장음표시 사용
391쪽
sirere, ob aliud scriptum in isto indice fuerit adductus : quae ne.
. oessario cum lectione du Pleia coniungendae sunt, si quis huius historiam redite intelligere & emendare velit. Et talia serupta, quae necessario ad alicuius historici illustrationem sa-eiunt, etiam alia occasione immediate post Auctores, quos il- strant, indicari debuissent, ut opposita iuxta se posita magis elucescerent. Eod. capite XIII. f. VI. p. 346. illustris Buderus recte quidem emendavit errorem S ruvii in editione Bibliothecae suae Historicae I os . cap. XIV. g. VIII. p. 3I3. ubi perperam Melurimi posuerat pro mira ii, ut recte habet Budem e sed etiam alter error emendari debuisset, quod nimirum Struvius annum editionis I 62y. Coetii libro tribuit, quem tamen librum ipse Sisari s p. 48O.
edidicit. & B erus p. IOO6. edit. novae rectius anno I 623.
prodi ille dicunt. Pag. 46 I. novae editionis illustris Auderus omittit editionem Guic Paradisi Basileensem I 6sq. in 8. quam Struvius in edit. citata p. 339. nominuerat; Sc substituit tamen alias huius libri editiones, nimirum Lugdunensem Is 42. in Φ Basileensem Is a. & Isso. in 8. Forsitan Struvius. in indicanda editione Basileensi 16sq.in 8. erravit, ideoque recte haec editio ab illustri Burino omissa esset: sed de errore Struvii nondum satis certi sumus. Pag. 46a. editi Buderianae addi potuisset recentior editio anni 1628. in A. a volt. de ι'Hi ire des mis, Dura,cimus de Murgogne, par Andrei si cisne, indieatur enim tantum editio 16 I9. in φ Pag. 498. Miserus recte . quidem Carolum is Comte meat Annalium Ecelesiasta-xum Francorum conditorem laboriosis timum, sed lectores sine dubio valorem horum annalium facilius cognoscere potui flent, si Vir doctissi simul monuisset, dominum leminis studio labores suos annalium produxisse & multipliacasse, tueri cupidine ductum, ut nimirum salarium, ab ordine Clerieorum Gilliae, ipsi, eonscribendis his annalibus, destinatum, eo diutius perciperet, nec usu salarii sui privaretur, si intra iustium tempus annales eos absolveret: ex quo factuma est,
392쪽
SUPPLEMENTA. Tom. VIII. Sin. m. 383
est, ut verbosiores habeamus Cointa annales e esiasticos, quam deestat, S longiores in illis ambages, quam lectores perspicuitatis, brevitatis, & taecli iudicii amantes, serre pos-iint. Eiusdem tueri cupidinis & stratagematis litterarii Metuantur Batres Sammartham, qui etiam destinato. consilio telam eontexendae Galli .e Chriuianae produxisse dicuntur, ut per longius temporis spatium salaria, propter dicantiandos eos labores ipsis assignata, perciperenti Pag. 434. non immerito Ponium Florentinum nimii in patriam amoris accidat Bud rus, nam notum est . de Potali pa
Dum patriam laudat, damnat dum Pontus hostem, Me malus es civis, nee bonus V oritur. . Ideo Muot Machiavelli Historia Florentina longe praeseria meretur Ponti libro mendaei sIimo. Pag. I 486. illustris Buderus non sine ratione Supplementa Historiarum, quae Colon. Agrippinae III 9. in sol. prodierunt ad Nicol. I M ires Hungaricas, partium studio laborare iudicat: sed noe & de ipso othuc isti opere diei potuisset; nam lieet Cavistingerus, in Specimine Hungariae litteratae p. I9o. S I9I. laudet orauan- . m. tanquam partium sudio minus deditum, sibi ipsi t men statim contradidit, dum hune Scriptorem erga alienae r ligioni ad talos odium suum prodidisse indicat; quomodo, enim a partium studio abesse potuit olauassus, si amori erga suae religioni addictos, sic odio erga alienos, indulsit. Accedit, quod Imminus nomina germanica saepissime corrumpit. Quod attinet ad supplementoriam, quae ex calamo doctissimi Buderi Bibliothecae Historicae Struvianae aecesserunt, multitudinem, illam vel exinde facile cognoscere possunt lectores, quod editio nova miseri ad paginasI7I8. excreverit, etiam maiorem sermam habeat. quam editio Struviana proxime antegressa, quae tan
