장음표시 사용
471쪽
sem prineipio venit, ibique primarium antistitem adiit, qui
vix antiqui splendoris rudera praebentem monstravit urbem.& Romam aliquatenus antea designaviti Sed actutum, ubi comitem nostrum eomitari laboramus, in recentem incidi. mus fabularum amatoriarum labyrinthum. Tandem inde revertimur Lugdunum Gallorum, quam urbem, ut soli Lutetiae secundam, noster describit. Reperatur ibidem, in curiae v. stibulo . Claudii imperatoris censoris oratio pro Lugdunensiburi antiquitus aeri incisa. Montem pessulanum deseribens noster, novos errores amatorios miscet, qui passim inspersi, si eonsideres singulatim, haud omnem veri similitudinem exee-
dunt, sed iunctim omnem ita superant fidem, ut iustissimam acutiorum nauseam parianti Massiliam, ob hilaritatem ineolarum, in ipsis non raro plateis publice saltilantium, designat. quorum tamen mores alioqui rudes sugillat. Ob ineolarum potius superbiam, quam aedificiorum, Genuam esse superbam distam, arbitratur. Licet isti, vel nobiliores, optime sibi videantur educare liberos, si apud vilissimi pretii magistrum. lectionem, scriptionem, & computum edidicerinti Iisdem obiicitur, quod natu maiores contemnant minores, neque liberaliter eum illis conversentur. Multo magis laudatur Siena. Gallisque eommendatur, ob insigne pretium eruditionis, ae litteratorum copiam, frugalitatem, Samabilem conversationem. Sequitur pars tertia, nominatim Romam contemplata, cuius,
temporum antiquorum habito respectu, tristis hodieque adspectus indieatur. Plurimos ibi reperit sacerdotes ae religiosos homines, quos potius ruinis, quam opibus civitatum ad umerati Prima vero quae monumenta designantur, sunt columnae Traiani & Antonini. Priorem aedificavit Adrianus. centum quatuordecim pedum altitudine, excepta marmore hasi, cuius post portam, per solas I 8 s. graduum, interius a-stendi potest ad summum, XLV. rimis aut senestris minoribus immittentibus lumen. Superius erat colossiis eius imperatoris,
urnam auream manu tenens, Adriani cineres complexam.
Ea vero statua. eum iniuria temporum cecidisset, S. Petri Is 89. imponendam curavit Sirius V. Exemplar ea columna pciebuit
472쪽
sUPPLEMENTA Tom. VIII. sest X. 463
Antoninianae, quae quidem Antonini philosophi triumphos
describit. cuius & ibi cineres eonservabantur. Multum damni eum passa esset haecee columna, eodem anno cum altera re. novabatur, & aeeipiebat statuam Pauli. Expeditio Marci eontra Mareomannos hic vel imprimis exsculpta considerari meretur. Eit alia columna Clemente XI. pontifice I7OS. reperta, cum inscriptione: Divo ANTONINO PIO, ANTONI-NvS A vGPS Tvs ET v Exus Ausus Tu S FILII, ct sculptura,
qua Antonini pii ct Faustinae coniugis consecratio reprakentatur. - Deportata suit ex horto, ubi inventa, in ruriam Innocentii, longitudine pedes habens quinquaginta. Adduntur deinceps numi quidam antiqui, sed explicatio deest, cuius locum oceupat satis trita priscae Romae primo
