장음표시 사용
501쪽
Prop. 3. sanguinem vehentia, suerint; eruorem etiam, magna copia effusum, & in maiore aliquo cavo corporis collectum, in quo interdum per plures dies fluidus maneat, qualem se Auctor dieit ex pectore educi vidisse, nunquam in pus converti, verum. 4. in cadaverosum quid . tabum adpellatum. Idem interdum seri, si eruor ruptis sanguinem vehentibus vasis paree essulas
sit, graeci εκχυμωσιν vocant, sanguinemque adeo, etsi in pu- s. tridum quid. in pus tamen verum mutari non polis. Suppu- . rationem vero in parte molli sie fieri. Ex ruptis in vulnerata parte vasis, primum sanguinem effundi, cumque is, propter resilientiam in illis minutam, maiori vi adfluat. & integra quoque, quae in vulnerata parte semper supersint, vascula distendat, raptorum vasorum extrema, cum propter hoc, tum
quia & ipsa breviora atque angustiora fiant, comprimi, sanguinisque essi um cohibere. Qui adeo retentus cum agat in. vasa, in iisque inflammationis notas excitet, ab his, praecipudi' - que integris ambientibus ita agitetur, ut, setosis particillis a
sumtis, globuli cum fibrosis partibus intermixtis, in mucilagine sanguinis velut inviseati. in spitium, aequabile, & albicans liquidum, pus dictum, solvantur, cui smul ruptorum vasO-6. rum emollitae solutaeque laciniae admisceantur. Ultimo lo- eo, quae suppurationi inchoata superveniant, & qua ratione
iterum uniantur partes, exponitur. Ex quibus hoc unum ad duxiste susticiat, Auctorem secta vel rupta vascula omnia occludi opinari; quae vero in vulnere coeunte exigua tubercula aut velut monticuli adparent, integra vascula este, ad os vulneris reflexa, &a succis adfluentibus extensa, per eaque solutas partes uniri. In altero specimine, priecipui suppurationis eveni. tus in partibus mollibus expenduntur. Suppuratio igitur vel non, vel dissiculter excitatur, si in vasis neque tumor,neque motuS vehementior ritalis producitur, si in parte laesa pauca sanguinem vehentia vasa sunt, si plurima vascula contusa vel lacerata vim vitalem perdiderunt, si etiam rategra nimiam sanguinis 3 vim continent, & ultra modum dissenta sunt, si vasa inanita sunt, vel catissa aliqua praegressis resoluta, aut mollia nimis, vel contra rigida .c nimium tensa, vel ab externa caussa compressa, si fluida in palle Lela nimis spissa, si serum & tenuis
502쪽
- SUPPLEMENTA Tom. VIII. Sest XI. 493
muellago in sanguine defieiti vel spirituosis particulis is plu- -
rimuin orbatus est. Cum his conveniunt magna ex parte ea,
quae deinde de varietatibus & anomaliis praecipuis suppurationis, ratione symptomatum aeque ac indolis puris, proponuntur. Nam eum bene & facile succedat suppuratio in carneis partibus, minus feliciter fit in tendineis, nervosis, ligamentosis, adi posis, & glandulosis. Neque alia sanguinis ratio est, a quo bene constituto facilis S laudabilis suppuratio fit; mala contra, si dissolutus, vel erassus & ,iscosus est, si cachexia, vel caeO--- chymia, item seorbutus. venerea lues, corpus tenent, vel
si serophulosa sanguinis diathesis est. Uariat quoque suppurationem tumoris diversitas, neque bona erit in erysipes ate. Oedemate, scirrho, cancro, tunica inclusis tumoribus, & ab initio in gangraena. Neque eodem modo suppuratio fit,
si vulnus caesim, & si punctim inflictum, si partes lac
ratae, adustae, aut frigore laesae sunt; quibus de noxiis mutationibus quaedam subiiciuntur, quae non raro solent, in Pa te, quae suppurat, oriri. Brevioribus nobis licet in exponenda illa Dissertatione esse , quae hanc excipit. & in qua de Cataracta agitur. Nihil enim in ea reperimus, quod in omnibus fere de oculorum morbis, vel de chirurgicis quoque curationibus emissis scriptis, non inveniatur. Contra omissa non pau ca sunt, quae a recentioribus reperta, cum in cognitione lassiasionis, tum in chirurgica eius curatione, permulta variant. Nam, e si membraneis cataraitis admissis, frequentissimas ta- , men in crystallina lente sedem habere dicit, nihilominus de velamenti lentis, & utramque partem interfluentis humoris mutatione, ut quae pariter sussusionem potest efiicere, nihil dixit. Deinde, etsi maturam vult cataractam esse debere; tainen, neque cur debeat esse. rationes subiungit, neque eius, quae nuper de hae re fuit, ct adhue est, disputationis, vel verbo mentionem - facit. omisit etiam vectissimam Petiti sustiisionis curandae rationem: contra, ita iubet acum demittere, ut cameram Ocu li posteriorem intret, velamentique adversam partem radat, ac lenrem deprimat; ex quo, quam parum vera debeant subiuncti Corellaria esse, non obscure intelligitur. Quintum
