Sebennytae Reliquiae

151쪽

quo Hycsos ex Aegypto expulsos esse narrat Manetlio i); unde colligo Chettaeos ad εθνος των ' σως pertinuisse. Idem de Philistaeis ea seo, qui tempore exitus Iudaeorum l. e. paulo postquam pastores ex Aegypto fuerunt eiecti oram maritimam inter Aegyptum et terram Canaanis habitabant quod considitur ex Exod. XIII. 17. 18), quique in libris sacris Iudaeorum Deuter. I 23, Jerem. XLVII 4, mos Ι 7,

Genes. X. insula Caphtore egressi dicunthu, quae insula haud dubie Aegypti pars habenda est ). Quum vero non genere Caphtorae aut Aegyptii in libris sacris vocantur sed tantum e Caphtore egressi dicunt , inde ingeniose coniecit Engel- stomus biblicam traditionem ad eandem historiam spectare, quam designat anetho et Philistaeo propterea τοῖς V σως

adnumerandos esse. Hanc coniecturam eonfirmat traditio popularis Aegyptiorum, quam memorat Herodotus l. II c. 128: circum pyramides olim pastorem Philitidem armenta sua pavisse, quamque ad pastorum dominationem primus etesit Iablonatus, Vocc Aegypt p. 346, quem sequuntur Heerenius, Cremerus in Comient Herodot. I p. 188. Bunsenius II p. 32. Praeterea Amalecitarum tribus, quae non longe a Ρhilistaeis habitabat, verisimiliter una cum Chettaeis et Philistaeis Aegyptum hoc tempore debellavit. Historici Arabes saltem tradunt Amalecitas olim subegisse Aegyptum inseriorem, duce Veside, qui egypti rex creatus primus harao cognominatus sit ).i Secutulum Manetonem Hycsos eiecti sunt a Thulmose, et, quum postea reversi erant, a rege menophi Chellaei Cheti in ionumentis antiquis vocati tu parietibus hamesse Thebani et in papuro hieratico vid. Proleg. p. LI a rege Rhamesse Magno devicti exhibentur. Cf. Champollio Epist. ex s. script p. 26 sq. et Bui senius III. p. 40. Cir Beland Palaest. I. p. 74. iner, ea morterb. II p. 299. Engelstost. l. l. p. 90 sq. tibi Gen. X. s. 14 Philistaei dicuntur egressi e Casluchaeis Casluchaei autem et Caphthorae e tigraim Aegypto originem traxisse ponuntur: unde equitur utramque tribum in Aegypto quaerendam SSe.

152쪽

Quamquam praeter has plures etiam tribus Aegyptum invasisse nusquam arrantur, tamen Sana ratio docet tantae regioni subigendae tres parva pastorum gentes non paressuisse et propterea ut Statuamus fere cogit gentes moribus et situ Chettaeis et Amalecitis innes, Ieb aeos, moraeos Geseli aeos ), alios, socios iis in ista expeditione fuisse; ita ut imo verbo dicere possimus Hycδo fuisse gentes nomades quae tempore occupationis Israelitarum alaestinam meridionalem tenebant. Etsi igitin uni Manethon notitiam. Aegypti a nomadibus occupatae debeamus, sin a tamen indisti in libris Iudaeorum et Arabum, et in Herodoto obvia fidem eius confirmant. Accedit quod, ut legimus in libris sacris Iudaeorum, paulo antequam Israelitae in terram Canaan ingressi sunt,plin os gentes, quae meridionalem alaestinam habitaverant in partem septentrionalem detrusae sunt: Emaei ab Ammonitis, Horitae ab domaeis depulsi dicuntur, et, quod probe observandum, viti a Caphthoraeis i. e. hilistaeis, vide supra), quum e Caphthore Aegypto exierimi. Haec generalis demigratio Septentrionem Versus eXplicari nequit nisi ponamus potentem aliquam Stirpem ex Aegypto in Palaestinam fuisse eiectium, quae, ut recentiori aevo Hunni et Gothi, gentes, in qua inciderent, e sedibus eiectas ante se egi8S t. His omnibus Manethonis narreatio non Solum egregie confirmatur', sed illustratui etiam. IIam uim hic de invasorum moribus, indole religione nitul fere tradiderit, hancladunam libri Iudaeorum nobis satis supplent. hilistaeorum vitae et morum accuratam imaginem praebet liber Geneseos

