장음표시 사용
451쪽
omne delectabile eligendu,& ea quae est, omne dolorifici si fiigiendii, sylla sinus erit omnis v Eluptas delectabilis,omne delectabile boni in ergo omnis volaptas bonunt i per hic peceat in
forma,Omnis voluptas tilectabilis eruo omnis vciluditu P ---c A forma,omnis voluptas Glectabilis ergo omnis voluptas bon).nam addita ea seopositione queeit,omne delectabile bonum,concludetur quonia omnis volupta, hon- ologisticus virtus est,quae boliti reddit hominem,uitium,quod prauum:
l udata ea propositione, tu omnis voluptas bonum. I nsuper hie est asyl-
di & auferendi ergo omnis voluptas bonu.nam si addantur aliquae propositiones ad has assumptas non tiet syllogisnusu, voluptas omnis lit bonum,neque si ab his assiimptis aliqua auferantur.cino erit haec argumentatio omnino asyllogistica. ergo qfi ex interrogatis, quia talia. I inopinabilia,& quia no habent forma nihil concluditur, ratio erit omnino asyllogistica, quia ex falsis,& peccans in forma. alem rationem esse illam Melisit, ct Parmenidis in physico auditu demonstravit Aristo. nam & accipit falsis & est asyllogisti a. suit aute haec, quicquid in preter ens est non ens q uod non est ens,nihil est,ego unu tantum est ens.haec est asyllogistica αsumit talia.est quidem asyllogistica,quia ex positis nihil sequitur, neque si siqua adiutur Vel demantur,neque si haec addantur,illa demantur. Quod autem assumat falsi, in physico auditu est exploratum. Insuper talis est re ill , quod est factum,habet principium, o quod non est factum non habet principiunMquod non habet principium, est infinitum, ergo ens est infinitum Fviiii & immobile.Haec enim ratio est asyllosistica quia nec ex his quae sumpta sunt,nec ex qui- busdam additis nec ablatis,aliquid concludit.est etiam falsa accipiens, ut eo loco patet. O uare mirusmoda rationes sunt increpabiles secundum primum modum.
ior Secunda autem, si ad positionem non fiat syllogismus,& ex talibus eo modo quo dictum est.
Secunda increpatio est si propositiones syllogistice postae snt,& ratio fuerit aliquid syllogizan ,non tamen pronii in m.& hoc dicit, Secunda autemJ increpatio est, Γs ad positionemodabilibus, eo modo quo dictu est,J scilicet in prima increpatione. nam prima in-
'ς QN - ' i ibilia in syllogisino Secsida vero es, ex eo quia syllogismus ii concludat propositus licet aliquid concludat:& quod concludit, ex falsis vel improbabi- m p i Rς p xion in cictum. Talis fuit ratio Parmenidis . nani siquid cra . , IDQR p risi Π ,α mplius perialia.Talis est &haec Platonas,omne per se mo
bile inutior ale.amnia per se mobilis,ergo deus immortalis. Haec non concludit deum essὸ im- Gmortalem, ita animum esse immortale.& accipit fall,. falca enim est illa omne per se mobile immortale.nam animalia per se mobilia sunt,quae non sunt immortalia. Falia quoque est & haec
io 1 Tertia vero, si additis quibusdam fiat syllogismus. Haec autem sint
deteriora iis,quae interrogantur,& minus probabilia conclusione.
. ... Vxx minς p xi Πςm Alς Udprintelligit,ut sit quando syllogisinu, inferi aliquod p o situm,quod praeiacet conclusioni principali, ει quod est deterius oraeassiimptis interro- ba, ἡ ''HR QR V sitionem non possum verbis Ari ot. aeeoni dicamus aliter, quod tertia orationis increpatio sit,fSi additis quibusdamJ subau
quia ne Jlhaec est tertia increpatio.Quare . tertia increpa-o tribus constat defectibus. Talis est haec ratio, omne corpus, i cuius medio ad circunferen- H
ios Rursum si ablatis quibusdam. nam quandoque sumunt plura quam Lint necessaria.Quare non eo quod haec sint, fit syllo ismus.
Assignat quartam increpationem,& dicit, D Rursum si ablatis quibusdam. ex his ouae relin i, j. hyyri Rii ψbας x xko,onmis voluptas in delectabili, omne dele ibile estes endum,omnis dolor iniendus,omne delectabile bonum,ergo omnis v luptas bonum 'itur hae omne Selectabile eligendum,& omnis dot Iigiendus,eonclusio fullogizatur, quoniam omnas voluptas est bonum .Deinde asiignis cautim dicit, fnam qua iid que Nantes ad celandum, vel ad anis ficandum orationem fissimunt pluraJ in i logismo,
452쪽
Α quini sint necessaria.ὶ & propterea concludit, quare non eo quod haecJ scilicet superflua, &praeternecessaria Γsint,tu syllogismus.J nam illis ablatis, non minus fit syllogismus. & fortasse verbum squareJ quod graece est ωσε, pro redditiuo cauta videlicet quoniam , vel quia, accespit .d: tunc est sensus, dico interrogantes sumere quandoque plura quam stit necessaria, quc
niam non eo quod haecJ scilicet fura praeternecessaria Γsint, fit syllogismus, J cum illis ablat ex relictis fit syllogistis.
io Insuper si ex inopinabilioribus,& minus credibilibus coclusione: aut si ex veris, sed maiore opera indigentibus demonstrari, j problema.