tum paginas 8 I s. continet: licet & hoc fatendum sit, typos in nova Buderi editione maiores esse, quam in illa
393쪽
384 AD NOV. ACT. ER. SUPPL. T. VIII. Sen. VIII. Struvii, S proportio typorum non satis iusta & exaruelecta est; quae quantum iuvet oculos, vel, si minus observata fuerit, laedat, ct in nominibus propriis promte inveniendis moretur, non opus est monere. In indicem Auctorum nonomues, qui in hac Bibliotheca Historica occurrunt Scriptores, relati videntur: ita nihil in indice reperias de Chrisoph. Ludov. Diethereo, quem Gryphius in apparatu descriptoribus 4,soricis Sec. XUII. p. 61..perperam vocat Dilherrum, cuius tamen mentio fit in editione celeb. Buderi p. III 6 ; nihil de Neoc miliavella, cuius mentio fit p. I 33; qui P. 346. ct IoO6. recte vocatur Lodosi Cottius, in indice perperam nominatur citerius. Index rerum etiam non sufficere videtur. Sed haec omnia, si etiam plura essent, leviora sunt, quam ut pretio novae & utilis Buderianae editionis . aliquid derogare queant. Optandae potius sunt illustri Uiro firmae corporis vires, ut etiam imposterum doctrinae suae apparatum maximum, in largissimos lectorum usus, Promere possit.
394쪽
SUPPLEMEN TATumi VIII Sectio M.
theca Lusitanica, inscripti opitudini Regii EM ANGELI, Principi Lusitanorum, nato in spem Decesonis: adornati ab Equite D' OLIVETO.
Ρrimitias hasce suas IlL Author Emanueli, Lusitanorum
Phoebo, Europae delicio, & Musarum splendori, dedi- eavit, siquidem nemo verius & luculentius hoc Regio Prineipe de universa operis huius compage valet iudicare. In Auctoris generosissimi laud us est numerandum, quod in itineribus suis ubique patrii soli, Lusitaniae, habuerit rationem. Ipse enim, ex quo a. I 734. Lisbonam reliquit, sermoni Italico Gallicoque aceurate addistendo multum studii tribuit, ct utrumque felicissime arripuit, id speruns, ut libros exterorum ipse legere, illorumque iudicia de Lusitanis eorumque pa-C e e tria
395쪽
tria exquirere valeret. Dum id moliebatur, incidit in Sue sistimas historicorum sententias, quarum aliae Lusitanis fa .
vent, aliae eis maculam inurunt. Tum vero coepit collige-xe sibique enotare, quidquid in litterarum monumentis de Lusitania & Lusitanis sese legenti obtulerat. Inde maluit tandem haec historia, quae res Lusitanorum prodit, ct quae etiam hoc nomine commendabilis est, quod bibliothecam
seriptorum de Lusitania editorum in esce repraesentati In hae haud exstant nuda Auctorum nomina, cum mentione ripti libri ve eoniuncta: adiiciuntur potius hinc inde vitaeaeorum, actiones, ingenium, elogia, ct iudicia de eisdem. Addidit praeterea Gen. Auctor iudicium suum, candideque, quos in libris evolutis deprehendit indicavit naevos. Nec dissimulavit in praelatione, Tomo priori praefixa, gentis suae maculas, ab exteris merito notatas. Aeclamat simul eiribus seis amabile illud pronuntiatum: mendare vos, illisque suadet, ut egregios exterorum mores, sicubi ipsis opus, imitentur. Ignorantiam civibus suis exprobrari haud inficiatur, ipsique exprobrationi nullam subesse veri umbram, non contendit. Tomum II. dedicavit Comiti de Dictyra, ct in Praelatione Academiam historiem Lisbonensem dilaudati Tomi pri ris hare sunt eapita. Primodisseritur de primis porrugalliae T. I. Regibus, immo de universis, adeo succincte, ut P. 63. tra- Pag. 66. rutioni imponatur finis. Caput secundum exhibet Reginas Pomtugalliae ac filias regias, quae Imperatoribus Regibusque nupso runt. Initium facit a Caroli II, Regis Magnae Britanniae, uxore Lusitana, ac expositionem Gilberti Bumeti tranti biti Praeterea adiungit nonnullas alias. Capite tertio disserit de Prin- m. cipibus & filiabus Regum Lusitanicis. Primordia capit ab Alexandro. Theodosii filio, & Maria Lusitanica, quae Alexam dro Farnesio, Parmae Duci, nupsit a. I s66. Exponitae A, Donsis, Antonio Ludovici notho, Matrice, a. Isa I. Ducis . Sabaudorum nupta, de Cassiarina Duce Bragantina, cuius posteri iam sedent ad regni gubernacula, de Eduardo i Is ,