Exploratores a Mose in terram Canaan missi, renuntiant melecitas habitare in plaga australi, Chettaeos, Iebusaeos et moraeos in

montanis Num. XIII. 30). Geschurae iunguntur cum Philistaeis Ios XIII. 3 ei cum Amalecitis 1 Sam XXFII S et dicuntur inc0luisse tractus qui tendunt versus Aegyptum.

153쪽

c. XX ct sq. et in descriptione occupationis terrae auetae de populis Cananaeis multa memorabilia traduntur; quibus vero pastorum dominationem illustrare a consilio nostro alie

num St.

επὶ ην χωραν i. e. επὶ τὴν Αἴγυπτον. Sic apud optimo auctores ἡ χώρα laad addito pro illa regione ponitur de qua praesertim agitur. Seholiastae nunquam negligunt annotare quae terra designetur. Cf. eyron ad ap. Taurin. . p. 15. ἀμαχοι - κατα κρατος. Hae inter Se pugnare viden tur. Sed Manetho significat pastores vi, non uolo Aegypti potitos, iis vero Aegyptios sere non restitisse. Eodem modo infra dicit δια πολιορκίας λεῖν κατὰ κράτος. Ormula ἐλεῖν κατὰ κράτος Attidis usitatissima, Alexandrini uti amabant. Sic V. e. Inser. ROSett. I. 26. ην roti κατα κράτος

ειλεν.

τους ἡγεμονευσαντας urbium ei nonroram praefecD8. Vid. Proleg. p. LII. Verbum γεμονευειν vulgo cum genit etiam cum praepositione construitur Ut noster ἐν τῆ α ρα γε- μονευειν, te lato de Republ. V. p. 474 c. α γεμονεέειν ν

ἀποσιώνιας Formula Manethonianas hic et infra cum inscriptionibus Graeco-Aegyptiacis consero, ut e lingua quoque videant lectores quo tu e HengStenbergius nostrum imperatorum aetate Seripsisse contendat. τοῖς πιχωρίοις. Distinguunt Grammatici inter πιχω- ριος et Ιχί ριος ita, ut hic sit qui in rellione qua iam δε bilus, ιδ peregrinuδ, Ille ni tu Ῥione, umn kubilus, ια- ίus δί. Quam distinctionem vero Alexandrini non observant. His οἱ Iχώριοι, non Secti atque οἱ πιχώριοι, indigenae Sunt et opponim tur τοῖς κατοίκοις. s. eyron ad Ρ . amnii. II p. 8. Eodem modo in inser. Rosett. l. 4.goις ελλVνικ0ι γρύμ μ ασιν opponuntur τα ενχώρια ἐγχευρια), ubi ei Letronnium.