- Hic assignat quintam increpationem,& dicit, Insuper si ex inopinabilioribus,& minus credibilibus conclusione aut si ex verissed maiore opera indisentibus demonstrari quam problema Jquoniam sunt dissiciliora,& minus nota conclusioneSi enim syllogismus concludat conclusione ex inopinabiliorib', & minus coclusione credibilbus: similiter etia si ex veris, sed quae pluribus temporibus indigent ad sui ostensionem quam principale propositum, oratio est increpanda. Esed dices,hic quintus modus non videtur unus, quia esse ex minus probabilibus, B & esse ex veris, quae indigent maiore ostensione quam problema ipsum, differunt valde. ergo hic modus non est unus. CDicendum haec duo esse diuersa, tamen eorum unus est error. nan, re vera,minus credibilia,omnia accipiuntur inquantum sunt minus nota conclusione . nam &minus probabilia, & vera dissicilia, omnia minus sunt nota conclusione. ergo unus est error in his.verbi gratia, si demonstremus deos esse sic altaria sunt,altaria sunt dii, ergo dii fiunt.difficilius est credere altaria esse deos quini deos esse. Insuper si monstramus animam esse immortale sic,omnis per se motio immortalis,anima per se motio,igitur anima immortalis. Et si monstrabimus animam esse per se motiorem sie, omne per se mobile, est per se motio, anima per se mobilis,ergo anima per ne motior in his syllogisinis incredibiliora & ignotiora sunt, assumpta quam problema. nam monstrare animam esse per se motionem, dissicile est: & monstrare omnepcr se mobile,per se motionem esse, longe diaecilius: & ostendere animam esse per se mobile, etiam difficile. haec enim omnia minus credibilia sunt conclusione. 4 Herminius tertiam de
quartam increpationem,unam esse asserit .nam appositio,& ablatio correlativae sunt, quasi una increpationis rationem Labentes. Hunc vero quin tum modum secit duas increpationcs, propter rationem quae tacta est in dubitatione. Contra obiicit Alexander, & meo iudicio probe. nam tunc secunda increpatio,&haec quam quartam fecit Herminius, in una inciderent . Erat
enim secunda, tuado ad positionem fit syllogismus ex improbabilibus, vel minus probabulibus:& haec increpatio est quarta Herminii nam apud eum quinta est ex veris dissicilibus.quare me lius dicendum cum Alexadro, ex quarta Herminii,& quinta fieri unam videlicet quintam, quet est una sub eadem increpationis ratione quae est cum propositiones sunt ignotiores conclusione,siue sint improbabiles,sive verae.& sic differt hie quintus modus a secundo,& ab aliis.
ios Non oportet autem omnium problematum syllogismos existimare similiter probabiles esse, & suasibiles. Nam natura statim sunt alia quidem faciliora ,alia vero dissiciliora eorum,quae quaeruntur. Quare si ex aliquibus ut fieri potest, maxime probabili sus coniecturam fecerit. disputatum bene est.
Cum demonstrasset dialecticum syllogismsi per probabiles propositiones fieri, nunc demori strat non omnes dialecticos lyllogismos,heri similiter per probabiles Apositiones,& hoc osten . dii ex differentia problematum,quae syllogismi dialectici cocludunt.& dscit, Non oportet aurem omnium problematu syllogismosJ scilicet dialecticos sexistimare similiter probabiles esse
di suasibiles.J deinde assignat causam,& dicit, nam eorum.quae quaerunturJ idcst,proles cn ata vi exponit Alexan. natura statim sunt alia quidem faciliora, alia vero dissiciliora J facilio ra quidem,ut utrum virtus sit eligenda an non: I virum iustitia sit elisibilior diuitiis an non:& utrum lanitas eligibilior diuit ijs,an non .dissiciliora vero, ut virum stellae sint pares, an nona ac virum tria tantum sint principia rerum naturalium an non. erunt igitur propter dissercu
tam troblematum syllogismi dis malesaiam qui problem tum sunt natura faciliorum,ex facilla probabilibus erunt:qui autem problematum natura dissiciliorum, erunt ex propositionibus
dissicile probabilibus propterea infert corollarium,& dicit. quare si ex aliquibusJ propositonibus probabilibus ut fieri potest niaxime ψbabilibusJ interrogans sconiectur .i syllogismudialecticum Γsecerit lisputatu bene est.J nani syllogitauit per probabiliora quoad fieri potςst.
iosi Manifestum igitur quonia orationis non eadem inculpatio & ad
453쪽
problema,&ad se. Nam nihil secudum se quidem, orationem prohibet Resse vituperabilem ad problema autem lauciabilem. Et rursum e diuerso secundum se quidem laudabilem, ad problema autem, vituperabilem: quando ex pluribus probabilibus & veris facile cst concludere.
Cum declarasset differentia syllogismorum ex differentia problematu, & disserentiam inerepationum,nunc exponit disserentiam culpationum,quae sunt orationum in se, di per respectu ad problema,quod concludunt.& dicit, Manisestum igitur quonia orationis non eadem inculpatio,& ad problemaJ est f& ad se.J I hane differentiam exponit,& dicit, nam nihil secudum se quidem orationem prohibet esse vituperabilem,ad problema aute laudabileni.Jratio in se vi
enim rconcludit tquod mouet motu aeterno est aeternum.deus mouet motu aeterno,ergo deus aeternus.haec enim
in se vituperabilis est,quoniam ex minus probabilibus conclusone,tamen ad problema est Iau- s labilis a Peripatetieis. & rursum a diuello lecudum se quidem laudabilem ad problema autem vituperabilem.JQui enim destruit omnia fieri fato,quia fiustra laudes ct reprehesones essent, rationem facit quae secundum se non est digna inerepatione:at s ad problema referatur,vituperabilis esse videtur Dico tum esse vituperabile squando ex pluribus probabilibus de verisJ longe pollentioribus ratione dicta ,ssicile est concludere.J unde quia aliis rationibus fortioribus probari potest no omnia fieri fato illa ratio ad problema hoe videtur vituperabilis.potest enim probari,quia si omnia fato fierent, destruetur natura contingens: & quia virtus S. vitium, non essent iii potestate nostra,& quia frustra esset consitumio 7 Erit quandoque etiam oratio cocludens quam non cocludens doterior: quando illa quidem ex absurdis concludit, cum non sit tale problema. Haec autem indiget talibus quae sunt probabilia & vera, cu nondum in assumptis sit oratio.
