장음표시 사용
231쪽
VRIOR Oceani pernaro Onthius undis Emicas , aut citius cistant nubila cali, Tunc etiam vapido motas sub si dere Cancri Cum propior nobis longas obis: Arquisis 8 ho es Quam vereris puro nudi, nunc lumine, lixit, Adduciens Phoebum Senior, de littore rubro Lata serenatae iaculantem tela diei. Scilicet in iuga nos voluit quasi ducere, tendens Onthius ipse manum, tempus rutilantia qui'. 'ENTIs ubi res idor quino discrimine Usar Us. Mignat in has animus sedes, in collibus olim Ante diu multum, mari'. exercitus illis uinctupuri per quos haec limite peruia rupes. Sic fatus Senior, reso iam culmine molis Constiterar, gradibus nos per vestigia celsis Illius, in summam quoq .anheli massimus arceam.
tq. ibi tantarum nobis minacula rerum
Praestinxere oculos, caligine pupula mergi Coepta diu , puere animi, vestia ferre Vlteriora pedes 'sit timuere, repente vidionuit sic rei is , circumsterit horror.
Haud secus ac rutilum siquis delatin Ohm
Desubito ad limen, terras, mare, sidera stinet Sub pedibus, Sol queiubar , reparataq. Luna Cornua, aduerso siemper vaga limite, quinq Lumina, obliquum per mundi, baltheus, orbem Lua rotas horrificis rutilantia signa ferarum Vultibus, toto passentes aethere amas. Tum Sapiens: Vac templa vides variantia qui uc Luce siua is tectis, circum pubstructa perennem
Luae micar in caelum, crinito vertice flamam' Singula quo veniunt lustremis in ordine. Trimum
Caruleis structum sapphiris praeniret, aureo
232쪽
BAR T. DELBEN. Sic quasi conspersis de puluere. Conscia rerum
Jngens quas varie caeliquestaque salig.
mbitus includit, certisi, SCIENTIA causis Principisse, potens nulti mariantibus cus, Callida spectatrix rerum, quad tangere parcit ORTUs JNTERIT Us, quorum reu limine sumeoAntico' eteniunt res in pro nia mundi, Posticoque abeunt: via duplex siti theatri. Sed penetremus in hac venerabilis intima templi. V Pinq. perinlusirra radiant circum ordine caelia. Latior hac prima est aliis, imagine Di V rius haud uno blectandam se exhibet ore P. Asterius Domina es, errantis semita Luna
unim cui soli varias, Soli j labores, Consciaque astriferi quid cogitet area caeli,
Urania, ut digno inalgetarunt nomine Graj. Ficta choro tunica est famarum 'Vere , quissyracia quas errans, erroris nomine falso Reddidit infames : pasta est variara figuris rorum, in facies hominum, rerum, atque ferarum. Tertia ar omnimodis permulcet canti ae aures, ripa voce opus es, carmen seu dicere plectro Et fibus, querulo aut animanda est tibia flatu. Insequitur numeri qua colligit imparis aras AH. paris quosvis abaco , caelis mea σπις ueis amor est radio, C vanis describere metis, ritag. in vulgus surgentia prodere signa, Casa minutatim his numerorum fragmina praebet. Ultima multiplices sulcare in puluere formas, Metirini docet terras, mare ,sidera caelum Fornicis aurari qua sustinet alta coronis κSigna, manu referunt imitati molliter illis inrtificis, quorum testam SCIENTIA FAMAE unc etiam pennis ad seros visa nepotes Pervolat, ins omni viget indelebilis aeuo. Primus in his A r L A s ,perhibet quem nania vatum Risiliqua, ingentis rueret ne machina caeli,
Sustinuisse diu nitenti fortiter armo: Deinde fathiscentem sub iniquo pondere templi, Et trepidum ne se, terroque inuolueret omnes Vua ruina simul, donee Tyrinthius illi
233쪽
αὶ C IV I T. V E R i Ferret opem Jubdens oneri sua terga vicissim . Ailis. Sic sospes TELAMO sii sospita regia coeli. Et mmen his sensus nugis quoque serius : aethrae Destina flami ma, cν senti baiulus axis Dictus AT L As, mundi quia per convexa volantis De solens animo, speculari conscia fari Planet M Erronum statia, σ trepidantia signa choreis ' tricis: non humeris sed vi fulciuerat acris In ny caelum, quia cali deditus etnora studio, ut populi qui rem gerit impiger, iliam Sustine imperiique sui rex iise columna est.
