Ioannis Sarii Zamoscii De senatu Romano libri duo. Index auctorum, & rerum memorabilium

21쪽

snis de senatu cooptando conseripsisse, in quibus tum

alia multa, tum de quaestu sanciae,quem qui fecisset ne legeretur. Quod Romae obseruatum non dubito, ne sordibus illi ratis quaestus maiestas ordinis amplissimi polluere ur. Vt si quis egestatem lenocinio sustentasset, aut uocem in lucrum contulis set, aut haruspicinam fecisset, ut ludicram artem exercuisset. De histrionibus patet x illo D Augustini loco tib . I. de ciuitate Dei cap. x I I I. Roman iero hominibus scoenicis, nec plebeia tribum, quanto minus senatoriam curiam, dehonestari sinunt. De praeconibus,& haruspicibus indicat Cicero in epistola ad Leptam, in qua in principio ita est: Simul accepi a Seleuco tuas litteras, statim quaesivi e Balbo per codicillos, quid esset in lege, rescripsit, eos, qui facerent praeconium, uetari esse in decurionibus; qui secissent, non uetari. quare bono animo sint & tui, & mei familiares. neque enim erat serendum, cum, qui hodie haruspicinam facerent,in senatum Romae legerentur, eos, qui aliquando praeconium fecissent , in municipiis decuriones esse hon licere. Quod ad lenones attinet, non est ita res obiascura, ut testimonium desideret . . t i

Sequitur lectio Buteonis dictatoris, quam Liuius lib. x xi M. &Plutarchus in Fabio, sub bellum ri. Punicuponunt. Narrat uterque cum dictator M. Iunius Pera in castris esset, alterum quoque eodem tempore in urbe N. Fabium Buteonem, legendi senatus caussa dictum, cumno solum conuenientium ad publicum consilium post tot grauissimas clades magna infrequentia, uerum etiam, ut Liuius addit,ciuiu,qui in patres legeretur summa paucitas, & inopia esset. Dictus autem est nocte, ut mos erat, auctore Liuio, ex S. C. cuius a me, reserendae antiquitatis caussa, talis est informata perscriptio.

Quod M. Aemilius praet9r V. F. de senatu supplen

22쪽

δγD E. R. I. C. dictatorent qui censuram ante gessisset , uetustissimus ii ex iis, qui uiuerent, censoriis csset, senatus legendi caussa, in seκ menses, sine magistro e-

uitum, oportere creari, ad que eum dicendum consu-

lem Terentium ex Apulia acciri. Qua uero animi mode-ratione Buteo in dictatura fuerit, quos, ct quot num m senatores legerit, . pluribus uerbis describit Liuius. Ego tamen hoc solum , quod ad institutam ser i. ionem pertinere uidebatur, infra apposui: Dixit se neminem senatu moturum7ex iis, quos C. Flaminius, L. Aemi lius censores in senatu milegissent. transcribi tantum, recitarit eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium, arbitriumq; de fama, ac moribus senatoris fuerit, ct ita in demortuorum locum subiecturum , ut ordo ordini , non homo homini, praelatus esse uideretur. Recitato uetere senatui, inde primum in demortuorum locum legit, qui post L. Aemilium & C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent, necdum in sena- iiiiii l secti essent, ut quisque eorum senator primus creatus erat, tum legit qui aediles, tribuni, praetoreS, quaestores ue fuerant, tum ex iis, qui spolia ex Romano hoste fiua domi haberent, aut ciuicam coronam accepi C. sent. Ita CL xx v II. cum ingenti approbatione omniti,

in senatum lectis,cxtemplo se magistratu abdicauit, priliatusq; de rostris defccndit. Quod autem narrat eos lectos qui spolia hostium domi fixa haberent, id ita obseruatum scribit Plinius lib. XXX v. ab antiquis , ut soris , & circum limina maiorum suorum , fortissimorum uirorum, imagines disponerent, affixis hostium spoliis.

Neque miror eorum quoque, qui ciuem conseruassent, habitam rationem, cum, ut idem auctor tradit lib. XVI,

ineuntibus ludos a senatu assurgi in more esset, sedendui, ius in proximo senatui haberent. . .