Nunc secundo,ut Alexandro placet,n5 eandem esse increpatione orationis in se,& ad pro- Gblema,ostendit.veru primus modus fuit per positiva, hic secundus per coparativa.& dicit, serit quandoq; etiam oratioJ.s.syllogismus sconcludens si non cocludens deterior: quando illa quidemJ. concludens sex absurdis concludit,l & syllogizat, cu problema non sit taleJa. quando concludit problema non absurdum,& sic syllogismus erit ad problema bonus. ΓΗaec auteJ or tio siue syllogismus vltra probabilia,& veri,ex quibus constat . indiget talibus 'uae sunt probabilia a vera,J per quae concludat, cum nodum in assumptis sit oratioJ id es syllogismus. Haec ergo oratio quatenus est ex veris, eii in se bona,& melior ea, quς est ex falsis. atenus autemper assumpta non concludit ,sed indiget adhue aliis veris ut per illa concludat, est ad problema mal deteriorque ea quae est ex falsis,& ad problema bona.Q sare hic secundus modus differt a primo, quia primus per postiua, scilicet per laudabile & vituperabile processit: hie secundus per comparativa quia per melius & deterius est. Herque tamen modus est per comparation orationis in se,& ad problema.
io 8 Eos autem qui per salsa veru concludunt,non iustu est inculpareo nam falsum quide semper necesse est per falsa syllogizare,verum autem
quandoque per falsa est syllogizare. manifestu autem id ex Analyticis. y
Posset autem qum,utia per Alia concludens verum,semper sit increpandus. Ex dictis soluit dubium istud.& dicit Eoy autem,qui per falsa verum concludunt, non iustu estJ subaudi semper sincrepare.J & assignat causam.& aicit, nam iasim quidem semper per falsia necesse est VIIogizare verum autem quandoque per falsa est syllogizare manifestum au tem id ex analyticisa scilicet secundo Priorum.& quii verum quandoque per falsi est syllogizare,non est increpa dus qui aliquando per falsa verum syllogizat .exponit autem Alexander quando est iustium verum per falsa syllogizare, & quando non iustum. & asserit tune esse iustium, cum sals per qu*verum demonstratur probabiliora veris sunt,magisque illativa propositi. Hos enim increpuenon est iustiam,cum dialectice propositum sillogizauerint, eum vero possint propositum Pu Vera,& per filia demonstrare,ct eligunt filii per quae demonstrent, tunc iustum est eos in Vare,poticimum si vera sunt probabiliorati sis.
454쪽
A ios Cum aute demostratio sit alicuius dicta oratio si aliquid aliud est, quod ad cocliuionem nullo modo se habet, no erit ex illo syllogis in s. Sed si appareat, sophisma erit, no demostratio.& est philosbphema quidem syllogismus demonstrativus, & Epichirema syllogi simus dialecti-ctus, & sophisna syllogi sinus cotentiosus,& Aporema syllogismus di
Cum declarasset non semper esse increpandum, qui pet salia verti syllogieta obiter ad utilitatem doctrinae assignat differentiam syllogismoru,quibus utuntur homines ad diuersa proposita.& primo quid demonstratio.& dicit, Cum autem demonstra Jquae graece dicitur α di sic ssit alicuiusJ subaudi de aliquo dicta orati Victa Cati Posteriora,ex veris,& propriis deinde exponit quidwJulogismus.& dicit, siqvltra demostratione quae est o propriis,' veris, aliquid aliud est Laliqua alia Apostio,vna vel plures, sq.IJ vel quae Apostiones ad conclusione nullo modo se Dabet vel ses habet,s erunt utiles ad propositiones ora vel altera ipsus demostrationis tales propostiones una vel plures erunt partes prosyllogismi.quonia licet non sint utiles ad conclusione principale sunt utiles ad propositiones demostrationis quae hillogi rat conclusone principale de se patet quid sit prosyllosiasmus Aula est syllogismus ex propolitionibus utilibus no aci principale conclusione ed ad aepostao
te habet sophisticos syllogismos: hse vero accipiti inb syllogismo sophistico. Deinde exponit quid si philosophema & dicit f& est philosephema quide syllog smus demsistrativus,Jna est ratiocinatio philosophor ' & demostratio dieitur D philosephi misime omniti demostrationes sectetur. ct fortasse pruhsephema differt a denisistratione, a, demostratio si ratiocinatio mathematico H phalos phema ratiocinatio philosophorsi,quc dissert a demonstratione simpliciter, scut philosephia ab ipsa mathematica.Est n.mathematica in primo gradu certitudinis,& mhilosisphia sequitur ea in secundo. Dcinde exponit epichirema,ct dicit, di ere hiremayst syllogis V dialectie' quo videlicet dialectici ututur in d sputationiblinquisi is, quae fiunt gratia cd spectionis,& inuetionis.de repetit quid si s C phisma de dicit, de sophisma sillopismus contentisus,Jquo utuntur Sophist .Deinde exponit ap rema de dicit, di aporema stilogismus dialecticus contradictionis. Jquo ututur dialectici in proter
tiioss disputationibus quae fiunt gratia experientiae.
1io Si vero ex utrisq; quae videatur, aliquid ostedatur, no aute similiter videantur, nihil prohibet quod osteditur,maais altero videri. Sed si hoc quidem videatur, illud autem neutro modo sit: aut si hoc quide videatur, illud autem similiter non videatur, similiter utique erit,& non. Itaque si masis alterum,sequetur quod est magis.
