장음표시 사용
531쪽
talia agriculi urae. Et cum naan Surgit, qui nocte quiescebat, vitae consilium non mutavit. Aliud magister adolescenti quam puero soleat, imposuit. Doctrina igitur constanS, mutat prδ'Cepi non mutata mutavit in StruCtionem.
IlI. Nani magnus ille nostrorum temporum medicus Vindicianus, Consultus a quodam . dolor ejus adhiberi jussit quod in tempore congruere videbatur adhibitum
Sanitas Consecuta est. Deinde post annos aliquot eadem rursus Corpori CaUS a Commota lio idem ille putavit adhibendum adhibitum vertit in pejus i liratus reCUrrit ad medicum, indicat factum Dat ille ut erat acerrim US, ita respondit lde male acceptus es. quia ego non jussicio, ut omnes qui audi Ssent, parumque hominem noSSent, non eum arte medicinali sidere, sed nescio qua illicita potentia putarent. Unde cum esset a quihusdam postea
stupentibus interrogatus, aperuit quod non intellexerant, videlico illi aetati jam non hoc se fuisse jussurum Tantum igitur valet ratione atque artibus nonniniatis, . quid
secundum eas Sit pro temporum varietate mutandum.
IV. Non itaque verum est quod dicitur, Semel rectes actum, nullatenus eSSe mutandum. Mutata quippe temporis causa quod recte ante factum fuerat, ita mutari Vera rati plerumque lagitat, ut cum ipsi dicant recte non fieri si mutetur, Contra Verita Clamet, recte non fieri nisi mutetur quia utrumque tunc erit rectum, si erit pro temporum arietate diversum. Quod enim in diversitate perSonarum no tempore accidere potest ut huic liceat
aliquid impune facere, non liceat illi nou quod dissimilis res sit, sed quod is qui facit ita ab una eademque persona diversis temporibus, tunc oportet aliquid sieri, tunc non oportet; non quod sui dissimilis sit qui facit sed quando sacit. V. ΙΙ quaesti quam late pateat, profecto Videt, quis-
532쪽
quis pulchri aptique distantiam sparsam quodammodo in
universitate rerum Valet meque negligit intueri. Pulchrum enim per se ipsum Consideratur atque laudatur, cui turpe a deforme contrarium est. Aptum Vero, Cui ex adverso est ineptum quasi religatum pendet aliunde, ne e Semetipso, Sed ex eo cui connectitur, judicatur
nimirum etiam decens atque indecens, vel hoc idem est, vel perinde habetur Age nunc ea quae diximus, reser ad illud unde agitur Aptum fuit priniis temporibus sacrisi- Cium, quod praeCeperat Deus, nunc vero non ita est. Aliud enim praecepit, quod huic tempori aptum esset, qui nauli magis quam homo novit quid cuique tempori accommodat adhibeatur; quid quando impertiat, addat,
auserat, detrahat, augeat, minuatve, immutabilis mutabilium sicut creator ita moderator, donec universi speculi pulchritudo, cujus particuli e Sunt, quae suis quibusque temporibus apta Sunt, Velut magnum Carmen CujuSilam ineffabilis moduliatoris excurrat, atque inde transeant in aeternam Contemplationem specie qui Deum rite colunt, etiam Cum tempus est fidei. I. Falluntur autem qui existimant, haec Deum ubere causa suae utilitatis vel voluptatis. Et merito moventur,
cur Deus ista mutaverit, quasi delectatione mutabili aliud sibi jubens os erri illo prius tempore, aliud isto. Non au
tem ita est. Nihil Deus jubet quod sibi prosit, sed illi cui
jubet. Ideo verus est Dominus, qui servo non indiget, et quo Servus indiget. In ea quippe Scriptura quae Vetus dicitur Testamentum, et eo tempore quo adhuc illa offerebantur sacrificia, quae hoc tempore non Oiseruntur dictum est Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum D meorum non eges i. n die illorum ergo sacrificiorum egebat Deus ne cujusquam eget unquam, Sed rerum
533쪽
divinitus impartitarum vel inalbuendo virtutibus animo. vel aeternae saluti adipiscendae, quaedam Signa Sunt, qu0rum Celebratione atque unctione, non Deo, sed nobis utilia pietatis osticia exerCentUr. VII. Nimis autem longum est, convenienter disputare de varietate signorum, quae Cum ad res divinas pertinent, Sacramenta appellantur. Sicut autem non ideo mutabilis
la0mo quia mane aliud aliud vespere; illud hoc mense, illud alio non hoc isto anno quod illo ita non ideo mutabilis Deus, quia universi saeculi priore volumine aliud,