Proximus huic nusia religatus rupe PROMETHEVs
Uerum in saucasia, vigilax sieculator Oi mpi.
O ap DE Us hinc citharae fama superathera notus: Garmineque 2 lio mulcens delphinas his a IONVcalty quoq. mensuris, numeri que potentes, ARCHrTA, EUCLIDES,multiscia MVSA PLATONIA
EAIq. abj, vaga quid sibi vester opinio plebis Solliciti nihil, aut quasi res schemate sura. ImcIA Ied Nox iungit equos, inimica volenti S cIxE, nec in praesens patitur describere eterbis, Late possideat quos dia SCIENTI A Mnes.
NON iam bivulgariter sereni dies in Veri sue morum ciuitate, sed
plane Alcedonia sunt. Sequuntur enim explicationes virtutum Mentis siue Intelligentiae, quae neque perturbationum statibus, nec vitiorum tempestate ac repugnantia, neque doloris morsibus distrahun- tur. Harum enim virtutum habitus, tanquam Olympi cacumen est, quod poetae semper quietum esse aiunt,neque ullis ventorum aut tempestatum mutationibus agitari. In hac autem operis sui parte , auctor nonnihil Aristotelis ordinem mutauit, sed necessario. Nam ille totius naturae quasi adimus. sortitudinis,temperantiae,ceterisque morum siue animi virtutum aediabus libro tertio & quarto lustratis,libro quinto, subiungit quasi animi
totius siue morum S i & apicem Iustitiam. Deinde lib. vi. quasi d scripta iam totius animi siue morum regione, transfert se ad Mentis siue intelligentiae virtutes, ut scientiam, artem, prudentiam, & similes.
Quibus ante oculos propositis, reflectit se libro septimo tanquam ad subseciva quaedam,& relicta in descriptione morum siue animi, & siui, iungit
234쪽
A. Templum SCIENTIAE structum de Sapphiro gemm . B. Quinque caeliae Scientiarum t. quasi GENERALIs s C I EN-
235쪽
iungit duo quasi extrema virtutis laudabilia : unum virtute ipsa excellentius, siue habitum virtute humana maiorem, quae virtvis heroica n minatur siue diuina : alterum virtute perfecta vilius, re genus quasi quoddam virtutis inchoatae, ut Continentiam. Quibus ita pertractatis, voluptatem ac dolorem, impersectis virtutibus ac vitiis quasi mat riam adiungit. Libris autem sequentibus, octauo & nono de totius virtutis socia & conserte amicitia narrat. Denique libro decimo de felicitate ipsa,esque adiuncta voluptate. Atque haec paene totius de minibus ad Nicomachum disputationis lineamenta sunt.
Noster autem a doctrinae filo illo recessit paullisper, & sine ulla praeceptorum Aristotelis ossensione, virtutes intelligentiae siue mentis reseruauit ad extremum. Neque aliter quadrare ipsi haec in Veri siue m rum ciuitate potuissent. Ciuitatis enim huiusce tres sunt partes. Prima
vitae voluptariae, altera politicae siue actuosae. Tertia philosophicae &contemplantis, quas die secundo plenissime auctor desicripsit. Nam primam siue infimam vitiis attribuit, alteram siue excelsiorem virtutibus adsignauit, & felicitati politicae : tertiam excelsissimam, Zc arcem quasi urbis munitissimam, esse voluit sedem ac regionem felici talis philosophicae & contemplantis. Quare non debuit intelligentiae virtutes cum hac ultima felicitate , natura coherentes , diuel
Quinque autem virtutes mentis sunt, Scientia, Ars, Prudentia, Intelligentia siue habitus principiorum, de Sapientia. Harum duae sunt mentis actuosae, illius quae contemplatur quidem , sed tamen refert se ad finem aliquem actionis, ut Ars de Prudentia : tres Vero sunt virtutes siue habitus mentis, ita contemplantis, ut in illa ipsa veri cognitione acquiescat, non desiderans agere aliquid aut moliri, ut Scientia, Intelligentia, Sapientia. Itaque ut ex virtutibus animi siue morum felicitas politica, ita ex virtutibus mentis beatitudo philosophica siue contemplatrix efforescit, conuenienterque ut felicitati politicae virtutes animi, sic beatitudini philosophicae , virtutes mentis adiungens, ordinem seruauit auctor illum, quo nihil seri fingive potest descriptius.
