Sancti Aurelii Augustini ... opera omnia multis sermonibus ineditis aucta et locupleta

511쪽

beatitudini tuae quod habere potest iu sinuasset ambiguum. Sed tamen satis, Sicut etiam ipse probare dignaberis, culto accuratoque Serm0ne, et Romanae eloquentiae initore perspicuo aliqua sibi exsolvi impendio postulavit. Quae quidem quaestio usquequaque detrita est et eorum super hac parte satis nota calliditas qui dispensationem dominicae incarnatio uis infamant. Sed tamen etiam ego in hac parte, quia plurimis quidquid rescripseris profuturum Sse Consido precator CCeSSerim, ut ad ea vigi-hantius respondere digneris, in quibus nihil amplius Dominum quam alii homines a Cere potuerunt, gessisse mentiuntur Apollonium Siquidem Suum nobis, et Apuleium aliosque magicae artis homines in medium proserunt, quorum majora contendunt extitisse miracula. ΙΙ. Ipse autem vir illustris Superius mernoratus, multa esse dixit praesentibus aliquantis, quae huic p0ssent ungi non immerito quaestioni, Si ut ante dixi, non ab ejus partibus epistolaris considerata brevitas fuisset Uuae tamen licet scribere noluerit, tacere non est passus Dicebat enim, quod etsi sibi hodie incarnationis dominicae ratio redderetur; reddi vix ad liquidum possit cur hic Deus qui et Veteris Testamenti Deus esse firmatur. Spreti Veteribus sacrificiis delectatus est novis. Nihil enim corrigi posse asserebat nisi quod ante a Ctum non rectu proba retur, vel quod semel r0cte actum sit immutari ullate nus non debuisse. Recte enim nota dicebat mutari nisi injuste non posse maxime quia ista Varietas inconstantiae Deum possit arguere. Tum deinde quod ejus pra)dicatio atque doctrina , reipublicae moribus nulla ex parte Cou veniat utpote sicut a muli is dicitur, cujus hoc constet praeceptum ut nulli mahim promulo reddere debeamus i , et percutienti aliam praebere maxillam, et pallium dare

Rom. XII, 7.

512쪽

persisterili tunicam tollere, et cum eo qui nos angariare voluerit, ire debere spatio itineris duplicatoici quae omnia reipuli licί moribus asserit esse contraria. Nam quis

tolli sibi ab hoste aliquid patiatur, Vel Romanae proVincise depraedatori non mala velit helli jure reponere et caetera quae dici ad reliqua posse intelligit venerabilitas

tua. Haec ergo omnia ipsi posse adjungi aestimat quaestioni, in tantum ut per Christianos principes, Christianam religionem maxima ex parte servantes, tanta etiamsi ipse de hac parte taceat reipublicae mala evenisse manifestum Sil.

III. st Unde sicut beatitudo tua mecum dignatur ag-nOSCere , ad haec omnia quoniam multorum manibus sine dubio tradetur sanctitatis tuae desiderata responsio , plenus debet et elucubratus solutio uis splendor ostendi; maxime quia cum ista gererentur, eximius Hipponensis regionis possessor et dominus praesens aderat, qui et SanClitatem tuam sub ironiae adulatione laudaret, et sibi, cum de his quaereret, minime satisfactum eSSe Contenderet. Ego vero ad haec omnia promissionis non immemor sed exactor , libros confici deprecor, Ecclesiae, hoc maxime tempore, incredibiliter profuturOS.

513쪽

EPISTOLA CXXXVI .

Doni in illustii et ille ito insigni et piaestantissina filio VOLUAIANO AUGUATiNU in Doni in Saluteri .

Respondet Augustinus ad singulas qua δtio=re Suρerius pro 'osita a Volusiano.

I. LEG litteras tuas, in quibus vidi magni cujusdam dialogi specimen laudabili brevitate comprehensum. Respondere igitur debui, nec pro dilatione aliquid excusationis opponere Accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum vacaret. Quibus autem dictandis hoc otium statueram impendere, paululum distuli,

Iiequaquam justum esse arbitratus, ut quem ad quaerendum exhortatus ipse fueram , dister rem quaerentem. Quis autem nostrum, qui Christi, ut possumus gratiam ministramus, Cum tua Verba legerit, ita te velit doctrina instrui Christiana, ut tibi tantum sussciat ad salutem non hujus vitae quam Vaporis esse Simillimam, tantillum apparentis, et illic O Vanescentis at ille pereuntis sermo divinus admonere Curavit' sed illam salutem l ropter quam adipiscendam et in eternum obtinendam Cliristiani sumus ΘΡarum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. Ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum pro esse deliet etiam caeteri S contra quorum tarditatem Seu perversitatem, Convenientissime defendenda est tantae gratiae dispen Satio, quam Superbae animulae nihili pendunt, quae nimis assectant plurimum

lia m. liae autem es 3 erat, cliunt 8. - Scripta Paulo Post superiorem. - Iacob. IV, 15.