aliud posteriore sibi jussit offerri, quo Convenienter Significationes ad doctrinam religionis saluberrimam per linentes, per mutabilia tempora sine ulla sui mutatione disponeret. Iam ut noverint, quos liae movent jam hoc fuisse in ratione divina, ne Cum ista noVa ConSti tuerentur, subito priora displicuisse velut mutabili voluntate, sed hoc jam fixum et statutum fuisse in ipsa sapientia Dei, cui de majoribus etiam rerum mutationi bus, eadem Scriptura dicit u Mutabis ea et mutabun - tur tu autem idem ipse es insinuandum est eis, mutationem istam sacramentorum Testamenti Veteris et Novi etiam praedictam fuisse propheticis vocibus. Ita enim videbunt, si poterunt id quod in tempore novum eSt, non 8Se novum apud eum, qui condidit tempora, et Sine tempore habet omnia, qu e suis quibuSque temporibus pro eorum varietate distribuit. Iam it in illo Psalmo, unde Commemoravi aliquid inuo demonstrarem non egere Deum sacrificiis nostris , cui dicitur Dixin Domino, Deus meus es tu, quoniam honorum meorum n non egeS paulo post legitur ex persona Christi v Nonn Cougregabo Conventicula eorum de sanguinibus , n hoc est, peC0rum Victimis, quibus prius Congregabantur Con-
534쪽
venticula Judaeorum. Et alibi dicit u Non accipiam devmanu tua Vitulos neque de gregibus tuis hircos . , Et alius Propheta : Ecce, inquit, dies venient, dicit Dominus, et D confirmabo super domum Jacob Testamentum Novum is non sicut Testamentum quod disposui patribus eorum, Cum eduxi eos de terra Egypti . , Et alia multa sunt de hac re testimonia, quibus hoc Deum a Cturum 8Se praedi Ctum est, quae Commemorare Un longum est.
VII l. Hic jam si satis constitit, quod recte alio tempore posse constitutum est, idem reCte alio tempore posSe mutari, mutantis Opere, non disp0Sitione mutata, quam dispositionem intelligibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus simul sieri non possunt, quia tempora tion simul currunt: qui Spiam ortassis expectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam prolixi sit negotii. Verumtamen breviter dici potest, quod homini acuto sortasse suffecerit, aliis sacramentis
praenuntiari Christum Cum venturus SSet, alii Cum Venisset annuntiari oportuisse si ut modo nos id ipsum loquentes, diversitas rerum compulit etiam Verba mutare.
Si quidem aliud est praenuntiari, aliud annuntiari aliud
cum Venturus eSset, aliud cum Venisset.
IX. Nunc deinde videamus quale sit illud quod in epistola tua Sequitur. Adjecisti en in eos dicere, Quod Christi praedicatio atque doctrina reipublicae moribus
nulla ex parte Cori Veniat Cujus hoc ConStet S Se prae Cep tum, ut ii ulli malum pro mulo reddere debeamus . et percutienti aliam rhebere maxillam, et pallium dare ei qui tunicam auferre perstiterit , et Cum eo qui nos angariare voluerit, ire debere spatio itineris duplicato. Quae omnia reipublicae moribus asseruntur esSe Contraria. am
535쪽
suis, inquiunt, t0lli sibi ala lios te aliquid patiatur, vel
Romanae provinciae depraedatorii, iis non mala velit bulli jure reponere Θomae atque hujus imodi Veri)a obtrectantium, Sive non obtrectando, sed quaerendo talia loquentium, operosius ortasse refellerem, nisi hae disceptationes haberentur cum viris liberaliter institutis. Unde quid opus est ut diutius laboremus, a n0n ipso potius per Contem Ur, quomodo poterant gubernare atque augere rempublicam, quam ex parva et inopi magnani opulentamque secerunt, qui accepta injuria ignoscere quam persequi ni alebant ' Quomodo Caesari administratori utique reipublicae mores ejus extollens Cicero dicebat , quod iihil oblivisci soleret nisi injurias Dicebat enim
hoc tam magnus laudator, aut tam magnus adulator sed si laudator, talem Caesarem noVerat; Si autem adulator,
talem esse debere ostendebat priricipem Civitatis, qualem illum fallaciterii pedicabat. Quid est autem non reddere malum pro malo, nisi abhorrere ab ulciscendi libidine Pquod est accepta injuria ignoscere malle quam persequi,
et nihil nisi injurias oblivisci.