154쪽

ΣΑ ΤΙΣ Bochartus in Canaan p. 374 nomina regum et σως e lingua imica derivare conatus est. Mod illi minus eliciter successisse videtur, quoniam corruptas lectiones ante genuinas explicandas sibi elegit. Sic . . pro Salatiε, Saffeδ, pro Beon, non ad radices unicas refert. Nec meliora protulit Hengstenbergius p. 270. Hi Salathim Iosepho librorum sacrorum assimulans, nomen fluxisse statuite . Genes. XLII. 6, ubi legitur OIosephus regioni imperabat, ta)V2 n.' Talia refutare non opus est. Sine dubio Salalis aliorumque regum nomina Semitica sunt, quippe a viris Cananaei gesta, Sed ea, ut nunc Graece ex Aegyptiae scriptura translata sunt, e vocibus Hebraicis aut Arabicis deducere nimis audax est. Non possum tamen quin observem hoc nomen non multum distare a Malia, ut vocatur rex Amalecitariun qui secundum traditionem rabie historici, primus Aegyptum subegit. καὶ ουτος εν τῆ Μέμνιδι sic leg non ut vitio typographico in textu exstat εν M. κατεγίνετο et his Memphide comidebas, Milesia Demosthenes c. Midiam p. 21. ἔχω χρυσοχοεῖον ν τῆ ἀγορῶ, ἐν καταγίγνομαι, ubi Schaeseriis

tamen hoc sensu Graeci, in Aegypto viventes Decretum

et Looi-Scribis, qui in eo habitant, decernere elo. καὶ ουτος εν τῆ Μεμφιδι κατεγίνετο κτε. J Viva et accurata pastorum dominationis imago Et tamen plures Aegyptologi plane diversum ab illa imperium Hyesorum sibi Ggunt. Sic Bosellinius censet pastores assumsisse linguam et mores Aegyptiacos, quo nihil anethonis descriptioni magis

contrarium. Nunquam cum indigenis victores se commiscebant, sed dispositis per castella et loca opportuna praesidiis, maximam exerestus partem ad fines orientales in oppidiunvallo monitum contractam tenebant, unde certo tempore in

155쪽

agrum Aegyptiacum incuri ebant, viros, quot resisterent interficientes, seminas et liberos in servitutem deducentes, tributa exigentes et praedam, quantum OSSent, comportantes. Non aliter immersi Lydos ceterique semper nomine barbari cultiores Asiae populos opprimebant et expilabant. τήν Θ νω καὶ καzω χωραν. Recte noster Aegyptum in duas partes dividit, non in tres, ut vulgo solent. Sic Strabo Ι Π Tom. m. p. 426 ed. inclin. ἡ χώρα τήν is ἐν

tit Ammianus Marcell. l. XXII. Champosio vidit hanc divisionem pertinere ad Ptolemaeorum et imperatorum tempora, Sed incertum esse putat an ad Pharaonum quoque imperitu referenda sit Aegypt sub Pharaonibus I. p. 4). Potuerat tamen veritatem e Manethone didicisse, et ex Inscr. Roseu. v. 46, ubi tolemaeus cognominatur Ἐπιφανῆ ποιήσας τήν Σ ανω καὶ cito a coραν. Uterque locus arguit Aegyptum sub

prioribus tolemaeis in duas tantum partes fuisse divisam. Quam divisionem sub regibus indigenis quoque viguisse docent monumenta antiqua moto Ptolemaeo regnante Απytus in tres partes dividi inceperit accurate definiri nequit. Sed sub tolemaeo Aesese talem distributionem iam usitatam suisse ex inscriptione Muse Britannici a doctissimo Leemans in epist ad Salvosinium p. 39 ab XXXVII. 278 edita, certum est. Nota res est Aegypti inferiori imperium )hieroglyphice significari mitra quadam, cui nomen Dδου, et 8uperioris alia mitra, quae uobδo dicitur. In inscriptionibus ergo haraones et priores Ptolemaei utriusque mitrae domini vocant , sed in tela, de qua agimus, tolemaeus A vietes cs Leemans l. l. appellatur dominus mitrae uobδMet utriusque iratar huius aetate igitur Aegyptus inferior iam in Delta et Hepta nomidem sine dubio evidebatur.

λ Minus accurate Champollio, Gramm Hierogl. p. 26, quem se quuntur Aegyptologi docet τη uobso designari ipsam Aegyptum superiorem , τῆ teschr ipsam inferiorem.