503쪽
opusculum nomen conspectus anatomieo mechanici pitietium C. H. solidarum habet. In hoc primum de vasis, membranis, nervis, cellulis, vesiculisque hine inde occurrentibus, agitur. II. seqq. ut. qua ratione sementur, constare possit. Negatur vero, in liene cellulas, in mustulis , S ad vasorum extrema. quae singulis partibus aliter figurata sint, vesiculas vel solliculos glandulosos esse. Deinde de arteriae minimae divisione, ac fine. de fibra simplici, eius eleinentaribus particulis, ae firmitatis caussis, pressione ae nutritione, aliqua proponuntur, quae par tim satis nota sunt, partim vix aliquam veritatis speciem ha- f. 283s. bent. Post haec fibrarum elasticitas, sed mechanica tantum, ut videtur, exponitur, ad quam pertinens continuus se restituendi nisus vitam efficiat, quae proinde in perpetuo mutabi li aequilibrio, quod vocat, fluidorum vasorumque consi stat. Cum per hoc dilatationem contractionemque vasorum intelligit. quae per totam vitam invicem fiant, de cordis alis'
f. 36. terno motu, tamquam mechgnica earum caussa, quaedam subiiciuntur, aestimaturque ampliatio a reae omniumque continuorum ductuum, quae in cordis systole fit, a. pollic. & 432. 38. lin. cub. aequalis esse. Ex his consequens esse dieitur, nullum
in corpore vasorum genus esse, quae ab arteriis deriventur. f. 42.48. non pultat. Ut vero vasorum actionem ex elastica vi, ita ex eadem carneae fibrae vim exponit, sed ita, ut nonnullis
ab aliis, ne quidem nominatis auctoribus, fictis anatomicis F. 49. principiis utatur. Ultimo loco nerveis fibris vibrationem Auctor adscribit, ae de poris meatibusque solidarum secundum aliorum observationes, aliqua prosert. De Hominis liene sano Dissertatio sequitur. i In eius partis, quantum internam. fabricam attinet, descriptione, Cl. Fietes Rubellum sequitur. Deinde in quinque subiectis Propositionibus ostendit. lienem praecipue ad sanguinis arterio si pateticulas discerpendas, solvendas, atque intime permiscendas constructum esse; ad quein finem etiam minor in liene lymphae, quam in aliis visceribus, deperditio fiat: hunc vero in liene paratum sanguinem. cursum illius promovere, qui per vasa hepatis capillaria sertur, plurimum quo ad bilis secretionem conserre. Praeter haec. intermixta aliqua' sunt de velocitate sanguinis cum sus,
504쪽
sus, eiusque particularum divulsione, quarum haec in minoribus, illa in maioribus arteriis, maior sit. Ostenditur etiam, secretos succos, etsi fiammae tenuitatis sint, tamen posse deinde ipso sanguine venoso erassiores fieri; quomodo sanguinis. Vena emissus, cogatur; & quare animal, cui vel ademptus splen sit, vel a nativitate desit, tamen vivere queati Postrinmo querelae quaedam ae vindiciae lienis leguntur. Α liene adiecur transitum iacimus, in quo quomodo naturalis bilis smcretio fiat, peculiari Dissertatione Auctor exposuit; eaque tria lemmata continet, de vasculoso iecoris contextu, ac de secretione in universum, & quinque propositiones, in qu rum tertia & quarta contra illos disputatur, qui vel propter figuram ct magnitudinem pororum determinatam, vel per sermentum in viscere haerens, ut omnium succorum, ita bilis quoque in iecore fieri opinati sunt. Quintam vero totam hie adponamus: In sanguine venae portae fluida adsunt indigena,
quae, dum is in venae cavae radices tendens iecoris substantiam permeat, aperta tubulorum secretoriorum extremis portae r musculis continuorum ostiola, eaque sat patula, continuis pariter cavae radicibus, minus tamen ampla, ut transire possint.