Rem et v nudubium, vim semper coclusio sequatur qualitatem propos conu ambam vel alterius.& respondet, quia conclusio potest considerati in se,& ad virtute propositionu. si consideretur cocluso in se,potest aliqua do esse probabilior propositione utraq-vel altera.& hoc dicit, Si vero ex - utrisqtie quae videantur .i. si syllogismus sit ex viris': probabilibus. n5 aute similiter videantur,' sed V altera sit altera probabilior, nihil prohibet qa ostenditurJ .sconclusio. magis altero .i .magis altera propositione videriJ & esse probabilior. a quae est minus probabilis. verbi gratia, si syllogismus sit,
Omne qa mouet aeterno motu,est aetem si deus mouet aeterno motu, ergo deus est aetemus. Maior &
minor iunt probabiles,minor aute minus probabilis maiore, de c5clusio est probabilior minore: probabilius enim est deum esse aeternu, i in deus moueat motu aeterno.Similiter si syllo sinus sit altaria sunt altaria sunt dii ergo dii sint.concluso probabilior est minore, o minor est falsa.At si coclusocsi sideretur,quo ad probabilitatem, vel improbabilitatem qua habet ex propositionibus, semper conclusio sequitur altera propositione quae minus talis est.& hoc dicit, sed si haec quide videaturJLma- neutra similis propositioni quit neutra erat: erit aute improbabilis, smilis Apostioni improbabili.&propterea concludit IItaq; si magis alterii l.i itaq; si conclusio sit magis neutra vel magis improbatis, sequetur x ppossionib' ea quq est magisJneutra vel magis improbabilis. Quado enim cocluso sequiturvirtute medii cu extremis limp sequitur qualitate deteriore,ut 1 .Priora patet: qua do vero consideratur quo ad probabit talem quam habet i se,potest esse probabilior utraque,vel altera.
455쪽
MBER. VIII. Eist autem quodda & AE Mi sellogismos peccatsi,qualido ostendi- LV is op hibile es ipsum quod vere si re quibusda
' c A I riseri i , te mastis.magis dicitur este. esse autem S. a
sem opiniri verum An erit certior quibusdam Z Petitum enim est & ,-
. opinabile esse ipsum 11 quatum ipsum quod .t,quibus utitur in idolia r-opinabile sisti
IiL Oratio aute est manifesta uno quide modo &-sici concludens sic vi nihil oporteat interrogare.vno autem&quImair rur cum sumpta quidem sunt ea ex quibus necessarium est esse,
456쪽
A Nae exponit oratione manifesta, Oratio auteJ siue ratiis est manifesta tribus modis. I per ordi nem exponit omnes.& dicit, uno quidem modo de publicissimoJ.soibus notissimo, Is sit coclude, se,ut nihil oporteat interrogared ut quia cocludit ex notis apriis de immediatis, qui indigetibus ad sui notitia. ut omnis homo animal pedestre: omne animal pedes ire, animat: ergo omnis homo animal. svno aute de qui maxime dicitur subaudi cundu coluetudine vi exponit Alexader,quia pauci sin quier in demostrabilibus syllo 2ant, scii simpla quide sunt ea, o quibus necessariti est esseJ id subaudi quod cocluditur, sint tameJ opostiones r quas concluditui, per conclusionesJa .perpresyllogissimos terminata.'na scut in Gemsistrationibus,prima quide est, s propriissima quae est ex immediatis,a: primis decuda vero quae est per talia quae per media demsistrantur se de immani estis
rationibus,niaxime quide maniflasti est quae ex notis,& no indigentibus manuestatione coscitur. secunda vero quae est per ostensa quae sunt ex aliis demsistrata. Deinde in nat tertium modii.& dicit,
Insuper si desuerit aliquid, a est valde probabileJ de notii .huius generis sunt enthymemata, ut spiras, itur vivis. notum est enim quod deest Lomne spirans vivit. Insuper,isti templa furati sunt, igitur digni sunt poena.deest enim omnes templa serantes digni sunt poena.