Io. Oct. de Emanuele, Indorum Prorem, ac de Theresia, Eudonis III. Ducis Burgundionum uxore. Caput quartum
inscriptiun est O legatis 2 adnuisistris publicis varii generis
396쪽
dinisque. Capite quinto recensentur nonnulli Lusitan rum Sancti, Cardinales, praelati, Duces bellici, Pro reges, Pag. raro praesides provinciarum, administri rei factae ct profanar. hominesque in vario vitae genere illustres. In horum censum reseruntur: Alexis de Meneses, Archiepiscopus Goae. Ubertus Cardinalis, Archidux Austriae, Franciscus d'Almeida. Emanuel: Alvareae Iesulta. Alvares Cabrat, classi priefectus, Andreas d'Amarat, S. Antonius Patavinus, ortu LiSbonensis, Istr. Usensus de Castro Iesulta, a. Is s 8. a Moluccensibus in mare proieinis, Petrus de Fons a Cardinalis, Franciscus Xa-vierius, & Henricus Henriqueet, I uitae. Capite sexto reiseensentur illi, qui adseripti fuerunt ordinibus Porrugalliae militaribus, vel alibi ordinibus aeris militaribus praefuerunt, aut eorum exstiterant sodales. ordo sacer, isque militaris, a S. Ias. Maria Evorie cognominatus, a. II 47. originem suscepit. Ο do Iesu Christi fundatus suit a. I 3I8. Capite septimo dinseritur de bellis, praeliis. mpiis terra marique praeclaris, regni Porrugallige. Octavi summa versatur in pacificationibus, I 3 I. induciis, & regni commeretis. Nono exhibentur periodi historiae sacrae iuxta ae civilis memorabiliores. Decimo agitur de eapite regni Lisbona, sive Ulyssippone. Aegro se, dum haee in literas reserimus, ab ingenti clade, quam terrae motus sub ast. anni I s s. finem adtulit, urbs pulcherrima reficit. Undecimo exponitur de tribunali quaestionum sacrarum, & Lusitanteo &Indi . euius horridam faciem nativo depinxit Gen. Auctor e lore. Duodecimo disseritur de regnis S regionibus, Regi Pom 3 3T. fugalliae subieres. Concilia Bracarensia enumerat, primordio . . ab a. w8. capto. Capite I 3. exhibentur scriptores & scripta, 338. quibus Lusitani historiam suam debent. Iniicitur inter harementio de Manuscriptis, librisque anonymis. Retinetur in lubrorum titulis lingua illa, in qua singuli fuerunt conseripssi Nonnunquam notavit Gen. Auctor nonnihil ad librorum mentiones. Huius generis est illud. quod demonstravit, 36 opera Antonii Henriques Gomet in Lusitania legi per interdinum publicum non posse. Tomi posterioris capita sequum
tur ordinem eundem, sunt tamen passim copiosiora, magi quc elaborata. Seriptis, capite postremo recensitis, adnota- Cee a tiones
397쪽
tiones aecesserunt lapius longiores, & plereque olent lueem Τ. II. nam. vitam Augumni Barbose, Iurisconsultorum Ρrineipis Pag. 363. quis non merito hic inter Lusitanos exquiret, propiusque nostellare adlaborabit Θ Theologis volupe erit cognoscere . memoriam Diogi de Palva de Andrade, Conimbricensis, qui 3 18. Synodi Tridentinae auctoritatem adverius Martinum me nitium ivit vindicatum. Gratulamur Generosissimo Equiti stultiis itineris sui per reliquas Europae regiones auspicatoeollectos, & seliciter collocatos, sperantes, diligentiam ipsius praestantissimam amori & honori bonarum litterarum cessuis ram, hominesque generosos simili eruditionis studio ae. censuram esse.