indiseriminatim subeunt; quo deinceps a reliquarum & essentialium emoris partium societate, motuque intestino liberata, vasorumque sanguineorum oscitatione vitali haud amplius eon- eulsa, biliarium vero actioni exposita, humorem a sanguine distinctum constituant, determinatum, bilis nomine cognitum. Quae ultimum locum occupat, de hominis generatione, Exerci- tatio, undecim Periochas habet; quae etsi singula huius doctrinae capita complectuntur, tamen, quia eorum plura Cl. FLzes non tam plene exposuit, quam tribus sere tantummodo verbis tetigit, de praecipuis tantum dicamus. Itaque, si A
ctori credimus, setus humanus in ovo, ex quo omnia vivi-Para oriuntur, efformatus, germinisque illius ortus ab Eva est; partes vero eorporis nostri simul e formantur, vel delinean.
tur; secundat ova subtilissima seminis aura, quae, ne dimetur, erasitori parti quasi inviscata est, atque, ut Bolinius dixit, in singuinem inhalat; eius particulae sanguinem leviter inspissant,
505쪽
ae textum fibrarum uteri de mammarum emolliunt; in placentam ab utero non lae solum, sed & languis transit, quod peculiari aliqua obsereatione probatur, contra a fetu in ute- 'rum sanguis non refluit. Tum plures ad doti inam de men. struis pertinentes quaestiones agitantur, diciturque partus per umbilicum aeque ae per os nutriri, amniique liquorem peculiari aliqua ratione haurire, aerem vero non ducere. Sanguis autem in circulum sertur in partu, eo modo, quem sine causa Meryus reiecit. atque in pulmonibus aerem inspiratum assimittit, qui sanguini fluxilitatem conciliat; mira rem inter matrem di partum consentio est, eaque a fluidorum matris diathesi partim, partim imaginatione pendet; editur &oitavo mense vitalis partus, qui protenus S respirat. & insignem. ratione sanguinis circuitus, mutationem patitur. Reliqua. Suulgaria, & nimis sere breviter exposita simi.
DIATRIBA DE AVIBUS ESU LICITIS, s M
ex codice scro, talmudico ciuilin, ct naturae Drutinio, in ulteriorem locorum L . XI. 9 Dem. XIV. HIa
prationem , ct apologiam sui schedia alis de Pan d ann adornavit, O siris impensis ei fit ANDREAS NORRELIVS, Reg. Acad. OL Bibliothecarius.