diorum narratio. Generatim nobis satis confuse scripta, neque eum antecedentibus accurate cohaerere videtur, pars haec po- . strema. Comes, antea novis extraordinariis & amatoriis imtentus, nune alia sequitur omnia, & ipsus amasne testissimae, cuius absentiam aegerrime fulerat, obliviscitur, lis, ne rud ribus intentus, ct aliis momentis, nec ab eius educatione, nee a moribus exspectatis. Hoste tamen spirant ipla narrati nes tam inordinatae, quam minus passim accuratae. Sed contenti haec dixisse, eomitabimur eum ad alia visitanda. Ostendit nobis turrita moenia. Turres partim eremitae, sive sanctam solitudinem adamantes, partim seminae famosa vita, partim noctuae &eius generis aves, inhabitant. Porta Nomem rana nunc a Pio IU. pia nominatur, quod ille pontilax reparavit. In ipsis moenibus urbis rudera sunt amphitheatri, forsitan a Seiano, praetorianarum cohortium ad usum, constructi. Non procul inde reperitur circus. Antonini Caracallae, cursibus inprimis equestribus dest,
natus: qua simul oxasone de cireo maximo A. disputat, & de aliis. Sic & dum Coeeiliae Q. Cretici Metellae magniscum s pulcrum, quod a eapitibus boum insculptis iam tam di Bois nominant, eonsideratur, occaso praebetur aliis demausoleis Smonumentis loquendi. Ostiensem ad poream sermo fit de
473쪽
Caii Cestii pyramide; quo loco etiam de Cestio multa
dicuntur. Neque minus est verbosa testacei montis, ct illius qualitatum, deseriptio. Moles Adriani, multo minus inveni. tur munita, quam dicitur vulgo. . Ceterum illius satum & in-erementa satis accurate percensentur. Pons Aelius, hodie easulli angeliei nomen habet, ut A. putat. Triumphalis arcus Titi,na rationem amatoriam immixtam, sequitur. Est is aeneus partim, partim marmoreus, ct ostendit inter reliqua vasorum Himrosolymitani templi sacrorum imagines. Alius est Constantini, eui, nostro iudi , magni cognomen indidit adulatio, quique salso, S ad usurpationem iniustissimam velandam, ponti- fiet dieitur Petri patrimonium donasse. H Totus est marmoreus. ae triplex arcus, quasi ter maior Tito suerit Constantinus. Dies tamen poterit potius arcus Traiani, cuius aenea statua medium Oeeupat locum. Ad latus, iuxta pietatem, conspicitur Salus dea, manu serpentem tenens, vel potius extremis dexi, digitis attingens. Arcus Septimii Severi. & eius filii Caraealtaeterviens honori, dimidiam ultra partem est sepultus. Iuxta .situr aedificium marmoreum, Iani scilicet quadrifrontis templum, quatuor anni tempora repraesentans. obelisci mem rantur. ac partim describuntur, sex, admodum insignes. Templorum primarium locum occupat Pantheon, a M. Agrippa Augusti genero structum, rotundum illud, ae diametrum habens pedum CXXXII. Hule addita ponteus, templum ipsum, superbissimum licet, puleritudine vinciti Augusti themmae, in monte Palatino, nihil hodie reperient eminentius. Attamen, ut ibi nihil singulare. sic nec de amphitheatiis. theatris,& aliis huius generis antiquitatibus, neutiquam hic inveniamus, quod non alibi iam legere nos meminimus. Relinquimus igitur, speciminibus illis, ad faciendam fidem, excerptis. iure nostro, talis generis thesaurum oculo potius .quam animo, ct hie pariter delectationi magis, quam amplificandae antiquitatum cognitioni.