Londa I738. I. Alph. I9. pLRepraesentat volumen istud, cuius aliquam quasi tabulam
tibi, Lector, exhibemus, ea Britanniae tempora, qui- , . bus, cum dissentientium ab Anglicana Ecclesia prot stantium malis , idem sinis suidi Quamquam enim ex eo tempore non sine omni rerum dissicilium querela eorum fuit ratio. atque inde a Guillelmo III. regnante vota ipsorum eventis nonnunquam caruerunt: tamen ex illo veluti puncto exordienda annorum computatio est, quibus leguin de his latarum severitas, ct sacra illa CIericorum adversus eos velim mentia deserbuit, omissa persecutio, sublati poenae sunt, mentiumque restituta libertas. At enim, antequam ad ea ventum est, turtalantissima sese resp., atque is rerum status, hie quoque ut optent etiam- minc Britanni, ut excidat aevo eius memoria, ne postera n xicit secula. Quod enim usu venire solet navi, quae, coorta subito
398쪽
SUPPLEMENTA. Tom. VIII. sea. G. 339
subito tempestate, excussoque in mare gubernarere, pedimissa ventorum arbitrio, scopulis vago cursu illiditur, & tantum non submersessussibus, navalibus e mari servatis reficiendi sui vix saest potestatem: id vero tum animadvertere datum est in Anglia, quae, caeso Rege, intestinis factionibus civium, nihil commune praeter mutuas iras habentium, procerumque riolentia sitis diu vexata, vix aegre tandem in antiquam speciem rursus consormata est. Quod uti rite possit perspiei, id omnium primo memoria repetendum est lectoribus nostris, quod ultimum in referendis rebus UOL III. narravi- .mus, Regem CaroIum, paucorum laesere exstinctum, inhonorato funere privatim humatum esse. Quod ut ne dubites. C. Lad regiam dignitatem in eontemtum adducendam factum esse, inferioris curiae Partamenti solertia, si quidem ea lagitima e ria est, quae tertia sui parte caret,in cautum est. Ea enim. quam primum subIatus erat Rex, exheredavit regium Principem, omnesque, qui Regem eum renuntiandum ducerent,
in iis iussit habendos, qui haesae maiestatis essent rei. Praene ea his quoque de rebus sufiragia lata sunt, ut inutilis curia sit perior, gravisque ae periculosa regia dignitas censeretur; 'libera esset respublica; eonstituerentur XL. viri, penes quos summum esset imperium, essetque eorum annua potestas sieramenta ii Ia, quibus antea in obsequium Regis obstringi consiletum fuerat, proinde nulla essent; sed in hunc stremodum iurarent quilibet: fidos se re constituis, uti nune
esset, reipublicae, sine Rege, & sine superiori euria quod iurandi genus the Engagrinent appellari solitum est.
