Sebennytae Reliquiae

161쪽

Remotissimis temporibus, de quibus historia omnino silet una Aegyptii lingua utebanthu, lingua mi esuri. Quum deinde paulo tutiores acti cogitationes suas certis signis quodammodo exprimere didicerant, et tandem aliquando iterarum signorum Doneticorvin usum invenerant, huius vulgaris linguae verba et dictiones papyro aut ligno aut lapidi inscribebant. Hucusque ima tantum lingua exstabat, sed ex communi hoc sente duae dialecti paulatim defluebant Lingua vulgari populi. Sermone trita magis magisque omas et dictiones muta- tabat, nova vocabula assumebat , vetera reiiciebat, ita ut lingua, qua utebantur Manethonis aequales quod ad loquendi normam longissime distaret ab ea, quae ante viginti et plura saecula in Aegypto viguerat. Cursus temporum, qui vulgarem snguam adeo mutaverat, intactum contra et immutatum fere monumentorum stilum reliquerat. Hoc effecit amor antiquitatis, qui in nulla re magis quam in religione valet ). Quoties templum alicubi temporis lapsu corruerat, eodem loco novum aedificari solebat, eidem numini sacrum, eodem modo ornatum, et iisdem hymnis in dei honorem parietibus et columnis inscriptis de oratum ). Quid mirum si etiam linguam, qua hymni isti conscripti fuerant, incorruptam in novo monumento servabant Neque tantum deorum laudes, sed regum etiam in templorum parietibus depingebantur et inscribebantur , eadem lingua compositam, qua dae in deos. Cui nunc nova dialecto conscriberenturi Sic factum est ut antiqua lingua, quae mortua merito diei potest, ad

Sacra unice reservaretu et in publici monumentis, quaei Plato Leg. I, p. 56 Steptri ora παρα ταυτ' os ἐξῆν ουτ co)γράφοις Αἰγυπτίοις ουτ αλλοις, σοι πῆμα τα καὶ ποῖ

κῆ ξυι 4037. Simile quid in Graecia olim fieri solebat, es. uellerus, Archaeols. p. 62 sec. edit.). Et de Romanis satis idem constat, qui, quae Ve

tustate collabebantur, eodem, quantum possent, modo, resistere Solebant.

162쪽

omnia religioni destinata erant, semper inscriberetur. --Haec sacra dialectus est. Idem, quod in lingua, in scriptura quoque accidit Antiqua scriptura, immutata et incorrupta, in sacris inscriptionibus et scriptis servabatur. Sed usus quotidianus operosam et commercio partu aptam scribendi rationem in aciliorem et utiliorem mutavit sic exstitere hieratica et demotica scripturae, quarum haec linguae vulgari, illa Sacrae assignabatur ). Disserentiae vulgaris et sacrae dialecti exempla asterre, quum ad illustrandam Manethonis mentem non conduceret, dissertationis consilium me vetat, et propterea in aliud tempus

remitto. Yonta, τουτ δε εστι κτε. Τria vocabula, quae a

neth h. l. Graece interpretatur, eo, quem iis tribuit, Sensu, adhuc in monumentis et scriptis Aegyptiorum leguntur. K in sacra lingua revera dominum, rellem Significat. - Cham- pollio Gramm Aegypt p. 76. - 12 in vulgari dialecto ra ora Coptice F lor est. - eyron l. v. - et K Vel AK Aegyptiace i. e. in fraque dialecto ), nctum, capti mdesignat. - 4eratice hist , es Champollio, Gramm Aegypt. p. 327 , Coptice Z DK, eyron l. v. - Praeterea e eo, quod dicit Acta αδforem et pratore significare, Aegyptiacam elinguam tenere ostendit. In ea enim singularis a plurali non distinguitur. s. eyron, Gramm. Copt. p. 35. Si Hengste ergio, p. 240, credamus, ex hoc loco apparet Manethonem linguae Aegyptiacae fuisse ignarum. Tινὸς δε αυτοίς Ἀραβας εἶναι minam hi o nonnulli fuerint certo stimari nequit. Fuerunt aut qui ante Manethonem hanc Aegypti historiae partem tractaverant, aut sa-

i Ιερατικα γράμματα, sive potius ἱερά, rursus in ερογλυφικά

monumentis insculpenda et ἱερογραφικά papyro inseribenda di

videbantur.' Vocem Αἰγυπτιαστί h. l. ad utramque dialectum pertinere me nuit Oct. LeemanS.