474쪽
triarcharum Iudaeorum, quorum in libris iuris. Romani sit mentio. Ienae, sumtibus Guthianis III a. I 8. plag. 8. Qui ad replicandas res Iudaeorum appellunt animum, non
unam rationem sequi solent. Sunt enim qui mores eorum, instituta, ct sacra tantum digna iitdicent, in quibus illustrandis, in hominum que memoriam revocandis, industriam suam operamque collocent; sunt, qui rei p. blieae illorum formam describere satis habeant, ae selicissimam tantum eius gentis aetatem attingant; sunt denique, qui doctores modo, horumque sectas & disciplinam petie- quantur, reliqua omnia vero tacita relinquanti Quod ut ad librorum saerorum intelligentiam apprime accommodateri existimamus: ita optandum etiam erat, ut ad ea tempora hominum eruditissimorum cura descenderet, quibus, posse ei dium Hiercsolymorum, eversionemque reipublicae, magis illa gens, rebus, ae legibus etiam Romanorum, implicata est. Nemo enim paullo cruditior iacile repetitur, qui, quantis adhue tenebris immersa sint, quae a Romanis aliisque historiis eis exteris prodita de Iuda is legantur memoriae, non intelligat, aut, quam multa hoc in genere posterorum relicta sint diligentiae, non videati Non immerito hoc loco etiam hahendos putavit M ALCHivs V. C. Patriarchas ludaeorum. quorum & in libris Christianorum doctorum, & in utroque iuris Romani codice. frequens est memoria. De quibus en inteis; a magnis hominibus, Iat. Gothostedo, Sam. Peti in Camp. Vtringa. Dc. Rhen Ordio, D. Morino, Petro Zornio, & in. primis D. Frid. Meyero, exponi iam vir doEbssinuis meminerat: longius tamen a vero plerosque abesse. vel ex eo apparet, quod alii Iudaeorum annales non adhibuerint in consilium; alii Roman. Imperatorum edi Ela, Christianorumlue scripta, negleaerunt; omnes vero propemodum ea, quae auctores
Graeci Romanique de iis tradiderunt, ad eos illustrandos con- Nnn ' ferre
475쪽
serre obliti sunt. Itaque operae, quam in eo argumento tamquam refingendo posuit Uir doctissimus, omnino fecit pretium, magnamque ab artium honestarum cultoribus gratiam iniit. Quicquid vero est, quod de Patriarchis Iudaeorum eta monuis mentis veterum collegit, in octo descripsit capita, quorum primum de legibus Imperatorum, quibus eorum fit mentio: alterum de Iudaeis, quibus patriarchae praefuerunt, eorumque in occidentales S orientales divisione: tertium de nominis oris. ne, & varios honores significandi potellate: quartum de summis Iudaeorum post N. C. magistratibus, ex doctrina Talmindica: quintum, quinam fuerint Patriarchae Iudaeorum: sextuinde ossicio illorum, potestate, & reditibus: septimum de tempore, quo praeesse Iudaeis & coeperint, & desierint: octavum de genere illorum ac serie, notatis temporum rationibus, ex- Ponit. Haec velut summa est totius operis, maxima diligentia consecti: nunc pauca quaedam ex eodem tamquam delibabimus, lectoribusque nostris, siciendi gustus caussa, exhibebimus. Caelicolae quinam sint, 'ui S in legibus & inseriptionubus sepenumero adiunguntur quidem Iudatis, ut interesse aliquid inter utrosque facile intelligatur, quaerit, atque, cum graves in ea re dissensiones virorum doctissimorum reperiantur, vero sibi proximum videri, ait, homines indieari, qui doctrinas nonnullas Christianorum, sacrasque caerimonias, placitis Iudaeorum religionibusque impie voluerint coniungere. Qua vero de re, quum divinarint magis inter se, quam definiverint aliquid alii etiam viri docti, certare nunc quidem nol mus , vellemus tamen, ratio quoque nominis, quae ita minus apparet, nobis aperta simul esset, ducenda sortasse ex Flori quodam loco III, s. si recte legatur. recteque intel- ligatur. Leges novem sunt, quae istorum Patriarcharum faciunt mentionem, totiusque causta tanquam argumenta comtinent. Quod ad terras attinet, in quas, victi ab Assyriis, Iudaei exules deducti sint, Samuelis Bocharti sententiam in
Phaleg L. III. c. I q. p. 22 . ed. Cadom, inprimis probandam esse iudicat. Praeclara etiam sunt, quae de variis Iudaeo
rum dispersonibus, non soliun clade Afriaca 2 Babylonica.
476쪽
sUPPLEMENTA Tom. VIII. Sest X. 467
sed variis etiam, post utramque, migrationibus eorum, aeem rate disputat, quarum omnium, in sacris novi foederis libris, δασπορρος τοo mi - nomine, fiat mentio. Iudaeorum doctores ipsos suae gentis homines in viros terrae Israelitisae, a viros Babelis deseripsisse, idoneis eorum testimoniis probatur. Unde etiam aliud eorum discrimen manasse dicitur, quo in orientales, Persiam vicinasque huic regiones inhabitantes, de stridentales, per totum orbem Romanum, singulasque eius provincias, tam Asiaticas ct Africanas, quam Europaeas, dis exsos, dividerentur. De origine nominis patriarcharum, v
oque illius in libris Pris usu. erudita sunt quae disputantur.