514쪽

POSse, et ad Sua ilia sanatula vel etiani refrenanda nihil

II. Quaeris igitur uitrum uncti Dominus et rector, intemeratae sol minae corpus impleverit pertulerit decem mensium longa illa fastidia later et tamen Virgo enixa sit solemnitate pariendi, et post haec virginitas inviolata permati Serit L triani intra corpusculum vagientis ius uitiae latuerit, cui par vix putatur universitas passus fuerit puerilitatis annos, adoleverit, juventute solidatus sit tandiu sedibus suis abfuerit regnator ille , atque in Unum CorpUSCulum totius muniti cura translata sit : deinde in

S0m nos resolutus sit Cibo alitus, omnes mortalium Senserit asseclus neque ullis competentilius signis claruerint tantae majestalis indicia ; quoniam larvas illa purgatio, debilium curre'. reddita vita defunctis haec si et alios

Cogitem US, Deo parva sunt. D an scribis in quodam Con Ventu amicorum ab uno ex multis qui aderant, illatam S Se UR Stionem: Vos autem intervenisse ulterius in Illi renii solitiumque conventum , ad potioris peritiae merita distulisse, nedum in aut ius secreta temerantur, in culpam esse teret error innOC IUS.

li I. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem, et post hanc imperitiae Consessionem admone Ut a partibus nostris quid desideretur agnoscam. Adjungis etiam sanar meae interesse ut quaesita noveritis quod ut- Cumque alasque detrimento divini culius in aliis sacerdotibus lolor tui inscitia a Cum ad me antistitem Venitur, legi deesse suidquid contigerit ignorari. Primum igitur hanc de me opinionem ficile praesumptam, quaeS depona Um Ille animum nam vi erga me benevolentissimum Solia atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas, si mihi dilectionis vicem rependis. Tanta est enim Christianarunt profunditas litterarum, Ut meis

515쪽

EPISTOLL Cxxxvii. 505 quotidie proficerem, Si eas solas ab inerint pueritia usque ad decrepitam Senectutem maximo otio, Summo tudio, meliore ingenio Conarer addiscere mori quod ad ea quae nec essaria Sunt aselli tanta in eis perveniatur disticultate : sed Cum quisque ibi idem tenuerit sine qua piere teque non Vi Vitur tam multa iamque multiplicibus mysteriorum Umbraculis opacata intelligenda proficientibus restant tantaque non solum in verius quibus ista dicta sunt, verum etiam in rebus quae intelligendae sunt, late altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis flagrantissimis cupiditate discendi hoc conligat, quod eadem Scriptura quodam loco bal et si s una consummaverit, homo, tunc incipit . IV. Sed quid hinc phira Veniendum politis est ad rem quam requiris. Ubi primum te scire Volo, non hoc habere Christianam doctrinam quod ita sit Deus usu suscarni, qua e Virgine naSCeretur, Ut Curam gubernandae

universitatis vel deseruerit vel amiserit vel ad illud corpusculum qua Si Contractam materiam Colle tamque transtulerit. Hominum iste sensus est, nihil nisi Corpora Valentium cogitare, sive ista crassiora sicut sunt tumor atque humuS. Sive suli tiliora SiCut a ris et lucis sed tamen Corpora, qu0rum nullum potest SS ulbique totum,

quoniam per innumerabiles partes aliud alibi liabeat ne

cumque CorpUSCulum, loci occupet Sl alium eumdemque loeum si impleat, ut in ii ulla ejus parte sit totum. Cper lio densari ac rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem, nonni Si Corporum est Longe aliud est anim penatura quam Corpori S quanto magis Dei, qui Creator est et animae tit Corporis Aon sic Deus dicitur implere mundum , elut aqua, Velut aer,

516쪽

velut ipsa lux ut minore sui parte minorem mundi impleat partem et majore majorem. Novit ubique totus esse et nullo contineri loco movit venire non recellendo ubi erat novit abire non deserendo quo Venerat. V. Miratur hoc mens humana, et quia non Capit, Ortasse nec credit seipsam primitus ingrata miretur, se ipsam laululum, Si potest attollat a corpore, et ab eis

rebus qua Solet sentire per corpus et videat ipsa quid sit quae utitur Corpore. Sed sorte non potest. Magni quippe

est ingenii, ut ait quidam , sevocare mentem a Sen SihUS, et cogitationem a consuetudine abducere. I pSOS ergo Orporis sensus aliquanto insuetius et vigilantiu perscrutetur. Sunt Certe quinque partiti corporis Sensus, qui nec