156쪽

Obitor animadueristro milii ideat anethonem si tempore imperatoriam vixisSet, ut vult Hengsteubergius, Aegypti divisionem illam tripartitam haud dubie relaturum fuisse.

darguere, qui credit se Manethonb h. l. ignorantiae chorographiae Aegypti convictum tenere. Contra eodem hoc loco in geographia profecimus. Non constabat in quo nomo Pelusim, nobilissima urbs, ita fuerit. s. Cellarius, Geogr. antiq. IV. c. l. p. 34. Sed Manetho hi docet nomon est item utramque ostii Bubastici ripam amplexum esse; nam uaris ad orientem huius ostii et nihilominus in nomo Sethroite ita hiisse dieitur inde sequiti elusium huic praesecti ae olim .isse substitum. Βουβαστότου ποταμου In his verbis iter in manifestum indidium inest anethonem sub prioribus tolemaeis scripsisse Nili enim cornua Graeci Vulgo Oeant Tobιατα

Herod. l. I c. 7, Diodor Sic. l. c. 33 in ne Strabol. XVII p. 438 edit. auel . Plutarch de Iside c. 13; Pausanias l. V c. 21, p. 432. - Κερα appellant Thucyd. l. I c. II et indar apud Strab. I. XVI p. 40, quod inusitatius ideoque exquisitius, ita ut merito Scholiasta ad

Thueydidis l. L annotaverit: κερας καλεῖ του εἰλου ὁ στομα καὶ τὴν ἐκβολήν. Noster, si Graecus fuerit aut sub imperatoribus vixerit, Seripsisset Sine dubio τρὰς νατολον του Βουβαστίτου στοματος, sed egyptius hiladelphi aequalis

te voce ποταμου utitur. Non aliter in Inser Bosett. ταστομαTα ῶν ποταμων Vocantur quae vulgo dicerentur αἱ

Quamvis cum intelligentia huius loci non sit coniunctum. pineis tamen de nomine Bubrato hic agam. Dea, quam He-

157쪽

rodotus ceterique Graeci Πουβασι0 appellani, in litoroglyptii- dis inscriptionibus Iemper scribitur αδ v, αδί. ciun terminatione Graeca Bώσιος uaerendum ergo quare racei nomen deae syllaba Βου praefixa ornaverint. Ni fallorinorodotus, qui huius rei auctor est, nomen urbi et deam male confudit Bαδ nomen divinum est, inde formatur nomen urbis Pabaε i. e. ni vi αδ se. 1 bδ CL Champol lio Aegypt. sub Pharaonibus I p. 6 vel, ut Graecis au bus sonabat, Boubast, Βουβαστος. Ut urbis Si etiam deae πωνυμ o nomen articulo praefixo auxit Herodotus et hinc illae Dominiae. καλουμένην δ' πο ου ς αρχαίας θεολογίας υαριν Nemo veterum praeter Manethonem huius oppidi mentionem adit. Quod inde verisimiliter potest explicari, quod a reges hu-tmose, qui pastore eiecerat devastatum, quo tempore Graeci Aegyptum visitabant, non amplius existeret Sed spediose Larcherus coniecit uarim et Heropolin Graecorum unam essem hem ); quam opinionem novis argumentis munivit Cham-

pollio Aegypt sub Pharaonibus I p. 8 sq. Champossionis

argumentatio haec est Heropolis Graecorum eodem omnino

loco sita fuit, quo Manethonis indiciis uaris quaerenda est Praeterea uaris se indum Manethonem Typhonis oppidum ex antiqua theologia dicebatur, et in urbe Heropoli testante Stephano Bys. i. v. 'φώ, yphonem futtaine ictum fuisse putabant. . Denique ιαρις pronunciatione non multum differt 'Hρω vero oppidi nomine, quod in φωνπολις

odi φωων 'oti urbem heroum deinde Graeci, more suo,

corruperint ) Sic ille Sed negligit explicare, cur nomini

'Hρῶ vocem πολιν Graeei adiunxerint, quam non nisi nominibus deorum ingere solent . . 'Hλιοπολις, Ῥιοσπολις.

i Marshamus, an Chron. p. 107, et Zoega, de obelisc. p. 577

Auarim idem esse ac Pelusium cenSent.' quomodo Hengstenbergius p. 243 affirmare potuerit Champollionis opinionem in argumento e situ utriusque oppidi petito unice niti non intelligo.