Indicantur nunc a philosopho Reginae quini scalarum gradus, quibus in ipsam mentis arcem adscenditur, ubi templa virtutum quinque posita,illarum quae superius enumeratae sunt. Nec male templa illa esse Poeta finxit. Nam & Lucretius lib. v. dixit, Humanum in pectus, templaque mentis. Ac mens quidem, siue omnis regio illa animi quae compos rationis est a sensu distat longissime,sed propius paulo tamen abest illa pars quae in ipsa conleplatione respicit ad finem aliquem actionis. Atq. huiusce partis sunt virtutes Ars.& Prudentia. Remotior au te est a sensis pars illa mentis,quae tota in se vertitur,&in ipsa veri cognitione terminatur : eaque habet virtutes
236쪽
Scientiam, Intelligentiam, Sapientiam. Ac mentis quidem illius actuosae finis est dilectiis boni & mali: Ars enim bene essicere docet, Prudentia bene agere. Contemplatricis autem mentis extremum est, veri falsique discretio. AT IBI TANTA RVM. Depingitur adscensus Reginae cum Aristotele in arcem veritatis siue contemplationis: in cuius planicie incredibili quadam laetitiae volupta. te metes eorum ait perfusas, propter copiam & suauitatem lucis, quam illa inter templa erumpens eisque adfulgens flama emittebat. Flama vero illa signum est mentis veri videndi studio vehementer inflamatae.Templa veto distincta esse ait omni varietate gemmarum eaque dicata esse virtutibus Mentis in veri contemplationem acriter
delixae. De his templis ante commemoratum est. ΡRIMvM C AERvLEIs STRUCTUM SAPPHIRI s.
Descriptio templi scienti undique sapphiro inluminati. Sapphiri
enim color caeruleus est, aureis punctis lucens, ut inquit Plinius c. ix. lib. xxxvii. Color autem caeruleus caeli est. Caeli autem stellae , quasi aurea sapphiri puncta sunt. Itaque sapphiri materies Scientiae templo conuenientissima est, Scientia enim cognitio est rerum caelestium, certarum,& inmortalium, siue ortus atque interitus expertium , quos eleganter Poeta noster duo quasi limina esse dixit, amicum, & posticum, per quae res mortales quasi intrant atq. exeunt. Sic enim Aristoteles quoque ipse olim ortum & interitum esse dixit, εκ ουσου vias in Fubstantiam, c. ii. lib. iii. Sapientiae.Idemq. c. I. lib. H. Physicor. IV εας, inquit, αι ἐκ ουσίαι intus via in substantiam.
Pictura quinq. caeliarum templi Scientiae. Quarum prima Scientiae est generalis:altera Scientiae siderum, siue Vraniae, siue Astrologiae: tertia Scientiae sonorum sue Euterpae siue Musicae,quarta Scientiae numerorum siue Arithmeticae:quincta Scientiae mensurarum siue Geometriae.
IMAGINE DIVAE UNIUS HAVD UNO ORE.
Ingeniose uno verisculo alterove Poeta se de plurimis quaest. expediuit, quae de multitudine Scicti aruagitari solitae in scholis. i. Vnasci etiaan multaeΘΩ. Si multae illae, tresne ut Sapientia qua Metaphsicam, vocat, Mathematica, Phsica: an vero etiam plures Et plures si ponimus, anne quatuor illae sint earuq primast, te transcendentib. & uniuersalissimis, siue prima Philosophia, altera de intelligetiis & Deo, siue Sapietiusve Diui scientia sime Theologia, siue ut loquelariter dixeris Metaph sica, te tia Mathematica,q-tam' sica: an vero quinq. sint. Prima videlicet de Deo, siue Diui scietia, siueTheologia, altera de intelligetiis, siue Postphyliaca, siue ut vocat Metaphsica, tertia de trans cdentib. & uniuersaliss. sue
237쪽
8 CIV IT. VERI Prima Philosephia, quarta Mathematica , Quincta Physica, &c. De his
omnibus ita me extricaui,ut dicerem. Imagine Diuae
Vnius Lud uno stiliandum se exhibet ore.