163쪽

cerdotes, quos in historia conscribenda Manetho consulebat. Quum vero ante Manethonem patriae historiam Aegyptium

aliquem conscripsisse nusquam memoratur, neque per Se probabile est, altera explicatio mihi quidem magis placet. εν δ' ἄλλω ἀντιγρα BJ Haec verba, puncto Superiore anteposito, vulgo Iosepho tribuuntur. Sic editores Iosephi omnes, Sic Bunsenius III p. 10, et oec ius p. 120. Sed tam arcte cum praecedentibus cohaerent, ut ab iis distrahi omnino nequeant. Qui vulgarem distinctionem retinent, locum sic explicant: ν duabus Aegyptiacorum editionibus a se invidem hic sic diversis usum esse Iosephum, quarum ultera,

quam vulgo Sequeretur, Vocabulum Hyesos explicaret reγε Fuδlor , altera Vero αλλον αντιγραφον pGlore oresilaoδή utramque explicationem cum lectore eum communicandam censuisse, quoniam secundam verisimiliorem et historiae antiquae magis convenientem crediderit.' Sed primo non probabile est revera alteram Aegyptiacorum recensionem editam fuisse, cf. protegΟm. p. XLII, et minus etiam credibile Iosephum, si sorte exstitisset, eam cum priore fuisse collaturum Sed, quod inprimis animadvertendum, verba ipsa talem interpretationem respuunt. Nam Verbum vμαίνεσθαι verbo sinito unde pendeat caret, et scribendum fuisset, ut interpretum explicatio admitti posset 'Eν δ αλλω των Aὶγυπτιακων)ἀντιγραφω λέγει aut λεὶνεται Ου βασιλεῖ σ17μαίνεσθαικτε, et μηννυει in ivνυειν mutandum. ccedit tandem quod

observatio τουτο μαλλον πιθανωτερον μοι φαίνεται Σί.

talis est, qualis Ioseph vix tribui possit. Si contra mecum punctum post εἶναι deleveris, omnia recto se habebunt et sensus existet. Dicit Manetho nam illi verba ista tribuo)postquam vulgarem nominis Hyoδo significationem exposuit Nonnulli ero dicunt eo Aragei λδe, et in alio eramplari carminis heroici, aut sacri libri quam quod mihi M

164쪽

lior Mihi videtur et antiqum Hδίω iae ingenio aptior. Sic omnes dissicultates evanescunt ). Sed fortasse quis dubitabit niti inscriptionis historicae aut carminis heroici, qualia in protegomenis, quum de Aegyptiacorum sontibus agebam, descripsi, plura αντίγραφα, exemplaria, exstiterint, in quibus

vocabulum quoddam adeo diverse scriptum esset, ut in uno 1 ellem et in altero captivum Significaret. Bespondeo revera eius-

modo carminis plura αντίγραφα in Aegypto seri solere Side. g. poetistae descriptioni rerum a B ames Magno gesta ni parietibus Rhamesei hebani insculptae αντίγραφον hierographicum exstat; cf. Champollio Epist. ex Aegypt seris. p. 426. Neque differentia inter Syllabam in regem notantem et Y o ptivum tanta est, quin ab oscitante librario facile possent confundi. Non levioris erroris plura exempla collatio duorum exemplarium Libini Mortuorum )prodit.

Αἰγυπτιαστ Quantum scio praeter Manethonem nemo hac forma adverbii usus est Herodotus ceterique omnes Αἰγυπτιστί scribunt. Contra Αἰγυπτίζω apud bonos auctore perrarum en pro quo omnes Αἰγυπτιάζω scribunt.