X. Haec cum in eorum leguntur ad Ctoribus CXClamatur et plauditur describi atque praedicari mores identur, quibus dignum esset exurgere Civitatem, quae tot gentibus imperaret, quod accepta injuria ign0SCere quam persequi malebant. Cum vero legitur praeCipiente auctoritate divina non reddendum malum pro malo Cum haec tam salubris admonitio congregationibus populorum tanquam publici Sutriusque exus atque Omnium aetatum et dignitatum sch0lis de superiore lOCO perSonat, a CCu Satur religio tanquam inimica reipublic P. Quia si ut dignum est audiretur, longe melius Romulo, Uma Bruto Caeterisque illis Romanae genti praeclaris Viris Constitueret,
536쪽
entia est respublica nisi res populis Res ergo Communis, res utique civitatis. Quid est autem civitas, nisi multitudo homilium in quoddam vinculum redacta concordiae PApud eos enim ita legitur Brevi multitudo dispersa atque Vaga, Concordia Civita facta erat is Quae porro praecepta Concordiae in suis templis unquam illi legenda censuerunt quandoquidem miseri quaerere cogebantur, quonam modo Sine offensione Cujusquam eorum discordes inter se deos suos colere possent quos si imitari dis- Cordando Vellent, rupto concordiae vinculo civitas laberetur; quod postea paulatim decoloratis corruptisque moribus agi coepit per bella civilia. XI. Quanta ero iraeCepta Concordiae non humanis disputationibus exquisita sed divina auctoritate Conscripta in Christi Ecclesiis lectitentur, quis vel ab illa
religione alienus , ita surdus est ut ignoret Ad hoc enimo illi pertinent, quae malunt exagitare quam di Scere alteram percutienti praebendam esse maxillam, volentia iis erre tunicam dandunt etiam pallium, Cum angariante dul,licandam viam. Ioc quippe sit, ut in Catur honomalus, imo in 1 omiue malo vincatur hono malum et homo liberetur a malo, non exteriore et alieno, Sed inlim O. a Su quo gravius et perniciosius quam cujusvis hostis extrinsecus immanitate Vastbtur. Qui ergo vincithono malum patienter mittit temporalia Commoda, Ut
doceat quam pro fide atque justitia Contemnenda sint, quae ille nimis amando sit malus ac sic induriosus ab eo ipso, cui iecit inutii iam discat qualia Sint propter quae secit injuriam, atque in concordiam , qua nihil est utilius civitati, poenitens acquiratur , Ut C tu non Saevientis viribus, sed benevolentia pallentis. Tunc enim recte sit. cum videtur ei pio luturum eis pr0pter quem sit, ad
537쪽
EPISTOLA CXXX III. 527 operandam in e correctionem atque concor liam. Hoc certe animo faciendum est etiamsi alius exitus Consequatur, ne corrigi Velit atque paCari propter quem Corrigendum atquepa Candum, Vel ut Curandum et Sanandum
adhibita est ista medicina. XII. Alioquin si verba attenderimus, eorumque pro prietati Serviendum putaverimus, non est praebendanaaxilla dextera , si sinistra fuerit percussa re uoniam si quis ei, inquit, percusserit in maxillam dexte- γ, ram , praebe illi et sinistram . magis autem sinistra perculitur, quod ad dexteram serientis facilior ictus est.
Sed sic intelligi solet, ac si dictum esset : Si quis in lemeliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne in dictae potius quam patientiae Studens Contemna aeterla pro temporalibUS, Cum polius temporalia pro aeternis Contemnenda Sint, tanquam sinistra pro dextris. Haec semper fuit sanctorum Martyrum intentio : vindicta enim ultima juste poscitur, quando nullus jam restat OrreC-tionis locus , extremo scilicet summoque judicio. Nunc Ver CaVendum est, ne vindicandi cupiditate amittatur
ut nihil aliud dicam ipsa patientia, quae pluri S St
habenda quam omne quod potest etiam invito inimicus auferre. Iliamque alius Evangelista in eadem sententia nullam se it dexterae mentione in sed tantum maxillam et alteram nominavit, ut aliquanto distinctius intelligeretur in alio, ipse autem simpliciter eamdem patientiam commendaret. aratus itaque debet esse homo justus et pius, patienter eorum malitiam Sustinere, quos fieri ho
no quaerit, Ut numeru potiu Crescat bonorum , non ut
pari militia se quoque numero addat malorum.