Erudit. Auctor dissertationem de lege eibaria ad Lev. XLao 23. Amstelaed. a. I7ao 8. typis describendam euraverat, quae quoniam se ob argumenti novitatem, gregiam Iinguarum orientalium notitiam, exactum iudicium,&dictionis eoneinnitatem ac perspicuitatem, multum probebat. eandem dignam indicavit eruditi si . Vasaeus, quae hibi. br. mens cl. III. sese. l. p. 36 F7. notulis quibusdam adspersis, insereretur. Sed vero, quoniam a communi interpretum semientia prorsus discedebat, non desuerunt, qui ipsius commentationem examini submitterent, & quid in illa desiderarent,
506쪽
sUPPLEMENTA Tom. VIII. Sect. XI. 497
declararent. Prae aliis hoc egerunt GerL Outhorius. dc D. Georgiur Memtelius. quorum obiectiones ut expediret, argumentum de novo excutiendum sumsit.&singula illius momenta intentiori eum expendit. Fecit hoe in praesenti elegantissima commentatione, quam inscripsit Serenissimo solii Meetes designato tum Successori ,δHospho Friderito. eiusdemque Coniugi regiae, Ludovisae in ricae, euius utritasque singularem in Urbem dc academiam Upsaliensem gratiam S beneficentiam. eum illam sua praesentia dignarentur, multis iisdemque magnificis praedicat verbis. Absolvitur liber eonfirmatione S illustratione illorum. quae in dicto schediasmate protulerat, Parte quadam eodieis multin, latina veste ct notis donata. item queldiscussisne dubiorum ab Ductorio & Meintelio motorum Sed in ipsis rem ingredimur, & quae digna notatu visa sunt. exhibebimus. Uox'. unde significat copiosissime parturire, prolem copiosam edere. unde mi accipitur de avibus Meeundis, Deut. XIV. I9. cnon 29 , de piscibus iiDsignem in modum se multiplicantibus. Leri XI. 1 . Quo sem
signari sc. illa, animalia foecunda, multos eatulos, vel multa sua gignentia. In loco praesenti nota characteri mea avium me. moratarum non est volatus. qui ipsis eum aliis est communis, sed foecunditas. & multorum suorum parturitio.
VP N non accipi potest de quatuor pedissius, cum tales Pag. I. aves, nisi monstrosae sint, in tota natura non demur, sed pedibus in euatuor digitos natura divisis, uti etiam explicant Mikhnici in cod. ciuilin e. IlL 6. sol. 39. edit. Αmstelaed. &in Io I 2. Gemara p. 63. Circa verba N, notat. loeo particula es, non, uti in heri habetur, legendum esse, qua occasione mentem suam de lectionum igarum va-
rietate explicat . incuriae librariorum & superstitioni Iudae rum suos illam debere natales. Uerba igitur ita reddit: aves m liparae, quadrisidis gradientes pedibus, queis non sunt unguo grandiusculi. r explicat per crura, sed podem, qui Ia-Is in quatuor digitos, unguibus praemunitos. se exporrigit: quem sensum, etiam hie obtinere debere, inde probat, quo-
507쪽
niam addatur 'a , ,γ D, quae verba non reserenda ad partes supra pedes sitas, sed imas. talos nimirum, qui digitis is omnino sint superiores. Verbum 'na, ex usu apud Arabesct Aethiopes, gaudet significatu dissolvendi, discerpendi, disper senae, quale quid proprium est avibus, quae corpora dom: sficarum avium in minutissimas particulas discerpunt & dila.. niant. Inde, quid per 'M S in eorpore animali sit intelligendum, definit, quaedam ad illustrationem Exod. XXVIII. A. in medium adducit. item quid perct ubi I Sam. IX. 24. nominat ' V. PerpVVno nulli indigitari existimant obesum posticae partis agni semur.& per πω caudam illud prominentem, cum caudae Ovium in Oriente admodum fuerint pingues & ponderota, proptereaque plostello, ne humi lacerarentur, imponi debuerint. Golius, lexic. p. IJS. Bochartus, hieron. L. V. e. 43. p. 49 Hinc locos Exod. XXIX. 22. Lev. VIII. 23. illustrari posse, recte iudicat. Num vero id ipsum I. Sam. IX. 2 . adcom- modari possit, subdubitat, & eum in finem diversas interpretiationes & magis rorum eaplicationes confert, ct quid per
pNI & n Iud. XU. 8. sit intelligendum, disquirit. Ex hisellicit, vocem prar significare mus p ubi vero I Sam. IX. 24. dicitur V,: , de additur VIM, Per prius quidem erus intelligendum este censet, per id vero quod additus pn V, semuria armum, ut sic crus sumatur simul cum partibus superior,bus, illud proxime ex eipientibus, quod ipsum etiam iudica,