καὶ τουτο μὰλλον πιθανώτερον μοι φαίνεται J Facio cum

Manethone, quamquam Perlaonius, Heerinius aliique de redi

i Cl. eerthampius, Promotor aestumatissimus, me monuit locum recte quoque explicari, si Verba τινες δε λέγουοι αυτους υραβας δἶναι Ioseph tribuamus ut reliqua omnia usque ad ἐχόμ ενον, et οημαίνεσθαι a λεγουσι pendere faciamus, et crinamus μηνυειν. Iosephus audire potuit ex aliis, vel ab aliis scriptum invenisse, qui in suo Aegyptiacorum evemplo ita tradi testabantur, idque verius esse iudicabant, tria ipsi certo sciebant Huc vel Hac significare servum. Addit Iosephus suum iudicium, et ex sacra Hebraeorum historia confirmari putat tymologiam. 4bruptam Manethoni or tionem repetit τουτους δε Iosephus ex Historia saera confirmat in sine huius capitis.

165쪽

sum scilicet totius populi nomen Mea sententia egyptii

eos, done Victores erant, O i. e. pauore nominabant, sed postquam ab Amos devicti erant, probroso adiectivo nomen auxerunt et eos deinde Hyraoδ, palloreδeustino aut potius a fore Serτοδ voeabant. FortaSSe Omen explicat pictura, in sellis, in scabellis, in altaribus, in omni supellectilis genere, imo in calceis conspicua, tres vel quatuor barbaros exhibens, barbatos, passis comis, longis palliis vel pellibus vestitos, manibus post terga vinctis Veri haud ita dissimile est barbaros istos Hyesos designare, et odium Aegyptiorum in eos eiusmodi figuras in calceis depinxisse, ut eos ita pedibus calcarent i).

perperam Iosephum ex Africano corrigendum putat. Contra Ahidanus Iosepho emendari debet. Vide protegom. p. XXXIII et infra annot ad fricani dynastiam XV m. μετα ταυτα Multum interest huius formulae vim recte accipi. Quae si ad verbum intelligenda est, inde sequitur minte Manethonis, aut Iosephi saltem, inter finem domini pastorum, et regem Mepstra-Toushmsyta, a quo ex Aegypto eiecti sint, intervallum belli diutum interiacere. Et sic accepit erigonius Orig. eos. p. 55. Sed non credihil est Manethonem pastorum dominationis finem in eo tempore posuisse, quo primo hebaidis reges in istos consurgere in iperent. Tunc vere pastorum imperiae finitum diei potuit, .m e tota Aegypto depulsi in uari includebantur. Nullus propterea dubito quin II anni, quos Aegyptum tenuisse Hyreos dicuntur, a Salate ad Mephra-Thoulmosim nume--di sint. -τα ταυτα, ut deinde, poδlea, significat Saepe

166쪽

tempus non accurate definitum. Ita etiam brevi, per similiae mente scriptoris explicanda. των κ αὶ Θοβαἰδος καὶ τῆς αλλ' Αἰγυπτου βασιλέωνJHoc loco duos saltem in diversis Aegypti partibus reges συγ- χρονους designari iam annotari, protegom. p. H. Multo

plura haud dubie de Aegypti sub pastoribus conditione et de regibus indigenis, qui, etsi tributarii, hic et illi veteris

Pharaonum imperii speciem retinuerant, Manetho tradiderat, quam quae excerpsit Iosephus. Ad consilium, quod hi sibi proposuerat, nihil conducebat referre, quin ad pastores, quos Israelitas esse sibi et aliis persuadere studuit, eorumque Aegypti possessionem pertineret. Ex hiemi arido et nudodynastiarum catalogo nihil novimus nisi in hebaide iuxta pratorum reges, Semper regnasse Pharaones, et aliquamdiu praeterea ossa reges in Delta imperium tenuisse Labente pastorum potestate ossae, qui insulam in Delta habitabant, libertatem quodammodo recuperasse, et in Thebaidis incolis se ad debellandos Hyctos coniunxisse videntur. Βασιλεῖς της ἀλλ' AὶIίπτου ergo ouarum reges habendi sunt. Cf. insta annot ad Africanum.

τοπον ἀρουρῶν χοντα μυρίων την περίμετρον μαρινονομήτω τοπω Animadvertendum est hanc Auarta non urbem vocari sed locum munitum. Oppidum huius nominis multo minore circuitu erat. Nam locus 10,000 iugerum d plicem ambitum veteris Romae continet. s. ungenius mp. 11. otius loci centrum oppidum fuisse videtur, a quo

nomen accepit. Σουεον - είχει - περιβαλεῆν J περιβαλεῖν τοπον τείχει rara constructio est Classici auctore τεῖχος τοπα περιβαλεῖν et περιβαλεσθαι dicunt. Utrumque recte dicitur, ut Latine circumdare urbem moenibu et moenia urbi. Exquisitius videtur οπον τείχει, atque ideo fortasse minus equens

altero.