Neque minus eleganter de vi nominis ποιπνῶς disseritur, eiu
que as λῆ discrimine; hoc quidem tribum, illo autem tribus indicante partem: unde difficilior etiam locus Eph. III,
I s. lucem aecipit. Patriarchae nomen altero a C. N. laculo. ad
honorem dignitatemque docet ab Iudaeis translatum esse, quos secuti sint Montanistae, quod tamen unius Hieronymi, a mDdio partium haud liberi, testimonio, non satis refla credi dieitur; tandem etiam christiani summis sacrorum antistitibus illud tribuisse perhibentur; quod, inantum quidem scimus, a Socrate Scholastico primum factum est; immo ipsis etiam Abbatibus, qui religiosorum caelibum domicilia regunt, idem interdum conceditur. Binos habuisse Iudaeos principes, alterum qui
orientalibus, αιχμαλωταρχου nomine, praeesset; alterum
qui Principis Nas auctoritate moderaretur rebus occidentalium, testimoniis idoneis evincitur. Quod ut eo magis appareat, quaenam in Babylonia fuerint inde a Saec. III. celeberrimae scholae, quaeritur; atque Sorana in primis, quae sedem in urbe Nnu habuisse creditur, Naharisensis, Pumbetit na, Narestasma, Machusebis, Permensisque commemoratur.
Singulas vero illas, appellatas, illa tempestate nihil aliud fuisse doeetur, quam iudicia quaedam nra , in quibus imitatio esset aliqua imperii S iurisdiitionis, civilisque obe. dientiae. Praeterea etiam quaevis habebant suos rectores, quorum princeps erat ille, quem eaput eaptivitatis M' a m ) v mre cons verant. Quem etsi supra diximus Iudatis orienta.
477쪽
libus praefuisse: tamen, que suerit ratio eius muneris, impodita est quislio. Noster igitur, corrogatis summa diligentia, super ea re, doctiorum Iudaeorum sententiis, id sibi ad verum
accedere proxime videri pronuntiat, Aechmalotarchas eo dem quondam fuisse, qui Rectores academiae Soranae . quem aucto Iudaeorum & academiarum numero, caput exulum esse iusserint, ut eo maior illius esset auctoritas, eidemque omnium academiarum velut magistratum quemdam detulerint: caetera. quae de illo Iudaei glorientur, vanitati gentis adseribenda esse. Sequitur, ut de Iudaeorum occidentalium capite ac principe pauca quaedam adhuc afferamus. Synedrii magni caput quum principis olim ornaretur titulo, magnaque auctoritate esset, factum est, ut academiarum praeses eodem mactaretur elogio, &-vocaretur. Plura vero Synedria, quae storentiabus Iudaeorum rebus erant, plures ex se Academias tamquam pe-Pererunt. quarum tamen princeps erat illa, in qua ruinae Synedrii magni velut spirabant. Quo loco quum Tiberiensis haberetur ab Iudaeis, rectores illius non splendido solum Principis nomine ornabantur ; verum etiam auctoritate inter suos valebant Plurimum. Qui deinceps, permissa Iudais liberiore, ad leges suas vivendi, ratione, sumimuri inter suos magi stratum consecuti videntur, ut testimoniis etiam Christianorum eonstat;
ita, ut Aegyptii, perinde ac reliqui Iudaei, per imperii Romani provincias dispersi, eidem essent subiecit, neque suum sibi ἐλααχiv, ut Uitringa eum aliis opinatus est, haberent, quod testimoniis luculentis evincitur. Quae obstare videtur lex XIIL . Theod. de Iudaeis, in qua st de are Mynagogis patriam alisq- mentio, ita nostro emendanda videtur, ut, pro paresearthis itereis legatur : partim quod manifesto ii hic enumerantur, qui rem sacram in Synagogis iaciebant; partim quod aliis in locis hieret S patressinagogarum coniunguntur. Duo igitur quum principes essent Iudaeorum, alter orientalium, allec occidentalium; hic, qui Tiberiade domiellium habebat, is maxime fuit, quem Imperatores christianique dotiores sepe Patriarcham vocent; eisi Babylonicus non minore, inter suos, esset auctoritate. Relinquebatur vero Pati iarcharum dignitas posteris, iure hereditatis; Utique imperio tantum precario