dum sit de Iram pN 7. qui sacerdoti cedebat Lev. VII. 32.33. Uocem Iad S in duali zHan digitos, vel pedem inquatuor digitos natura fissum ac divisum notare, ex Lev. XI. 2O. 23. 42. ostenditi bad p plantam pedis notare evincit. Uoeem z γ suo significatu involvere I notionem unguis in animalibus quadrupedibus puris, sa) digitorum, ungue acuto praemunitorum, in impuris, feris pariter ae elauris. vidcin volucribus rapacibus, hidicat, quarum priorem Amos. Id. II, Iocum habere, arbitratur. Sed videtur cel. Auctor plus ex hoe loco conclusisse, nisi supponat integrum animal a leone
itum tuis ungulis tantum proauatntibus, s c uti aures V . . . . suae
508쪽
sunt extremae in eapite partes, ita per raram ungulas tanquam extremas totius corporis partes intestigendas esse. His Pag.33 3 sp missis, quaenam aves speciatim indi rei ci disquisitionem
instituit. Qui per A H.S am. Charmi, re Chagab, locusta
rum species innui volunt. illos in incerto fluctuare censet, cum differentiam indieare tigrianti Speciatim contra μα-ium demonstrat. locustas plane non indieari, quoniam de illis dici non possit, quatuor incedere pedibus, quae tamen, quod Aristoteles iamdum domiti & D. Leo ardus Frisita confirmavit, sint senipedes. Digreditur hine ad locustas, quibus 3 1 42. Ioannes vitam suam in deserto sustentasse dicitur. Per ακρίδες os rus Pelusota iamdum intellexit ακρομο -ς Boro oo ἡ φυτο , summitatu herbarum'fruticum, quam ipsam sententiam confirmavit Gemannus, quondam academiae Upsaliensis
Prosessor, qui haec ipsa loca invisit, di in itinerario suo manu adhue exarato dedit. Locustis, quarum species aliqua Israelitis ad comedendum licita erat, Ioannem famem non exemisse.
inde vel maxime probat, quoniam illae tempore hiemali de autumnali in suis latibulis lethali somno oppres ae torpeant, ut sic ipse per magnum anni tempus ieiunium agere debuerit. Diodorum Siculum L. III. c. XXIX. ad quem pro locustis provocaverat Bochartus, minus favere huic sententiae . ex integro eontextu ostendit, cum Aethiopes. illis victitantes. describat tamquam homines brevis vitae, quique variis. itemque tetris morbis, fuerint obnoxii. Sed vellemus. Cl. Auctorem ad examen remeasse testimonia, quae ex priscis scriptoribus excitavit Hasaeus. ex quibus constat, in deliciis habitum sitisse eertum locustarum genus,ut illas non adeo insalubres suisse oportuerit. M- s r. Hine quibusdam, postulatorum mussa, premissis, se eonvertit ad explicationem Levitici XI. atque v. 2o. ita interpretatur: gumlubet aves fecundae, quadrifidis gradientes pedibus, uobis abominatio sunto. ar. Has tamen ex quibuslibet quadrisidis pedibus gradientibus avibus editote, quibus infra pedes non sunt unci digiti, quibus in terra discerpant. aa. Ex huiusrnodi avibu editote columbam eius speciem, anserem eius speciem.
gallum re eius speciem, se passerem eiusque speciem. U.
509쪽
Ceterae omnesDeeundae mes, queis quadrifidi pedes. votis aham, 33- I I. uabiles sunto. Per igitur intelligit columbam, avium g tius foecundum, pavidum, pedibusque in quatuor digitos fissis instructum, quod probat ex Iob. 39. 2O. ubi m N opponitur equo feroci, quod cum de locusta accipi non possit. quadret autem in columbam, hanc indicari opinatur. Sed A in hoc ratiocinio aliqui istud desiderabunt. ipsum charan.
rem hunc nimium restringere, ac columbis tantum adplicare.
ss s . zz d ipsi est ri quoniam in gemara, codic. chullin. c. III. sol. 6s. ct a Maimonide de cibis interdici. c. I. idem 1 fatuatur cum IV ,πὶ N πὶ per hanc autem non Ioeustam, sed
avem, quae Hierosolymis alta ct saginata suerit, anserem se. intelligendam esse dueernit. Fuit autem anser esu licitus Iudaeis,3 -6O. ac illi conveniunt characteres Lev. XI. indicati. non esse Iocustam, adversus Bochantum disputat, se allum. quod ex convenientia cum talmudico qua voce gallus designatur, & quoniam alias nullum vestigium liciti esus illius in lege exstet, adparere statuit. Adducit praeterea verba cod.