158쪽

Quae dissicultas autem, si recte sublata erit, verisimiliorem etiam conte trium reddet. φω enim aut 'Hρων ni fallor, revera nomen divinum est. In fidelissima Hermapionis versione inscriptionis, in obeliseo Heliopolitano insculptae, Rha- messes Magnus non Semel υἱος φωνος vocatur, ubi φων haud dubie deus est. Nemo, quantum Scio, huc usque definire conatus est, qualis deus ab Hermapione significetur ): quippe quae quaestio haud ita sedilis est. Sed si merito deum Heropolios sive uarios cum deo in Hermapionis inscriptione nominato contuli, dubium non amplius est qualis deus ibi designetur. Nam Manetho paullo infra diserte tradit uarim Τyphonis oppidum haberi. φων ita cognomen 'phonis

esse debet. Et revera Typhon cognominatur Bar vel Orar, nam et ore eodem fere modo pronunciabantur, cff. eyron, Gramm Cos. p. 3, Champollio, Enchirid system Hierogl. p.III, Zoega, de obelise. p. 455 ann. 53. Ouar cum terminatione Graeca sit At αρις, vel 'φά et cum term 'Hρών, nam Ou ante vocalem et spiritus asper egyptiorum auribus sere idem sonasse vident . Si rex, quem Hebraei vocant Hophra, , nethon Oi αφρις et Herodoto 'Aπρίζ est. - eque, Si mea explicatio admittitur, ineptum Rhamessi Magno cognomen erit υἱος φωνος Nam in inscriptione toichographiae cuidam, in ruderibus ad pagum Belualli, apposita, barbarorum duces eundem Rhamessem ita alloquuntur: o Similis es domino Ouar Bar), in aetemum illius genuinus filius.V Eidem deo, Typhoni, tota haec egypti praefectui a sacra fuisse videtur in lacu Sectonide e g. yphonem latere Aegyptii redebant, ut tradit Herodotus i. m . . Ridides Hengste ergius p. 243 ex eo, quod ἀπο τῆς αρχαίας θεολογίας uarim si nominatam esse dicit, Manethonem hanc urbem plane finxisse, ideoque mysticum sensum

mine latere putat, quam opinionen nullo tamen argumento commendare conatur.