478쪽
SUPPLEMENTA Tom. VIII. Sin. x 46s
utebantur, atque in viros saeri ordinis potestatem habebant. variosSynagogae honores conserebant, novas sch0las condebant, de suorumque liti bus, tanquam arbitri, cognoscebant; qui etiam tributum ei solvebant,quod varie solebant vocare. ut ολὴν, ' . ' aurum coronarium, dee. orti sunt, cum Synedrio dicendi iuris p. . testas omnis adimeretur ac circa qao. antium esse desierunt. Quo genere nati esse debuerint, parum liquet; ipsa autem eorum nomina, iis. quibus est volupe, videnda relinquimus in libello, in quo si novi nihil admodum invenitur, magna tamen diligentia eongesta sunt omnia, quae pertinere ad materiem propositam videbantur. si
DE LINGUARUM ARTIFICIO ET UOCTRINA.
Parisiis, apud viduam Estienne' filios, via Iacobaea sub signo virtutis, cum approbatione S privilegio regis I7s I. pl. Ia ἰ Iz. mai. Nondum penitus exsulant apud Gallos Musae latinae, em .demque eastiores. Parvus iste libellus, insignibus autem Gratiis obsessus, hoc ipsum demonstrat. Laudat in pr- mis Romanae linguae sui dium atque commen t. ita vero, ut a generalibus ad singularia procedat. Agens de linguae Atti- eae studiis apud Romanos, & apud Galloes latinae, praeuatio, iustas simul querimonias de posterioris eorruptione, difficult, tibusque temere passim adiuntiis, complectitur. Ipsius tra- Pag. Ia.ctationis liber pi imus,commune linguarum artificium exhibet. 3I. Loquendi beneficium. ante gencralem eluvionem viventibus praestitum, communemque Noachidarum omnium linguam, ad posteros traductam, onus ipse primus, ab illa pristina simplicitate paullulum mutavit, ct cum quadam inter hos Sillos diverfitate, si non vocum, certe flexionum, exerceri viniuit. Attamen c. g. Ismaelitis. Europa tota pulsis, articulus 3 s.' Arabs mansit, nominibus rerum commode priesigi solitus, oc nos finales, quorum summa suit iis temporibus incuria, in casibus aliquot, haud in omnίbus tamen. supplevit. Ε Me-raelonensi agro, o meridionali Gallia, e Saturnitano litore, ac
479쪽
meridionali Italia, ex Hispania demum universa, subinde discedentes Arabes, in iis potissimum locis, post se superstitem
reliquerunt versuum similiter desinentium, vel puerilitatem, Pag. 44. vel, si vis ita, concinnitatem. In singulis autem linguis naturale fundamentum, aedificium hominum arbitratu superstru-4s. ctum, & ornamentum ab eruditis additum, reperiuntur. Inde grammatica triplex, clementorum scientia, proprietatis & a , 46. ctorum, critica. Nascitur hine optima, si non uniea discipli-47. na linguarum, docendique minime dubius ordo. Ita libroseeundo continetur linguarum doctrina, di expedita omni art 48. te discendi facultas. Ab usu legitimo noster vult ad regu-6I. las transiri, non contra. Usum vero non vult interpret:
mur eo sensu, quo Poloni, Hiberni, Bohemi, Belgae, aliique non pauci boreales accipiunt, quorum est summus quidem sciendi ardor δe scribendi, summa tamen in pluribus incuria sermonis de stilus abnormis: quod vitium est ab ipse seripto. rum neglectu, grammaticaeque doctrinae falsitate prosectum. 6a. Suos habent Angli, Germani, Batavi, Helvetii, scriptores opibinos, ct laude latinitatis illustres: at imitatores eiusdem stili paucissimos. Taedium lectoribus errant I lenburgii fratres, ineuito stilo, mertarius aspero, s Gravefandius horrido. tot s. Belgae theologi nullo. Melius aget positus in tuto linguaeque securus, quam secit usu suam. Talis deinde commodius adsciscet Halelasum, Menagii origines, adversaria B usi, IImrsi, Fusterii, Resalesque recentissimas de Gallico sermone
eommentationes. In eiusmodi grammaticorum libris versabitur libenter & fructuose . quos antea ne quidem assecutus intelligendo fuisset, si primordium ab iis ignotae linguae duxisset. Ipse noster passim inserit huiusmodi grammaticas o Ios. servationes. Eo pertinet, falli qui putant, in veteribus linguis
ordinem rerum inverti, cum sit re vera nostrariim Iinguarum
inversio propria, von veterum. Sic historica latinitas ima-II s. ginem profert rei gestie. Hine inversionis, quam constriactionem quaerendam vocant, in scholis usitatae, utilitas nulla.
II 6. Triplex ergo cautio proponitur initium interpretandi facientibus: ut scriptoris ad legendum propositi, quamquam proba xa 7. tissimi, sit plurima tamen simplicitas; ut adiungatur interpretationi
480쪽
tationi frequens usus elementorum; &ut in interpretando stet latinitatis ordo semper inconcussus. Hinc a doctore vult, Pag. I 3γ, quae sint in seriptore veteri legenda, gallice praelegi, vel exponii.
mox versionem S interpretationem adiungi; demum orationis latinae lectionem resumi, ad fluxum sonumque colloquii familiaris. Discentibus autem dat exercitationem, interpretationem repetendi, non turbata ullatenus latinitate; gallice I 33. rem totam enarrandi; fideliter ad Mementarem grammaticam latinas dictiones revocandi; gallicam interpretationem in eandem latinitatem convertendi; & eiusdem orationis in latinum sermonem converse extemporalis interdum scriptionis. Quae de classibus & cursibus diversis sequuntur, vel peculiaris sunt indolis, vel partim alioqui trita, nec ita comparata, ut nos morari debeant. Eodem reserimus, quae singulatim de scientiis & artibus asseruntur. Speciminis tamen loco, de dimenso sermone nonnihil commemoramus. Sanctissimi a II. religionum praesides perpetuis huiusmodi versibus utebantur, quos & canerent commodius alii, & memoria eomprehenderent. Quicquid autem adiutrice musica docerent, aenigmatum aut fictionum involucris tegere solebant, ae veri concitare deo derium, ex quo poetarum ipsis nomen acerevit, hoc est vel
fictorum, vel artificum. Eadem causa est, cur & hymni, &heroum laudes, & praecepta, & morum vetustissimi quique se mones, poetice scripti reperiantur. Sic facile solvitur nodus, quem facit legentibus Humerica lectio. Nihil tam insolens, et Ia aut a nostro sensu magis alienum, quam ab Agamemnone, Troianum ad bellum proficiscente, traditam & commissam vati seu poetae fuisse pubescentem Clytemnestram, quae magistrum haberet virtutis eum ac ducem. Adiungitur huic tractationi de imitatione fusior disputatio. Crescit artificum laus &sortu. et I s. na, pro imitandi gradu, ct in summa tum operum tum ingeniorum dispartitate, conseretur eum Homero Fontanus ipse, cum cicerone Lusiius; quia par in omnibus imitandi felicitas. Nee superat Cornelius imitationis virtute Racinium, sed inventio. Bis. ta noto Racinius pingit: agnoscunt omnes morum picturaeque mirabilem veritatem. In lectione tamen Homerica a 3s mirum