, iis Falia aute oratio Vocatur quadrupliciter. uno quide modo, qua doapparet cocludere, non concludens: quae vocatur syllogismus litigiosus. Alio aut e modo, quando concludit quide, non tame ad propositu, quod accidit maxime in iis, quae ad impossibile ductit. Aut aa propositu quidem concludit, non tamen secundu propriam disciplina. Hoc aute est, si ea quae non est medicinalis, videatur est e medicinalis: aut geometrica, quae non est geometrica: aut dialostica, quae non est dialectica, silue veru, siue falsum sit, quod accidit. Alio aut e modo, si per falsa cocludit. Huius autem erit quandoque quidem conclusio salsa, quandoque autem vera. nam falsum quidem semper per falsa concluditur. Verum autem possibbile est,& non per vera, ut dictum est prius
C Cum ditiisset de oratione manifesta, nunc de selia disserit hoc autem sicit, ut cognoscantur increpationes argum etationsi.& dicit, D Falsa aute oratio vocatur quadruplicite J quod vidclicet quatuor modis Llsus fiat syllo sinus. & per ordinem exponit omnes.& dicit, suno quide modo quando apis paret c5cludere, non concludens quoniam est ex apparet ibi is d. non ex iis quς exis sit, quaeJscilicet
oratio suocatur syllo sinus coina , hoe est, flitigiosus,J siue discrepatiuus,vel cotentiosus,quo viatur sophistae. De uide assignat secundu modii,& dicit, Alio aute modo,quado concludit quide,non tamen ad propositum scilicet prima ct principale, quod accidit maxime in iis sicilicet orationibus, s j ad impossit,ile ductit. Jhoc aute dicit ut Alexad anquit quia oes syllogismi, ini ad impossibile ducunt syllogizant quid non tamen propositii , cum tamen sint Lis ad filium ducetes.Sic etia monstratur propositu per inductione quae est ad impossibile non quoniam hoc idem moliretur per syllo simu .de tune est sensu . alio aut e modo,quando cocludit quide non tante ad propositi, lae hoe dicit propter syllosismos ducetes ad impossibile, qui no concludiit propositi primu & principale. sed Blsum de imposibile, ex quo postea cu altera propositione cocluuitur oppotitu alterius quod oppon situm est propositu deinde ostendit in quibus orationibus maxime hoc accidat.& dicit, quod accidit maxime in h:st corationibus quae ad impossibile duc sit a in inductionib' quae duc sit ad imponsibile,& no tantii in syllogismis. Alexader enim sub hoc modo ponit tam syllogismos u inductiones inducetes ad impostibile. Herminius vero dicit, hoc a non ad propositi syllogia are maxime accidere in omiub' quc ad impossibile ducsit,cum videlicet accipiuntur propositiones a suppositione alienae, per quas cocluditur aliquid quod no est propositu sed putatur opposita positionis,& no est, de quibus dixit in Elcchis Deinde assignat re nisi modii & dicit aut ad propositii quide cocludit nota me secunda propria disciplina.J id exponit,& dicit, hoc aute est, si ea J.s oratio syllogistica, quae no est medicinalis,videatur esse medicinalis ut a medicinale non per medicinalia monstrarur. autJsi vi deatur geometrica, quae ni est Fometrica,J vi csi geometrica non per geometrica monstratur. autJ si videatur dialectica,quae no est dialectica, vi csi dialecticsi per nodialectica mostratur, fsue versi, siue Alsum sit quod accidit. Jper l,sic modii errauit Zeno. qui volebat probare non esse bonsi deambulare post cinna, eo quia non contingit post coenam infinita pertransire. Simili modo Brisbn qui
probauit quadraturam circuli,quoniam maius & minus sunt contraria sed cotraria fiunt circa idem. Cum igitur contingit circulum esse maiorem & minorem quadrato contingit esse aequale,quoniam aequale contrariatur maiori & minoridioc pacto errat, qui demonstrat vulnera circularia tardius cin
457쪽
si litari,qudd circuli capacitas sit maior quam capacitas cuiuscunque figurae aequi mens irabilia. De Einde assignat quartum modii,& dicit, fallo autem modo si per falsa concludit. Jdeinde exponit quot modis hoc fieri potest,& dicit, huius autemJ scilicet orationis quae est per fata ferit quandoque quidem concluso talia,quandoque autem vera .nam falsium quidem senapcr per falsa cocluditur: verum aute possibile est,& non per vera,vt dictum est priusJa secudo Priorum. bidi stu est verum per talia syllogizari syllogismo quoniam, di non syllogismo propter quad.
11 Esse vero falsam orationem,dicentis peccatu potius quam orationis est: & neque dicentis semper, sed cu latuerit ipsum quoniam falsam oratione dixit aliqua. nam secundu se falsum pluribus veris suscipimus magis, si ex iis quς maxime videtur, interimit aliquidve roru .Talis enim existens veroria, demonstratio est. Oportet enim positorii aliquid non
esse omnino. Quare erit huius demonstratio.
Cum dixisset de oratione falsa,nunc ostendit cuius peccat si sit esse orationε fallam. stant aute ver- Fha Aristot.hie obscura ut Alexader inquit tame Aristo.dicit,s Esse vero falsam orationeJhoc est yllogismum ex falsis, filicentis peccata potius quam Orationis est,Jdicetis dico, quonia non ulli textus habet distetis loco dicetis. digladiantur iuniores,quid Arist.velit per discentem,& omnia quae dicunt vana sunt. nam graecus textus habet λέγττω, id est dicentis, & propterea omnes ex nut respondentis. Alexander videtur exponere interrogantis,& respondentis .nam est peccatu respondetis, qui dat. atque concedit interroganti falsa. est etia peccat si interrogatis qui interrogat ea,& eis utiturvo lasse propter verba quae sequuntur per dicente respondente intelligit.nam subdit f& neque dicentis semper, uia cum latuerit ipsium, quoniam fallam oratione dixit aliqua.Jmodo haec de respodente intelligunciar, quasi dicat s& neq; e st error stin per resipondentis, sed cum latuerit ipsum quoniamJὶ- terrogans faliam oratione dixit aliqua. hoe est, sed cu lateat ipsum respondente oratio siue sullossimus que tacit interrNas.nim tunc obscuritas est in oratione, di error ena in oratione. Quod autem interdit error sit in respondete probat,& dicit, naJnos scilicet respondentes secunta se falsum pluribus veris si cipimus magis, si jsubaudi opponens ex iis quae maxime videtur scilicet nobis respondetibus interimit aliquid ver u li nobis pro coc lusione princirili propositu. Si enim oppones ad G destruendu versi a nobis3 situ, utitur iis quae maxime nobis videtur, cu saepius aecidat falsa nobis probabiliora esse veris ex parte nostrii qui res podemus,syllogismus coficietur ex falsis,& se errorem in re talente .Et quia aliquis posset dicere syllogismii ex filiis no esse syllogisma, respondet no syllogismused demostratione semper esse ex veris quiet no positiae,sed natura sit ni vera. talis enim existes veroruJssyllogismus demonstratio est.Jcuius causam assignat,& dicit, oportet enim Nemostrati nem positor si aliquid non esse innoJa. n5 ex veris positione sed ex veris natura. quareJ stilominus ex faliis nobis tamen probab lioribus,non erit absolute demsistrario sed erit huius demonstratio.J&se erit demostratio quasi secsita quid, quia huius vel ad hunc. Aliter aute exponut Alexa.& Hermianius,quoi si expositione,cum no applicare potuerim verbis Aristotelis, bona fronte praetermittimus.
iis Si autem verum concludat per falsa, & valde absurda, earum quae per falsum syllogizant,copluribus deterior erit. erit autem talis,& quae per falsum concludit.