159쪽

nomini tribuisse conelusit. Tu enim si mentiri voluisset, oppidum fingere quam notam urbem elusium nominare maluisset pταυτον κτισεν Male vertunt aedificavit Sensus loci docet κτίζειν hic non esse urbG condere, sed urbem iam existentem Mifallam reddere, augere. Eodem sensu Herodotus l. I c. 168 καὶ νταυθα κτω- αν πολιν ' πιδορα, την προτερος τουτων Κλαζομένιος ιμήσιος κτίσας ουκἀπα νητο κτε. Ut κτίζειν, te οἰκίζειν πολιν proprie quoque significat urbem sedi laure, sed interdum vertendum noris colonia urbem haesita lauem redderer hucydides l. VI c. 5: ην πολιν αυτος sicci cum Ahero pro vulgari αυτοῖς ξυμμίκτων ἀνθρώπων οἰκίσας Myσσήνον ἀπο v εαυτου ὀ ἀρχαῖον πατρίδος ἀντωνομασεν eodem modo κτίσις, Thue I 8.άρξας δ' εννεακαίδεκα ἐτ' Unde Manetho aeceperit quot annos singuli pastorum reges imperium tenuerint non intelligo; nam in Aegyptiorum ἀναrραφαῖς eum hoc annotatum invenisse ne credas cf. prole m. p. XXXIV. HIU Vero ex reges, quorum nomina et anno reseri, perpetuum bellum contra Aegyptios gessisse dicantur, fieri saltem potest ut in aliquo carmine proleg. p. XL de hoc bello relatum invenerit. πολεμουντες ἀεὶ καὶ ποθουν τε μῶλλον ῆς Aὶ Iίπτουεξῆραι την ρίζαν Hic locus susticeret ad redarguendam eorum opinionem, qui hos pastorum reges legitimos haraones ab Aegyptiis habitos esse putant Pastorum dominationem omnes, ne insessio quidem excepto, perperam acceperunt. Statuit enim ille III p. 22, post mortem haraonis, sub quo Hycsos Aegyptum invaserint, Salatim e pastorum stirpe, successorem illi rite et legitime esse creatum, a quo tempore imperium in pastorum gente manserit, donee eos tandem mosis e Memphide eiecit. Neque dubitat quin pastorum principes, a Salate usque ad Amoseos aetatem, in ἀναγραφαῖς ut Aegypti reges adscripti sint ) Quam coni Ipsa viri Doctissimi verba hic apponam Die roberer arsen ei dieser elegenhei deii delaton Iehelii de Pharaoneuherschas liber

160쪽

traria inest omnia Manetlionis descriptioni sint, iusque videt. Se priores saltem pastorum principes imperitur vi et armis non lege obtinent, neque ut Aegypti rege creentin curant, sed Aegypti radicem penitus exscindere conantur. Fortasse in

Aegypto superiore alicubi Pharaonum imperium, etsi debilitatum et partu stabile et victoribus tributarium, continuabatur, et soriasse illi in ἀναγρο παῖς recensebantur; sed potius ore dam in iis, ut in tabula Abydena omnes, qui dominantibus pastoribus Aegypto aut Aegypti parti praefuerant, uisse omissos, quam mihi persua deri sinam sacerdotes divis haraonibus adnumerasse pastorum despectorum duees.

'Eκαλεῖτο δε τε. Iosephum huc usque ipsa Manethonis verba afferre, sed ab his inde verbis areationem eius contractam suis repetere perperam censet ungenius ). Sequentia

usque ad I Mτους δε τους προκαzωνομασμέ, ους βασιλέας

ipsa Aegyptiacorum verba sunt. Quod arguit praeter totius loci nexum, sorma accus plur. βασιλεῖς, quae Manethoni usitata est, osepho non item, qui . c. paulo insta τους

προκατωνομασμενους βασιλέας scribit.

ἱερα γλωσσαν Antequam nominis Yon interpretationem spectemus, inquiramus necesse est, quid sit ἱεραγλωσσα, et quantum n κοινὴ διαλέκτω distet ).den ausen , und et2ten inen Fursten aias thren Stanam au den Thron vota Memphis. Von diesen Augenblitae an urden si in deir Reichsannalen ais dilige aias gessithri, und ehielten in denselbeti 1hre Stelle bis et dem Augeribliche, , si Memphis vertoren . i Sic Urkundonbuch, p. 43. Alibi II p. 10 postquam hunc I cum usque ad ιν δὲ λέγουσιν ἐτους υραβας εἱναι Germanice versum descripsit Huc usque Manetho; V inquit sadd I sephus' etc. Sed sic peius etiam errat, ut mox videbimus. Hengstenbergius, quamvis linguam Aegyptiacam non doctus, contendit p. 240, nullum vestigium sacrae linguae vulgari oppο- sitae in Aegypto inveniri; et tamen legerat ibellum Salvolini de expeditione Rhamesis Magni adversus Chellaeos, ubi p. 91 sq. de

saera dialecto Manethonis agitur, et nonnulla vocabula quae ad eam perlineiit , explicantur.