molior explicare. In protectione Domini semper halbitet cor tuum. Domina eximia et merito praestantis

sima atque Cliristi charitate honoranda silia Honorabiles tecum nobis lite in Domino dilectissimos filios tuos

debito meritis vestris ossi Cio resaluta.