Sed quia aliquis quaerere posse vim omnes orationes quae per salsa sillogietant veru, sint aequa Ies increpatione,quasi respondens dicit, Si aute verit concludat per falsa di valde absurda, Jhaec sci- Hlicet ratiosam quae rir falsum sillogizant, copluribus deterior in l& abs redi .ferit tame talis αquae per fusum concludit. J quasi dicat, erit deterior,& erit aequalis:erit quide deterior, quia perialia. α mr absit r. a. serit autem talisJ& aequalis, f& quae ροr falsum concludit. J omnes enim inquantum
per falsum concludunt,sunt aequales.
iis Quare manifestum quoniam prima quide consideratio orationisse dum seipsam est, si concludit: secunda, utrum verum vel falsum: te tia vero ex qualibus quibusdam . nam si ex falsis quid opinabilibus t men, rationabilis. Si autem ex existentibus quidem,sed inopinabilibus,
praua. Si autem & salsa,& valde inopinabilia sint, dilucidum quoniam praua & simpliciter & ad rem.
458쪽
Α tiones,quae habendet sunt clara orationem,& dicit, quasi ex dictis concludens. Quare manifestum, quoniam prima quidem consideratio orationisJscilicet rationis fsecudum seipsam est,J si concludit,ssecundu seipsamJ id est,ex potius propositionibus ut Alexander exponit)lSecunda veroJ cu sideratio sutrum verum vel falsum J si quod ex positis est coclusiam, DTertia veroJ consideratios vi Alexander subaudit si conclusio est vera, ex qualibus quibusdamJ propositionibus concludit. fNam si ex falsis quidem,opinabilibus tamenJtalis syllogismus ratio nasilisJ hoe est,dialecticus est.fii autem ei existentibus quidem J id est, ex veris, sed inopinabinus,pram.J id est, syllogismus dicetur pravus, ct stolidus. Si autem di falsa & valde inopinabilia sntya ex quibus est oratio dilucidum quoniam praua J est ratiocinatio, s& simpliciter,& ad rem J scilicet ad problema, quoniam per talia, & inopinabilia demonstraturii impliciter, quoniani non potest per deteriora ostendi .Propositit in secunda consideratione virum velum vel talium sit, quod ex positis est conclusum, & prosecutus est solum si conclusum est verum : quia si est falsium, non spectat ad dialecti um, vel quia eaedem subconsiderationes fieri possunt, si coclusum sit falsum. Tu vero seias Aristotelem in graecis verbis usum esse; pro
&,hoc est,nota disiunctionis pro nota copulationis.
, ii 7 id autem quod in principio, & cotraria, quonam pactopeteret ii terrogans, secundum veritatem quidem in Analyticis dictum est, secun
dum opinionem vero, nunc dicendum.
Cum superius demonstrasset respondenti esse inceriia,quando opponens sumit contraria, de quando id, quod est in prineipio, ideo ad dilucidationem horum, nune agit de petitione eius, quod est in principio, de de petitione contrarii. de primo praemittit intentionem stram, & dicit. sid autem quod in principio,& contraria quonam pacto peteret interrogans secundum veritatem quidem n analyticis dictum est, secundum opinionem vero nunc dicendum.J Est autem petitio principii secundum
veritatem,quando proceditur ab aeque noto secundum naturam' secundum opinionem vero,quando ab atque noto vel minus noto quo ad nos,ut procedentibus patebit.
ii 8 Petere itaque videtur id, quod est in principio, quinque modis. Manifestissimo quidem & primo, si quis ipsum quod monstrari oporteat,
C petat. Hoc autem in eo ipso quide, non facile latere potest. In multi uocis autem,& in quibuscunque nomen, & oratio idem significat, magis.