In ip ta templi fornice quinque Scientiarum caelias ambiente,locatae sunt statuae hominum scientissimorum. Primum Atlantis Mauritaniae regis,qui unus ommu fuit Astrologiae peritissimus. Ex quo illud poetae fictis fabulis prodiderunt caeli axeni ab eo sustentari. Itaque ab indigenis κίον- se, ,ου, Columnam Geli, vocari ait Herodotus lib. iv. cortiferum Atlantem Virgilius adpellauit lib. vi. AEneid. Papinius astr erum lib. δεα Thebaidis. Arnobius lib. n. aduersias genteis, gestatorem, baiulum, tibicinem, ac de inam coeli. Quod autem Poeta memorat de Hercule Atlantis vicario siue subadiuua paullisper, id aliqui sic tradidere: sed aliter Apollodorus in Bibliotheca. Et bene Poeta noster allegoriam fabellae adposuit, de qua etiam Cicero Tuscul. v. lsacius ad Lycophrone, Tetet-zes histor. i. Chiliad. v. Cedrinus in compendio. Eustathius in Homerum, alij. Plinius quidem Athlantem Sphaerae barbaricae inuentorern facit: Isidorus etiam Astrologiae. Sequitur deinde statua Promethei, qui caelum & sidera contemplatus dicitur in Caucaso monte excelsissimo. Quod M. Cicero indicauit prooemio lib. v. Tusc. quaest. de interpres Virgili j ad Eclog.vi.
Sequuntur statuae muscorum,ut Orphei, de Arionis,
Imagines Geometrarum & Arithmeticorum Archytae Tarentini, Euclidae Megarensiste Platonis. AT ALII VAGA QV ID OPINIO. Ad extremum,quasi profanos, huiuscetempli septo & tanquam ' αερρα ε - summouet, opinionem quae & incerta est, dc veri non minus quam falsi persuasio Exesse item iubet rerum singularum cogniti nem,quae incerta etiam ipsa est, anceps, lubrica,obscura,fallax, neq. digna quae certissimis scientiae mysteriis initietur
238쪽
VIRTUTE MENTIS. E c D V M puniceos digesserat ordine crines, Nec thalamo veteris,quanquam pertae , mariti Tradierat, remorans Thoebi Pallantias ortus, Esse dies nobis iam visa in culmine rupis, Luce rubescebant circum sic omnia suma, Inter tempti micans, caeli qua sidere lambit. Sed Senior, iam parua mora est, albescere, dixit, Incipiet caelum, nitidusque res irre citato Cynthius axe diem, monet hora inuisiere templum ,
Lava parte situm , quod plurima turba 'queniat,
Et varians, atq. omnimodas exculta per aura.
Scilicet hoc A as diua colit celeberrima fanum. e agnificum minus est, parili neq. luce corussat,gua ,sibi constituit quod dia Sc IENTI A: pulchrum se tamen, σ flecte mentes oculo . moratur.
1rrhina materies, triplici variata colore est, Hinc artita manus resecans, aut callida vertens ut minuens, opus hoc eduxit in aetheris auras. 4Artifices operis tanti Dea blanda VOLUPTA' Adliciens trepidas tacito inuitamine mentes Et Dea, qua duris deprensa in rebul Ss E s Asbuenit, G studio variata vigil excolit ARTES.
Utraque supposita est celsi testudine templi gies. Hilari vultu priori a renidor,
Exq. humeris I rio saturatam murice ροί mDemittens, oculos iucundo lumine pascit: Altera stat moerens, m vilibus obsita pannis.