Sine Corpore, ne Sine anima esse possunt quia neque Sentire est nisi viventis, quod ph anima est corpori neque sine Corporeis instrumentis, et quasi vasis atque organis

VidemuS, audimus e Plerisque tribus utimur ensibu S. Intendata P anima rationalis, et sensus Corpori S non Sensibus Corporis, sed ipsa mente atque ratione ConSideret. Certe sentire homo non potest nisi vivat vivit autem in Carne antequam morte utrumque dirimatur. Quomodo igitur anima quae sunt extra Carnem suam Sentit, quae

nonnisi in carne sua vivit An non ab ejus Carne longissime absunt sidera it c Plo an non in coelo videt solem An sentire non est videre, cum sit in quinque sensibus caeteris excellentior visus An et in coelo vivit, quia et in Coelo sentit, et sensus esse non potest ubi vita non est An sentit, et ubi non vivit, quia cum in Suata ritum Carne Vivat, sentit etiam in his locis, quae praeter HUS Carnem Continent ea, quae tangit aspectu Vides-nequam hoc sit latebrosum insensu tam Conspicuo, qui Visus dicitur attende et auditum. Nam et ipse se ora S

i Cicero.

517쪽

quodam modo diffundit a carne. Unde enim dicimus, foris sonat, nisi hi sentiamus ubi sonat Ergo et illi extra Carnem no Stram Vivimus. An sentire possumus et ubi non Vi Vim IIS, Cum sensus sine ita esse non possit PVI. Caeteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamVis de olfactu utcumque possit dubitari. De gustu autem atque tactu nulla controversia est, quod ea quae guStam HS et tangimus non alibi, quam in carne nostra Senti INUS. Proinde isti tres sensus ab hac Consideratione Sem OVenn tur. Visus auditusque asserunt mirabilem qu destionem, aut quomodo anima sentiat ubi non vivit, aut quomodo vivat ubi non est. Aeque enim nisi in carne sua eS : Sentit autem etiam praeter Carnem suam. Ibi quippe sentit ubi

videt: quia et videre sentire est. Ibi seruit ubi audit; quia et audire, Sentire est. Aut ergo et ibi vivit ac per hoc etiam et hi est aut sentit et ubi non vivit aut vivit et ubi non est. IIaec Omnia ni ra sunt, nihil horum assit mari sine quadam velut absurditate pol est et de sensu loquimur morticino. Quid igitur est ipsa anima, praeter corpori Sensum, id est in mente qua ista considerat Neque enim Sensu Corporis, de ipsis sensibus corporis judi-

Cat. Et putamus nobis de omnipotentia Dei incredibile dici aliquid, cum dicitur Verbum Dei, per quod omnia

saeta Sunt, Sic SSum pSiSSe Corpus ex Virgine, et SenSibus apparuisse mortalibus, Ut immortalitatem suam non Corruperit, ut aeternitatem non mutaverit, ut poteStatem non

minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est, a secreto, quo cum illo et in illo est,

VII. Verbum Dei sic intellige, per quod facta Sunt

omnia non ut ejus transire aliquid cogites , et ex futuro praeteritum fieri Manet sicuti est, et ubique totum eSt. Venit autem cum manifeStatur, et cum occultatur absce

518쪽

dit. Adest tanaen sive occultum SiVe manifestum, sicut lux adest oculis et videntis et caeci : sed videnti adest prae-SenS, CaeCO Ver ahSen S. Adest et Vox audientibus auribus,

adest etiam surdis sed illis patet istas latet. Quid autemni irabilius quam id quod accidit in vocibus nostris verbisque sonantibus, in re scilicet raptim transitoria Cum

enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit et tamen si unus adsit auditor, totum audit quod dicimus; et si duo adsint, tantumdem ambo audiunt, quo et singulis totum est et si

audiat multitudo silens, non inter se particulatim Omminuunt sonos tanquam Cibos, sed omne quod Sonat et Omnibus totum est, et singulis totum. Ita-ne jam non illud est potius incredibile, si verbum hominis transiens quod exhibet auribus Verbum Dei permanens non exhiberet rebus, ut quemadmodum hoc simul auditur a Singulis etiam totum, ita illud simul ubique sit totum.