πανοικεσία Hoc quoque vocabulum optimis scriptoribus minus usitatum hucydides II c. 16 et III c. 37 πανοικη-

167쪽

νια dicit, et erodotus passim πανοικίν. Idem significant adverbia πανοικι et πανοικει, quae tamen Atticistae respuunt.

φοβουμενους δε κτε. His nihil auctoritatis tribuendum est, non enim ex antiquo Aegyptiorum scripto anetho ea accepit, sed coniecit tantum ex iis, quae in Beroso vel in alio historico cf. prolemm. p. XLIII. legerat. Distinguenda omnino sunt quae ex sacerdotum historicis libris refert, ab iis quae aliunde. Quid pastores, postquam egypti fines egressi fuerint, secerint et metuerint, Aegyptii non curabant,

neque propterea Scripto mandaverunt. Hoc non impedit quominus coniectura ista aliquid tamen veri contineat Iebusaeos verisimiliter partem P torum fuisse supra vidimus, et Iebusaei, quo tempore Israelitae Palaestinam occuparunt Hierosolyma habitare dicuntur os XV 63. Potest igitur fieri ut Iebusaei, quum ex Aegypto in Palaestinam, Syriam dieit

Manetho demigravissent, hanc urbem aedificaverint quod tamen ob hanc anethonis narrationem statuere temerarium est CL Engelsiostius l. l. p. 152. εκβαλων αὐτους ε Αἰγυπτου βασιλευς --12Σo JIosephus errat ). Non hunc regem pastores eiecisse nare verat Manetho, sed, ut ipse supra recte retulerat, oeshmosem, filium Mephrasouthmoseos, Septimum regem series, quam hoc loco exhibet. Sed praeterea quem ille Tethmosem nominat, a Manethone Vocatus erat Amosis, quod confirmat Asricanus, apud quem primus XVIIIR dynastiae rex est. Cum Africano, ut obiter dicam, tabula Abydena ceteraque antiqua monumenta consentiunt. Iosephus in eundem errorem induxit recentiores plures, et inter eos oecisium et Champollionem,

qui epist secund ad ducem de Blacas p. 47, Amosem Asrio. quoque helmosem Ioseph. appellatum esse censet et ,1 Acute hoc vidit et lucide exposuit Marshamus Can Chron. p. 138 su. qui vero Ioseph errorem non negligentiae sed malae fidei tribuit. Iosephum defendere frustra studet Perigonius Oriς. Aegypt p. 369 sq. a Champollio et omnes priores Aegyptol0gi duo vel tria nomina uni regi tribuere mon dubitant Am0sem etiam aethm0sem vocatum

168쪽

trem habitisse aliquem Mephratouthmosem, quem Africanus propterea non nominaverit, quia ad XVIIηφ dynastiam e tinuerit, cuius regum nomina missa sunt. Iosephum fefellisse videtur ordo, quo huius temporis historiam Manetho exposuerat Pastorum dominationem primo absolverat, narraverat quomodo a Mephratouthmos eiusque filio essent depulsi, et time demum ad haraones revera , horum historiam paulo altius repetere debuerat et initium ceperat ab Amose, a quo etiam tabula Abydem incipit. Hoc non observans et, ut solet, negligenter agens, os hus regem, quem primum Manetho recenset eundem esse, ac ille, de quo paulo ante egerat, arbitratur, ideoque nomen illius in oeshmosem corrumpit. Quare Manetho ab eodem mose, Diospositarum regum,

pastoribus aequalium, historiam describere inceperit, satis liquet hie enim Memphin ab Hyesos recuperasse videtur. Champosio ' in lapicidinis ad Memphin sitis inscriptionem invenit, unde certissimum est mos , XXII regni anno, ex iis lapides exeidisse, quibus templa deorum nilia, pios et admonis Memphide aedificaret Amosis itaque Pharaonita imperii instauraior merito dici potuit, etsi illo regnante

pastores Delta adhu occuparent. AEBFDIU Hoc nomen nondum in monumentis repertum est, neque in toichographia Abydena exstat. Di rentiae huius tabulae et Manethonis causam explicare plures nati sunt, quorum coniectura hic non recencebo, quia Manethonem interpretari, non cum monumentis reconciliare Suscepi.