Vas interposita est bicolori insignis amictu Foas ΗΕa A. Candentes sub pectore fibula Diu
Incingit tunicas, humeros circumdam pingui tholo est, pullis. decute. 'Sic H ERA duplex 'detrito. Fossidet ingenium. εModo lata eν candida ridet, Blanditur, fauet acfouet: atrox rusuN, acerbe
239쪽
CIVIT. VERInuit O insidiis aut e Marte oppugnat aperto. Plumis texta eadem Oummo de fornice templi, Pensilis est, quouis agitataque mine venti. Tale in artifices leuis atq. volatica Diua Exhibet imperium. Nempe AETIs formula certa est,
Tys ipse suitant. Tales dum, callida quamuis Aas subigens fingit,formaque imitamine vesit, Fati Diva potes, non quod Dea caespitet ipsa,
Sed quia Foas inimica nocens, interuenit ARTI, Et facit artifici res ut parere recusent . At bene habet, cum Foas atque A R s miscentur in unum.
Interiore nitent septem circum adesacella, Signis quaque suis variantia. BELLIc A primo
Circumeunt hederaeque caput. Stat proximus illi MAE ON I DES, oculis captus ,sed lumine mentis Lynceus, σ Domina tremis innutritus in ipso. Nec longe MARO VIRGILIVs, Latialis Homerus, sicua, rura canens, m praeba semper: amores Transiribens aliis, quibus hac mysteria cordi, Suos Veneri seruire iuuat, Veneri . puella, Dq. leues cytharae Judium consumere curas, Et dictare legat qua carmina miles in armis Igatris Acidalia, medio non agmine miles Martius, Iliadas velut inter classica legite agnus Alexander, comite ac duce maxima vate
Bella gerens , voce animam sua signa Poeta.
otiioita erua dehinc FANDI praegestu COPIA, flores Spargere in auriculas varios, atque inguere urie entes, dulciloqua medicatas verbere linguae. Mediein, Vicini EDICINA potens est liminis, HERBIASiue opus est UERBIs , varios sanare dolores, Largir'. nouas doctissima GRAMINE vires, CARMINE seu mauis, m vita reddere vitan
Architin ARs quoque templa struens superis immania Diuis, Tygibus ad cans visenda palatia magnis, . vii 4 Triuati , lares sonens, ciuica tecta,
uius e. t. Caesiam habet, ac multas ' una in se continet anes.
. .. e Grifica hic etiam CRITICA est Dea, Sancta Dearum .
240쪽
BAR T. DELBEN. 23iAη. illi comes, ut satagens anci uia, strimas Gramm Garrula litterulas, verboq. ac verbere saeua
stira docet in triuiis, Domina violentior se. uamuis Dominat a nimis violenta, seuperbe Auidlibet in quo is audens, mutilare poetas, Commaculare notis inurere Theroras, ipsis Auriculam historicis pervellere, conscia quamuis Cana Fides sitis, aut matura Vetustas. Luομ.sinu fovet in vapido semel orsa clientes, senibus auersos aliis facit, ardua templi Limina nec patitur penetrare, S CIEN TI A seden Dia ubi constituit: vanis certare sed urger Laudibus inter se, tumidi dum salibus vires interius nihil inueniant, quo crescere possint. Sic partitus iners Musarum regna triumuiri l. aliquis factus subito est , auis unica Phoenix, Graculus ante leuis, penntaque inglorius atra, Ales, quem cupide mutatis addere formis Naso poeta velit ,sacroque intexere peplo. Est alius, qui non homo sed Dem, inclutus ueros Sol prae quo nebula ipse: Deum certistima proles, Vltima, sed meritis prima est, qua tradere terris
Semina, oe arboreas ulmis adiungere vitra, Agricul- Aut palis humiles, pecor0. impendere curam 'G. q. apibus docer. Hanc etiam nunc lumine virgo
me catis Astraea vides placido: isque paternos Cum vitiis obfensa larra migraret, in huius Restitit ante diu tecto , dum se induit alis. Sed Daeis haec: iam No x venit aduersaria SOLI Et metus est, versus mdio sine Solis IN Ears si e faciam, mea dum variad it Musa per ARTES.
TA M excellens species pulchritudinis est in veri contemplatione, ut nullius hanc oratio satis explicare possit. Noster hic tamen poetico penicillo proxime adsimilitudinem eius aliqua accessit. Nam solerter ita exorsus est.Tantum crepusculo ipso in arce illa contemplationis lucem hiisse, ut media diei pars,sive ut Plato loquitur in Phaedo
ne, αμον ή μεσημβροια η ς αθε s. esse videretur. Tantam vero
lucem adfulsisse ait ex flamma illa mentis philosophicae siue contem-