VIII. Non itaque metuendum est corpusculum insantiae, ne in illo tantas Deus angustias paSSUS SSe Videatur. Neque enim mole, sed virtute magnus est Deus; qui pro Videntia sua meliorem sensum sormiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis : qui ex grano intiti SSimo Seminis tantam sicut aes arboris magnitudinem Creat, Cum ex multo majoribus seminibus longe nain ora multana Scantur : qui pupillam tam parvam ditavit acie, qua pero Culos emicante, in i tu temporis coelii in prope dimidium lustraretur qui ex puncto et quasi Centro Cerebri, Sen Su Omnes quinaria distributione diis indit qui corde

membro tam exiguo vitalem motum per Corpori S UnCta

dispensat his atque hujusmodi rebus insinuans ni agna de minimis qui non est parvus in parvis it Sa enim magnitudo virtutis ejus, quae nullas in angusto Sentit angUS-

519쪽

tias, uerum Virginalem iton adventitio seci indigena puerperio oecundavit; ipsa sibi animam rationalem, et

per eamdem etiam Corpus humanum, totumque omnino

hominem in melius mutandum, nullo modo in deterius mutata coaptavit : nomen tium anitatis ab eo dignanter assumens, divinitatis ei largiter tribuens. Ipsa virtus per inviolatae matris virginea Viscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa Stia membra juvenis introduxit. Hic si ratio quaeritur , non erit mirabile : Si exemplum poscitur, non erit singulare Demus Deum aliquid posse, quod nos fateamur investigare non OSSe. In talibus re hus tota ratio facti est potentia facientis. IX Jam illud quod in somnos Solvitur, et cibo alitur, et omnes lium anos Sentit assectus, hominem persuadet hominibus, quem non consumpsit litique Sed assumpsit. Ecce sic factum est; et tamen quidam haeretici, perverse

mirando laudandoque ejus Virtutem, naturam humanam in eo prorsus agnOSCere nolit erunt, ubi est omnis gratiae commendatio qua saliros facit credentes in se, profundos thesauros sapientiae et scientiae Continens, et fide mentes imbuens, qua ad aeternam Contemplationem veritatis

incommutabilis provehat. Quid si omnipotens hominem

ubicumque sormatum non e materno ter Crearet, sed

repentinum inferret aspectibus Quid si nullas ex par

vulo in juventam mutaret aetates, nullos Cibos, nullos caperet omnOS; 0nne opinionem Confirmaret erroris, nec hominem Verum SuscepiSSe ullo Odo Crederetur; et

dum omnia mirabiliter acit, auferret quod misericordi ter fecit Nunc vero ita inter Deum et onaines Mediator apparuit, ut in unitate personae Opulan utramque naturam, et Sosita sublimaret insolitis, et insolita solitis temperaret.

520쪽

X. hi id autem noli atrum facit Deus in omnibus

Creaturae rotibus, nisi consuetudine quotidiana vi luissent Deni lue quam multa usitata Cal Cantur quae Considerata stupentur Sicut ipsa Vis eminum, quo numeros habet, et quam Vi Vaces, quam esticaces, quam latenter polentes, quam tu par ni agna molientes, quis adeat

animo, quis promat eloquio ille igitur sibi hominem

Sine emine operatus est, qui in rerum natura Sine emi nibus operatur et semina. Ille in Suo Corpore numeros temporum men Sura Sque Serva Vit petatum qui sine ulla sui, ut albilitate mutando contexit ordinem Saeculorum Hoc enim crevit in tempore, qu0d Coepit ex temp0re. Verbum autem in principio, per quod a Cta Sunt tem pora, tempus elegit quo u SCiperet Carnem, non tempori cessit ut Verteretur in Carnem. Homo quippe Deo accessit, non Ded a Se receSSit.

XI. Sic autem quidam reddi sit, alionem agitant, quomodo Deus homini permixtus sit, ut una sileret persona Christi, cum lio semel steri oportuerit; quasi rationem ipsi reddant de re quae quotidie sit quomodo

misceatur anima Corpori, ut una persona 1at hominis. Nam sicut in unitate personὶ anima nitur Corpori, Ut homo sit ita in unitate personae Deus unitur homini, ut Christus sit. In illa ergo persona mixtura est animae et corporis in hac persona mixtura est Dei et hominis si tamen recedat auditor a consuetudine Corporum, qua solent duo si luores ita commisceri, ut neuter Servet integritatem Suam quanquam et in ipsis Corporibus auri lux incorrupta misceatur. Ergo persona hominis, mixtura est animae et Corpori persona autem Christi, mixtura est

Dei et hominis. Cum enim Verbum Dei permixtum est animae habenti corpus simul et animam suscepit et corpus Illud qu0tidie sit ad procreandos homines hoc Semel