Proposita intentione exequitur,& dicit, Petere sta', videm ipse interrogans, id qa est in principio, quinque modis.J& addidit suidem quoniam iecundum veritatem petitio, quae est eius quod est in principio, tot modis dicitur, quot in anata lycis monstratum est. sed petere id quod in princi pio secundum opinionem est, quinque modis, quos per ordinem enumerat, ct dicit, fManilmo quidem & primo, si quisJ interrogans siptan, quod monstrari oporteat, petat.J ut
homo est rationalis,quoniam rationalis .dicit tamen Alexander hunc modum non esse conem sed proprie, & secundum veritatem. & tamen Aristoteles tradit eum in hoc loco, quia qive-
quid est secundum veritatem,potest esse secudum alicuius opinionem. ostendit in quibus iacire, di in quibus dissicile esse potest hie modus,& dicit, I Hoc autem Id est,hic primus modus sin eo ipso quidem,J quod non habet multa nomina, nec habet orationem qua explicetur nomen, s non facileJ interrogansfpotest latereJrespondentem . nam si petat umina homo si rationalis quia est rationalis, petitio eius quod est in principio,perspicua est.Declarat autem in quibus latere potest,& dicit, L In multivocis autem di in quibuscunque nomen, ct oratio idem significat magisJ latere potest. Si enim aliquis interrogauerit, propter quid homo est risibilis r ct respodens diceret hoc idem interrogatum ad D demonstrationem eius quod quaerebatur, nullum laterer, quoniam petit quod est in principio. At si aliquis interrogauerit propter quid Marcus fuit summus rhetor, & diceretur, quia Ciceroniat silm-mus rhetor magis in istis lateret,quam si aliquis idem qu situm accipiat pro cauti in eadem locuti M. Similiter: si quaeratur propter quid homo est rationalis,& diceretur. quoniam terrigena est rati natis, homo est terrigena,ergo homo est rationalis. Similiter etiam si pro definitione nomen acciperet,quod in principio est, petitur:& si definitionem pro definitione, nam ambo idem fgnificant: sed qui definitionem pro nomine accipit, petit apparenter.monstrat enim aliquid per definitionem, cum nomen ignotum fuerit sed quoniam definitionis & nominis idem est significatum, ct notum aeque, ideo apparenter est peri eius, quod est in principio. Alexander autem ostendit verbum graecum ubi is, posse intelligi pro vivocis, & pro multi cis: promultivocis quidem expositum est. In uni uocis vero, si quaeratur propter quid homo est scientiae capax, & responderetur, quoniam homo est animal pedestre bipes,omne autem animal pedestre bipes est scientiae capax rgo homo est scientiae capax. Vnde quia tam in uni cis,4 in multivocis latere potest quaelitu .ideo in utrisq; potest esse petitio eius,quod est in principio. Iuniores tamen hunc primu moda dissec ut in duos,ut sit primus, quado petitur idem secundu rem & vocem .ut si quaereretur Jpter quid homo est rationalis,& dice-
459쪽
mur,quonia homo est rationalis Secudus vero,cu aliquid petitur lde secundu rem sed non seredum Eeande vocem ut si qumtur Ppter quid homo est rationalis,& diceretur,quia terrigena est rationalis.
iis Secundo autem,quando quod particulariter oportet demonstrare, uniue saliter quis petierit .vt qui argumentatur quoniam contrariorum una disciplina, omnium oppositorii postulauerit unam esse. Nam vide tur id, quod oportebat secticium se ostendere, cum aliis petere pluribus.
Assignat et .modia,& dicit, Secundo aute,quando q3 particulariter oportet demsistrare,vniurialiter sis petierit.JIn uniue salienI uniue saliter particulare rocinaturassio si iterrogat una tialite videtur etia particulariter Iterrogare.Quare si voluerit particulare syllogi Eare,di interrogat uniueriale uniuersaliter videtur sterrogare illud Qe,quodPbare intedit. Et assignat exellu,& dicit, Vt ci argu- metatur,qm cotrarioruvna est disciplina, im oppositora postulauerit una eiIedia videi id,qd opor
una disciplina an n5 interrogat vim cotrariora vim cotradictorio ,vtrii Privative oppositora viru
relative oppositorii si una disciplina,an no.Contra vero ut Alexananquit no sic, non enim qui in- Fterrogat vitii contrariorum se una disciplin an n5,inteumat omnia illa opposita. Alexan .etiam,ve 'proximo textu patet asserit huc esse modii, qui videtur petitio eius quod est in principio no autem vere est petere, quod est in principio. nam qui constituit ex uniueriali propositione particularem, quae est sub ea,vere demonstrat .Est enim huiusmodi species maxime demonstrati .primo Posteriorum.
11o Tertio, siquis quod uniuersaliter est ostendere propolitum, particulariter petat,ut si de omnibus contrariis propositum est, de aliquibus postulet. Videtur enim hic, quod cum pluribus oportebat ostendere,s
cun J.im se extra petere. Assisnat tentu,& dicit. ΓTertio) smodo,videtur petii eius,quod est in principio, si quis quod
uniue saliter est ostendere propositu,Jut omnia contrarioru est eade disti inasparticulariter petatqseorsum diuitim de omnibus per inductione.&asi nat exemptu,& dicit, fVt si de omnibus contra riis propositu est,Jhoc est,si propositum est,quonia omnium contrarioru est eade disiciplina, de alia Gruibus postuletJin particulari,ut de sano & Kro,albo ct nigro,& sie de alas. qm secundit sue moum qui petit,secundum veritatem non petit,quoniam inductivus est hic modus,& maxime demonstratiuut deo dicit, s Videtur enim hic,quod cum pluribus oportebat ostendereJ simul nam de sanodi aegro, ct de albo & nigro, & se de aliis oportebat ostendere simul quod distiplina sit eadem. svidetur per seJ storium diuism in omnibus particularibu Dpetere.J tamen ut recte Alexander inquit hie modus non est vere petitio, cum sit inductivus, & maxime demonstrativus, sed videtur secundum opinionem propter hanc causam.
Hi Rursus siquis diuidens petat problema, ut si oportet ostedere modicinam fani & aegri,utrunque extra postulet.
Assignat quartiam modum & est cum quis debet ostendere conlucta, di perit disiuncta,ut si quis ostendere debeat medicinam esse Sentiam iani & Vri, & diuidendo petat hoc modo. est ne medicina stientia sani, & inseper est ne scienca aegri petit id,quod est in principio,& dicit, Rursus si quis diuidens petat problemaJ propositum, ut s) problema sit, Judd oportet ostendere medicinamJes Iestientiam fani & aegri,utrunqueJ horum sextra petat,d ut est ne medicina stientia sani,& in stuper est
ne scientia aegriξ sic enim diuides problema,petere , idetur id, quod est in praticipio.Dicit autem Ale-der recte. nec hunc accipere revera illud, quod est in principio , si utrunque horum separatim acce- Hprum notius fuerit quam si utrunque coniunctim sumeretur.
111 Aut siquis eorum quae sequutur sie inuicem ex necinitate, alterum petat, ut latus incommcnsurabile esse diametro, si oporteat ostendere, quoniam diameter lateri.