23쪽

ht DEIS ENAT V EO M.

Dixi de Ni Buteonis dictatura. Lectibilis uero consularis Syllae, & Rufi, praetcr:id, quod supra altilli ex Ap

plano, in ueterum libris nultum aliud uestigiu agnoui. At in dictatura Sylla senatum ex equitibus suppleuit, Liuio teste, lib. Lxxx 1. Quanquam Dionysiust, sub finem lib. v. cum Syllae crudelitatem, S impotentiam th dictatura commemorat , id ci , inter ceterat, mirio uritu, quod nullo discrimine, quosvis in senatu ualegerit. Et Sallustius multos ex egregariis militibus senatores post Syllae uictoriam factos prodit. Quomodo ue

ro id fecerit, dubitari non potest, cum scribat Appianu ab eo concessa suisse tribubus de singulis suffragia. Tadicitus in Annalij xl. refert, cum ante essent quaestoresccto, lege Syllae uiginti creatos, supplendo senatui; cui

iudicia tradiderat. Iulio Caesari Africa subacta a senatu decretos, tum alios singulares honores, tum ut moribus praesectus esset in triennium , ex Dione constat. Itaque Caesarem signiscat Cicero, cum sic ad Papirium Paetum scribit: Quandiu hic erit, noster hic praesectus moribus, parebo auctoritati tuae. Praesectum autem moribus appellauit senatus , Dione teste, quod censeris nomen parum ei decorum esse putaret. Caesarem tamen senatum legisse, antequam in Africam traiecisset, reperio apud eundem historicum X L I l . lib. Hic peregrinos, milites, libertinos, tonsores, haruspices in senatum legit. De peregrinis patet ex iis, quae ab initio sunt a nobis disputata. De miliatibus uero narrat lib. XLII. Dio, in hanc ferme sententiam: Equitibus, centurionibus, & qui his minora in

exercitu obibant munera, cum alia praemia tribuit,turn quosdam ex iis, in locum demortuoru senatorum, sublegit. Et de libertinis lib. XL m. hoc modo: Adscripsit in senatu m plurimos, nullo discrimine siue quis miles, i ii I . siue

24쪽

LIBER 1.

Iustio in Catilina, qui sic scribit: Hi, uel aetate, uel cu

rae similitudine, patres appellabantur. Idem Sex. Pompeius tradit de utroque uocabulo; Senatores, ait,a senectute dici, satis constat, quos initio Romulus legit centum , quorum consilio Rem p. administrabat. Itaque etiam patres appellati sunt. Quae de nominibus istis dixi copiosius hoc loco, quod in aetatis cognitionem pertineret eorum ratio, &interpretatio.Neque enim uereor,

ne mihi quis inuideat, quod eadem opera duplice quodam modo assequor mercedem. Videmus ergo priscos illos Romanorum senatores senes fuisse. Cum autem res Romanorum gestas considero, facile adducor, ut, non multo post immutatum hoc institutum, credam. Quanquam annus aetatis senatoriae ab antiquis, quos habemus , auctoribus non est proditus litteris. Onu-phrius Pan uinus, scriptor diligens sane , narrat in commentario primo Fastorum, quando cautum est, uti senatorum filii, cum patribus in curiam, quod illis ante licuit, ne introirent, nisi unus Papirius, qui PraeteXtatus appellatus est,eodem quoque tepore S. C. factum, ne cui minori X X v. annis in curiam aditus pateret. Hic ego testem aliquem grauem, & locupletem excitari uolo ex monumentis annalium. Producit non alienum ab

religione Plutarchum, in uita Pompei Magni. Neque tamen ego, in eo, quo dicit libro, id scriptum reperire potui, cum totum diligentissime perlegissem. Nisi hoc sit, quod dicit Plutarchus, potuisse ea aetate, qua triumphuni ex Africa petebat, Pompeium legi in senatum; verum maiori sibi honori futurum credidisse, si primus eques Rom. triumphasset. Sed, si sibi constare Pluta

elium uolumus, non aliter, quam extra ordinem, & legibus solutum ait cooptari potuisse. Quod non nun tiam tributum magni animi, industriaeq, adolescent: -

25쪽

sue libertinus esset. Lucium uero Licinium tonsorem opulentissimum, senatorem Caesar secit, quia dicebatur nimium odisse Pompeium. Hoc Acro in explicatione Poeticae. alium enim auctorem habeo neminem.