XΙΙΙ. Denique ista praecepta magis ad praeparationem Cordis, quae tutus est, pertinere, quam ad opus quod iu
538쪽
aperto sit ut telieatur ii Secret animi patientia cum benevolentia, tu naanifesto autem id fiat, quod eis videtur prodesse p0sse , quibus bene velle debemus , hinc liquido ostenditur, quod ipse Dominus Jesus exemptuni Singulare patientiae, Cum percuteretur in faciem , respondit Sin male dixi, exprobra de malo : Si autem bene quid me, caedis i s Nequaquam igitur praeceptum suum, si Verba intueamur, implevit. Neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit, ne qui secerat injuriam augeret et tamen paratu Venerat, non Ohlmin aciem percuti, verum etiam pro his quoque a quibus haec patiebatur crucifixus occidi pro quibus ait in Cruce pendens re Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid fa-D Ciunt'. 'ec aulus apostoliis praeceptum Domini et magistri sui videtur implesse , ubi etiam ipse percussus in saciem, dixit principi sacerdotum Percutiet te Deus, , paries dealbatera sedes judicans me Secundum Legem , et contra Legem ubes me percuti δ' is Et cum a circumstantibus diceretur hqui iam facis principi sacer- dotum D irridenter eos admonere voluit quid dixerit ut qui saperent intelligerent ana destruendum esse adventu Christi parietem dealbatum , hoc est, hypOCriSim SaCerdotii Judaeorum. Ait quippe Nescivi, fratres, quia princep est Scriptum est enim irincipi populi tui non maledices si cum lprocul dubio, qui in eodem p 0pulo reverat, atque ibi Lege fuerat eruditus, illum
hus ita notus erat ullo modo falleret quod nesciret. XIV. Sunt ergo ista praecepta patientiae Semper in cordis praeparatione relinenda , ipsaque beneVolentia, ne
reddatur malum pro malo, Semper in Voluntate Om-
539쪽
plenda est Agenda Sunt autem multa etiam cum invitis benigna quadam asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est quam voluntati ; quod in principe civitatis ii culentissime illorum litterae laudaverunt. Nam in corripiendo filio quamlibet aspere munquam proseCt amor paterim amittitur. Fit tamen quod nolit et doleat, qui etiam invitus videtur dolore sanandus. Ac per hoc si terrena ista respublica praeceptu Chiistiana custodiat, et ipsa bella in benevolentia non gerentur. ut ad pietatis ustiliaeque pacatam societatem victis facilius consulatur am cui licentia iniquitatis eripitur, utiliter vincitur : quoniam nihil est in solicius elicitate
peCCantium, tua foenalis nutritur impunitas, et mala voluntas velut hosti interior roboratur. Sed perversa et aversa corda mortalium , es Ces res humanas putant, Cum tectorum Splendor attenditur, et labir non attendi
tur animorum Cum theatrorum moles extruuntur, et es
fodiuntur undamenta Virtutum reum glorio Sa St effusionis insania, et opera misericordis deridentur; cum exliis quae divitibus abundant luxuriantur iis triones, et necessaria Vix habent pauperes Cum Deus . tui doctrinae suae publicis vocibus Contra hoc malum publicum Cha
mat, ab impiis populis blasphematur, et ii tales requi
runtur, in quorum honorem ea ipsa theatrica corporum et
animorum dedecora Celebrentur. Haec si Deus pollere permittat, tunc indignatur gravius haec si impunita dimittat, tunc punit in sustius una vero vertit subsidium vitiorum, et Copiosas libidines inopes reddit misericorditer adversatur Misericorditer enim, Si sieri poSSet, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus domitis haec vitia perdurentur quae justo imperio Vel extirpari vel iremi debuerunt. X V an si christiana disciplina omnia bella culpa
540쪽
ret, hoc potius militibus consiliuni salutis petentibus in
Evangelio diceretur, ut abjicerent arma, Seque omnino militiae subtraherent. Dictum est autem eis: meminem concusseritis nulli calumniam feceritis, sussciat vobis, stipendium vestrum uibus proprium stipendium susticere debere praecepit, militare utique non prohibuit. Proinde qui doctrinam Christi adversam dicunt esse reipublicae, dent exercitum talem quales doctrina Christi esse milites jussit, dent tales provinciales, taleS maritos, tales conjuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tale Servos, tales reges, tales judices tales denique debitorum ipsius sisci redditores et exactoreS, quale eSSe praecipit doctrina Christiana, et audeant eam dicere ad-Versam esse reipublicae, im Vero non dubitentiam Confiteri magnam, Si obtemperetur, salutem eSSe reipublicae.
XVI. t quid autem ad illud respondeam quod di-Cunt , per 'IUOS Jam Imperatores christianos multa mala imperio accidisse Romano Haec generalis conquestio Calumniosa est. Nam si apertius certe de praeteritis Imperat Oribus aliqua Commemorarent possem similia vel fortasse etiam graviora de Imperatoribus non Christianis et ego Commemorare, ut intelligerent vel hominum haec esse vitia non doctrinae vel non Imperatorum , sed aliorum in quibus Imperatores agere nihil possunt. Ex quo enim tempore pessiam ire coeperit B omana respubli Ca. satis liquet ' litterae loquuntur ipsorum, longe antequam Christi nomen eluxisset in terris dictum est O urbem Venalem , et mature perituram si emptorem invenerit lis
In libro etiam belli Catilinae, ante adventum Utique Christi, idem nobilissimus historicus eorum non ta Cetquando primum insueverit exercitus populi Romani