Assignat qiunium modum,& dicit, Aut si quis eorum, quae sequuntur stinuicem ex necinitate, alterum petat.J& per sequi se inuicem ex necessitate conuerti invice intelligitivi si problema fit,nulia Ius homo est lapis, & interrogans petat, utrum nullus lapis est homo3 Asiignat tamen exemplum in geometria,& dicit Vis oporteat ostendere quoniam diameter latos est incommensurabilis, lat latus incommensurabile esIe diametro.J nam sequitur diamater lateri est ineommensurabilissigo latus est diametro incommensurabili di ere erili de tu intellige ut dictum est, non esse hoe petere id, quod est in principio,quando alterum conuertibilium quod interrogatur est potius problemate, cum quo conuertatu bene tamen est petere secundum apparentiam,di opinionem.
460쪽
A 113 AEqualiter aut e & contraria petunt et,quod ex principio est.Nam primo quide,si quis opposita petat secundu affirmatione,& negatione.
Nuc agit de petitioe cotrarii,& ptimowponit quot modis est petere retrariti,& dicit, D Aequaliter aute Se cotraria petiit et,quod ex principio est,Jaequalite quonia quinq; modis,sicuti quinq; modis est petere quod est in pticipio.Sed quid sit petere cotrina,Alexa exponit,& dicit, primo cotrarii petitione in rationibus atq; syllogismis esse deductione, ut quado oppones accepit aliquid a respodete, di tetat postea accipe oppoli tu illius, quod ab eo accepi ut Ostedat oppositu res sonis.verbi causa, Si accepit a res dente via subiici ibo,postea qupa vitii aliqua sint in nostra testate n no nams resipodebit aliqua esse in nostra potestate, mox sequetur non ora subiici fato. Et ponit primu modii, de dicit, fNa primo quide,si quis opposta petat secundii affirmatione de negatione,J visi a respondente oppones primo acceperit,Socrate videre omnem homine, & postea inter et vim Socrates no videat se Annotat hie Alexa. ut mihi videtur,satis ad propositu, ludd sicut practes id quod est in principio secundit primum modii, non idem quaesita in eisdem locutionibus petebat, non enim fieri potest,ut qui se accipit, lateat se,neq; qui oppostata manifesta erit absit du. Sed oportet eos tuas. x Mentes tacutiones accipere,vtputa in aliis nominibus, vel in aliis orationibus accipere amrmatione. in aliis autem idem significanubus negationem, ut si accepit a re odente omnem hominem esse animal pedeme bipes, petat postea virum terrigena non sit animal pedestre bipes. Aut si accepit a dium eis e ferrum incisi in postea petat, utrum en sis non sit serrum incisuum. Homo enim Ze tesrigena sub diuersis nominibus idem signescant quemadmodum gladius,& ensis.
I 2 Secundo aut in contraria secundum oppositionem, ut bonum &malum idem.
Hic assignat 2. modia,& dicit, Secundo auteJmodo, petere cociaria est,si quis petat conaria se cundu oppositionemJhoe est seindit ea quae contrarie opponuntur veJ s quaerat bonii di malum idem 4 vemigratia si accepit a respondete sanitatem bonumesse postea quaerat vim sanitas non sit iuilabrasi ei cui inest.si enim non si iuuabilis malum erit. Insuper s aecepit infirmitatem esse malum,&postea interroget utra infirmitas fuerit utilis aegroto. nam Ii se resp5aebit,ideni erit honti de malum
s iis Tertio vero siquis uniuersaliter postulas,particulariter petierit con tradictionem,ut siquis sitimcns contrariorum unam disciplinam, sani &aegri alteram esse petat.
Iusignat tertia modum,&dicit, Tertio veroJest petere contra G. siquis miserebiliter postulas, particulariter petierit contradictionem ut squiss respondente fstimens contrarioru unam esse disti binam petatJpostea sani & aegri altera esse.Jhare enim particularis est,& illi contradict&ia.Sed dices hic tertius modus coincidit cili primo. dici potest ut Alexander inquit hos modos differre, quod ille aeceperit assirmationem & negationem quouis modo oppositas, hoc est in terminis, ct propositionibus, hie vero amrmationem, & negationem in propositionibus tantum. Vt si aliquis accepit
nem virtutem esse consensium,& postea petat utrum continentia non sit consensius.nam si respondebit non esse consensim sed pugnam,habebitur non omnem virtutem esse consensum
iis Aut si hoc petens,in uniuersali oppositionem tentet sumere.
Meo iudicio verba fiunt transposita ,& debent sic legi, Aut si hoc sumens,in uniueriali oppositio nem tentet petered& tunc quartus modus est,quando opponens sentit a respondente particularent videlicet sani& aegri esse eandem disciplinam.postea petat utrum nullorum contrariorum fit eadem D disciplina. & propterea dicit, aut si hoe sumens scilicet sani & aegri esse eadem disciplinam, in uni uinali oppostionem tentet petere,Jut utrum nullorum contrarioru sit eadem disciplina. si vem verba legantur, ut in graeco reperiuntur, dicendum est Aristotelem non habuisse curam de nominibus nam simpsit petens, pro sumens,& si iniere pro petere.
117 Rursus siquis petat contrarium ei, quod ex necesi itate accidit per ea, quae posita sunt.
Hic Alexander non facit quintum modum sed partem quarti modi, quasi dicat tius de quarto modo est, fSi quis petat contrarium ei,J scilicet conclusioni, fquod ex necessitate accidit per ea,quEposta sunt,4 ut si essent posita, voluptas secundum naturam omne autem quod est secundum nat ram bonumsigo voluptas bonum:& aliquis petere virum voluptas no sit bonum hoe enim est pe
1Σ8 Et si quis ea quidem non sumat, quae opposita, sed alia petat duo, ex quibus erit opposta contradiisti Q. 4