Erant in exercitu non pauci, qui non excussum, sed mitatum iugum esse rati, Postulabant ab Senatoribus eius curiae, ut domum discederent, quos hi per Cromuellium represtare. Capite plexi sunt duo, qui duces se his praebuerant; ceteri dispersi. Cumque inter hare Scoti, missis in Belgium
lagatis. filio Caroli regnum ea lege osserrent, ut solemnis ederis se iure iurando obstringeret; Crom vellius eum Gxercitu XIVirullium in Hiberniam traiecit, ut ex ea parte potissimum tutae res essent. ibi brevi tempore locis munitis S
399쪽
mis captis, ad coercendas hostium reliquias Iretonum reluquit ; ipse in Angliam ad Scotos adoriendos rediit, a quibus iam propius impendebat periculum. Mira iam sese prodebat studiorum in omnibus rebus diversitas. Crommellius & Falafax tolerationem omnium dissentientium, exceptis Pontificiis, commendabant. Contra eam pronuntiabant Presbyteriani plerique, iidem novae illi rationi adversi, in quam composita nune erat respublica, detrectabantque fidelitatis sacramento obstringi, quo semet adigi facile Sectariani patiebantur, atque huius rei caussa scriptis quoque disceptabatur. Seoti per litteras Anglis se purgabant, paciscebantur cum Rege, ct hic etiam Anglorum Presbyterianorum caussam agebant, ad quos interea pro tempore sacrorum cura in Anglia delata erati sublatis de dissensu in religione legibus. Mox delectus a Seotis Rex Carolus, cum in ipsorum sint.bus advenisset. manu cum Cromwellio conserta, susus sug C. H. tusque est, regnumque sere omne ab Anglo captum. Scoti nihilominus solemni ritu Rege inaugurato, copias ad invadendam Angliam colligunt, ubi, coniuratione Presbyterianorum quorundam, qui cum Scotis ac Rege faciebant, detocta, Rev. Love, qui earum partium primus fuer t. opitis damnatus cecidit. Interea Rex, Cnom lio capiendis reliquis Motorum urbibus intento, XUI. armatorum millibus stipatus in Angliam movet; is vero Lambertum praemittit. legatum suum, qui cum delectis equitibus tergo procedemtis inhaereret. dum ipse eum pedestribus copiis sequeretur.
Id quod paullo post accidit. relicto altero legato Monia quicum parte copiarum ea, quae occupaverat ipse in Scotia, tum retur. Pugnatum itaque est ad Uigoriam: fusus Rex, eius IV. millia caesa, capta septem: ipse vix aegre in Galliam est. t. Inde Monkius domitam Seotiam iungit reipublicae Am glicanae, res sacras non nisi de voluntate Wemonasteriem sis curiae procurandas iubet, liberamque esse cuique edicit in religionis ratione eonscientiam. Bello interea contra Belgas decreto, eum Cromwellius, abi
ais suis sibi copiis, Ruibus velat exoneraturum sese Partamen-
400쪽
tum pro classiariis uti volebat, nihil satis tutum sibi prospiciens, de sententia ducum suorum negat se dimissurum xercitum, nisi illi universo stipendia ad assem numerarentur. Id factum insecuta curiae indignatio occasionem dedit consilio exercitus de immutanda reipublicae se a. Discordia primo sententiarum orta, mox ducum plerique Cromwellio regnum obtulerunt, titulumque regis, cui tamen ipsi Protectoris nomen magis placebat, ut invidiam ea re effugere . Quod cum capere aecum constituisset, progressus eum pau- eis suorum ad eum locum, ubi Partamentum congregatum erat, principio quidem Senatores eius, mor eodem die etiam XL. viros resp. administrandae ab his constitutos, discedere iubet ; lecto ex copiarum ducibus concilio, ipse rempublicam gerit; convocat delectos ex omni Britannia CXX. viros, cum quibus de republica constituenda deliberaret; ad ultimum a concilio ducum protector Britanniae publice renuntiatus, &res civiles componit, &, quod speciatim monendum est. Presbyte Ianis potestate, quae satis esset, permissa, comminnem omnibus fore libertatem conscientiae, se rempublicam
His ita gestis, foris bellum Belgieum componit, domi ini- C. III.
micos suos partim evitat consilio, partim vi reprimit ; delectos constituit, qui futuros sacrorum ministros adcurate ex minarent, noxios eiicerent, haberetatque Academiarum Spromovendae Christianae doctrinae curam. Inde vacuos in exercitu ducum locos suppleti laedereque eum Gallis facto, iam ab omnibus honoratus, terribilis hostibus, elasse altera res repetit a Tusciae Duce, altera Hispanis Iamaicam, Mexi-eani maris insulam, eripit. Uexatis etiam vallium, Italiam a Gallia dividentium, incolis, quos religionis causa eiecerat Dux Saba udus, sedes suas, quietemque, sua auctoritate restituit, quae etiam ad conservandos Hugenotas, Nemausi, Galliae urbis, incolas. valuiti Circa idem tempus classis Hispanorum auro argentoque onusta, aut capta, aut submersa: S Dunquerca urbs, ad mare Britannicum sita, iisdemque ea 'tempestate subiecta, Anglorum armis cessit. Queribus ve-bus