sio 63. egrediuntur cum ovo thargol, ubi ovum locus ita intelligi non posse demonstrat. Pari habetur pluribus, potissimum Bochanto, pro locustae genere, sed non certo nititur iundamento. Numer. XIII, 33. cxploratores dicuntur Enahaeis visi fuisse instar z Iari, quocuni conseri Auct. locum Ies XL. 22. In priori loco, causiatur, similitudo peti non potest a locustis, quoniam inter illas dantur satis grandes, in quarum locum si substituantur palleres, similitudinem concinnam esse putat. In Post: riori loco . pari ex similitudinis rationem non satis aptam esse -63 6 s. sibi persuadet, cum locustie inaequalis sint magnitudinis. Sed II. Chron. VII. I 3. nominatur Pan, cui tribuitur comedere fructus terrae, quod de locustis iure potest adfirmari Ma
stris Pan notare passerem ex ἰ V p L probat, ubi ni m an avis vinearum Oecus του Pan esse dicitur. sed 'm x generale quidem, Kimchio iudice. est nomen avis, speciale autem pesseris. Hisce iam recensitis avibus aptat 6s. 67. characteres a Mose designatos. Sunt I soccundi. a) incedunt i iliaco by Corale
510쪽
SUPPLEMENTA Tom. VIII. Sest XL sor
redunt pedibus quadrifidis. 3 unguibus recurvis. raptur Pag.6768.
aptis, destituuntur. His demons ratis, observat, apud Ebraeosci Arabes dari multa ομώνυμα, πολυσημα, imo εταντιοσημα- quod prolatis exemplis probat: quorum tamen quaedam ita sunt comparata, ut generali meis signifiea tui commode subsiei queant, vel voces sent praegnantes, non unum sensum, sibi tamen non contrarium, inserentes: addit, ipsum hoc etiam apud latinos S graecos obtinere. Procili vero harum sensus in linguis Europaeis ex adfinibus determinari potest: ita etiam vocum ebraearum, quarum significatas non aeque est i
perspectus. ex linguis adfinibus, ehaldaea, syra, arabica, &aethiopica, dari potest. Hoc adcommodat ad praesens argu 68 7s. - mentum. & illos, qui Ioeustas intelIigi volunt. speetatim Out vium, arguit, quod quatuor sic dictas species confuse asmodum sub generali nomine locustarum exhibeant, nee dbstinctam illarum notitiam tradere possinti Sistit dehinc c. III. 7s-77.
eod. talmudiei Chullin, qui locus totus agit de avibus, euius textum ebraicum, cum latina versione S subiems adnotationibus. repraesentat. Notas characte isticas avium mundarum &immundarum sola traditione constare negat, eum allae in te . : im satis sint expressat. Imo, pergit, nisi locus Leri XI. de avibus dieiis explicetur, non constare, num illae esui sint licitae. Opinionem ludaeorum, aves immundas a mundis, internis, Π.8α non externis signis, intemosci, reiicit. R. Eliser, nominando non locustas, sed aves in animo habuit. R. Ioseeensiuit, omnem avem, quae nomine Pari veniat, esse mumdam. Cum in cod. Chullin, Arbehsub se eomplecti dicatur avem vinearum, porro R. Isander vocem per , a eorumborum 8 8 sis pullam explicet, aliquid de avibus ita loeo Levitici eum vidisse, colligere scet. Salisit examen dissertampistolaris a Io. Georgio ne in Eo, V. D. M. scriptae ct Suobaci a. I 744. 8. editae, Chris inmolae Ariamanno. V. D. M. Norimbergensi, tamquam suasori missae, in qua Arbeti, Solam, Chargia & Chagab, quos pro bestiolis venditati de statu suo temere depulsas, in integrum restituisse prae se sere. Omita durioribus quibu