Quod attinet ad haruspices, indicio est Ciceronis, qua supra citaui, epistola ad Leptam data. Macrobius scribit, hanc facilitatem Caesaris in cligendo senatu, Ciceronem palam irrisisse. Nam cum ab hospite suo, P. Maliatio, rogaretur, ut eius priuigno, qui decurionatum ambiebat , auxilio esset, assistente frequentia dixit: Romae,

si ius habebit Popeius, dissicile est. Sed quid mirum est

Cicerone ioco perstrinxisse Caesare, cum, ut refert Dio, etiam milites ei in probris, senatus lectionem obiiceret.

Antonianae lectionis mentio fit apud Plutarchu m,&Appianum .Hic lib. III refert ab Antonio ex actis Caesiaris, ut finsebat, infinita ciuitatibus, regibus, & ami cis, beneficia tributa; & non paucos in senatum adi ctos. Ille libro quincto Antonium Caesaris commenta iariis multa suo arbitratu adscripsisse tradit, nonnullium agistratus, multis senatorium ordinem dedisse, quosdam etiam ab exilio reduxisse, & publicis uinculis exemisse, hosq; uniuersos per iocum a Romanis χωον ας appellatos, quod se defuncti Caesaris commentariis tuerentur. Quae cum sic prodita, & litterarum monumen iis consignata sint a Plutarcho, Suetoniusq; scribat ilialos indignissimos senatores, qui post necem Caesaris

per gratiam ,& praemium erant adlecti, abortivos uocicatos, non dubito eo loco reponendum Orcinos. Quod uenit iam ante nos in mentem Petro Victorio, homini

summa doctrina praedito. Sic enim & liberti quidam orcini dicuntur, ut in iure ciuili didicimus, qui directam ex testamento accepere libertatem, nec unquam patronum uiuum habuere.

26쪽

st Subsequuta est deinde III uim in R. C. lectio, mult3 magis infamis. Nam ab his, L. Marcio, & C. Sabino cos. sectos, milites, libertinos, atque etiam seruos in senatum cooptatos ex XLII X. lib. Dionis intelligi

potest ..

i Restat ut de temporibus Augusti dicamus. Cum anno DCCXX v I. Augustus imperium Caesaris, quod deuicto Antonio ad Actium ipse si br uendicauit, confimma sset, post aliquot annos censoriam potestatem in pedpetuum populus ei mandare cupiebat, quam ille repudiauit, ac statim creauit alios censores Paullum, Plancumq; . Hos ultimos priuatos censuram obtinuisse tradunt. Qui censores utrum senatum legerint, necn compertum non habeo. Verum illae quinque non sunt praetermittendae Augusti lectiones, quas Dio memoriae

S litteris prodidit. Primum igitur in Appulei, & sub

quincto consulatu Augustus cum Agrippa censor, annos fere octo ante illos, quos modo nominaui, senatum

lcgit; & quoniam Rep. laborante plurimi, ut disserui , indignissimi, &foedissimi homines in senatum irrepse .rant, & propterea ad M. usque senatorum numerus ex

Creuerat, eum ordinem perpurgauit, & pristino nitori restituit. qua lectione multos, qui sibi libertini generis uel alicuius criminis conscii essent, adhortatione sua i uissima, permovit, ut in quod patrimonium quasi dignitatis inuaserant, de eius possessione sponte decedearent. Deinde, P. & Cn. Lentulis cos. praefectus moruin quinquennium, cum senatum legere instituisset, ne mouendis senatoribus in odium incurreret, iuratus secos , quibus plurimum confideret, delecturum, X.X X. creauit uiros; quorum singulos, iureiurando eodem adactos, iussit quinque uium nomina edere, quoS maxime idoneos ad senatolia numera obeunda ducerentia