tesse statuunt, menophem I Outhmosem quoque, hamesem me-nophim et sic porro quam ineredibilem nominum propriorum confusionem ut ratam faciant, Syncellum citant fabulantem, reges

Aegypti saepius duo et tria mitin gessisse oronogr. p. 63J. Gravis auctor scilicet in tali re Syncellus lx Epist. X Aegypt script p. 65. Gravissima ista inscriptio, nescio fugit, quem vide III p. 22.

169쪽

ΜΗΦF- In annot critie annotavi fortasse corrigendum esse M EPHΣ. Levis mutatio, et necessaria, ni sallor Nam reginae nomen Mester hieroglyphice scribitur. -ΦPATOYΘΜ12Σo Hunc regem monumenta oeshmosem semper vocant. Sed ut a silio eiusdem nominis eum distingueret anetho illum Mephra cognominavit. Cur autem hoc potissimum nomine, non liquet. to M AMEN O Inter outhmosem, qui pastores ex uari expulit, et menophim, qui triginta Minos regnavit, monumenta duo praeterea reges ponunt: menophimet outhmosem nominatos. Quare Su8picor, ante verba Σουδὴ AMEN12ΦΙΣ τέ excidisse; του δε ME DI ET 7....

του δε TOYSψZΣI ἔτ' Propter nominum similitudinem librarius facile haec mittere potuit. Quoniam in laticani quoque compendio desiderantu, in Aegyptiacorum codice, quo uterque Sus est, lacunam iam exstitisse erimile est.

AKErXEF- Scripsisse Manetho mihi videtur Aor-XEPHΣ, cuiusmodi nomen i gerit regina, Amenopheos ΠΙ ΙΙ apud Manethonem, ut series nunc se habet filia. θυγατηρ Hori dicitur a Iosepho, sed osephum Manethonis mentem

non Semper recte cepiSSe iam Saepius observavimus.

mus in annotatione critica Huius nominis regina sorori A tenelieri succeSSit. του δε AP o κτε. Huc usque vitia a Iosepho et librariis commissa talia erant, quae e monumentis possent emendari. Sed ab hoc inde nomine inini adeo turbata et depravata sunt ut Manethonis manum non lacile restituas. Armiam Sethoseos fratrem esse non dubita est, - es innot. critic. - et tamen inter eos tres rege ponuntur, quorum unus 66 annos regnaverit l

x Nomen hieroglyphie scriptitan alii aliter pronuntiant quominus meae transcriptionis rationem nunc reddam impediunt adnotationis limites, quos transgredi non licet.

170쪽

Sed in iis duo nomina bis posita et in diversa male bstincta esse acute vidit erigonius, Orig. Aegypt p. 232 eadem utique sunt nomina, idem ordo, idem spatium regni: Rhameses imum 66, 2.

enophis plures quam 15 ). Quam vere viderit erigonius monumenta antiqua docent, quae unum tantum Menophem Amen hem et unum tantum Rhamesem; qui Mannos regnavit, agnoscunt. Quo loco duo haec nomina delenda sint ex ipso lasepho satis liquet in altero se mento enim sustus de posteriorum regum ordine agit, ita ut ibi vitium minus facile irrepere potuerit. rima sede igitur hamesem Miamum et me Dem deleas. Sed

praeterea, ut locus sic emendatus se habet, Armat a Datre etho uno adhuc rege, Rhamese, separatur, M sine dubio transpositione corrigendum. Quo acto, locus ita se habebit του δε FAME H εν καὶ μῆνας τεσσαρας τουδε PMAL τεσσαρα καὶ μῆνα ναοῦ του δε ΣΕΘΩΣ τε. Egregie sic omnia cum monumentis conveniunt Si quisi Sethon, 1rma1ο fratrem bis quoque enumerat Iosephus, hoc Ioco et insin p. 11. I. s. Illius regni annos bis quoque Omputavit, quod probat summa temporis ab Amose Tethmose usque ad Sethon et Armatu elapsi, vide insta annot ad p. 11. l. 5.

라틴어 텍스트