27쪽

&ex his quinque sorte unus inisenatum coopctbatust. Si uero nome alicuius, qui non adesse , primum exiret, res iterum reuocabatur ad sortem. Sed cum ita aliquot diebus res acta esset, reliquos, ad explendum numerum DC. senatorum, ipse arbitratu suo legit, propter fraudem , & x x xvirum quorundam, & Quaestorum, quibus tabellas crediderat, quas nori inibus inscripus . quinque illorum ciuium in urnam coniicerent, ut dein- .de manibus pueri ducerentur. Mox Licinium Regulum marrat Dio, grauiter conquestum esse de sortis iniust setia, quae se dignitate senatoria spoliarit, eamq; filio suo,&quibusdam aliis, nullo modo secum comparandis, detulerit ; & enumeratis stipendiis, ueste lacerata in cu--ria, ut cicatrices ostenderet, corpus denudi sie: atque etiam alium quendam, cui Articuleio Paetu numen e

rat, ut sibi patri loco cedere liceret, omnib9β Irςςibymi obsecrasse; huiusq; pietate illius queri mohia addit -ctum Octavianum , &quod non paucos indignos et

lectione cooptatos uideret, totum ab initio senatum.

citasse ait, & nonnullis senatu motis, alios sublegis sci Tertio senatum legit Augustus Tiberio, &Quinctiliocos quo tempore aucto censu, cum,ncm D senatoressi

se uellet, & ideo ne tribunatum quidem qujsquam peteret ex quaestoriis ,& nondum X L . annos natis tribuni ut fierem aliqui omnes ipse perquisiuit, ac eos quidem, qui XX avu annum nescio an LX v. dicere u liti .excesserant , praeteriit:: qui uero infra eam aetarem erant, & censum senatorium h bebant , nisi qui membrisIcapti essent, senatores e sta coegit. Quincto Augustus praesectus item morum Iulio & Fabio cos. senatum legit. Sexto Sabino, & Ruso, up arbitror,i cos. Legit autem per Lia uiros , quos ex decem senatoribus, quorum maxime habebat probitatem, fidςu3 per se rizati zub E a ctam,

28쪽

Elam, sorte creauit. Ad hos Suetonius spectauit cum in uita Augusti illa scripsit: Quo plures partem ad minustrandae Rei p. caperent, noua ossi cia excogitauit. Curam operum publicorum, uiarum, aquarum , aluei Tyb ris, frumenti populo diuidendi, praesecturam urbis , Iriuiratum legendi senatus, & alterum recognoscendi turmas equitum. Lectiones uero illas, nunc a nobis ope historiarum Dionis pluribus uerbis commemora taS, uix attigit Suetonius. Namq; hoc solum de iis reperi in cius

commentario: Senatorum affluentem numerum deso

mi, & incondita turba erant enim super mille, & quia dam indignissimi, post necem Caesaris, per gratiam, &praemium adlecti, quos orcinos uulgus uocabad ad modum pristinum &splendorem redegit duabus lectioniabus, prima ipsorum arbitratu, quo uir uirum legit, sc-cundaliuo& Agrippae, quo tempore aestimatur lorica sub ueste munitus, feremi cinctus praesedisse, decem talentissimis senatorii ordinis amicis sellam suam cim cum stantibus. Cordus Cremutius scribit, ne admissim quidem tunc quenquam senatorum , nisi solum,&Praetentato sinu. Quosdam ad excusandi se uerecundia compulit, seruauitq; , etiam excusantibus, insigne ue- sis, & spectandi in orchestra, epulandiq; publice ius. Suspicor autem ab Augusto multa ad perpetuitatem de

senatu cooptando sancita, duo tamen illius tantum instituta ad eam rem pertinentia, ueterum annalium auxilio, tanquam duae tabulae e naufragio quodam, seruata sunt. Primum enim intulit Dione auitore lib. LV. ut quotannis senatorum nomina perscripta in albo proponerentur. Deinde, quod ante diximus, censum auxit . Illud Marcio & Asinio consulibus coeptum Dio aperte dicit ; hoc uero ante lectionem tertiam factum ex eo loco eiusdcm historici coniicio, ubi ait, censu prolato ad

29쪽

ducenta & quinquaginta millia . qui senator esse uellet

reperiri potuisse neminem. Ceterum ducenta & qui quaginta millia drachmarum,decies sunt Ires non duo decies, quod scribit Suetonius. Duodecies autem res. trecetis millibus drachmarum respondent. Quem octo sinta senatorum tantum, non omnium , censum prodit Dio lib. XL v. Quoniam, inquit, multi senatores, &equites citra suam culpam redigebantur ad pauperta tem , plerisque constitutum censum eorum ordini luppleuit, octoginta autem quibusdam usque,ad trecenta millia ampliauit. CCL. millia drachmarum & decies HE. sere sunt X X x. aureorum nostri temporis millia; &duodecies Ins. itemq; CCC. millia drachmarum circi ter xx X v I. millia. Verum & alium ab initio intulerat, ut disserui, Augustus senatorium censum. Is centum drachmarum, hoc est Ws. fere CCC C millia erat, qui

bus XII. millia aureorum opponunt rerum, nummorum ei; antiquorum peritie De senatus Iectione satis a nobis est disputatum

Deinceps ad cam curam toto pectore incumbemus, ut senatoris Rom. statum exprimamus, & quasi ante oculos lectorum constituamus. Quaeramus igitur primum quid muneris sustinerent senatores; deinde quibus in rebus durior illis uitae conditio quam reliquis ciuibus esset constituta; tum postremo quae praemia, & ornamenta haberent.

Maximum ac potissimum senatorum munus erat de Rep. cum magistratibus consultare. Neque hoc in senatu solum, uerum etiam in ducum potestatumve, ut Plinius uocat, consiliis. In quibus praecipuas partes sena-atorum fuisse, non obscure significare uidetur Sallustius cum ait: Metellus propere cunctos senatorii ordinis eκ

hibernis accersiri iubet, eorum, & aliorum, quos ido a

30쪽

neos ducebat, consilium habet. Ita more maiorum ex consilii decreto per legatos Iugurthae imperat argenti pondo ducenta millia. i. Cetera uero senatoria munera inuestiganti mihi accuratius , primo loco iudicia occurrunt. Principio Rosmulus Dionysio lib. D. teste, ita iudicandi munus pat litus crat cum senatoribus, ut illis tantum rerum leuiorum cognitionem permitteret ; sibi autem non solum criminum, quibus Resp. laederetur, uindicationem, sed& priuatae cuiusq; caussae maximi momenti iudicium omne reseruauerat. Idem histoticus infra Ser. Tullium. uelut operis maximi auctorem, laudat, quod priuatos iudices omnium priuatarum cotrouersiarum constituisset. Verum regiorum iudiciorum omnis sere memoriae uetustate obliterata evanuit.: Illud autem aeternis liti rarum notis testatum ab historicis omnibus est, senatoririum ordinem solum iudicasse , a primis libertatis tem

poribus, ad annum DCLXX..ab urbe condita. tot eniim

numerantur ad . tribunatum C. Gracchi, qui sua lege iudicia senatui eripuit, & adequites transtulit. Quod cum alii sexcenti, tum M. Varro apud Nonium aperte demonstrat his uerbis: C. Gracchus senatui iniquiis , equestri ordini iudicia tradidit, ac bicipitem ciuitatem secit, discordiarum ciuilium fontem. Prudenter sane ς quoniam hac quasi materia praebita occultis odiorumi scintillis, grauissima disnlionii inter ordines iceuia obreui tempore, exarserunt: & cum iudie muOdo huc, modo illuc transferrentur, & ab altera parte sem per natXima animorum contentione repeterentur,inde ad eximium usque Reip. nullus finis certaminum fui;.itaque cruXVI. annos tantum essent penes equites, mox consularia

Seruilii Caepionis lege, ut refert Obsequens utrique Ox, dini communicata sunt. Neque hic cogitatiunum in ri